🔒آیین‌نامه اجرایی قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 1402/08/13

در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

فرمانداران و بخشداران در اجرای ماده­ (۳) قانون موظفند از آغاز انتخابات و پس از دریافت احکام اعضای هیئت های نظارت شورای نگهبان با دعوت از آنان موجبات نظارت کامل ایشان را در کلیه­ مراحل اجرایی انتخابات فراهم نمایند و کلیه­ صورتجلساتی که به امضای هیئت اجرایی رسیده است به امضای هیئت نـظارت مـربـوط نیـز بـرسـد و یک نسخه از هر یک از صورتجلسات تنظیمی، به هیئت مذکور تسلیم و یا ارسال شود.

ستاد انتخابات استان پس از وصول اسامی هیئت نظارت استان از ستاد انتخابات کشور، ضمن اعلام اسامی نامبردگان به فرمانداری­های مراکز حوزه­های انتخابیه، از آنان برای تشکیل جلسه دعوت به عمل می­آورد.

دعوت از نماینده شورای نگهبان در جلسات هیئت اجرایی مرکزی و اعضای هیئت نظارت شورای نگهبان در جلسات هیئت اجرایی حوزه­های انتخابیه بدون حق رأی ضروری است این اقدام به منظور نظارت بر صحت اجرای قانون می­باشد و عدم حضور آنان در جلسات و یا خودداری آنان از امضای صورتجلسات مانع از ادامه کار انتخابات نخواهد بود.

چنانچه اعضای هیئت­های نظارت ذی­ربط نتوانند در جلسه­ی هیئت اجرایی مربوط شرکت نمایند، ضمن تنظیم صورتجلسه، نماینده­ای از بین خود انتخاب می­کنند. نماینده­ منتخب با در دست داشتن نسخه­ای از صورتجلسه­ تنظیمی در جلسه­ متشکله شرکت نموده و صورتجلسه­ تنظیمی را به منظور ضبط در سوابق انتخاباتی به فرماندار مرکز حوزه­ انتخابیه یا حوزه­های فرعی تسلیم می­نماید. امضای نماینده­ مزبور در ذیل صورتجلسات به منزله­ امضای هیئت نظارت می­باشد.

چگونگی محاسبه حق الزحمه مستخدمان دولت که در اجرای ماده (13) قانون و تبصره ذیل آن و تبصره ذیل ماده (4) قانون نظارت، از زمان صدور دستور آغاز انتخابات تا انتهای برگزاری انتخابات، با وزارت کشور، استانداری ها، فرمانداری ها، بخشداری ها، هیئت های اجرایی، شورای نگهبان و هیئت های منصوب از جانب آن همکاری می نمایند به شرح زیر می باشد:

به منظور جلوگیری از وقفه در امر انتخابات و تسریع در ارسال پیام­های انتخاباتی، فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند متن نامه­ها و مکاتبات غیرطبقه‌بندی خود را با سریعترین وسیله­ ممکن به مراجع ذی­ربط اعلام و بـلافاصله تأییدیه­ آن را دریافت نمایند.

به جز مواردی که در این آیین­نامه مستثنی شده است، اقدامات فرمانداران تهران و اصفهان به عنوان فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه­ اقلیت­های دینی، عیناً مطابق اقدامات کلیه­ فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه خواهد بود.

در صورت همزمانی دو یا چند انتخابات، تمهیدات لازم جهت اخذ رأی از رأی­دهندگان به صورت همزمان و در یک شعبه صورت می­پذیرد.

استانداران و فرمانداران به عنوان رؤسای شورای تأمین استان و شهرستان موظفند در جلسات شورای تأمین با موضوع انتخابات به ترتیب از رؤسای دفاتر شورای نگهبان در استان و شهرستان جهت حضور در جلسات دعوت به عمل آورند. رؤسای دفاتر استانی و شهرستانی شورای نگهبان موظفند شخصاً در جلسه حضور یابند و در صورت ضرورت می­توانند درخواست تشکیل جلسه شورای تأمین با موضوع انتخابات را به صورت مکتوب به استانداران و فرمانداران ارائه نمایند. درخواست تشکیل جلسات در شهرستان­ها باید منضم به تأییدیه رییس هیئت نظارت استان باشد. رؤسای شورای تأمین موظف به تشکیل جلسه درخواستی در اسرع وقت می­باشند.

وزیر کشور موظف است، با رعایت ماده (۴۱) قانون، حداقل (۲۰) روز قبل از ثبت نام نهایی موضوع ماده (۵۳) قانون بـرای تعیین معتـمدان اصلی و علی­البدل عضو هیئت اجرایی مرکزی، (۳۰) نـفر از شخصیت­های دینی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، علمی، اقتصادی و حقوقی کشور را به عنوان معتمد مردمی به منظور تأیید صلاحیت به صورت مکتوب و رسمی به هیئت مرکزی نظارت معرفی نماید. مجموع فرآیند انتخاب معتمدین هیئت اجرایی مرکزی (۷) روز می­باشد.

هیئت­ مرکزی نظارت موظف ­است پس از وصول فهرست اسامی معتمدان پیشنهادی وزیر کشور، به طور کتبی نظر خود را در خـصوص تـأییـد صلاحـیت آنـان حداکثر ظرف (۲) روز به وزیر کشور اعلام نماید.

وزیرکشور به استناد ماده (۵۴) قانون حداقل (۷۰) روز قبل از شروع ثبت­نام نهایی از داوطلبان، دستور شروع انتخابات را به فرمانداران و بخشداران ابلاغ می­نماید. فرمانداران و بخشداران موظفند بلافاصله پس از دریافت دستور شروع انتخابات، وصول آن را به ستاد انتخابات کشور اعلام کنند. صدور و اعلام وصول دستور مذکور از طریق سامانه­ انجام خواهد شد.

جلسات هیئت اجرایی با حضور حداقل (8) نفر از اعضا رسمیت یافته و اخذ تصمیمات بر اساس آراء اکثریت مطلق حاضرین است و رای ممتنع در حکم رای مخالف می باشد.

