تفویض (علم کلام): نکته

یعنی موجود امکانی در تصرف خود مستقل و تام باشد و فعل به او منتسب شود. ایشان تفویض به معنای مطلق را امری باطل می‌داند که دارای دو مؤلفه استقلال برای انسان و محدود کردن قدرت حق تعالی است. حضرت امام در نقد کلام اهل تفویض سه دلیل ارائه می‌دهند: ۱- هر موجودی به موجود عالی‌تر از خود مرتبط است تا برسد به حق تعالی که علت تامه همه موجودات است و همه ممکنات ربط محض به او هستند و استقلالی از خود ندارند و موجود عین ربط نمی‌تواند در آثار و افعالش مستقل باشد. ۲- استقلال در ایجاد زمانی است که معلول طبق قاعده « الشیء ما لم یجب لم یوجد » به حد وجود برسد به این معنا که تمام راه‌های عدم معلول بسته شود و یکی از راه‌های عدم معلول، عدم علت است، بنابراین فاعل ممکن باید بتواند عدم خودش را برطرف کند تا در فاعلیت استقلال داشته باشد، در حالی‌که هیچ موجود ممکنی نمی‌تواند عدم خود را برطرف کند، زیرا این امر مستلزم انقلاب امکان ذاتی به وجوب ذاتی است که محال م. ب.. ۳- استقلال در ایجاد، مستلزم استقلال در وجود است، زیرا ایجاد، فرع وجود است و نمی‌تواند از آن برتر و اشرف باشد، بنابراین تفویض به معنای استقلال در فاعلیت، مستلزم این است که موجود مادی و مجرد، در وجود مستقل از غیر باشد و این مستلزم انقلاب ممکن به واجب است، زیرا ممکن دائماً در وجود خود ب. غ. محتاج است. منبع: الطلب و الاراده، ص۳۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۹ · شرح چهل حدیث، ص۵۴۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · تقریرات فلسفه امام خمینی، ج۲، ص۳۱۴ و ۳۶۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۵ · شرح چهل حدیث، ص۶۴۵-۶۴۴، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · دانشنامه امام خمینی، ج۴، ص۶۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۰۰