آیین‌نامه اجرایی موضوع تبصره (5) ماده 17 قانون مالیات بر ارزش‌ افزوده مصوب 1400/03/02

مفاهیم و اصطلاحات زیر در این آیین نامه دارای تعاریف مشروحه ذیل می‌باشند. الف) کالاهای زنجیره: کلیه کالاها و خدمات مرتبط با کالاهای زنجیره مصرح در تبصره (۵) ماده ۱۷ قانون شامل آب (آب تحویلی و خدمات انتقال آب)٬ برق (برق تحویلی٬ آمادگی تولید٬ خدمات انتقال و توزیع برق)، نفت تولیدی (نفت خام٬ میعانات گازی و گاز طبیعی خام) و خدمات مرتبط با نفت تولیدی توسط شرکت‌های تابعه شرکت ملی نفت ایران٬ فرآورده‌های تولیدی و وارداتی شامل پنج فرآورده اصلی نفتی (بنزین، نفت گاز، نفت سفید، نفت کوره و گاز مایع) و سوخت هوایی و سایر فرآورده‌های نفتی تولیدی (افزودنی‌های تولید پالایشگاه‌های داخل که به فرآورده‌های اصلی نفتی اضافه می‌شود). گاز طبیعی: مخلوطی از متان و مقادیر جزئی ترکیبات هیدروکربوری در حالات فیزیکی مختلف (CNG ،LNG و NG) است که به منظور تأمین انرژی یا سوخت توسط شرکت ملی گاز ایران با شرکت‌های تابعه به اشخاص تولید کننده یا مصرف کننده فروخته می‌شود. ب) اشخاص زنجیره: کلیه اشخاص فعال به ترتیب در زنجیره تولید٬ انتقال و توزیع و فروش مرتبط با کالاها و خدمات زنجیره می‌باشند. ب) سازمان: سازمان امور مالیاتی کشور ت) قانون: قانون مالیات بر ارزش افزوده

اشخاص زنجیره مرتبط با کالاها و خدمات زنجیره موضوع این آیین نامه به سه گروه تفکیک و به شرح زیر تعریف می‌شوند: الف – زنجیره مرتبط با نفت تولیدی٬ فرآورده‌های نفتی اصلی تولیدی و وارداتی و سایر فرآورده های نفتی تولیدی (افزودنی‌های تولید پالایشگاه‌های داخل و شرکت‌های پتروشیمی که به فرآورده‌های نفتی اصلی اضافه می‌شود) و گاز. ۱ اشخاص انتهای زنجیره ۱ ۱ شرکت ملی نفت ایران (نفت خام و میعانات گازی و گاز طبیعی خام) ۲ ۱ شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران٬ شرکت‌های پالایش نفت٬ شرکت ملی گاز و شرکت‌های توزیع گاز استانی ۲ اشخاص ما قبل انتهای زنجیره: شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های تابعه٬ شرکت‌های پتروشیمی نوری٬ پتروشیمی بندر امام٬ پتروشیمی بوعلی٬ شرکت خطوط لوله و مخابرات نفت ایران٬ شرکت ملی مهندسی و ساختمان نفت ایران٬ شرکت‌های پالایش نفت (تهران٬ شیراز٬ اصفهان٬ تبریز٬ کرمانشاه٬ آبادان٬ امام خمینی (ره) شازند، بندر عباس و لاوان)٬ شرکت نفت ستاره خلیج فارس٬ شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران٬ شرکت انتقال گاز ایران٬ شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران٬ شرکت‌های پالایش (گاز سرخون و قشم٬ ایلام٬ شهید هاشمی نژاد٬ بیدبلند. پارس جنوبی٬ پارسیان٬ فجر جم و بیدبلند ۲)٬ مجتمع گاز پارس جنوبی٬ شرکت ذخیره سازی گاز طبیعی شرکت های توزیع گاز استانی ب زنجیره مرتبط با آب ۱ اشخاص انتهای زنجیره: شرکت‌های آب منطقه ای٬ شرکت سهامی آب و برق خوزستان٬ شرکت‌های آب و فاضلاب استانی و شرکت‌های تبصره (۱) و (۲) موضوع قانون تشکیل شرکت‌های آب و فاضلاب (مصوب (۱۳۶۹) ۲ اشخاص ما قبل انتهای زنجیره: شرکت‌های آب منطقه‌ای٬ سازمان آب و برق خوزستان٬ شرکت‌های مدیریت آبرسانی خلیج فارس٬ شرکت تأمین تصفیه آب و فاضلاب تهران٬ شرکت‌های آب و فاضلاب استانی و شرکت‌های تبصره (۱) و (۲) موضوع قانون تشکیل شرکت‌های آب و فاضلاب مصوب (۱۳۶۹) و کلیه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی دولتی یا غیر دولتی که ماقبل اشخاص انتهای زنجیره به امر تولید تصفیه و یا عرضه آب و فاضلاب و پساب و خدمات انتقال موارد یاد شده اشتغال داشته و تمام یا بخشی از درآمد حاصله آنها بابت فروش و ارایه خدماتی است که توسط اشخاص بند یک عرضه می‌شود. ج زنجیره مرتبط با برق ۱ اشخاص انتهای زنجیره شرکت‌های برق منطقه‌ای و شرکت‌های توزیع نیروی برق ۲ اشخاص ماقبل انتهای زنجیره کلیه اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی دولتی یا غیر دولتی٬ که ماقبل اشخاص انتهای زنجیره به امر تولید و یا عرضه کالاها و خدمات مرتبط با عرضه برق اشتغال داشته و تمام یا بخشی از درآمد آنها بابت تکمیل زنجیره عرضه برق توسط اشخاص بند یک است. مالیات و دارایی آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (۵) <a class="artref" href="/ماده/ماده-17-a_0815110230707">ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده فصل</a> دوم مقررات

