حد ترخص: ملاک در حد ترخص

در اینکه معتبر در حدّ ترخّص، تحقق یکى از دو ملاک یاد شده (ندیدن دیوار خانه‌هاى شهر و نشنیدن اذان ) است، یا هر دو باهم، و یا نشنیدن صداى مؤذن به تنهایى و یا ندیدن دیوار خانه‌هاى شهر به تنهایى، اختلاف است. قول اوّل به مشهور متقدمان و قول دوم به مشهور متأخران منسوب است. اختلاف موجود در حدّ ترخّص هم، زمان رفتن شخص به سفر را شامل مى‌شود و هم زمان بازگشت او از سفر را؛ لیکن برخى از کسانى که تحقق هر دو امر را معتبر دانسته‌اند، بین رفتن به سفر و بازگشت از آن به وطن تفصیل داده و در صورت نخست حدّ ترخّص را عبارت از تحقق هر دو امر فوق دانسته و در فرض دوم قائل به وجوب قصر نماز براى مسافر تا رسیدن به خانه خود شده‌اند؛ چنان که برخى از کسانى که قائل به کفایت یکى از دو امر یاد شده، در تحقق حدّ ترخّص در رفتن به سفر شده‌اند، هنگام بازگشت، تقصیر نماز را تا حدّ شنیدن صداى مؤذن واجب مى‌دانند. منبع: الحدائق الناضرة ج ۱۱، ص ۴۰۵- ۴۰۸ · الحدائق الناضرة ج ۱۱، ص ۴۱۱- ۴۱۵