نظر مشورتی 7/1400/997 مورخ 1400/09/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اینکه هر چند برابر ماده 946 اصلاحی 1387 قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن مصوب 1389 «زوجه از قیمت اموال غیرمنق

استعلام : چنانچه ورثه متوفايي از تأديه ثمنيه قيمت اعيان و عرصه به زوجه دائمي متوفي امتناع كنند، استيفاي حق زوجه از عين اموال چگونه است؟ آيا بر عين اموال به نسبت حق خود مالكيت پيدا مي كنند و يا آن كه فقط حق عيني نظير فروش و يا استيفا از منافع دارد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : هر چند برابر ماده 946 اصلاحي 6/11/1387 قانون مدني و تبصره الحاقي به آن مصوب 25/5/1389 «زوجه از قيمت اموال غيرمنقول ارث مي برد»؛ اما برابر ماده 948 قانون ياد شده «هرگاه ورثه از اداي قيمت امتناع كنند زن مي تواند حق خود را از «عين اموال» استيفا كند». بنا به مراتب فوق با لحاظ آن كه حق زوجه حقي عيني است؛ گرچه يكي از جلوه هاي «استيفاي حق از عين يك مال» فروش آن است؛ اما در اجراي ماده ياد شده، اين امر مانع از تملك ملك توسط زوجه به نسبت سهم خود از كل قيمت اموال غيرمنقول نيست. حكم مقرر در ماده 123 آيين نامه قانون ثبت املاك مصوب 17/8/1317 وزير دادگستري با اصلاحات و الحاقات بعدي و رأي شماره 23 مورخ 15/1/1396 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري كه صدور سند مالكيت نسبت به ثمن عرصه و اعياني در صورت امتناع از پرداخت قيمت را به رسميت شناخته است، مؤيد اين ديدگاه است. نظریه مشورتی شماره 7/1400/997 مورخ 1400/09/17 موضوع استعلام مربوط به وضعیت زوجه دائمی متوفی در صورتی است که ورثه از پرداخت ثمن قیمت اعیان و عرصه امتناع کنند. پرسش مطرح شده این است که آیا زوجه می‌تواند به نسبت حق خود بر عین اموال مالکیت پیدا کند یا تنها حق عینی مانند فروش و بهره‌برداری از منافع را دارد. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه به ماده 946 اصلاحی قانون مدنی اشاره می‌کند که بر اساس آن، زوجه از قیمت اموال غیرمنقول ارث می‌برد. همچنین، طبق ماده 948 این قانون، در صورت امتناع ورثه از پرداخت قیمت، زوجه می‌تواند حق خود را از عین اموال استیفا کند. این حق زوجه به عنوان حقی عینی شناخته می‌شود و بنابراین، زوجه می‌تواند به نسبت سهم خود از کل قیمت اموال غیرمنقول مالکیت پیدا کند. علاوه بر این، حکم مقرر در ماده 123 آیین‌نامه قانون ثبت املاک و رای شماره 23 هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز این دیدگاه را تایید می‌کند. تاریخ نظریه: 1400/09/17 شماره نظریه: 7/1400/997 شماره پرونده: 1400-7/1-997 ح هر چند برابر ماده 946 اصلاحی 1387/11/6 قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن مصوب 1389/5/25 «زوجه از قیمت اموال غیرمنقول ارث می‌برد»؛ اما برابر ماده 948 قانون یاد شده «هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند زن می‌تواند حق خود را از «عین اموال» استیفا کند». بنا به مراتب فوق با لحاظ آن‌که حق زوجه حقی عینی است؛ گرچه یکی از جلوه‌های «استیفای حق از عین یک مال» فروش آن است؛ اما در اجرای ماده یاد شده، این امر مانع از تملک ملک توسط زوجه به نسبت سهم خود از کل قیمت اموال غیرمنقول نیست. حکم مقرر در ماده 123 آیین‌نامه قانون ثبت املاک مصوب 1317/8/17 وزیر دادگستری با اصلاحات و الحاقات بعدی و رأی شماره 23 مورخ 1396/1/15 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که صدور سند مالکیت نسبت به ثمن عرصه و اعیانی در صورت امتناع از پرداخت قیمت را به رسمیت شناخته است، موید این دیدگاه است.