اشخاص زنجیره بابت عرضه کلیه کالاها و خدمات خود اعم از کالاهای زنجیره و سایر کالاها و خدمات٬ مکلف به صدور صورتحساب هستند. عرضه و فروش کالاهای زنجیره و ارایه خدمات مرتبط با آن به استثنای اشخاص انتهای زنجیره بابت فروش کالاها و خدمات به خارج از زنجیره به ترتیب در زنجیره مستلزم محاسبه و درج مالیات و عوارض مربوطه در صورتحساب نخواهند بود. مالیات و دارایی آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (۵) <a class="artref" href="/ماده/ماده-17-a_0815110230707">ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده فصل</a> دوم مقررات

نحوه ثبت مالیات بر ارزش‌افزوده و اعتبار مالیاتی به شرح بندهای این ماده تعیین می‌شود. ۱ عرضه کالاها و خدمات غیر مرتبط با زنجیره: به اشخاص زنجیره مستلزم صدور صورتحساب و درج مالیات و عوارض در آن م. ب.. ۲ یارانه پرداختی دولت به شرکت‌های زنجیره: مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده نمی‌باشد و مالیات و عوارض پرداختی بابت خرید نهاده‌ها با رعایت سایر مقررات به طور کامل قابل پذیرش بوده و قابل تسهیم به بخش معاف و غیر‌معاف نخواهد بود. ۳ اعتبار مالیاتی شرکت‌های ماقبل انتهای زنجیره: حسب درخواست قابل استرداد با انتقال با رعایت ماده ۸ قانون م. ب.. ۴ ماخذ محاسبه مالیات بر ارزش افزوده فروش در انتهای زنجیره قیمت فروش مصوب داخلی م. ب.. ۵ اعتبار مالیاتی شرکت‌های انتهای زنجیره بابت خرید کالاها و خدمات مشمول غیر از کالاهای زنجیره با رعایت ماده ۸ این قانون و تبصره‌های آن به عنوان اعتبار مالیاتی قابل پذیرش م. ب.. مالیات و دارایی آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (۵) <a class="artref" href="/ماده/ماده-17-a_0815110230707">ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده فصل</a> سوم – سایر مقررات

