آیین‌نامه تاسیس مراکز بهداشت کار در کارگاهها

کارگاههای مشمول قانون کار باید دارای مراکز بهداشت کار باشند این مراکز باید طبق مقررات این آئین نامه تشکیل گردیده و مورد تائید و قبول وزارت کار و امور اجتماعی قرار گیرد.

مادام که ایجاد فوری مراکز بهداشت کار در کلیه کارگاهها و موسسات میسر نباشد این مراکز در وهله اول و حداکثر در مدت دو سال از تاریخ تصویب این آئین نامه در کارگاههای زیر تشکیل میگردد. الف- در کارگاههائیکه تعداد کارگران آن بیشتر از 200 متر باشد ب- در کارگاههائیکه از لحاظ حفظ سلامتی کارگر مستلزم مراقبت مخصوص است.

تعداد پزشکان بهداشت کار به نسبت تعداد کارگران و برطبق حداقل وقتیکه پزشک باید صرف رسیدگی باین کارگاهها نماید بشرح زیر تعیین میشود. الف- برای کارگاههائیکه اشتغال در آن مستلزم مراقبت مخصوص بوده و یا حداقل 10 درصد کارگران آن زدن یا کارآموز باشند حداقل یک ساعت کار پزشک برای 10 نفر کارگر در ماه ب- برای سایر کارگاهها و موسسات بازرگانی و غیره یک ساعت کار پزشک برای 20 نفر کارگر در ماه.

درصورتی که ساعات کار لازم براساس ماده 2برابر یا بیش از چهل ساعت کار در هفته برای یک پزشک باشد در آن کارگاه باید مرکز مستقل بهداشت کار تشکیل گردد که شامل یک یا چند پزشک باشد. اگر ساعت کار لازم کمتر از حد فوق باشد کارفرما میتواند مرکز مستقل بهداشت کار تشکیل دهد یا در مرکز مشترک بهداشت کار شرکت نماید

کارگران و کارآموزان قبل از اشتغال بکار یا کارآموزی باید مورد آزمایشهای پزشکی قرار گیرند این آزمایش ها شامل پرتو نگاری و یقین نیز خواهد بود مگر در نقاطی که به تشخیص وزارت کار امکان انجام پرتو نگاری وجود نداشته باشد. این آزمایش ها باید در درجه اول نکات زیر را مشخص نماید: 1- اعتیاد به الکل و مواد مخدره 2- ابتلا به بیماری روانی 3- ابتلا به بیماری سل ریوی یا بیماریهای مسری دیگر 4- قدرت انجام کار مورد نظر

پس از انجام آزمایش های مندرج در ماده 5 درصورت پذیرش برگ گواهی صلاحیت اشتغال بکار از طرف پزشک کار صادر و به کار فرما داده میشود که در پرونده کارگر بایگانی و در هنگام بازرسی در اختیار بازرسان کار گذاشته شود. علاوه بر گواهی فوق نتیجه آزمایش ها در برگ آزمایش پزشکی که حاوی تمام نکات باشد منعکس میگردد. این برگ آزمایش که جزء اسرار پزشکی محسوب میگردد فقط ممکنست در اختیار پزشک کارگاه و پزشک بازرسی کار و یا مقامات پزشکی صلاحیت دار قرار گیرد

کارگران کارگاه باید لااقل سالی یک بار مورد معاینه پزشکی قرار گیرند و نتایج آزمایش در پرونده پزشکی آنها منعکس گردد.

پزشک کار باید ترتیبی دهد که کارگران شاغل در کارهای سخت و زیان آور و کارگران کمتر از 18 سال- زنان باردار- مادران شیرده و معلولین تحت مراقبت مخصوص قرار گیرند- فواصل تجدید معاینات این افراد نیز از طرف پزشک تعیین خواهد شد- کارفرما مکلف است نسبت بانجام دستورات پزشک کار در این موارد اقدام لازم بعمل آورد.

بعد از غیبت مربوط به بیماریهای حرفه ای و حوادث ناشی از کار یا غیبت بیش از سه هفته مربوط به بیماری های غیر حرفه ای یا غیبت های مکرر آزمایش پزشکی قبل از شروع مجدد بکار اجباری خواهد بود. این آزمایش باید مشخص نماید که کارگر میتواند بکار قبلی استغال یابد یا لازم است موقتا یا برای همیشه بشغل دیگری اشتغال ورزد.

