برخی شبهات مربوط به بعثت، از سوی عرب جاهلی و برخی نیز در دورانهای بعد و از جانب خاورشناسان و غربیان طرح شده است. ۹.
۱ - وحی محصول ضمیر ناخودآگاه شماری از خاورشناسان بر این باورند که وحی محصول ضمیر ناخودآگاه و سیر و سلوک عارفانه شخص پیامبر بوده است. برخی دگراندیشان معاصر نیز در پرتو این دیدگاه، وحی را ظهور آرزوهای پیامبر و محصول ضمیر ناخودآگاه ایشان شمردهاند. از دیدگاه اینان، فرشته وحی، همان ضمیر ناخودآگاه است. اشکال این نظریهها آن است که اولا تنها دارا بودن حالات روانی و باطنی و نیز نبوغ ویژه، اثبات نمیکند که نبوت و وحی را به آن حالات ارجاع دهیم.
نبوغ و خصوصیات روانی، زمینه اعطای مقام بعثت به فردی است که خداوند او را برگزیده است. این بدان معنا است که هم داشتن مجموع صفات برجسته انسانی و هم گزینش الهی در بعثت و پیامبری نقش دارند. چنین نسبتهایی در آغاز بعثت از سوی مشرکان به حضرت داده میشد و او را گاه شاعر مینامیدند و وحی را برآمده از خوابهای آشفته و خیالپردازی او میدانستند. اما مضامین عالی قرآن و مفاهیم فرابشری آن و نیز گسترش سریع و معجزهآسای اسلام، همه این تهمتها و نظریات نادرست را بیاثر ساخت.
ثانیا قرآن معجزه عینی پیامبر است و آوردن سوره و قطعاتی فصیح همانند آن ناممکن است. این پاسخ گر چه دروندینی است، اعتبار و ارزش آن فرادینی و عینی است؛ زیرا قرآن با عنصر تحدی و مطالبه پاسخ، از ادعاهای خود دفاع میکند و این نکته ربطی به معارف و تعالیم ویژه اسلام ندارد. در آیه ۱۰۳ سوره نحل به یکی از این شبهات اشاره شده است. هنگامی که پیامبر در مروه کنار جوانی مسیحی که غلام بنیحضرم بود، مینشست تا او را به دین اسلام دعوت نماید، مشرکان به او تهمت زدند که مطالب قرآن را از وی فراگرفته است.
همچنین در آیه ۱۰۳ سوره نحل به ایرادی دیگر از سوی مشرکان اشاره شده است: هنگامی که پیامبر اسلام در صفا کنار جوانی غیر عرب مینشست و با او سخن میگفت، مشرکان گفتند که او قرآن را از وی فراگرفته است. نام این شخص را ابیفکیهه مولی بن حضرمی ، یسار مولی علاء حضرمی ، عداس مولی حویطب یا جبر مولی عامر که از موالی معتقد به مسیحیت بود و در مکه به خواندن کتابهای مقدس و نوشتن آن میپرداخت، ثبت کردهاند. در گزارشی دیگر، این جوان را سلمان فارسی دانستهاند.
این سخن نمیتواند درست باشد؛ اما سوره نحل، سورهای مکی است. بیشتر قرآن در مکه نازل شده است. در مدینه چه بخشهایی از معارف باقی مانده بود تا سلمان آن را به پیامبر آموزش دهد؟ مضمون پاسخ قرآن کریم به این شبهه چنین است: اگر مراد شما این است که آن شخص الفاظ قرآن را به صورت املاء بر پیامبر تلقین نموده، چگونه ممکن است یک غیر عرب سخنی به فصاحت و بلاغت قرآن و یا مطالبی به گستردگی موضوعات و مباحث آن بگوید یا بنویسد؟ اگر مقصود شما این است که آن شخص غیر عرب معانی را به پیامبر آموخته و او با فصاحتی که داشته، آن معانی را در قالب جملههای فصیح و بلیغ بیان نموده و سپس آن را به افترا و دروغ به خداوند اسناد داده، باید گفت که آیات قرآن کریم در برگیرنده معارف حقی است که شکی در صحت آن وجود ندارد.
پیامبر نیز مانند دیگران به آن ایمان دارد و به همین روی، خداوند وی را هدایت نموده است. کسی که خداوند او را هدایت نموده و به مضامین قرآن کریم ایمان دارد، هیچگاه سخن خ. ر. ب. جای سخن خدا قرار نمیدهد و بر او افترا نمیبندد. افزون بر این، خبرهای غیبی قرآن یا خبر دادنش از آینده و نیز آیات قرآن در مخالفت با اهل کتاب ، نادرستی این ادعا را نشان میدهد.
منبع: الوحی المحمدی، ص۲۶-۲۷ · بیست و سه سال، ص۲۱-۲۳ · انبیاء/سوره۲۱، آیه۵ · راز بزرگ رسالت، ص۲۱۹-۲۲۲ · المستشرقون، ص۲۲۵ · نحل/سوره۱۶، آیه۱۰۳ · الکشاف، ج۲، ص۶۳۵ · تفسیر قمی، ج۱، ص۳۹۰ · اسباب النزول، ص۲۸۱ · التبیان، ج۶، ص۴۲۷ · تفسیر قرطبی، ج۱۰، ص۱۷۷ · المفصل، ج۷، ص۱۲۱ · جامع البیان، ج۱۷، ص۳۰۰ · تفسیر ابن کثیر، ج۴، ص۵۱۸ · المیزان، ج۱، ص۶۴ · راز بزرگ رسالت، ص۱۸۹-۱۹۰ · المیزان، ج۱۲، ص۳۴۸-۳۴۹
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
