هيئت وزيران در جلسه مورخ 5 /12 /1383 بنا به پيشنهاد شماره 37 /3 /1 /473 مورخ 13 /2 /1383 وزارت كشور و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ب. ت. ب. مصوبه 21 /9 /1358 شوراي انقلاب آيين نامه اجرايي آموزشگاههاي رانندگي را به شرح زير تصويب نمود:
آيين نامه اجرايي آموزشگاههاي رانندگي
مصوب 1383,12,05
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول ـ تعاريف
ماده 1 (منسوخه 05ˏ12ˏ1383) ـ در اين آيين نامه، اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي رود:
الف ـ آموزشگاه رانندگي: مؤسسه اي كه بر اساس مقررات اين آيين نامه تأسيس و از متقاضيان ثبت نام نموده و منحصراً دانش و مهارت رانندگي را وفق برنامه آموزشي مندرج در ماده (16) اين آئين نامه در محلهاي تعيين شده مجاز به آنان تعليم مي دهند.
ب ـ مؤسس آموزشگاه رانندگي: شخص حقيقي يا حقوقي است كه به منظور فعاليت در زمينه آموزشگاه رانندگي اجازه تأسيس آن را از راهنمايي و رانندگي نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران اخذ نموده است.
پ ـ مدير آموزشگاه رانندگي: شخصي حقيقي است كه مسئوليت اداره امور آموزشگاه رانندگي را به عهده دارد.
ت ـ مربي آموزشگاه رانندگي: شخصي است آموزش ديده و ماهر در امر تعليم رانندگي كه فنون، قوانين و مقررات و اصول ايمني مربوط به رانندگي صحيح را براي كسب مهارتهاي لازم به هنرآموز آموزش مي دهد.
ث ـ گروه بندي آموزشگاه: يعني تفكيك آموزشگاهها بر اساس شرايط تأسيس و نوع فعاليت آموزشگاه.
ج ـ وسيله نقليه آموزشي: وسيله اي است كه داراي علايم مشخصه و تجهيزات مندرج در اين آيين نامه بوده و به وسيله آن به هنرآموزان آموزش رانندگي داده مي شود.
چ ـ اجازه تأسيس آموزشگاه رانندگي: اجازه نامه اي است كه با رعايت مقررات اين آيين نامه توسط راهنمايي و رانندگي صادر و به متقاضي واجد شرايط تسليم مي گردد.
ح ـ گواهي آموزش: مدركي است كه پس از طي دوره هاي آموزشي و كسب مهارتهاي لازم و موفقيت در آزمونهاي مربوط از طرف آموزشگاه به نام هنرآموز صادر مي گردد.
فصل دوم ـ گروه بندي آموزشگاههاي رانندگي و شرايط آنها
ماده 2 ـ آموزشگاههاي رانندگي به شرح زير گروه بندي مي شوند:
1 ـ آموزشگاه رانندگي گروه (الف): اين آموزشگاه وظيفه آموزش هنرآموزان متقاضي دريافت گواهينامه موتورگازي و انواع موتورسيكلت را بر عهده دارد.
2 ـ آموزشگاه رانندگي گروه (ب): اين آموزشگاه وظيفه آموزش هنرآموزان متقاضي دريافت گواهينامه وسايل نقليه تا 15 نفر ظرفيت و خودروهاي خدمات عمومي و وانت تا 3500 كيلوگرم را به عهده دارد.
3 ـ آموزشگاه رانندگي گروههاي (پ) و (ت): اين آموزشگاه وظيفه آموزش هنرآموزان متقاضي دريافت گواهينامه وسايل نقليه سنگين (اعم از باربري با ظرفيت بيش از 3500 كيلوگرم و مسافربري بيش از 16 نفر مسافر با راننده) را به عهده دارد.
تبصره ـ آموزشگاههاي موضوع اين بند مي توانند صرفاً به آموزش خودروهاي مسافربري يا باربري بپردازند.
4 ـ آموزشگاه رانندگي ويژه: اين آموزشگاه وظيفه آموزش هنرآموزان متقاضي دريافت گواهينامه براي رانندگي و هدايت ماشين آلات سبك و سنگين عمراني و كشاورزي و وسايل نقليه فوق سنگين را به عهده دارد.
