دکترین
ایلاء: شرایط تحقق ایلاء
شرایط تحقق ایلاء: برخی از این شروط به خود ایلاء باز می‌گردد و برخی دیگر به مُولی (ایلاء کننده) و شماری دیگر به مُولی منها (ایلاء شونده) و مستند پاره‌ای از آنها آیات قرآن است: ۶.
۱ - سوگند به خدا ۱. ایلاء کننده باید به خدا سوگند یاد کند. بعضی، از اتصال آیات سوگند : «و لا تَجعَلوا اللّهَ عُرضَةً لاَِیمـنِکم... لا یؤاخِذُکمُ اللّهُ بِاللَّغوِ فی‌اَیمـنِکم». به آیه ایلاء لزوم تحقق این شرط را نتیجه گرفته‌اند. ۶.
۲ - داشتن قصد اضرار ۲. زوج قصد اضرار (زیان رساندن) به زوجه داشته باشد. ولی برخی دیگر این شرط را نپذیرفته و گفته‌اند: آیه عام است و شامل زوجی که بدون قصد ضرر سوگند خورده باشد نیز می‌شود، افزون بر این که در صورت بازگشت از سوگند، کفاره بر ایلاءکننده واجب است چه قصد ضرر کرده باشد یا نکرده باشد. ۶.
۳ - همراه خشم ۳. معدودی از فقها خشم زوج را به هنگام سوگند، در ایلاء شرط کرده‌اند؛ ولی بیشتر آنان به‌دلایلی از جمله عموم آیه ایلاء که حالت غیر غضب را نیز شامل است آن را نپذیرفته‌اند. ۶.
۴ - صحت ایلاء کافر ذمی ۴. برخی به استناد عموم آیه، ایلاء را تنها ویژه مسلمانان ندانسته و کافران ذمی را نیز مشمول آن می‌دانند. هرچند پیروان مذهب مالک با این استناد که کافر بخشوده نمی‌شودذیل آیه ۲۲۶ سوره بقره حکم ایلاء را درباره وی جاری نمی‌دانند. عموم آیه ایلاء برده را نیز شامل می‌شود چنان‌که برخی به استناد همین عموم، ایلاء زوج غایب را نیز معتبر می‌دانند. ۶.
۵ - انحصار حکم در زوجه دائمی ۵. بیشتر فقها با این استدلال که آیه ۲۲۷ سوره بقره از طلاق سخن گفته و نیز با بهره جستن از تعبیر «نِسائِهِم» حکم ایلاء را به زوجه دائمی منحصر کرده و آن را شامل زوجه در عقد موقت و نیز ملک یمین نمی‌دانند. ولی برخی به استناد عموم آیه و برداشت مفهومی عام از «نِسائِهِم» زوجه موقت و ملک یمین را نیز مشمول حکم ایلاء دانسته‌اند. ۶.
۶ - مباشرت با زوجه ۶. برخی یکی دیگر از شرایط ایلاء را آن می‌دانند که پیشتر با زوجه مباشرت شده و مدخول بها باشد، زیرا بازگشت ( فیء ) هنگامی تحقق می‌یابد که قبلا آمیزش صورت گرفته باشد؛ ولی بسیاری با استناد به عموم آیه که از مطلق همسران یاد کرده این شرط را لازم ندانسته‌اند.
منبع: موسوعة الامام الخمینی (تحریرالوسیله)، ج۲، ص۳۸۴، کتاب الایلاء · بقره/سوره۲، آیه۲۲۵-۲۲۴ · بقره/سوره۲، آیه۲۲۶ · ایضاح الفوائد، ج۳، ص۴۲۲ · احکام القرآن، ج۱، ص۴۳۰ · احکام القرآن، ج۱، ص۴۳۱ · الخلاف، ج۴، ص۵۱۸ · المبسوط، ج۵، ص۱۴۱ · الفقه‌الاسلامی، ج۹، ص۸۰۷۰ · تفسیر قرطبی، ج۳، ص۱۰۷ · المبسوط، ج۵، ص۱۳۷ · بقره/سوره۲، آیه۲۲۷ · تفسیر قرطبی، ج۳، ص۷۴ · کشف‌الرموز، ج۲، ص۲۵۳۲۵۲ · السرائر، ج۲، ص۷۲۱
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.