فرمانداران و بخشداران موظفند در اجرای ماده­ (۳۹) قانون و با رعایت تبصره­های ذیـل آن، حداکثر (۴۸) ساعت پس از صدور دستور تشکیل هیئت­های اجرایی، (۳۰) نـفر از شخصیت­های دینی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، علمی، اقتصادی و حقوقی همان حوزه انتخابیه را از بین اقشار واجد شرایط در ماده (۴۱) قانون به منظور تأیید صلاحیت به هیئت نظارت مربوط معرفی نمایند.

هیئت های نظارت موظفند پس از وصول فهرست اسامی معتمدان پیشنهادی فرمانداران یا بخشداران، بر اساس تبصره های ذیل ماده (39) قانون و با اخذ نظر مراجع ذی صلاح به طور مکتوب نظر خود را در خـصوص تـاییـد صلاحـیت آنان حداکثر ظرف (48) ساعت به فرماندار یا بخشدار ذی ربط اعلام نمایند.

فرمانداران و بخشدارانی که انتـخابـات اقلیت­های دینی را برگزار می­نمایند، موظفند برای تعیین معتمدان هیئت اجرایی اقلیت­ها از (۳۰) نفر معتمدان همان اقلیت دعوت نمایند.

فرمانداران و بخشداران ظـرف (۴۸) ساعت از تـاریخ ارسال دعوت­نامه، جلسه انتخاب معتمدان هیئت اجرایی را با حضور اعضای هیئت نظارت مربوطه تشکیل داده و پس از حضور حداقل (۲۰) نفر از معتمدان دعوت­شده، رسمیت جلسه را اعلام می­نمایند، سپس معتمدان حاضر در جلسه از بین خود (۸) نفر را به عنوان معتمدان اصلی و (۵) نفر را به عنوان معتمدان علی­البدل هیئت اجرایی با رأی مخفی و اکثریت نسبی آراء انتخاب می­نمایند.

فرمانداران مراکز حوزه های انتخابیه موظفند بلافاصله پس از انتخاب معتمدان اصلی و علی البدل هیئت اجرایی، مراتب را از طریق سامانه به ستاد انتخابات کشور اعلام نمایند.

فرمانداران حوزه های فرعی موظفند بلافاصله پـس از انتخاب معتمدان اصلی و علی البدل هیـئت اجرایی فرعی، مراتب را از طریق سامانه به فرماندار مرکز حوزه انتخابیه اعلام نمایند.

در صورت تحقق شرایط مندرج در مواد (۴۳) و (۶۶) قانون، فرماندار مرکز حوزه­ انتخابیه موظف است ضمن اجرای وظایف قانونی، مراتب را به ستاد انتخابات استان اعلام و رونوشت آن را به ستاد انتخابات کشور و به هیئت نظارت مربوط ارسال نماید.

فرمانداران و بخشداران مکلفند همزمان با وزارت کشور بلافاصله پس از اعلام ستاد انتخابات کشور، تاریخ شروع و خاتمه­ پیش‌ثبت نام موضوع ماده (۵۴) قانون و شرایط قانونی لازم را با وسایل مقتضی به اطلاع کلیه­ اهالی حوزه­ انتخابیه برسانند. پیش ثبت ­نام از متقاضیان طی (۷) روز انجام می­پذیرد.

مراجع ذی­صلاح موضوع ماده (۵۴) قانون موظفند ظرف مدت یک ماه پس از پایان پیش ثبت نام نظر خود را درخصوص تأیید یا رد گواهی­ها و مدارک داوطلبان به ستاد انتخابات کشور اعلام نمایند.

متقاضیانی که مدارک آنها مورد تأیید مراجع ذی‌صلاح موضوع ماده (۵۴) قانون قرار نگرفته است می­توانند بلافاصله پس از دریافت پیامک ستاد انتخابات کشور به مدت (۷) روز اعتراض خود را در سامانه وزارت کشور ثبت نموده و حسب مورد اقدام به اصلاح مدارک و گواهی­های خود نمایند.

وزارت کشور موظف است بلافاصله پس از دریافت پاسخ اعتراضات از دستگاه­های مربوط برای متقاضیانی که گواهی و مدارک آنها مورد تأیید قرار گرفته است شناسه پیگیری صادر نموده و با سرشماره وزارت کشور از طریق پیامک به اطلاع متقاضی برساند.

فرمانداران و بخشداران مکلفند در اجرای ماده­ (۵۳) قانون بلافاصله پس از صدور دستور شروع ثبت نام توسط وزارت کشور، تاریخ شروع و خاتمه­ ثبت نام نهایی از داوطلبان و شرایط انتخاب­شوندگان و مدارک مورد نیاز را با وسایل مقتضی به اطلاع کلیه­ اهالی حوزه­ انتخابیه برسانند. ثبت نام از داوطلبان طی (۷) روز به صورت الکترونیکی در سامانه وزارت کشور صورت می­پذیرد و در صورت ضرورت با تشخیص ستاد انتخابات کشور، ستاد مزبور و فرمانداری­های مراکز حوزه انتخابیه ثبت نام حضوری را انجام می­دهند. ثبت نام حضوری از داوطلبان در (۷) روز از ساعت (۸) تا (۱۶) انجام می­پذیرد و تا ساعت (۲۴) قابل تمدید است.

داوطلبان به هنگام ثبت نام باید گواهی معتبر و مورد تأیید بالاترین مقام نهاد یا مؤسسات مربوط مبنی بر داشتن حداقل (۵) سال سابقه فعالیت اجرایی یا آموزشی یا پژوهشی یا قضایی در یک یا همه آنها در بخش دولتی، عمومی یا غیرعمومی مذکور در بند (۹) ماده (۳۱) قانون را ارائه و ثبت نمایند.

وزارت امور خارجه موظف است ترتیبات لازم به منظور تسریع در اجرای تبصره­ (۴) ذیل ماده­ (۵۳) قانون را به نـحوی فـراهم نمایـد تـا پـرسشنامه­ تکمیل­شده و مشخصات کامل داوطلبان در پایان هر روز به صورت دستی یا الکترونیکی به ستاد انتخابات کشور ارسال گردد.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند حسب مورد با تشخیص ستاد انتخابات کشور در مدت تعیین­شده نسبت به پذیرش پرسشنامه­ اعلام داوطلبی و ثبت در سامانه اقدام نمایند.

