نقش فقها در استنباط و قضاوت (قواعد فقه): شرایط و نقش علمی فقها

بدیهی است برای دریافت و شناخت حکم الهی در هر مورد علاوه بر دانش و آگاهی باید امتیازات دیگری باشد تا موجب قبول عامه مردم گردد، این دانشمندان و آگاهان می‌بایست از صداقت و تقوی و بینش صحیح و ملکۀ استنباط به حد کمال برخوردار باشند تا بر اساس قرآن و سنت نبوی و قدرت اجتهاد، حکم هر موضوع تازه را دریابند و تکلیف موارد پیچیده‌ای را که مولود تغییر و توسعه اجتماعی و اقتصادی بوده است روشن نمایند، لذا از همان قرن اول هجری دانشمندان برجسته‌ای تصدی این مهم را بر عهده گرفتند و در نتیجه تلاش و دقت نظر و کوشش مستمر آنها فقه مترقی و پویای اسلامی به وجود آمد که جوابگوی نیازهای درونی بشر و هماهنگ حقوق فطری او است.