ماده 3 ـ آموزشگاه رانندگي گروه (الف) بايد براي آموزشهاي مربوط، داراي شرايط و تجهيزات زير باشد:
الف ـ در اختيار داشتن كلاس مناسب آموزشي به تعداد لازم، دفتر كار، سالن انتظار، نمازخانه و سرويسهاي بهداشتي مناسب؛ حداقل به مساحت اعياني 130 متر مربع زير بناي مفيد براي آموزش حداكثر 250 نفر هنرآموز در ماه. مساحت زير بنا متناسب با تعداد هنرآموزان افزايش خواهد يافت.
تبصره ـ محل آموزش نظري رانندگي ترجيحاً بايد در مناطق شهري باشد و به هرحال تأمين امكانات رفاهي ضروري است.
ب ـ محلي آسفالته و محصور به مساحت حداقل 1000 متر مربع براي آموزش عملي رانندگي هنرآموزان با استانداردهاي تعيين شده واقع در خارج از بافت مسكوني شهرها و با نصب علايم و خط كشيهاي مورد نظر كه از هر حيث ايمن سازي گرديده و مورد تأييد راهنمايي و رانندگي محل قرار گيرد.
تبصره ـ چنانچه تعدادي از آموزشگاههاي رانندگي مربوط بخواهند مشتركاً محلي براي آموزش عملي رانندگي تهيه و استفاده نمايند، در صورت رعايت مفاد اين آيين نامه و كسب مجوز از راهنمايي و رانندگي اشتراك آنها با رعايت تناسب و معيارهاي فوق بلامانع است.
پ ـ در اختيار داشتن حداقل 5 دستگاه موتور سيكلت دنده اي سالم و آماده به كار متناسب با نوع آموزش متقاضي كه مدل آنها حداكثر از 3 سال بيشتر نبوده و داراي برگ معاينه فني معتبر و بيمه شخص ثالث و مجهز به گارد محافظ بوده و دو دستگاه از آنها داراي سايدكار باشند.
ت ـ در اختيار داشتن حداقل 3 دستگاه دوچرخه و 3 دستگاه موتورسيكلت گازي جهت تمرين و تعليم متقاضيان.
ث ـ تجهيزات ايمني و كمكهاي اوليه مطابق دستور العملهاي مربوط.
ج ـ دارا بودن مربيان واجد شرايط حداقل متناسب با تعداد موتور سيكلتها.
ماده 4 ـ آموزشگاههاي رانندگي گروه )ب( بايد براي آموزشهاي مربوط، داراي شرايط و تجهيزات زير باشند:
الف ـ در اختيار داشتن كلاسهاي مناسب آموزشي به تعداد كافي، دفتر كار، سالن انتظار، نمازخانه و سرويسهاي بهداشتي مناسب؛ حداقل به مساحت اعياني 130 مترمربع زيربناي مفيد براي آموزش حداكثر 250 نفر هنرآموز در ماه. مساحت زيربنا متناسب با تعداد هنرآموزان افزايش خواهد يافت.
ب ـ در اختيار داشتن حداقل 10 دستگاه خودرو سواري آموزشي )در شهرهائي كه بيش از يك ميليون نفر جمعيت دارند( و حداقل 3 دستگاه )در ساير نقاط كشور( كه سالم و فاقد عيب و نقص و داراي برگ معاينه فني معتبر بوده و بيش از 5 سال از مدل سال عقبتر نباشند.
پ ـ در اختيار داشتن حداقل 25 مترمربع محل توقف (اعم از زمين محصور يا توقفگاه) به ازاي هر وسيله نقليه، جهت توقف خودروهاي آموزشگاه؛ با درب ورود و خروج مناسب خودرو و حداكثر به فاصله يكصد متر از محل آموزشگاه.
ت ـ مجهز بودن به سيستم رايانه اي مناسب.
ث ـ دارا بودن مربيان واجد شرايط مندرج در اين آيين نامه حداقل به تعداد وسايل نقليه موجود و متناسب با تعداد هنرآموزان براي آموزشهاي نظري و عملي.
ج ـ داشتن تجهيزات كمك آموزشي مناسب.
ماده 5 ـ آموزشگاههاي رانندگي گروههاي (پ) و (ت) بايد براي آموزشهاي مربوط، داراي شرائط و تجهيزات زير باشند:
الف ـ براي آموزش نظري:
1 ـ در اختيار داشتن كلاسهاي مناسب آموزش آئين نامه و ساير قوانين و مقررات، به تعداد كافي.