ستاد انتخابات کشور موظف است روزانه مشخصات کامل داوطلبان را از طریق سامانه به هیئت مرکزی نظارت ارسال نماید.

وزارت کشور و شورای نگهبان به منظور بررسی سوابق داوطلبان در رابطه با شرایط مندرج در این قانون، روزانه اطلاعات کامل ثبت نام داوطلبان را حسب مورد به مراجع ذی‌صلاح از جمله وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سازمان ثبت احوال کشور، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) و قوه قضاییه ارسال می‌کنند. مراجع مزبور مکلفند ظرف مهلت (۱۰) روز نسبت به ارسال پاسخ درخصوص هر یک از افراد اعلام­‌شده به صورت مکتوب و مستدل به همراه اسناد و مدارک اقدام نمایند. پاسخ مراجع مزبور باید تنها ناظر به وجود سوابق درخصوص شرایط مذکور در قانون باشد.

دلایل و مدارک معتبر مربوط به غیرقانونی بودن احزاب، سازمان ها و گروه های موضوع بند (3) ماده (33) قانون، باید توسط مقامات صالحه به مراجع اجرایی و نظارتی ارسال شود.

- فرمانداران مراکز حوزه های انتخابیه موظفند پس از پایان مهلت ثبت نام، با دعوت از اعضای هیئت های اجرایی و نظارت مرکز حوزه انتخابیه به منظور رسیدگی به صلاحیت داوطلبان، تشکیل جلسه داده و با توجه به نتایج به دست آمده از بررسی های لازم در محل و با استفاده از نتایج اعلام شده توسط وزارت کشور، نامزدهای واجد شرایط را حداکثر ظرف مدت (15) روز تعیین و مراتب را صورتجلسه و ضمن درج در سامانه، نتایج را به همراه مدارک و اسناد مربوط به هیئت های نظارت اعلام نمایند.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند بلافاصله پس از دریافت صورتجلسه رسیدگی بـه صلاحـیت داوطلـبان، ضمن ثبت صـورتجلسه­ مذکـور در سامانه، نـتیجـه­ آن را بـه هیأت نـظارت استان و ستاد انتخابات کشور اعلام نمایند.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه مکلف­اند عدم تایید یا عدم احراز صلاحیت داوطلبان را ظرف مدت (۴۸) ساعت با ذکر مواد قانونی مورد استناد، به صورت کتبی و محرمانه به داوطلب ذی­ربط ابلاغ نمایند. در صورت درخواست داوطلب، باید دلایل و مدارک عدم تأیید یا عدم احراز صلاحیت وی نیز توسط مرجع رسیدگی­کننده با لحاظ قانون رسیدگی به اطلاع وی رسانده شود. دلایل عدم تأیید یا عدم احراز صلاحیت داوطلب در تمامی مراحل بررسی صلاحیت فقط به شخص داوطلب اعلام می­شود.

داوطلبانی که صلاحیتشان در هیئت اجرایی تأیید یا احراز نشده است می­توانند به استناد تبصره­ ذیل ماده­ (۶۱) قانون ظرف مدت (۴) روز از ابلاغ مراتب عدم تأیید یا عدم احراز صلاحیت، شکایت خود را مستدلاً به هیئت نظارت استان اعلام نمایند و در صورت تمایل، حسب قانون رسیدگی، توضیـحات و دفـاعیات خـود را حضوری به سمع اعضای هیئت نظارت استـان یا کارشناسان آن برسانند و هـیئت­های نظارت مـوظف به رسیدگی می­باشند.

هیئت­ نظارت استان­ در اجرای ماده­ (۶۲) قانون، تحت نظارت هیئت مرکزی نظارت ظرف مدت (۵۰) روز مکلف به بررسی صلاحیت تمامی داوطلبان و رسیدگی به شکایات دریافتی از داوطلبان تأیید یا احراز صلاحیت نشده در هیئت اجرایی می­باشد و نتیجه را صورتجلسه می­نماید.

هیئت­ نظارت استان­ بلافاصله پس از اعلام مراتب به هیئت مرکزی نظارت، موظف است درخـصوص دریافت نظریه­ هیئت مرکزی نظارت، پیگیری­های لازم را به عمل آورد و پس از کسب نظریه­ هیئت مرکزی نظارت، مراتب را در اجرای بند (الف) ماده (۶۳) قانون صورتجلسه کرده و بلافاصله یک نسخه­ آن را به فرماندار مرکز حوزه انـتخابیه ذی­ربط ارسال نماید.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند حداکثر ظرف مدت (۴۸) ساعت پس از وصول صورتجلسه رسیدگی به شکایات داوطلبانی که صلاحیتشان در هیـئت اجـرایی تأیید یا احراز نشـده اسـت و همچنین اظهارنظر درخصوص سایر داوطـلبان از هیئت نظارت استان، ابتدا مراتب عدم تأیید یا عدم احراز صلاحیت داوطلبان را با ذکر مواد قانـونی مـورد استـناد و دلایـل و مدارک مربوط با لحاظ قانون رسیدگی به داوطلـبان ذی­ربـط ابـلاغ و مـتن صـورتجلـسه­ مـذکـور را پس از ثبت در سامانه، بـه فرمانداران مراکز حوزه‌های انتخابیه ارسال نمایند. تأیید صلاحیت نیز به داوطلبان ذی­ربط ابلاغ خواهد شد.

کلیه داوطلبانی که صلاحیتشان تایید یا احراز نشده، در اجرای بند (ب) ماده (63) قانون می توانند اعتراض خود را ظرف (72) ساعت پس از ابلاغ مراتب عدم تایید یا عدم احراز صلاحیت، به شورای نگهبان به صورت مستقیم یا از طریق هیئت نظارت استان اعلام نمایند. مدت زمان رسیدگی به شکایات داوطلبان در شورای نگهبان (30) روز می باشد.

