لزوم طرح دعوا ظرف بیست روز پس از صدور دستور موقت در امور خانوادگی

لزوم طرح دعوا ظرف بیست روز پس از صدور دستور موقت در امور خانوادگی صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1402/01/16 برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز موضوع لزوم طرح دعوا ظرف بیست روز پس از صدور دستور موقت در امور خانوادگی پرسش آیا الزام قانونی ماده 318 قانون آیین دادرسی مدنی که مقرر می‌دارد "پس از صدور دستور موقت در صورتی‌ که از قبل اقامه دعوا نشده باشد، درخواست کننده باید حداکثر ظرف بیست روز از تاریخ صدور دستور، به منظور اثبات دعوای خود به دادگاه صالح مراجعه و دادخواست خود را تقدیم و گواهی آن را به دادگاهی که دستور موقت صادر کرده تسلیم نماید. در غیر این صورت دادگاه صادرکننده دستور موقت به درخواست طرف، از آن رفع اثر خواهد کرد." در موارد دستور موقت موضوع ماده 7 قانون حمایت خانواده نیز که مقرر می‌دارد: "چنانچه دادگاه ظرف شش ماه راجع به اصل دعوی اتخاذ تصمیم نکند، دستور صادر شده ملغی محسوب و از آن رفع اثر می‌شود" جریان دارد؟ به عبارتی آیا پس از صدور دستور موقت مستند به ماده 7 قانون حمایت خانواده، متقاضی باید ظرف بیست روز اقامه دعوا نماید یا دستور موقت به‌ هر حال تا شش ماه اعتبار دارد؟ نظر هیات عالی ماده 7 قانون حمایت خانواده می‌گوید:« دادگاه می‌تواند پیش از اتخاذ تصمیم در مورد اصل دعوا، به درخواست یکی از طرفین، در اموری از قبیل حضانت، نگهداری و ملاقات طفل و نفقه زن و محجور که تعیین تکلیف آنها فوریت دارد، بدون اخذ تامین، دستور موقت صادر کند...» از عبارت « دادگاه می‌تواند پیش از اتخاذ تصمیم در مورد اصل دعوا» چنین فهمیده می‌شود که باید پرونده‌ای در جریان بوده باشد تا ی. ا. ط. آن پرونده (چه خواهان باشد چه خوانده) بتواند از دادگاه تقاضای دستور موقت در آن موارد بخصوص بنماید. به بیان دیگر برخلاف دستور موقت موضوع مواد 310 تا 325 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، اساساً تقاضای دستور موقت به استناد ماده 7 قانون حمایت خانواده، پیش از اقامه دعوای اصلی امکان نداشته و فرض سوال نادرست و منتفی است! امّا اینکه آیا خواهان می‌تواند در دعاوی خانواده به طور موازی، بر اساس مقررات آیین دادرسی مدنی هم، تقاضای دستور موقت بنماید و از این مقررات استفاده کند یا خیر؟ از موضوع سوال خارج است. نظر اکثریت ماده 7 قانون حمایت خانواده موارد افتراق نهاد دستور موقت در امور خانوادگی از نهاد دستور موقت موضوع قانون آیین دادرسی مدنی را تصریح نموده است و موارد افتراق شامل: 1. عدم نیاز به اخذ تامین 2. عدم نیاز به تائید رئیس حوزه قضایی 3. ملغی شدن دستور موقت ظرف 6 ماه چنانچه دادگاه نسبت به اصل دعوا اتخاذ تصمیم نکند، است. بنابراین از آنجایی‌که به مسئله عدم نیاز به طرح دعوا ظرف بیست روز تصریح نشده است، موضوع از این نظر تابع عمومات نهاد دستور موقت مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی است و در صورت عدم طرح دعوا در مهلت مقرر، ماده 318 حاکم خواهد بود. به عبارتی از آنجایی‌که ماده 7، صدور دستور موقت را بدون سه مورد از تشریفات آیین دادرسی مدنی پیش‌بینی نموده است، قرار دادن مهلت 6 ماهه برای اعتبار این دستور، با هدف جلوگیری از سوء استفاده متقاضی از این دستور انجام شده است نه با هدف معاف کردن متقاضی از تکلیف مقرر در ماده 318. نظر اقلیت ماده 7 قانون حمایت خانواده صراحتاً اعتبار دستور موقت خانوادگی را 6 ماه اعلام نموده است و بین فرض مطرح بودن یا نبودن دادخواست و همچنین اقامه یا عدم اقامه دعوا ظرف بیست روز تفکیکی قائل نشده است. لحن و سیاق ماده 7 و نیز کل قانون حمایت خانواده که در راستای تشریفات زدایی از دعاوی خانوادگی است این نظر را تقویت می‌کند. به عبارتی ماده 7 قانون حمایت خانواده، ماده‌ای برای سهولت در فرایند دستور موقت خانوادگی است و بعید است که منظور قانون‌گذار اضافه نمودن محدودیت و تشریفاتی بیشتر از تشریفات آیین دادرسی مدنی بر نهاد دستور موقت خانوادگی باشد.