2 ـ در اختيار داشتن كلاسهاي مناسب آموزش فني مجهز به قطعات منفصله خودرو، به تعداد كافي.
3 ـ دفتر كار مناسب.
ب ـ براي آموزش عملي:
1 ـ در اختيار داشتن حداقل دو دستگاه كاميون با ظرفيت بارگيري حداقل 6 تن و دو دستگاه اتوبوس كه سالم و فاقد عيب و نقص و داراي برگ معاينه فني معتبر بوده و بيش از 7 سال از مدل سال عقبتر نباشند.
2 ـ در اختيار داشتن توقفگاه به ميزان كافي جهت توقف وسائل نقليه آموزشگاه متناسب با تعداد آنها، با امكان دسترسي ايمن و درب ورودي و خروجي مناسب.
3 ـ در اختيار داشتن مجوز بهره برداري از منطقه اي داراي معابر شيب دار كه حداقل مقدار شيب آن نسبت به سطح افق 10 % بوده و موقعيت آن براي آموزش در منطقه كوهستاني و شيب دار به تأييد راهنمايي و رانندگي رسيده باشد و استفاده از آن محل نيز طبق مقررات مجاز باشد.
پ ـ ساير شرايط :
1 ـ مجهز بودن به سيستم رايانهاي مناسب.
2 ـ دارا بودن مربيان واجد شرايط مندرج در اين آييننامه حداقل به تعداد وسايل نقليه موجود و متناسب با تعداد هنرآموزان براي آموزشهاي نظري و عملي.
3 ـ داشتن تجهيزات كمك آموزشي مناسب.
4 ـ نمازخانه، سالن انتظار و سرويسهاي بهداشتي مناسب در محل آموزشهاي نظري و عملي.
تبصره 1 ـ مراجع ذي ربط همكاري لازم را در راستاي تأمين زمين در منطقه مربوط جهت آموزش عملي، تأسيسات و تجهيزات به عمل خواهند آورد.
تبصره 2 ـ اجراي اين ماده از نظر نحوه استفاده و بهره برداري مشترك آموزشگاهها از محل آموزش عملي، امكانات و تجهيزات مناسب محل مزبور، چگونگي دسترسي اين محلها به راههاي اصلي و فرعي، ايمن سازي آنها به لحاظ رفت و آمد در خارج از شهر و نيز موقعيت رفت و آمدي آموزشگاههاي نظري داخل شهر و ساير امور مربوط، به موجب دستورالعمل موضوع ماده (23) اين آئين نامه خواهد بود.
ماده 6 ـ آموزشگاههاي رانندگي ويژه بايد براي آموزشهاي مربوط، داراي شرايط و تجهيزات زير باشند:
الف ـ براي آموزش نظري: همانند موارد مندرج در بند (الف) ماده (5) در خصوص گروههاي (پ) و (ت).
ب ـ براي آموزش عملي:
1 ـ در اختيار داشتن ماشين آلات سبك و سنگين مورد نياز عمراني، راهسازي، كشاورزي و فوق سنگين و يا اينكه بر اساس توافقنامه استفاده از ماشين آلات، امكانات و تجهيزات وزارت راه و ترابري يا وزارت جهاد كشاورزي و يا ديگر دستگاهها و نهادها براي آنها فراهم شده باشد.
2 ـ در اختيار داشتن توقفگاه به ميزان كافي جهت توقف وسائل نقليه آموزشگاه متناسب با تعداد آنها، با امكان دسترسي ايمن و درب ورودي و خروجي مناسب.
3 ـ در اختيار داشتن محلي خارج از مناطق مسكوني و مناسب آموزش مهارت عملي و با وسعت متناسب با نوع ماشين آلاتي كه داوطلبان را آموزش خواهند داد با تأييد راهنمايي و رانندگي.
پ ـ ساير شرايط: همانند موارد مندرج در بند (پ) ماده (5) در خصوص گروههاي (پ) و (ت).
ماده 7 ـ وسايل نقليه آموزشي آموزشگاهها، بايد علاوه بر شرايط مذكور در اين آييننامه داراي شرايط و تجهيزات زير باشند:
1 ـ داراي پدال كلاج و ترمز در طرفين جلو وسيله نقليه جهت استفاده هنرجو و مربي و دو آيينه داخل و دو آيينه بغل.
2 ـ بيمه نامه هاي شخص ثالث، ديه و سرنشين.
3 ـ فقدان عيب و نقص فني.