ستاد انتخابات کشور موظف است پس از دریافت نظریه­ شورای نگهبان درخصوص صلاحیت کلیه داوطلبان سراسر کشور، حداکثر ظرف مدت (۲۴) ساعت مراتب را حسب مورد به هر یک از مراکز حوزه­های انتخابیه ذی­ربط ابلاغ نماید.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند پیرو ارسال نتایج از شورای نگهبان به ستاد انتخابات کشور، پیرامون موضوع بند (ج) ماده (۶۳) قانون ضمن ابلاغ نتایج اخذشده، حداکثر ظرف مدت (۲۴) ساعت آگهی اسامی نامزدهای تأییدشده توسط هیئت مـرکزی نـظارت و یـا شـورای نگهـبان را در سـراسر حـوزه­ انتخابیـه منتشر نمایند.

فرمانداران تهران و اصفهان موظفند پس از دریافت نظریه­ شورای نگهبان درخصوص صلاحیت داوطلبان اقلیت­های دینی از وزارت کـشور، ضـمن ابـلاغ نظر شورای نگهبان درخصوص عدم تأیید یا عدم احراز صلاحیت به داوطلبان ذی­ربط حداکثر ظرف مدت (۲۴) ساعت آگهی اسامی کلیه­ نامزدهای انتخاباتی اقلیت­های دینی تأییدشده توسط هیئت مرکزی نظارت و یا شورای نگهبان را به تفکیک هر یک از اقلیت­های دینی در مرکز حوزه­ انتخابیه منتشر نمایند و سپس بـه منظور جلوگیری از وقفه در انتشار آگهی در حوزه ­های فرعی، اسامی نامزدهای انتخابات را از طریق سامانه به فرمانداری­ها و بخشداری­های حوزه­های فرعی انتخابات اقلیت­های دینی اعلام کنند تا فرمانداران و بخشداران مذکور رأساً و به طور جداگانه برای هر یک از اقلیت­های دینی، نسبت به چاپ و انتشار آگهی اقدام نمایند.

هریک از داوطلبان نمایندگی مجلس می­تواند در هر مرحله از فرایند انتخابات و تا حداکثر (۷۲ ساعت) قبل از ساعت شروع اخذ رأی از طریق سامانه الکترونیکی وزارت کشور انصراف خود را ثبت نماید. ستاد انتخابات کشور موظف است مراتب انصراف داوطلب را سریعاً به هیئت مرکزی نـظارت و فرماندار مرکز حوزه انتخابیه اعلام دارد.

از زمان ثبت نام داوطلبان تا هنگام شروع تبلیغات رسمی، انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی تحت عنوان نامزد نمایندگی مجلس ممنوع می­باشد.

چنانچه نامزدهای انتخاباتی بخواهند درآثار تبلیغاتی خود از اعلام نظر، نام، تصویر یا نماد شخصیت­ها، مقامات، اشخاص حقیقی و حقوقی (به استثنای مقامات مشمول ماده (۷۵) قانون)، احزاب و گروه­ها در تأیید خود استفاده کنند، لازم است اعلام رضایت کتبی و امضاشده­ ایشان تسلیم هیئت استانی بررسی تبلیغات شده باشد.

پس از اعلام رسمی حمایت گروه­هـا و مـجامع و اقـشار مختلـف بـه نامـزد مورد نظر، وی می­تواند حمایت آنان را در آثار تبلیغاتی مجاز خود درج و منتشر نماید.

نصب هرگونه تابلو که نشان­دهنده­ مکان ستاد تبلیغات انتخاباتی نامزدها باشد، بلامانع است.

کلیه­ آثار تبلیغاتی نامزدها و طرفداران آنها اعم از کاغذی، پارچه ­ای، مقوایی، فلزی یا هر جنس دیگر حداکثر در اندازه (۷۰ *۱۰۰) سانتیمتر مجاز می­باشد.

نصب هرگونه آثار تبلیغاتی با ابعاد بزرگتر از (۷۰) در (۱۰۰) سانتی متر توسط اقشار، گروه­ها، احزاب و جمعیت­ها به شرطی مجاز است که فقط در جهت تبلیغات عمومی و ترویجی مشارکت در انتخابات و تشویق و ترغیب شرکت مردم در انتخابات باشد و ذکری از اسامی نامزد یا نامزدهای خاصی نداشته باشد.( )

نامزدهای انتخاباتی می­توانند با استفاده از آثار تبلیغاتی مجاز به صورت مشترک نیز تبلیغات انتخاباتی داشته باشند.

نامزدها می‌توانند در محل ستاد تبلیغاتی خود در صورت تأیید هیئت استانی بررسی تبلیغات و دیگر محل‌های تأییدشده توسط این هیئت سخنرانی عمومی و تجمع قانونی داشته باشند.

هر نامزد انتخاباتی می­تواند یک ستاد تبلیغاتی به صورت تارنمای مجازی داشته باشد. نامزدها باید ضمن رعایت مفاد دستورالعمل فعالیت­های تبلیغی انتخابات در فضای مجازی، نشانی و مشخصات درگاه و مسئول آن را به هیئت استانی بررسی تبلیغات و فرماندار مرکز حوزه انتخابیه اعلام نموده و پیوند (لینک) آن را در سامانه معرفی­شده توسط ستاد انتخابات کشور ثبت نمایند.

در اجرای ماده (۷۸) قانون، الزامات تبلیغات باید توسط نامزد به مسئولان ستاد تبلیغات اعلام شود. در صورت ارتکاب جرائم انتخاباتی در ستادها علاوه بر مجازات مرتکب، نامزد نیز برای جرائم انتخاباتی ارتکابی در ستاد اصلی و مجازی و همچنین مسئول ستاد برای جرائم خاص انتخاباتی ارتکابی در ستادهای فرعی و درگاه­های دیگر، به مجازات درجه هفت موضوع ماده (۱۹) قانون مجازات اسلامی محکوم می­شوند.

