کارشناس از اقسام شهادات است. ۲ — نکته ای که باید از نظر دور

بعضی فقیهان عامه نیز نقل شده است که مترجم واحد را کافی دانسته اند. نکته ای که باید از نظر دور نداشت تفاوت میان مترجم و کارشناسی است که اعتقاد و برداشت خود را از قرینه های علمی یا فنی بیان میکند: در ترجمه شاهد آنچه را می شنود با تبدیل لفظ بیان می کند و کار او شباهت زیاد با کار شاهد دارد و به همین جهت آن را از اقسام شهادت شمرده اند، ولی کارشناسی که تنها استنباط خود را اعلام میدارد دیده یا شنیده ای را نقل نمی کند و تنها نتیجه اندیشه و تأمل خ. ر. ب. زبان می آورد. پس آنچه درباره ماهیت ترجمه گفته می شود معلوم نیست که در همه مصداق های کارشناسی نیز پذیرفتنی باشد. درست است که در ترجمه نیز قدرت ابتکار و فهم مترجم نقش اساسی در فهم و بیان مقصود دارد و نباید آن را تا مرز نقل الفاظ و شهادات ساده پایین آورد، ولی این ایراد الحاق ترجمه را به سایر موارد کارشناسی تأیید می کند و شباهت ترجمه و شهادت را کمرنگ می سازد. بدین ترتیب کارشناسی از جهتی به شهادت می ماند و از نگاهی متفاوت با آن سید محمد کاظم طباطبایی یزدی، ملحقات عروة الوثقی، ج ۳ کتاب قضاء)، ص ۱۰۳: واللازم کون المترجم اثنین عادلین و لا یکفی عدل واحد، لأنه من باب الشهادة... همچنین، ر.ک. محقق حلی، شرایع الاحکام کتاب قضاء - شهید ثانی، مسالک الافهام، ج ۲، ص ۳۴۹. . بل قد یحتمل فی اصل الترجمة لفظ انها من قرائن الظن بالمراد به، فلا یعتبر العدالة حینئذ فضلاً عن التعدد، فتأمل و الامر سهل جواهر، ج ۴۰، ص ۲۱۱). است و همین دوگانگی سبب اختلاف اندیشمندان درباره ماهیت کارشناسی شده است.