4 ـ نصب تابلو با نام آموزشگاه با زمينه زرد به صورت عمودي در روي سقف خودرو.
5 ـ نقش نام آموزشگاه در دو طرف بدنه خودرو.
6 ـ نصب تابلو خطر با شكل مثلث تحت عنوان (احتياط تحت آموزش رانندگي) با زمينه سفيد يا زرد و داراي حاشيه به رنگ قرمز در عقب و جلو وسيله نقليه.
فصل سوم ـ شرايط و ضوابط تأسيس آموزشگاههاي رانندگي
ماده 8 ـ شرايط مؤسس آموزشگاه عبارت است از:
1 ـ دارا بودن برگ پايان خدمت و يا معافيت دايم يا موقت از خدمت دوره ضرورت براي آقايان.
2 ـ دارا بودن حداقل 20 سال تمام.
3 ـ عدم اعتياد به مواد مخدر.
4 ـ دارا بودن حداقل مدرك تحصيلي پنجم ابتدايي.
5 ـ نداشتن سوء پيشينه مؤثر كيفري.
ماده 9(منسوخه 05ˏ12ˏ1383) ـ شرايط مدير آموزشگاه عبارت است از:
1 ـ تابعيت جمهوري اسلامي ايران.
2 ـ دارا بودن حداقل 25 سال تمام.
3 ـ متأهل بودن و در صورت فقدان همسر، داشتن فرد يا افراد تحت تكفل.
4 ـ دارا بودن برگ پايان خدمت و يا معافيت دايم يا موقت از خدمت دوره ضرورت براي آقايان.
5 ـ اشتغال تمام وقت در آموزشگاه (ده ساعت كار در روز).
6 ـ داشتن حداقل گواهينامه رانندگي متناسب با نوع آموزشگاه.
7 ـ عدم ابتلا به بيماريهاي مسري و صرع و عدم اعتياد به مواد مخدر با ارايه گواهي از مراجع ذي صلاح.
8 ـ دارا بودن حداقل مدرك تحصيلي ديپلم متوسطه.
9 ـ نداشتن سوء پيشينه مؤثر كيفري.
تبصره 1 ـ مؤسس مي تواند مديريت آموزشگاه را نيز به عهده داشته باشد. در اين صورت بايد شرايط مندرج در اين ماده را احراز نمايد.
تبصره 2 ـ مديريت آموزشگاه براي مستخدمين شاغل در دستگاههاي دولتي و نهادهاي عمومي غيردولتي ممنوع بوده و در صورت تخلف مجوز مديريت ابطال خواهد شد.
ماده 10 ـ شرايط مربي آموزشگاه عبارت است از:
1 ـ تابعيت جمهوري اسلامي ايران.
2 ـ دارابودن حداقل 23 سال تمام و گواهينامه متناسب با وسيله نقليه مربوط كه از زمان دريافت آن حداقل دو سال سپري شده باشد.
3 ـ متأهل بودن و در صورت فقدان همسر، داشتن فرد يا افراد تحت تكفل.
4 ـ دارابودن برگ پايان خدمت و يا معافيت دايم يا موقت از خدمت دوره ضرورت براي آقايان.
5 ـ نداشتن سوء پيشينه مؤثر كيفري.
6 ـ نداشتن نقص عضو مؤثر منطبق با شرايط پزشكي مندرج در آيين نامه راهنمايي و رانندگي براي رانندگي بر روي وسايل نقليه عمومي و همچنين عدم اعتياد به مواد مخدر و عدم ابتلاء به بيماريهاي مسري.
7 ـ گذراندن دوره آموزش مربيگري مورد نياز بر اساس ضوابطي كه از سوي راهنمايي و رانندگي اعلام و به تأييد وزارتخانه هاي كشور و راه و ترابري مي رسد و موفقيت در آزمون مربيگري كه توسط راهنمايي و رانندگي انجام مي گيرد و دريافت كارت مربيگري با اعتبار چهار ساله.
تبصره ـ مدت اعتبار كارت مربيگري مزبور، در صورت احراز شرائط مندرج در اين آئين نامه و دستورالعمل آن قابل تمديد است.
8 - دارا بودن حداقل مدرك تحصيلي ديپلم متوسطه.
تبصره ـ شرط مذكور در بند (8)، شامل مربياني كه در حال حاضر داراي كارت مربيگري مي باشند نمي گردد.
