منت: مشمولان منت‌های الهی

قرآن برخی از منت‌های خداوند متعال را به صراحت بیان نموده و افرادی را نام برده است. در این نوشتار به بیان چند مصداق بسنده می‌کنیم: ۹. ۱ - موسی و هارون حضرت موسی و برادرش هارون از جمله اشخاصی هستند که خداوند به منت خود بر آنها اشاره می‌کند: «وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلَیْکَ مَرَّةً أُخْری‌ إِذْ أَوْحَیْنَا إِلیَ أُمِّکَ مَا یُوحَی‌» «و ما بار دیگر تو را مشمول نعمت خود ساختیم‌، آن زمان که به مادرت آنچه لازم بود، الهام کردیم.‌» این نعمت ‌بخشی مربوط به جریان ولادت حضرت موسی است که خداوند با نهایت لطف و محبت خویش، زمانی که فرعون پسران بنی اسرائیل را می‌کشت، او را در خانواده دشمن خونخوار (فرعون) حفظ نموده و از مرگ نجات داد. «وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلی‌ مُوسی‌ وَ هارُون‌ وَ نجََّیْنَاهُمَا وَ قَوْمَهُمَا مِنَ الْکَرْبِ الْعَظِیم‌ وَ نَصَرْنَاهُمْ فَکاَنُواْ هُمُ الْغَالِبِین‌» «ما به موسی و هارون نعمت بخشیدیم! و آن دو و قومشان را از اندوه بزرگ نجات دادیم!» این آیه در مورد لطف خدا بر موسی و هارون است که خداوند این دو بزرگوار را مشمول نعمتی کرد که هر گونه آزار واذیت را از اینها قطع نمود؛ یعنی موسی و هارون و مؤمنان را از شرّ و آزار فرعونیان نجات داده و با [[|معجزات]] روشن، نصرت بخشید. و اگر از این نعمت عظیم تعبیر به "منت" شده چون منت به معنای قطع کردن است. ۹. ۲ - یوسف و برادرش حضرت یوسف و برادرش ( بنیامین ) نیز از کسانی هستند که بنابر نص قرآن ، مشمول منت خداوند گشته‌اند: «...قالَ أَنَا یوسُفُ وَ هذا أَخی‌ قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَینا...» «...گفت: (آری،) من یوسفم، و این برادر من است! خداوند بر ما منّت گذارد...» وقتی برادران یوسف بعد از سالهای طولانی که به دلیل حسادت ، ایشان را به چاه انداخته و از خانواده و پدرشان دور کرده بودند، در حالی به ایشان رسیدند که او فرمانروای مصر بود، با شدت تعجب «گفتند: آیا تو همان یوسفی؟» حضرت یوسف در پاسخ برادران، به منت بیکران الهی اشاره نموده و تمام موهبت‌های خداوند را که شامل نجات وی از سختی‌های طاقت فرسا شده و در نهایت رسیدن ایشان به مقام خزانه‌داری و حکومت بر مصر را، منت الهی د. ح. محسنین می‌داند؛ کسانی که از صبر و تقوای مستمری برخوردارند که برادرانش نیز به این حقیقت اعتراف کردند: «قَالُواْ تَاللَّهِ لَقَدْ ءَاثَرَکَ اللَّهُ عَلَینَا وَ إن کُنّا لَخاطِئینَ» «گفتند: به خدا سوگند ، خداوند تو را بر ما برتری بخشیده و ما خطاکار بودیم.»‌ ۹. ۳ - مؤمنین و موارد منت خدا بر آنها اشاره به مواردی از منت‌های خداوند بر مؤمنان بر اساس کلام الهی: ۹.۳. ۱ - منت بر تألیف قلوب خدای متعال گاهی با ایجاد الفت بین گروه‌های مؤمنین، منت نهاده و می‌فرماید: «وَ أَلَّفَ بَینْ قُلُوبهمْ لَوْ أَنفَقْتَ مَا فیِالْأَرْضِ جَمِیعًا مَّا أَلَّفْتَ بَینْ قُلُوبِهِمْ وَ لَکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَینَهمْ إِنَّهُ عَزِیزٌ حَکِیم‌» «و دلهای آنها را باهم، الفت داد! اگر تمام آنچه را روی زمین است، صرف می‌کردی که میان دل‌های آنان الفت دهی، نمی‌توانستی! ولی خداوند در میان آنها الفت ایجاد کرد! او توانا و حکیم است!» این آیه اشاره به منت خداوند بر پیامبر اسلام است. عنایت بیکران الهی موجب ایجاد الفت بین دو قبیله اوس و خزرج شد که سال‌های متمادی در حال جنگ بوده و دشمن خونین یکدیگر بودند، تا اینکه خداوند دل‌های آنان را به هم نزدیک نموده و آنان با ندای توحید در برابر دنیای شرک به پشتیبانی پیامبر، صف کشیده و قیام نمودند. ۹. ۴ - منت بر ارسال رسل یکی از منت‌های عظیم الهی بر بندگان مؤمن ، فرستادن رسولان جهت هدایت و تربیت آنهاست: «لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَیالْمُؤْمِنینَ إِذْ بَعَثَ فیهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ...» «خداوند بر مؤمنان منت نهاد ( نعمت بزرگی بخشید) هنگامی که در میان آنها، پیامبری از خودشان برانگیخت...» این آیه به بعثت پیامبر اسلام(ص) در میان اعراب اشاره می‌کند. پیامبری که از جنس بشر و همزبان با آنها بوده و مهمتر اینکه در مدت کوتاهی آنها را به بهترین وجه تربیت و هدایت نمود و از گمراهی نجات داد و به بالاترین مرتبه عزّت رساند. ۹. ۵ - منت بر ایمنی از عذاب منت خداوند بر مؤمنان با داخل کردن آنها در بهشت و حفظ آنها از آفات دنیوی و عذاب اخروی ، از جمله نعمتهای عظیم الهی است: «قَالُواْ إِنَّا کُنَّا قَبْلُ فیِ أَهْلِنَا مُشْفِقِینَ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَینَا وَ وَقَانَا عَذَابَ السَّمُوم‌» «می‌گویند: ما در میان خانواده خود ترسان بودیم (مبادا گناهان آنها دامن ما را بگیرد)! امّا خداوند بر ما منّت نهاد و از عذاب کشنده ما را حفظ کرد!» آیه فوق اشاره به وضعیت مؤمنان در بهشت و گفتگوی آنها با یکدیگر است. اینکه مؤمنان نجات خود را از عذاب کشنده جهنم و متنعم بودن از نعمتهای عظیم بهشتی، منت و رحمت واسعه الهی د. ح. خودشان می‌دانند. منبع: طه/سوره۲۰، آیه۳۷-۳۸ · سیدمحمد حسین، ج۱۵، ص۱۰۸ · صافات/سوره۳۷، آیه۱۱۴-۱۱۶ · التبیان فی تفسیرالقرآن‌، ج‌۸، ص۵۲۲ · یوسف/سوره۱۲، آیه۹۰ · أطیب البیان فی تفسیرالقرآن، ج۷، ص۲۶۴-۲۶۵ · یوسف/سوره۱۲، آیه۹۱ · انفال/سوره۸، آیه۶۳ · سیدمحمد حسین، ج‌۷، ص۳۹۰ · آل عمران/سوره۳، آیه۱۶۴ · محمد، ‌ج‌۱، ص۵۲۶-۵۲۷ · طور/سوره۵۲، آیه۲۶-۲۷ · تفسیر نمونه، ج‌۲۲، ص۴۳۸