صرفا احزاب و جبهه های دارای مجوز از کمیسیون موضوع ماده (10) قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه های سیاسی مصوب 1394، پس از تایید صلاحیت داوطلبان، می توانند با رعایت شرایط زیر و ماده (8) قانون، فهرست انتخاباتی ارائه نمایند:

اعلام رسانه­ای انصراف نامزدها پس از طی مراحل مذکور در ماده (۵۶) قانون و تأیید هیئت اجرایی مرکز حوزه انتخابیه مجاز است.

استانداران موظفند بر اساس ماده (۸۱) قانون، (۷) روز پس از پایان ثبت نام از داوطلبان، با دستور وزیر کشور، هیئت استانی بررسی تبلیغات انتخاباتی را به ریاست خود زیر نظر هیئت اجرایی مرکزی و به ترتیب ذکرشده در ماده فوق­الذکر و بندها و تبصره­های ذیل آن تشکیل دهند.

هر نامزد می تواند یک ستاد اصلی در حوزه انتخابیه داشته باشد. همچنین در هر شهر یا روستا یا منطقه شهرداری حوزه انتخابیه می تواند فقط یک ستاد انتخابات به عنوان ستاد فرعی داشته باشد.

نـامزدهـای نـمایندگی موظفند مسئولین ستادهای تبلیغات و طرفداران خـود را بـه نحو مقتضی نسبت به مفاد ماده (82) قانون و تبصره های آن توجیه نموده و نسبت به رعایت مرّ قانون تأکید نمایند.

فرمانداری­ها و بخشداری­ها مکلفند با استفاده از امکانات محلی، مکان­های مناسبی را برای الصاق و یا ارائه آثار تبلیغاتی نامزدها تعیین کنند.

کلیه نهادها و دستگاه‌های اجرایی از جمله سازمان صدا­ و سیمای جمهوری اسلامی ایران و شهرداری‌ها و دهیاری‌های سراسر کشور مکلفند یک ماه قبل از شروع دوره مجاز فعالیت تبلیغات انتخاباتی نامزدها (موضوع ماده (۷۰) قانون)، فهرست و مشخصات کامل امکانات و تسهیلات و برنامه زمان­بندی ارائه­ آنها و همچنین هزینه استفاده از آنها را نزد هیئت استانی بررسی تبلیغات مربوط ارسال نمایند.

هیئت‌های استانی بررسی تبلیغات مکلفند حداقل سه هفته قبل از آغاز دوره مجاز فعالیت تبلیغات انتخاباتی با رعایت اصل برابری فرصت تبلیغاتی و عدالت انتخاباتی، فهرست نهایی امکانات و تسهیلات به همراه برنامه زمان­بندی، هزینه استفاده از آنها و نحوه مراجعه نامزدها به تفکیک هر حوزه انتخابیه را تهیه کرده و آن را به فرمانداری‌های حوزه‌های انتخابیه اعلام نمایند تا مطابق ترتیبات ماده (۶۳) این آیین­نامه تا دو هفته قبل از شروع تبلیغات به اطلاع نامزدها برسد.

فرمانداران و بخشداران حوزه‌های انتخابیه تا دو هفته قبل از آغاز فرآیند تبلیغات انتخاباتی، با دعوت از هیئت نظارت مربوط، نامزدها یا نمایندگان قانونی یا رؤسای ستاد انتخاباتی آنها، امکانات مجاز تبلیغی نهادها و دستگاه‌های اجرایی و برنامه زمان­بندی استفاده از آنها را ارائه و معرفی می‌کنند.

نهادها و دستگاه‌های اجرایی پس از دریافت فهرست نهایی امکانات، تسهیلات و برنامه زمان­بندی، مکلفند در دوره مجاز فعالیت تبلیغات انتخاباتی برابر برنامه زمان­بندی، امکانات و تسهیلات مزبور را در اختیار نامزدهای انتخاباتی قرار دهند. در صورت استنکاف، مراتب به صورت مستند به هیئت‌های رسیدگی به تخلفات اداری مربوط اعلام می‌شود.

هیئت اجرایی مرکزی انتخابات و هیئت استانی بررسی تبلیغات، مسئول نظارت بر حسن اجرای مفاد ماده (۷۴) قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی و احکام مربوط به اجرای ماده مذکور در این آیین­نامه، به ترتیب در سطوح ملی و استانی می‌باشند.

فرمانداران و بخشداران موظفند از طریق فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا)، شهرداری، دهیاری و سایر مراجع محلی نسبت به امحای آثار تبلیغاتی که در محل های ممنوع نصب شده اند، اقدام نمایند.

بلافاصله پس از انتخاب معتمدان اصلی و علی البدل و تشکیل هیئت اجرایی، هیئت های اجرایی حوزه های فرعی موظفند در اجرای ماده (44) قانون به منظور تعیین تعداد و محـل استـقرار شعب اخذ رأی تشکیل جلسه داده و مراتب را صورتجلسه نمایند. فرماندار یا بخشدار حـوزه فـرعی پس از ثبت اطلاعات و موقعیت جغرافیایی شعب در سامانه، صورتجلسه یاد شده را به فـرماندار مـرکـز حوزه انتخابیه ارسال می دارد. هیئت های اجرایی می بایست حتی المقدور مکان هایی را که دارای پوشش مخابراتی است به عنوان مکان شعبه انتخاب نمایند.

هیئت­های اجرایی فرعی به استناد ماده­ (۵۲) قانون می­توانند برای مناطق صعب­العبور، کوهستانی و مسافت­های دور و نقاطی که تأسیس شعب ثابت اخذ رأی مقدور نیست، با اطلاع هیئت نظارت و تصویب هیئت اجرایی مرکز حوزه، شعب اخذ رأی سیار در نظر بگیرند.

هیئت­های اجرایی مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند پس از دریافت صورتجلسات تعیین شعب اخـذ رأی حـوزه­های فـرعی ضمن بررسی و تصویـب آنها، شعب اخذ رأی مرکز حوزه­ انتخابیه را نیز تعیین و مراتب را صورتجلسه و در سامانه ثبت نمایند.