ماده 11 ـ ضوابط صدور اجازه نامه آموزشگاههاي رانندگي عبارتست از:
1 ـ درخواست كتبي صدور اجازه تأسيس آموزشگاه رانندگي.
2 ـ ارائه اسناد مثبته مالكيت يا حق انتفاع نسبت به مكان آموزشگاه و محل آموزش عملي مربوط.
3 ـ انطباق مشخصات مكان آموزشگاه و وسايل نقليه و تجهيزات و امكانات معرفي شده موجود با شرايط مندرج در اين آيين نامه.
4 ـ معرفي مدير واجد شرايط مذكور در اين آيين نامه.
5 ـ معرفي مربيان آموزشگاه حايز شرايط مندرج در اين آيين نامه.
تبصره ـ فعاليت آموزشگاه و استمرار آن منوط به تحقق شرايط ياد شده در اين آيين نامه است.
ماده 12 ـ راهنمايي و رانندگي نيروي انتظامي موظف است پس از اخذ و بررسي مدارك لازم و احراز شرايط، حداكثر ظرف يكماه نسبت به صدور اجازه تأسيس به نام متقاضي اقدام نمايد و در صورت وجود نقص مدارك مكلف است مراتب را كتباً و حداكثر ظرف 15 روز جهت رفع نقص به متقاضي اعلام نمايد.
ماده 13 ـ مؤسس موظف است ظرف مدت شش ماه پس از تاريخ صدور مجوز تأسيس، فعاليت عملي آموزشگاه را در چارچوب ضوابط تعيين شده آغاز نمايد. در غير اين صورت مجوز صادره لغو و از درجه اعتبار ساقط مي گردد.
ماده 14 ـ واگذاري مجوز آموزشگاههاي رانندگي به اشخاص واجد شرايط يا تغيير مكان آنها به مكان واجد شرايط اين آيين نامه، با تأييد اداره راهنمايي و رانندگي محل بلامانع است.
ماده 15 ـ چنانچه مؤسس يا مدير يا مربي، هر يك از شرايط تأسيس يا فعاليت مندرج در اين آيين نامه را از دست بدهد، مراتب ظرف حداكثر يك هفته از طريق راهنمائي و رانندگي حسب مورد به هر يك از آنان ابلاغ مي گردد. موارد ابلاغي به مدير يا مربي، به مؤسس آموزشگاه نيز ابلاغ مي گردد.
مؤسس يا مدير يا مربي موظف است حداكثر تا 15 روز از تاريخ ابلاغ، نسبت به ارايه اسناد و مدارك مثبته مبني بر عدم زوال شرايط اعلام شده و يا رفع نواقص به مرجع مذكور اقدام نمايد. در صورتي كه ظرف مدت تعيين شده، اقدامي از سوي آنها به عمل نيايد راهنمايي و رانندگي مي تواند نسبت به لغو مجوز مربوط اقدام كند. معترض در هر مرحله مي تواند به مراجع قضايي مراجعه كند.
تبصره ـ در صورتي كه تخلفات مزبور عنوان يكي از جرايم مندرج در قوانين جزايي را داشته باشد، راهنمائي و رانندگي مكلف است مراتب را براي رسيدگي به اصل جرم به مراجع قضايي ذي صلاح منعكس نمايد.
فصل چهارم ـ ساير مقررات
ماده 16 ـ آموزشگاههاي رانندگي موظفند هنرآموزان خود را از نظر فراگيري مسائل ذيل آموزش داده و موارد مربوط را در برنامه آموزشي آنها منظور نمايند:
الف ـ آموزش عملي رانندگي در شب و روز، شرايط متفاوت جوي (باران، برف و...) و محيطي (رانندگي در انواع راههاي جاده اي و شهري) تا حصول مهارت كافي و همچنين آموزش روشهاي مقابله با خطر تصادفات در حد ضرورت.
ب ـ آموزش كامل آيين نامه راهنمايي و رانندگي و ساير قوانين و مقررات مربوط به حمل و نقل و رفت و آمد (ترافيك) و ايمني.
پ ـ در حد رفع نياز و ضرورت؛ آموزش فني وسيله نقليه (شامل شناخت اجزاء خودرو و نحوه عمل آنها)، آموزش روشهاي كاهش مصرف سوخت و پيشگيري از آلودگيهاي زيست محيطي و همچنين آموزش كمكهاي اوليه در ارتباط با سوانح و تصادفات رانندگي.