وزارت نفت و وزارت نیرو (شرکت توانیر٬ شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران و شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور) مکلفند اشخاص زنجیره (شامل نام٬ شناسه ملی و…) موضوع تبصره (۵) ماده ٬۱۷ به ترتیب از تولید تا انتهای زنجیره توزیع و فروش را حداکثر ظرف مدت یک‌ماه پس از ابلاغ این آیین نامه٬ به همراه فهرست کالاها و خدمات قابل ارایه هر شرکت در زنجیره به حلقه بعدی با ذکر شناسه کالاها و خدمات مذکور به سازمان اعلام نمایند. تغییرات در فهرست اشخاص موضوع تبصره موصوف توسط وزارتخانه‌های ذی‌ربط به سازمان اعلام می‌شود. مالیات و دارایی آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (۵) <a class="artref" href="/ماده/ماده-17-a_0815110230707">ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده فصل</a> سوم – سایر مقررات

با عنایت به مفاد تبصره (۱) بند (الف) ماده ۲۶ قانون٬ آن بخشی از نفت خام٬ میعانات گازی و گاز طبیعی خام که توسط وزارت نفت (شرکت‌های تابعه) به شرکت‌های داخل زنجیره تولید فرآورده‌های نفتی (موضوع تبصره ۵ ماده ۱۷) و گاز طبیعی فروخته می‌شود. همچنین واردات بنزین و سوخت هواپیما و گاز طبیعی توسط وزارت نفت (شرکت‌های تابعه)٬ د. ا. م. مستلزم محاسبه و دریافت مالیات و عوارض ارزش‌افزوده از حلقه بعدی و نیز پرداختی در مرحله واردات (مفاد تبصره ۲ ماده ۱۷) حسب مورد نمی‌باشد و مالیات و عوارض فروش فرآورده‌های تولید شده از کالای مزبور و نیز بنزین و سوخت هواپیما و گاز طبیعی وارداتی در مراحل بعدی عرضه حسب مقررات این آیین نامه محاسبه و وصول خواهد شد و مفاد ماده ۴ آیین نامه نیز در این خصوص تسری دارد. مالیات و دارایی آیین نامه اجرایی موضوع تبصره (۵) <a class="artref" href="/ماده/ماده-17-a_0815110230707">ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده توضیحات</a> آیین نامه فوق در اجرای تبصره (۵) <a class="artref" href="/ماده/ماده-17-a_0815110230707">ماده ۱۷ قانون مالیات بر ارزش‌افزوده در</a> سه فصل تنظیم شده و مشتمل بر ۶ ماده م. ب. و مقررات آن از تاریخ اجرای قانون مالیات بر ارزش‌افزوده مصوب ۱۴۰۰ ( ۱۴۰۰/۱۰/۱۰) لازم الاجرا م. ب..

)(اصلاحی 22ˏ02ˏ1399) مادامی که برای اشخاص موضوع ماده 2 قانون و صاحبان مشاغل، شماره اقتصادی جدید صادر نشده است، حسب مورد از شناسه ملی، شماره ملی، شناسه مشارکت مدنی و شماره اختصاصی اشخاص خارجی استفاده نمایند. تبصره - اشخاص حقوقی که قبلا در نظام مالیاتی ثبت نام کرده و شماره اقتصادی دوازده رقمی خود را دریافت نموده اند، می توانند تا زمان دریافت شماره اقتصادی جدید از شماره اقتصادی مذکور در معاملات خود استفاده نمایند.

) اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل موضوع قانون مکلفند برای فروش کالا و عرضه خدمات خود صورتحساب صادر و شماره اقتصادی خود و خریدار را بر روی صورتحساب ها، قراردادها و سایر اسناد مشابه درج نمایند. تبصره 1(اصلاحی 11ˏ05ˏ1396) – چنانچه خریدار کالا، خدمت و یا دارایی مکلف به ثبت نام در نظام مالیاتی نباشد و یا از جمله اشخاص حقیقی مصرف کننده نهایی و یا اشخاص حقیقی موضوع ماده 81 قانون (فعالیت های کشاورزی ، دامپروری ، دامداری ، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهیگیری ، نوغان داری ، احیای مراتع و جنگل ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات) باشد، الزامی به درج شماره اقتصادی خریدار در صورتحساب صادره نخواهد بود. تبصره 2(الحاقی 11ˏ05ˏ1396) - مودیانی که از صورتحساب نوع اول، دوم و سوم موضوع ماده (8) آیین نامه شماره 230761 مورخ 04 /12 /1394 و اصلاحی شماره 50967 /م مورخ 12 /02 /1396 ماده (95) قانون برای فروش کالا با ارائه خدمات خود به مصرف کننده نهایی استفاده می نمایند، می توانند اطلاعات این قبیل صورتحساب ها را به صورت مجموع ارسال نمایند.