فرمانداران مراکـز حـوزه های انتخابیه به محض تنظیم صورتجلسه تعیین شعب اخذ رای از سوی هیئت اجرایی مرکز حوزه انتخابیه، نسبت به انتشار آگهی انتخابات به ترتیبی اقدام می نمایند که موعد مقرر در ماده (46) قانون دقیقا رعایت شده و (9) روز قبل از روز اخذ رای، آگهی انتخابات در سراسر حوزه انتخابیه منتشر شده باشد.

فرمانداران و بخشداران برای الصاق آگهی انتخابـات در معابر عمومی و گذرگاه­ها در سراسر حوز­ه­ انتخابیه با استفاده از امکانات فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا)، شهرداری­ها و دهیاری­ها و سایر منابع محلی اقدام خواهند نمود.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند در اجرای ماده­ (۴۷) قـانـون نسـخـه­ای از آگهی­های منتشرشـده را از طریق سامانه بـه سـتاد انتـخابـات کشور ارسـال دارنـد. ستاد انتخابات کـشور یک نسخه از این آگهی­ها را به هـیئت مـرکزی نظارت بر انتخابات ارسال می­کند.

هیئت­های اجرایی مراکز حوزه­های انتخابیه و حوزه­های فرعی موظفند در اجرای ماده­ (۴۸) قانون با مدنظر قرار دادن شرایط مندرج در ماده (۴۱) قانون نسبت به تنظیم صورتجلسه­ تعیین (۳) تا (۵) نفر عضو برای هر شعبه­ اخذ رأی و در شعب پرتراکم (۷) تا (۹) نفر اقدام و مشخصات ایشان را در سامانه ثبت نمایند. در تهران می­توان حداکثر تا (۱۱) نفر را به عنوان عضو شعبه تعیین کرد.

فرمانداران و بخشداران موظفند با توجه به صورتجلسه هیئت اجرایی مبنی بر تعیین اعضای شعب اخذ رای نسبت به صـدور ابلاغ آنان اقدام و از ایشان یا نماینده فرماندار برای تحویل گرفتن صندوق و ملزومات شعب اخذ رای و تجهیزات الکترونیکی دعوت به عمل آورده و مراتب را صورتجلسه نمایند.

فرمانداران و بخشداران پس از دعوت و حضور اعضای شعب اخذ رأی در جلسه توجیهی، ضمن ارائه آموزش­های لازم نسبت به فرایند برگزاری انتخابات در شعبه، ترتیبی اتخاذ خواهند نمود که یک روز قبل از روز اخذ رأی، اعضای شعب اخذ رأی در محـل شـعب حاضر و بـا انتـخاب هـیئت ریـیسـه، مـحل شـعـبه را آمـاده برای اخذ رأی نمایند.

فرمانداران و بخشداران موظفند با اطلاع هیئت نظارت به گونه­ای برنامه­ریزی نمایند که در مناطق دورافتاده و صعب­العبور حتی­الامکان یک روز قبل از روز اخذ رأی، تعرفه و برگ­های رأی و مهر انتخابات و سایر وسایل و لوازم انتخاباتی و تجهیزات الکترونیکی در اختیار اعضای شعبه قرار گیرد. تحویل موارد فوق به اعضای شعب اخذ رأی در شهرها باید در همان روز اخذ رأی و چند ساعت قبل از آغاز رأی­گیری انجام شود.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند در اجرای ماده­ (۴۹) قانون نسبت به تعیین و صدور حکم نماینده­ خود اقدام و مشخصات آنان را در سامانه ثبت نمایند.

فـرمـانـداران و بخـشداران مـوظفنـد بـرای حفاظت شعب اخذ رای با همکاری فرماندهی انتظامی (فراجا)، به تعداد لازم از ماموران انتخاب و ضمن صدور ابلاغ نامبردگان، آنان را در معیت اعضای شعبه و نماینده فرماندار یا بخشدار به محل اعزام نمایند.

نامزدهای انتخابات مجلس شورای اسلامی با لحاظ ماده­ (۶۸) قانون، می­توانند نماینده یا نمایندگان خود را جهت حضور در شعب اخذ رأی با ارائه فهرست مشخصات سجلی و یک قطعه عکس (۴*۳) به هیئت نظارت مرکز حوزه­ انتخابیه معرفی نمایند. هیئت­های مزبور موظفند ضمن صدور کارت ورود به شعبه برای نمایندگان نامزدها، لیست اسامی آنان را حداکثر تا (۲۴) ساعت قبل از اخذ رأی به هیئت­های اجرایی مربوطه ارسال نمایند.

نمایندگان نامزدها می­توانند مستند به تبصره (۲) ماده­ (۶۸) قانون، بدون دخالت در انجام وظایف سایر مسئولان شعبه، قبل از مهروموم (پلمب) صندوق تا پایان زمان اخذ رأی، شمارش آراء و تنظیم صورتجلسه در شعبه حضور داشته باشند.

پیش از شروع برنامه اخذ رای و قرا ئت آراء، اقدامات زیر انجام می پذیرد:

برنامه اخذ رای و قرائت آراء در شش مرحله به شرح زیر انجام می پذیرد:

برای انجام مرحله اول (مراجعه رأی­دهندگان)، حتی­الامکان محل اخذ رأی در محوطه و مکانی استقرار می­یابد که دارای یک درب برای ورود و یک درب برای خروج رأی­دهندگان باشد.

