اسوه: اسوه در فرهنگ اسلامی

در فرهنگ اسلامی ، اسوه به معنای پیروی نیک و سودمند است. کاربرد اسوه در قرآن با وصف « حسنه » و در برخی از روایات بدون وصف حسنه در پیروی از الگوهای شایسته، مانند پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) می‌تواند گواه بر این معنا باشد چنان‌چه در روایتی از امام حسین (علیه‌السلام) نقل شده:«لی و لکلّ مسلم برسول الله اُسْوه». واژه اسوه در قرآن‌کریم سه بار آمده است:یک بار در آیه ۲۱ سوره احزاب در مورد پیامبراسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و دو بار در آیات ۴ و ۶ سوره ممتحنه درباره ابراهیم خلیل (علیه‌السلام) و همراهان‌او. برخی واژه‌های متقارب و مرتبط با اسوه در قرآن کریم عبارت است از:« اقتدا »، « امام »، « شهید »، «مثل». واژه « اقتدا » که از امر به آن در آیه ۹۰ سوره انعام امر به تأسی فهمیده می‌شود به مفهوم اسوه نزدیک است. در این آیه خداوند پس از نام بردن از چند پیامبر و برشماری صفات و ویژگی‌های آنان، به رسول گرامی خویش می‌فرماید:به هدایت آنان اقتدا کن. افزون بر عنوان اسوه و اقتدا در برخی موارد از عناوین دیگری مفهوم اسوه برداشت می‌شود؛ مانند:«امام» که در مورد حضرت ابراهیم و انبیا به‌کار رفته است و به مقتدا و پیشوا بودن آنان اشاره دارد و «شهید» که به یک معنا بر الگو اطلاق شده است، چنان که معنای دیگر آن گواه است و نیز مواردی که خداوند متعالی افرادی را به عنوان مَثَل و نمونه برای مؤمنان معرفی می‌کند. منبع: الارشاد، ج‌۲، ص‌۹۴ · احزاب/سوره۳۳، آیه۲۱ · انعام/سوره۶، آیه۹۰ · تفسیرموضوعی، ج‌۶، ص‌۸۴ · بقره/سوره۲، آیه۱۲۴؛ انبیاء:۷۳ · المیزان، ج‌۱، ص‌۲۷۰‌-۲۷۲ · نحل /سوره۱۶، آیه۸۹ · تفسیر موضوعی، ج‌۶، ص‌۱۱۱ · تحریم/سوره۶۶، آیه۱۱‌-۱۲