حسن و قبح عقلی در کلام عدلیه: مثبتان و منکران حسن و قبح

متکلمان امامیه و معتزله از طرفداران جدی حسن و قبح عقلی می‌باشند. آنان بر این باورند که عدل الهی را جز بر پایة این اصل نمی‌توان تفسیر کرد، و انکار این اصل را مستلزم انکار عدل الهی می‌دانند. از این روی، عدل را از اصول مذهب خود قرار داده‌اند تا بدین وسیله به دیگران اعلان کنند، که تنها آنان هستند که عدل الهی را گرامی داشته‌اند. همان گونه که پیش از این یادآور شدیم، متکلمان عدلیه در آغاز مبحث عدل الهی به اثبات حسن و قبح عقلی پرداخته‌اند. گذشته از امامیه و معتزله، ماتریدیه نیز حسن و قبح عقلی را پذیرفته‌اند، اگر چه در پاره‌ای از مسائل با تعابیر امامیه و معتزله همداستان نیستند. اشاعره از منکران عمده اصل حسن و قبح عقلی می‌باشند. اصولا همه کسانی که عقل و معرفت عقلی را ارج نمی‌نهند و نمی‌پذیرند، به حسن و قبح عقلی نیز اعتقاد ندارند، براین اساس اهل الحدیث از اهل سنت ، و اخباریون شیعه نیز منکران حسن و قبح عقلی‌اند. البته برخی از اخباریون احکام عقل در بدیهیات را پذیرفته‌اند، و در غیر بدیهیات، راه درک حقایق (اعم از نظری و عملی) را شرع دانسته‌اند. منبع: نهج الحق و کشف الصدق، ص۸۲ · ضحی الاسلام، ج۳، ص۴۷ · شرح المقاصد، ج۴، ص۲۹۳ · هدایة المسترشدین، ص۴۳۲