برای انجام مرحله دوم بازبینی (کنترل)، نمـاینـده فرماندار یا بخشدار یا رییس شعبه یا هر یک از منشی های شعبه اخذ رای با اخذ شناسنامه، کارت ملی، گذرنامه، گواهینامه رانندگی یا کارت نظام وظیفه مراجعه کننده، موارد زیر را مورد توجه قرار می دهند:

نحوه اجرای مرحله سوم (ثبت مشخصات رای دهنده) به شرح زیر است:

نحوه اجرای مرحله چهارم (اخذ رای) به شرح زیر است:

نحوه اجرای مرحله پنجم (قرائت و شمارش آراء) به شرح زیر است:

نحوه اجرای مرحله ششم (تنظیم صورتجلسه قرائت و شمارش آراء) به شرح زیر است:

مراحل ثبت مشخصات رای دهنده، اخذ رای و قرائت و شمارش آراء در مرحله دوم انتخابات، مشابه مرحله اول انتخابات در خصوص ثبت نام، اخذ رای، قرائت و شمارش آراء با رعایت موارد زیر است:

هیئت های اجرایی بخش ها (به استثنای بخش های مرکزی) پس از دریافت کلیه صندوق های رای و مدارک و صورتجلسات شعب (الکترونیکی یا چاپی) بخش، نسبت به تنظیم صورتجلسه تجمیع آرای شعب بخش در حضور اعضای هیئت نظارت اقدام می نماید و مدارک، لوازم و صندوق ها را برای ارسال به مرکز حوزه انتخابیه تحویل بخشدار می دهند. برای تسریع در تجمیع نتایج، با امضای الکترونیکی بخشدار، صورتجلسه مذکور در سامانه انتخابات ثبت می شود.

بخـشداران سراسر کـشور (به استثنای بخش های مرکزی) موظفند بلافاصله پس از دریافت «صورتجلسه تجمیع نتایج اخذ آرای بخش از هیئت اجرایی» و نیز «فرم های نتایج آرای هر یک از شعبه های اخذ رای از طریق سامانه انتخابات یا به صورت دستی»، کلیه مدارک و لوازم و نیز دستگاه های اخذ رای الکترونیکی و صندوق های اخذ رای، به انضمام یک نسخه از صورتجلسه نتایج اخذ رای بخش را بـه فـرمـانـدار مـتبـوع خـود ارسـال کنند تـا از آن طـریق بـه هیئت اجـرایی مرکز حوزه انتخابیه تحویل شود.

فرمانداران حوزه­های فرعی موظفند بلافاصله پس از دریافت کلیه مدارک، لوازم، دستگاه­های اخذ رأی الکترونیکی و صندوق­های اخذ رأی و صورتجلسات بخش­های تابعه، نـسبت بـه تشکیل جلسه­ هیئت اجرایی فرعی در حضور هیئت نظارت اقدام و نتیجه­ کلی انتخابات مرکز شهرستان و بخش­های تابعه را در قالب صورتجلسه، تنظیم و برای تسریع در تجمیع نتایج، با امضای الکترونیکی در سامانه­­ انتخابات ثبت نمایند.

فرمانداران حوزه­های فرعی موظفند بلافاصله کـلیه­ مدارک و لوازم و دستگاه­های اخذ رأی الکترونیکی و صندوق­های اخذ رأی، به انضمام یک نسخه از صورتجلسه­ هیئت اجرایی فرعی شـهرستان را جهت تحویل به هیئت اجرایی مرکز حوزه­ انتخابیه، به فرمانداری مرکز حوزه­ انتخابیه ارسال نمایند.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه پس از دریافت صورتجلسات نتایج آرای همه حوزه­های فرعی، کلیه­ مدارک و لوازم و دستگاه­های اخذ رأی الکترونیکی و صندوق­های مربوط به آنها را در اسرع وقت به هیئت اجرایی مرکز حوزه­ انتخابیه تحویل نموده و هیئت اجرایی مرکز حوزه با حضور هیئت نظارت پس از تطبیق نتایج، سریعاً نسبت به تنظیم صورتجلسه­ مشترک نتیجه­ انتخابات حوزه­ انتخابیه اقدام می­نماید. پس از پایان انتخابات، بلافاصله صورتجلسه الکترونیکی نتیجه انتخابات با امضای الکترونیکی هیئت اجرایی مرکز حوزه انتخابیه و هیئت نظارت بر انتخابات مربوطه تهیه و پنج نسخه از آن چاپ می­شود که یک نسخه نزد هیئت اجرایی مرکز حوزه انتخابیه نگهداری می­شود و بقیه برای هیئت نظارت بر انتخابات مزبور و وزارت کشور (دو نسخه) و هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات ارسال می شود.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه پس از دریافت صورتجلسه­ نتیجه­ انتخابات موضوع ماده (۹۴) این آیین­نامه، برای تسریع در اعلام نتایج، آن را با امضای الکترونیکی در سامانه انتخابات ثبت و سـپس نـسبت بـه انتـشار آگهـی نتـیجه­ انـتخابات در سراسر حوزه­ انتخابیه اقدام می­نمایند.

هیئت­های اجرایی حوزه­های فرعی انتخابات اقلیت­های دینی، بلافاصله پس از دریافت صنـدوق­های آراء و مـدارک و صـورتجـلسات شـعب اخذ رأی، با حـضور اعضای هیئت نظارت نسبت به تنظیم صورتجلسه­ تجمیع آرای شعب فرمانداری یا بخشداری مربوط در سامانه اقدام نموده و مدارک، لوازم، دستگاه­های اخذ رأی الکترونیک و صندوق­ها و صورتجلسه­ تنـظیمـی و تعرفه و برگ­های رأی مصرف نشده باقی­مانده را جهت اعلام نتیجه به فـرماندار مرکز حوزه انتخابیه تحویل فرماندار یا بخشدار مربوط می­نمایند.

فرمانداران و بخشدارانی که انتخابات اقلیت های دینی را به عنوان حوزه فرعی برگزار می کنند، موظفند بلافاصله پس از دریافت صورتجـلسه نتیـجه اخـذ رای از هـیئت اجـرایی فـرعی اقـلیت دینی مربوط، صورتجلسات مذکور را به فرماندار مرکز حوزه انتـخابیه مربوطه (تهران یا اصفهان) ارسال نمایند.

فرمانداران تهران و اصفهان (مراکز حوزه های انتخابیه اقلیت های دینی کشور) بلافاصله پس از وصول نتایج اخذ رای انتخابات حوزه های فرعی اقلیت های دینی، برای این حوزه ها نیز عینا مواد (94) و (95) این آیین نامه را به اجرا می گذارند.