تبصره 1 ـ آموزشگاههاي رانندگي گروههاي (پ) و (ت) مي بايد علاوه بر موارد ياد شده در اين ماده، حسب مورد نسبت به آموزش رفتار با مسافر، شرايط و ضوابط حمل و نقل كالا بويژه حمل و نقل مواد خطرناك، رفتارهاي اجتماعي و ساير اطلاعات مورد نياز در رانندگي با وسايل نقليه عمومي نيز اقدام نمايند.
تبصره 2 ـ كليه آموزشگاهها موظفند برنامه آموزشي هنرجويان را طبق دستورالعملي كه به پيشنهاد راهنمايي و رانندگي نيروي انتظامي به تصويب وزير كشور مي رسد به مورد اجراء بگذارند.
ماده 17 ـ آموزشگاهها نمي توانند هنرآموزان را در محدوده ها و راههايي كه راهنمايي و رانندگي غيرمجاز بودن رانندگي در آنها را كتباً به آنان ابلاغ مي نمايد آموزش دهند.
ماده 18 (منسوخه 20ˏ08ˏ1386) ـ نرخ آموزشهاي موضوع اين آيين نامه در صورت لزوم به صورت سالانه توسط كميسيونهاي نظارت مراكز استانها و شهرستانها تعيين و ابلاغ مي گردد.
ماده 19 ـ مدير آموزشگاه يا قائم مقام وي كه واجد شرايط مندرج در ماده (9) اين آيين نامه مي باشد، موظف است ضمن عقد قرارداد با هنرآموز (اعم از ساعتي يا دوره اي)، آن را در دو نسخه تنظيم كرده و يك نسخه آن را در دفتر آموزشگاه نگهداري و نسخه دوم را تسليم هنرآموز نمايد.
تبصره ـ برگه قرارداد نمونه متضمن نرخ، ساعات آموزش و مشخصات طرفين، توسط راهنمايي و رانندگي تعيين و اعلام مي گردد.
ماده 20 ـ راهنمايي و رانندگي با ارائه گواهي آموزش صادره از آموزشگاهها، نسبت به انجام آزمونهاي مربوط به قوانين و مقررات راهنمايي و رانندگي و آزمون عملي سنجش مهارت رانندگي داوطلبان و اعطاي گواهينامه رانندگي به متقاضيان اقدام مي نمايد.
ماده 21 ـ مؤسسين آموزشگاههاي رانندگي موجود كه بر اساس مقررات قبلي پروانه اخذ نموده اند موظفند حداكثر يكسال پس از سپري شدن مدت زمان اعتبار آن با رعايت شرايط مندرج در اين آيين نامه پروانه جديد اخذ نمايند و در غير اين صورت پروانه آنان تمديد نخواهد شد.
تبصره ـ مقررات اين آيين نامه نافي حقوق مكتسبه آموزشگاههايي كه قبل از لازم الاجراء شدن دستورالعمل مورخ 19 /11 /1369 وزارت كشور داراي پروانه بوده و به فعاليت اشتغال دارند نخواهد بود.
ماده 22 (منسوخه 04ˏ05ˏ1385) ـ دستورالعمل تأسيس آموزشگاهها و چگونگي آموزش هدايت و رانندگي شناورهاي تفريحي و جابجايي مسافر كه در راههاي آبي شهرها و حومه آنها و همچنين آبهاي ساحلي آنها تردد مي كنند توسط وزارت كار و امور اجتماعي با همكاري وزارت كشور و سازمانهاي بنادر و كشتيراني و تربيت بدني تهيه و پس از تأييد وزير كار و امور اجتماعي به مورد اجراء گذاشته مي شود.
ماده 23 ـ دستورالعملهاي موضوع اين آيين نامه از جمله تخلفات آموزشگاههاي رانندگي، نحوه و چگونگي اجراء و ضوابط مربوط به فعاليت هر يك از گروههاي تعيين شده ب. ت. ب. مقررات مندرج در اين آيين نامه و موارد مورد اشاره در تبصره (2) ماده (5) اين آئين نامه، بنا به پيشنهاد راهنمايي و رانندگي از سوي وزير كشور با هماهنگي دستگاههاي ذي ربط ابلاغ مي گردد.
تبصره ـ در تهيه دستورالعملهاي ياد شده، ضوابط مربوط به امور صنفي آموزشگاههاي رانندگي، توسط وزارت بازرگاني پيشنهاد خواهد شد.