درصورتیکه پزشک کار تشخیص دهد آزمایشهای تکمیلی دیگری از قبیل آزمایشهای غیر بالینی از کارگر باید بعمل آید کارفرما مکلف است هزینه مربوط باین آزمایشها را تامین نماید.

در موارد زیر نظارت و مراقبت بعهده پزشک مرکز بهداشت کار بوده و کارفرما مکلف بانجام دستورات پزشک میباشد. الف- بهداشت عمومی کارگاه از نظر وضع بهداشتی ساختمان- نظافت آب آشامیدنی- حمام- دستشوئی- رخت کن- مستراح- دفع زباله- فاضل آب و همچنین بهداشت تاسیسات مربوط به رفاه کارگران از قبیل باشگاه- آشپزخانه- سالن غذا خوری- شیر خوارگاه آسایشگاه تغذیه و طرز تهیه و توزیع غذای مصرفی کارگران ب- بهداشت محیط کار نسبت به کلیه عوامل فیزیکی و شیمیائی و بیولوژیکی که ممکن است ملامت کارگران را مختل سازد مانند گرد و غبار- بخارات و گازهای زیان آور- تشعشعات و صدا- حرارت- رطوبت- نور تهویه و ارتعاش ج- انجام نمونه برداری و آزمایشهای لازم د- بهبود شرایط کار از نظر اثرات نامطلوبی که کارگران به مناسبت شغل سن- جنس- ساعت کار- میزان کار و مسائلی از قبیل نوبت کاری کارمزدی و تسلسل کارها با آن مواجه میشوند

انجام کمک های اولیه در مورد تصادفات و حوادث کار و مراقبت های فوری درباره مسمومیت ها و بیماریهای اتفاقی بمنظور جلوگیری از تشدید وضع بیمار حادثه دید.

مراکز بهداشت کار باید آماده برای پذیرش فوری مصدومین و مسمومین باشد مراکز بهداشت کار موسسات صنعتی که باقتضاء شرایط کار ممکن است مخابراتی از قبیل مسمومیت- خفگی بعلت گازها- سوختگی- برق گرفتگی و غیره داشته باشند باید مجهز به وسائل نجات حادثه دیده مخصوصا سرم- اکسیژن- مقویات قلبی و تنفسی و همچنین افراد ورزیده و آشنا به نحوه تنفس ممنوعی باشند کارفرما مکلف است لوازم مورد نیاز را تهیه و در اختیار مرکز بهداشت کار بگذارد.

پزشک مسئول مرکز بهداشت کار مشاور بهداشتی مدیر کارخانه و عضو کمیته حفاظت و بهداشت کارگاه بوده و در جلسات کمیته های مزبور شرکت و در آنچه مربوط بامور بهداشتی و شرایط کار باشد اظهارنظر میکند. کارفرما موظف است پیشنهادهای بهداشتی مسئول مرکز بهداشت کار را اجرا نماید درصورت عدم توافق نظر پزشک بازرس کار منطقه در این موارد قطعی خواهد بود

هرگونه تغییر در تکنیک یا در نوع مواد اولیه و محصول تهیه شده باید باطلاع مسئول مرکز بهداشت کار برسد تا درصورتیکه تغییر مزبور از لحاظ بهداشتی مضر تشخیص گردد طبق ماده 14 تذکر لازم به کارفرما داده شود

مرکز بهداشت کار باید با بررسی علل و منشاء غیبت کارگران راههای پیشگیری از حوادث و بیماری هائی را که موجب تعطیل کار و غیبت کارگران شده است تعیین و پیشنهاد نماید

مرکز بهداشت کار باید پرونده پزشکی برای کارگران تنظیم نماید و آمارهای مربوط به حوادث و بیماریهای ناشی از کار و اطلاعات مربوط بشرایط بهداشتی کارگاه و خدمات مرکز بهداشت کار را بطور مرتب تهیه و بمنظور بررسی نگهداری نماید.

مسئول مرکز بهداشت کار موظف است درصورت مشاهده بیماری های شغلی و حوادث ناشی از کار مراتب را به مراجع ذیصلاحیت اعلام نماید بعلاوه وقتی پزشک بیماری شغلی خطرناکی در کارگری مشاهده نمود و تشخیص قطعی گردید باید مراتب را بنحو مقتضی با خود کارگر در میان بگذارد.

شرکت در مطالعه و طبقه بندی مشاغل بمنظور نظارت بر تطابق کار یا کارگر و واگذاری کارهای مناسب بکار گران مخصوصا کارگران معلول باتوجه به توانائی جسمی و روانی آنان از وظایف پزشک کار است و کارفرما مکلف است موجبات انجام آنرا فراهم نماید.

