شاهد حال: احکام مرتبط با شاهد حال

تصرف در مال دیگرى جایز نیست مگر با رضایت او. از راههاى به دست آوردن رضایت، شاهد حال است که گاه علم آور است و گاه ظن آور. همچنین به تصریح برخى، شاهد حالى که اطمینان آور است و از آن به ظنِ نزدیک به یقین و علم عادى تعبیر مى شود. مسئله اختلافى است. برخى گفته اند: اگر رفتارى از نظر عرف و عقلا ظهور در اذن داشته باشد، همچون ظهور لفظی حجّت و معتبر است؛ هرچند براى فرد یقین و اطمینان آور نباشد. ۳. ۱ - احکام مربوط به شاهد حال در صلات صلات: مکان نماز گزار باید مباح باشد؛ بدین معنا که یا باید ملک نماز گزار باشد و یا درصورتى که ملک دیگرى است بااذن او، هرچند مستند به شاهد حال باشد. در اینکه شاهد حال ظنى کفایت مى کند یا نه، اختلاف است؛ چنان که گذشت. ۳. ۲ - احکام مربوط به شاهد حال درتجارت چنانچه خریدار ادعا کند عیب موجود در کالا نزد فروشنده و یا قبل از قبض آن، حادث شده است و فروشنده منکر آن باشد، گفته فروشنده با سوگند یاد کردن پذیرفته مى شود، به شرط آنکه خریدار، بیّنه یا شاهد حالِ قطعىِ گواهى دهنده به نفع او، نداشته باشد، مانند زاید بودن یک انگشت یا بریده شدن انگشتى که جاى آن بهبود یافته؛ در حالى که خریدار آن را دیروز خریده و بر حسب عادت، امکان ندارد جاى آن به این زودى بهبود یابد. در اینکه شاهد حال ظنى کفایت مى کند یا نه، برخى گفته اند: ظاهر اطلاق کلمات بعضى، کفایت شاهد حال ظنى به ضمیمه سوگند خوردن است. ۳. ۳ - احکام مربوط به شاهد حال درنکاح پس از خلوت زن و شوهر ، اگر زن مدعى نزدیکی و دخول و مرد منکر آن باشد، در صورت عدم وجود بینه آیا ادعاى زوج با سوگند پذیرفته مى شود یا ادعاى زوجه؟ مسئله اختلافى است. برخى گفته اند: ادعاى زوجه به جهت وجود شاهد حال پذیرفته است. خوردن و برداشتن آنچه که در مجالس عروسی بر سر عروس و داماد مى ریزند با بیانگر بودن شاهد حال بر اباحه آن از سوى نثار کننده، جایز است. منبع: تحریر الوسیلة ج۱، ص۱۴۸ · جامع الشتات ج۳، ص۴۰۶ · جواهر الکلام ج۸، ص۲۸۱-۲۸۲ · الحدائق الناضرة ج۷، ص۱۷۶ · مفتاح الکرامة ج۱۰، ص ۱۱۳۰ · تحریر الأحکام ج۳، ص۵۸۲ · مسالک الأفهام ج۷، ص۳۱-۳۲