ماده 24 ـ از تاريخ تصويب اين آيين نامه، آن دسته از مقررات مربوط به آموزشگاههاي رانندگي كه با اين آيين نامه مغاير باشد لغو مي گردد.
محمدرضا عارف
معاون اول رييس جمهور
مصوب 1383/12/05 هیات وزیران
هیات وزیران در جلسه مورخ 1383/12/5 بنا به پیشنهاد شماره 37 /3 /1 /473 مورخ 1383/2/13 وزارت کشور و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ب. ت. ب. مصوبه 1358/9/21 شورای انقلاب آیین نامه اجرایی آموزشگاههای رانندگی را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده 1 (منسوخ 1383/12/05) - در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می رود:
الف - آموزشگاه رانندگی: موسسه ای که بر اساس مقررات این آیین نامه تاسیس و از متقاضیان ثبت نام نموده و منحصراً دانش و مهارت رانندگی را وفق برنامه آموزشی مندرج در ماده (16) این آیین نامه در محلهای تعیین شده مجاز به آنان تعلیم می دهند.
ب - موسس آموزشگاه رانندگی: شخص حقیقی یا حقوقی است که به منظور فعالیت در زمینه آموزشگاه رانندگی اجازه تاسیس آن را از راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران اخذ نموده است.
پ - مدیر آموزشگاه رانندگی: شخصی حقیقی است که مسئولیت اداره امور آموزشگاه رانندگی را به عهده دارد.
ت - مربی آموزشگاه رانندگی: شخصی است آموزش دیده و ماهر در امر تعلیم رانندگی که فنون، قوانین و مقررات و اصول ایمنی مربوط به رانندگی صحیح را برای کسب مهارتهای لازم به هنرآموز آموزش می دهد.
ث - گروه بندی آموزشگاه: یعنی تفکیک آموزشگاهها بر اساس شرایط تاسیس و نوع فعالیت آموزشگاه.
ج - وسیله نقلیه آموزشی: وسیله ای است که دارای علایم مشخصه و تجهیزات مندرج در این آیین نامه بوده و به وسیله آن به هنرآموزان آموزش رانندگی داده می شود.
چ - اجازه تاسیس آموزشگاه رانندگی: اجازه نامه ای است که ب. ر. م. این آیین نامه توسط راهنمایی و رانندگی صادر و به متقاضی واجد شرایط تسلیم می گردد.
ح - گواهی آموزش: مدرکی است که پس از طی دوره های آموزشی و کسب مهارتهای لازم و موفقیت در آزمونهای مربوط از طرف آموزشگاه به نام هنرآموز صادر می گردد.
فصل دوم - گروه بندی آموزشگاههای رانندگی و شرایط آنها
ماده 2 - آموزشگاههای رانندگی به شرح زیر گروه بندی میشوند:
1 - آموزشگاه رانندگی گروه (الف): این آموزشگاه وظیفه آموزش هنرآموزان متقاضی دریافت گواهینامه موتورگازی و انواع موتورسیکلت را بر عهده دارد.
2 - آموزشگاه رانندگی گروه (ب): این آموزشگاه وظیفه آموزش هنرآموزان متقاضی دریافت گواهینامه وسایل نقلیه تا 15 نفر ظرفیت و خودروهای خدمات عمومی و وانت تا 3500 کیلوگرم را به عهده دارد.
3 - آموزشگاه رانندگی گروههای (پ) و (ت): این آموزشگاه وظیفه آموزش هنرآموزان متقاضی دریافت گواهینامه وسایل نقلیه سنگین (اعم از باربری با ظرفیت بیش از 3500 کیلوگرم و مسافربری بیش از 16 نفر مسافر با راننده) را به عهده دارد.
تبصره - آموزشگاههای موضوع این بند می توانند صرفاً به آموزش خودروهای مسافربری یا باربری بپردازند.
4 - آموزشگاه رانندگی ویژه: این آموزشگاه وظیفه آموزش هنرآموزان متقاضی دریافت گواهینامه برای رانندگی و هدایت ماشین آلات سبک و سنگین عمرانی و کشاورزی و وسایل نقلیه فوق سنگین را به عهده دارد.