) اشخاص زیر مشمول ارسال فهرست معاملات می باشند: الف) کلیه اشخاص حقوقی; ب) صاحبان مشاغلی که حسب نوع و یا حجم فعالیت جزو گروه اول موضوع ماده 2 آیین نامه اجرایی ماده 95 قانون محسوب می شوند; ج) صاحبان مشاغل مشمول اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده; تبصره - اشخاص موضوع این ماده با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور و تصویب وزیر امور اقتصادی و دارایی قابل تغییر خواهند بود.

) اشخاص مشمول ماده 9 این آیین نامه مکلفند فهرست معاملات خود را مطابق اقلام اطلاعاتی مندرج در سامانه معاملات تهیه و ارسال نمایند. فهرست معاملات حداکثر در مقاطع سه ماهه (فصلی) تهیه و تا یک ماه و نیم پس از پایان هر فصل به صورت الکترونیکی از طریق درگاه اینترنتی سازمان برای سامانه معاملات ارسال و یا به صورت لوح فشرده در قالب اطلاعات درخواستی سازمان به اداره امور مالیاتی ارائه شود. چنانچه انتهای سال مالی اشخاص حقوقی در خلال یکی از فصول سال شمسی باشد، این اشخاص مکلفند برای آن فصل دو فهرست معامله تنظیم و ارسال نمایند. به نحوی که از ابتدای فصل تا پایان سال مالی خود یک فهرست معامله و همچنین از ابتدای سال مالی تا پایان آن فصل نیز یک فهرست معاملات دیگر ارسال نمایند. تبصره 1 - سازمان می تواند تمام یا برخی از اشخاص مشمول را مکلف نمایند که فهرست معاملات خ. ر. ب. تفکیک هر صورتحساب، از طریق درگاه اینترنتی سازمان برای سامانه معاملات ارسال نمایند. تبصره 2 - چنانچه معاملات انجام شده به صورت ارزی صورت پذیرفته باشد، باید مبالغ ارزی، نوع ارز، نرخ برابری ارز (نرخ ارز مورد معامله) و معادل ریالی معامله انجام شده در صورتحساب ها و اسناد درآمدی صادره و همچنین در فهرست معاملات ارسالی، قید شود. تبصره 3 - سازمان می تواند حسب ضرورت جهت تسهیل در ارسال فهرست معاملات و مطابق با ماهیت اطلاعات، با موافقت وزیر امور اقتصادی و دارایی بازه زمانی دریافت اطلاعات را افزایش و یا روش دریافت اطلاعات را تغییر دهد.

مشمولین ارسال فهرست معاملات در موارد خرید کالا، خدمت و یا دارایی از اشخاص حقیقی موضوع ماده 81 قانون (فعالیت های کشاورزی ، دامپروری ، دامداری ، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهیگیری ، نوغان داری ، احیای مراتع و جنگلها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات) و یا از اشخاصی که مکلف به ثبت نام در نظام مالیاتی نیستند، الزامی به درج شماره اقتصادی فروشنده در فهرست معاملات ارسالی نخواهند داشت و می توانند این گونه خریدها را به صورت مجموع اعلام نمایند.

ارسال اطلاعات واردات و صادرات کالا و خدمات می باید با درج شماره کوتاژ اظهارنامه گمرکی و کد گمرک ترخیص کننده و شماره اختصاصی اشخاص خارجی حسب مورد صورت پذیرد.

موارد زیر مشمول ارسال فهرست معاملات نمی باشند: •خرید و فروش و سود و کارمزد اوراق بهادار; •خرید و فروش سهام و سهم الشرکه و حق تقدم سهام یا سهم الشرکه; •سود و کارمزد و جریمه های بانک ها، صندوق تعاون، صندوق های حمایت از توسعه بخش کشاورزی، موسسات اعتباری غیربانکی مجاز و صندوق های قرض الحسنه; •سود سهام و سهم الشرکه; •حـق عـضویت اعضاء مجامع حرفه ای، احزاب و انجـمن ها وتشکـل های غـیردولتی دارای مـجوز از مـراجـع ذی صلاح; •کمک ها، جوائز و هدایای بلاعوض; •مبالغی که تحت عناوین جریمه یا خسارت، انواع عوارض و مالیات (به استثناء مالیات و عوارض قانون مالیات بر ارزش افزوده) حق ثبت، حق تمبر، حقوق گمرکی و موارد مشابه، به دستگاه های اجرائی پرداخت می گردد; •حقوق و دستمزد پرداختی موضوع فصل سوم از باب سوم قانون مالیات های مستقیم; •وجوه پرداختی بابت حق نگهداری (شارژ) ساختمان محل فعالیت و آبونمان های پرداختی.