فرمانداران تهران و اصفهان (مراکز حوزه های انتخابیه اقلیت های دینی کشور) پس از تـنظیم آگهی نتیجه انتخابات مربوط به اقلیت های دینی، بلافاصله ضمن انتشار آگهی مزبور در مرکز حوزه انتخابیه، متن آن را به مـنظور انـتشـار در حـوزه هـای فـرعی به فرمانداران و بخشداران حـوزه های فرعی اقلیت مربوط ارسال می نمایند.

فرمانداران و بخشداران حوزه های فرعی اقلیت های دینی، بلافاصله پس از وصول متن آگهی نتیجه انتخابات از فرمانداران مراکز حوزه های انتخابیه اقلیت های دینی، به منظور اطلاع اقلیت دینی مربوطه نسبت به انتشار آن در مهلت مقرر در حوزه های فرعی شهرستان یا بخش اقدام خواهند نمود.

در صـورتی که در پایان مـهلت قانونی ((2) روز پس از اعلام نتیجه اخذ رأی) هیچ گونه شکایتی واصل نگردید، هـیئت اجـرایی مرکز حوزه انتخابیه با حضور اعضای هیئت نظارت تشکیل جلسه داده و مراتب عدم وصول شـکایـت و اظـهار نـظر در خـصوص چگونگی بـرگزاری انتـخابات را صورتجلسه و در سامانه ثبت می نمایند.

در صورت وصول شکایت در مهلت قانونی ((2) روز پس از اعلام نتیجه اخذ رای) به هیئت اجرایی مرکز حوزه انتخابیه، حداکثر ظرف (7) روز از تاریخ دریافت شکایات واصل شده با توجه به مواد (86) و (88) قانون، مورد رسیدگی قرار گرفته و نتیجه صورتجلسه و در سامانه ثبت می گردد.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه بلافاصله صورتجلسه­ رسیدگی به شـکایـات دریافتـی از هـیئت اجـرایی مـرکز حـوزه­ انتخابیه را به صورت الکترونیکی یک نسخه به ستاد انتخابات کشور و یک نسخه به هیئت نظارت مرکز حوزه­ انتخابیه ارسال می­کنند­.

ستاد انتخابات کشور نسخه­ای از صورتجلسات واصل شده را به هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات جهت بررسی و اعلام نظر شورای نگهبان ارسال می­دارد.

شورای نگهبان نظر خود را در مورد انتخابات هر یک از حوزه‌های انتخابیه با رعایت تبصره ذیل ماده (۹۰) قانون به ستاد انتخابات کشور اعلام می‌نماید.

ستاد انتخابات کشور موظف است نظر شورای نگهبان را پس از وصول، بلافاصله به منظور اقدام قانونی به فرماندار مرکز حوزه انتخابیه ابلاغ نماید.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند پس از وصول نظر شورای نگهبان درخصوص برگزاری مرحله­ اول انتخابات که از طریق ستاد انتخابات کشور به آنان ابلاغ شده است، حداکثر ظرف مدت (۴۸) ساعت نسبت به تـشکیل جـلسه­ مشـترک هـیئت اجرایی و هیئت نظارت مرکز حوزه­ انتخابیه اقدام و نتیجه­ نهایی و پایان برنامه­ مرحله­ اول انتخابات را صورتجلسه و در سامانه ثبت نمایند. در صورت داشتن منتخب یا منتخبان در این مـرحله از انتخابات، با هماهنگی و دستور ستاد انتخابات کشور نسبت به صدور اعتبارنامه­ آنان اقدام می نمایند.

فرمانداران مراکز حوزه های انتخابیه موظفند بلافاصله پس از دریافت صورتجلسه مربوطه از هیئت اجرایی و بر اساس تبصره (2) ماده (9) و ماده (91) قانون، برای منتخبان مرحله اول انتخابات در هر حوزه انتخابیه، (5) نسخه اعتبارنامه با امضای اعضای هیئت اجرایی و هیئت نظارت صـادر و به ترتیب زیر اقدام نمایند:

در حوزه­های انتخابیه­ای که اعتبارنامه­ای برای هیچ یک از نامزدهای انتخاباتی مرحله­ اول صادر نمی­گردد، فرمانداران مراکز این حوزه­های انتخابیه موظفند بلافاصله پس از وصول هر یک از صورتجلسات نتایج قطعی مرحله­ اول انتخابات، نسخه­ای از آن را به هیئت نظارت مرکز حوزه­ انتخابیه و ستـاد انـتخـابات کشور ارسال و نسخه باقی­مانده را در پرونده حوزه انتخابیه نگهداری نمایند.

ستاد انتخابات کشور موظف است پس از اتمام رسیدگی به اعتبارنامه­های نمایندگی کلیه منتخبان در مجلس شورای اسلامی و اخذ موافقت شورای نگهبان، دستور امحای تعرفه و برگ­های رأی مصرف­شده و مصرف­نشده­ و اطلاعات و داده‌های داخل صندوق­های رأی و تمامی مهرهای انتخاباتی کـلیه­ حوزه­های انتخابیه را به فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه صادر نماید.

فرمانداران مراکز حوزه­های انتخابیه موظفند پس از وصول دستور وزارت کشور مبنـی بـر امحای تعرفـه و برگ­های رأی مصرف­شده و مصرف­نشده­ و اطلاعات و داده‌های انتخابات مجلس شورای اسلامی، با حضور نمایندگان هیئت اجرایی و هیئت نظارت مرکز حوزه­ انتخابیه نسبت به امحای تعرفه و برگ­های رأی مصرف­شده و مصرف­نشده­ و اطلاعات و داده­های انتخابات سراسر حوزه­ انتخابیه به نحو مقتضی اقدام و مراتب را صورتجلسه و در سامانه ثبت نمایند.

دستورالعمل و کاربرگ (فرم)­های مربوط بـه مـواد بخـش اجـرایی این آیین­نامه با تصویب وزیر کشور قابل اجرا می­باشد.

تصویب نامه شماره 51143 /ت22220هـ مورخ 23 /9 /1378 و اصلاحات بعدی آن لغو می شود.