پزشک کار بوسیله کارفرما یا کارفرمایان انتخاب و طبق قرار دادی مشغول کار میشود در قرار داد مزبور باید تمام نکات و کلیه وظایف ناشی از این آئین نامه و شرایط استخدامی مخصوصا مدت قرار داد کاملا تصریح گردد. یک نسخه از قرار داد تنظیمی باید باداره بازرسی کار منطقه فرستاده شود.

مرکز بهداشت کار باید در تمام اوقات کار دارای پرستار دیپلمه یا بهیار آشنا بامور بهداشت صنعتی و حوادث ناشی از کار باشد.

تعداد پرستاران یا بهیاران برای مراکزی که دارای یک پزشک هستند حداقل دو نفر و برای مراکزی که بیش یک پزشک دارند باید برای هریک نفر پزشک که اضافه میشود یک پرستار یا بهیار اضافه در نظر گرفته شود.

ساعت کار پرستاران باید طوری تنظیم گردد که حداقل یک پرستار یا بهیار در تمام اوقات کار در مرکز بهداشت کار حاضر باشد.

وظایف پرستاران یا بهیاران مراکز بهداشت کار بشرح زیر است: 1- انجام امور اداری مرکز بهداشت کار زیر نظر پزشک مسئول مرکز 2- انجام کمک های مقدماتی و فوری پزشکی 3- کمک به بیماران در انجام دستورات درمانی پزشکان. 4- کمک در معاینات پزشکی بپزشک بهداشت کار. 5- نظارت در امور بهداشتی کارگاههای مربوطه زیر نظر پزشک بهداشت کار. 6- همکاری در اجرای برنامه های آموزش بهداشت در کارگاههای مربوطه. 7- همکاری در اجرای برنامه های سالم سازی محیط کار و پیشگیری حوادث. 8- انجام خدمات مشورتی در غیاب پزشک بهداشت کار. 9- تنظیم و نگهداری پرونده های پزشکی و تهیه گزارشها و آمار. 10- نظارت بر امور کمکهای اولیه در مرکز بهداشت کار و کارگاهها.

مرکز بهداشت کار باید در محل مناسبی داخل کارگاه یا در مجاورت آن قرار داشته و دارای قسمت های زیر باشد. 1- در مراکزی که فقط بوسیله یک پزشک اداره میشود: الف- حداقل دو اطاق که وسعت هر یک از 16 متر مربع کمتر نباشد. ب- اطاق یا محل مناسبی برای انتظار. ج- سرویس های دستشوئی. دوش آب سرد و گرم و توالت بهداشتی. د- اطاقها باید دارای دستشوئی مجهز یا آب سرد و گرم تهویه مناسب و روشنائی کافی و وسائل لازم جهت گرم کردن و خنک کردن بوده و طوری ساخته شده باشد که هیچگونه صدائی مانع معاینات پزشکی نگردد. 2- در مراکزی که بیش از یک پزشک دارند اطاق برای هر یک از پزشکان اضافه در نظر گرفته شود بعلاوه تعداد متناسب کابین برای تعویض لباس و یک اطاق کوچک برای مراقبت بیماران فراهم باشد. 3- کارگاههائی که از مرکز بهداشت کار مشترک استفاده مینمایند باید دارای اطاق مناسبی جهت انجام کمکهای اولیه در کارگاه باشند.

صورت لوازم و وسائل مورد نیاز مراکز بهداشت کار و همچنین صورت کارگاه هائی که کار در آنها مستلزم مراقبت مخصوص است از طرف وزارت کار و امور اجتماعی تهیه و در اختیار کارفرمایان گذارده میشود.

متخلفین اجرای مقررات این آئین نامه مشمول شق دوم از <a class="artref" href="/ماده/ماده-60-a_raw080610253387">ماده 60 قانون کار</a> مصوب اسفند ماده 1337 خواهند بود.

آئین نامه تاسیس مراکز بهداشت کار که مشتمل بر شش فصل و 28 ماده و 6 تبصره میباشد باستثناد <a class="artref" href="/ماده/ماده-47-a_raw080610253374">ماده 47 قانون کار</a> تدوین و در سیصد و پنجاه و هفتمین جلسه شورایعالی حفاظت فنی مورخ 20/5/49 به تصویب نهائی رسید و قابل اجرا میباشد.