(اصلاحی 11ˏ05ˏ1396) - در خصوص معاملاتی که (اعم از خرید یا فروش کالا با خدمت) تا میزان 5 ٪ حد نصاب معاملات کوچک موضوع تبصره (1) ماده (3) قانون برگزاری مناقصات می باشند، مشمولین ماده (9) می توانند فهرست معاملات مذکور را به صورت مجموع ارسال نمایند.

فرآیند ارسال و دریافت اطلاعات معاملاتی که محرمانه می باشد، متناسب با وضعیت ارسال کننده و ماهیت اطلاعات، با هماهنگی دستگاه اجرایی ذیربط و موافقت سازمان تعیین خواهد شد.

اشخاصی که در چارچوب آئین نامه موضوع تبصره (5) ماده 169 مکرر قانون نسبت به ارسال اطلاعات معاملات اقدام می نمایند، ارسال مجدد همان اطلاعات در راستای مندرجات این آئین نامه یا دستورالعمل های مرتبط ضرورت ندارد.

در موارد ذیل شماره اقتصادی باطل می گردد: •فوت اشخاص حقیقی; •اعلام اشخاص حقیقی مبنی بر خاتمه فعالیت اقتصادی; •انحلال اشخاص حقوقی ثبت شده پس از اتمام عملیات تصفیه و اعلام ختم تصفیه و سایر اشخاص حقوقی پس از لغو مجوز فعالیت; •صدور حکم مراجع قضایی مبنی بر ابطال شماره اقتصادی.

عدم انجام تکالیف مقرر در این آئین نامه و دستورالعمل های مرتبط مشمول جرائم مقرر در قانون م. ب.. این حکم مانع اجرای دیگر قوانین موضوعه نخواهد بود.

عدم انجام هر یک از تکالیف مقرر در ماده 169 قانون مشمول جریمه های مقرر در ماده مذکور به شرح زیر م. ب.. جرائم مذکور با رعایت مهلت مقرر در ماده (157) قانون قابل مطالبه خواهد بود. ردیف شرح تخلف نرخ جریمه مأخذ محاسبه جریمه 1 عدم صدور صورتحساب فروش کالا یا ارائه خدمت 2% مبلغ مورد معامله 2 عدم درج شماره اقتصادی خود 2% مبلغ مورد معامله 3 عدم درج شماره اقتصادی طرف معامله 2% مبلغ مورد معامله 4 استفاده از شماره اقتصادی خود برای معاملات دیگران 2% مبلغ مورد معامله 5 استفاده از شماره اقتصادی دیگران برای معاملات خود 2% مبلغ مورد معامله 6 عدم ارائه فهرست معاملات انجام شده به سازمان طبق روش های تعیین شده 1% مبلغ معاملاتی که فهرست آنها ارائه نشده است تبصره - در صورت انجام تخلفات موضوع ردیف های یک الی سه جدول فوق الذکر در هر معامله، جریمه قابل محاسبه و مطالبه حداکثر معادل 2 % مبلغ همان معامله خواهد بود. این آئین نامه در اجرای تبصره 3 <a class="artref" href="/ماده/ماده-169-law00262__a_law00262_0750321976">ماده 169 قانون مالیات های مستقیم</a> مصوب 31 /4 /1394 به پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور در هفت فصل و 19 ماده و 11 تبصره تصویب و مقررات آن از 1 /1 /1395 لازم الاجرا م. ب.. نحوه ارسال فهرست معاملات توسط اشخاص موضوع این آیین نامه برای کلیه فصول سال 1395 کماکان مطابق مقررات و دستورالعمل های قبلی صادره توسط سازمان امور مالیاتی کشور خواهد بود.