ماده 3 - آموزشگاه رانندگی گروه (الف) باید برای آموزشهای مربوط، دارای شرایط و تجهیزات زیر باشد:
الف - در اختیار داشتن کلاس مناسب آموزشی به تعداد لازم، دفتر کار، سالن انتظار، نمازخانه و سرویسهای بهداشتی مناسب؛ حداقل به مساحت اعیانی 130 متر مربع زیر بنای مفید برای آموزش حداکثر 250 نفر هنرآموز در ماه. مساحت زیر بنا متناسب با تعداد هنرآموزان افزایش خواهد یافت.
تبصره - محل آموزش نظری رانندگی ترجیحاً باید در مناطق شهری باشد و به هرحال تامین امکانات رفاهی ضروری است.
ب - محلی آسفالته و محصور به مساحت حداقل 1000 متر مربع برای آموزش عملی رانندگی هنرآموزان با استانداردهای تعیین شده واقع در خارج از بافت مسکونی شهرها و با نصب علایم و خط کشیهای مورد نظر که از هر حیث ایمن سازی گردیده و مورد تایید راهنمایی و رانندگی محل قرار گیرد.
تبصره - چنانچه تعدادی از آموزشگاههای رانندگی مربوط بخواهند مشترکاً محلی برای آموزش عملی رانندگی تهیه و استفاده نمایند، در صورت رعایت مفاد این آیین نامه و کسب مجوز از راهنمایی و رانندگی اشتراک آنها با رعایت تناسب و معیارهای فوق بلامانع است.
پ - در اختیار داشتن حداقل 5 دستگاه موتور سیکلت دنده ای سالم و آماده به کار متناسب با نوع آموزش متقاضی که مدل آنها حداکثر از 3 سال بیشتر نبوده و دارای برگ معاینه فنی معتبر و بیمه شخص ثالث و مجهز به گارد محافظ بوده و دو دستگاه از آنها دارای سایدکار باشند.
ت - در اختیار داشتن حداقل 3 دستگاه دوچرخه و 3 دستگاه موتورسیکلت گازی جهت تمرین و تعلیم متقاضیان.
ث - تجهیزات ایمنی و کمکهای اولیه مطابق دستور العملهای مربوط.
ج - دارا بودن مربیان واجد شرایط حداقل متناسب با تعداد موتور سیکلتها.
ماده 4 - آموزشگاههای رانندگی گروه)ب(باید برای آموزشهای مربوط، دارای شرایط و تجهیزات زیر باشند:
الف - در اختیار داشتن کلاسهای مناسب آموزشی به تعداد کافی، دفتر کار، سالن انتظار، نمازخانه و سرویسهای بهداشتی مناسب؛ حداقل به مساحت اعیانی 130 مترمربع زیربنای مفید برای آموزش حداکثر 250 نفر هنرآموز در ماه. مساحت زیربنا متناسب با تعداد هنرآموزان افزایش خواهد یافت.
ب - در اختیار داشتن حداقل 10 دستگاه خودرو سواری آموزشی)در شهرهائی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارند(و حداقل 3 دستگاه)در سایر نقاط کشور(که سالم و فاقد عیب و نقص و دارای برگ معاینه فنی معتبر بوده و بیش از 5 سال از مدل سال عقبتر نباشند.
پ - در اختیار داشتن حداقل 25 مترمربع محل توقف (اعم از زمین محصور یا توقفگاه) به ازای هر وسیله نقلیه، جهت توقف خودروهای آموزشگاه؛ با درب ورود و خروج مناسب خودرو و حداکثر به فاصله یکصد متر از محل آموزشگاه.
ت - مجهز بودن به سیستم رایانه ای مناسب.
ث - دارا بودن مربیان واجد شرایط مندرج در این آیین نامه حداقل به تعداد وسایل نقلیه موجود و متناسب با تعداد هنرآموزان برای آموزشهای نظری و عملی.
ج - داشتن تجهیزات کمک آموزشی مناسب.
ماده 5 - آموزشگاههای رانندگی گروههای (پ) و (ت) باید برای آموزشهای مربوط، دارای شرایط و تجهیزات زیر باشند:
الف - برای آموزش نظری:
1 - در اختیار داشتن کلاسهای مناسب آموزش آیین نامه و سایر قوانین و مقررات، به تعداد کافی.
2 - در اختیار داشتن کلاسهای مناسب آموزش فنی مجهز به قطعات منفصله خودرو، به تعداد کافی.
1 - در اختیار داشتن حداقل دو دستگاه کامیون با ظرفیت بارگیری حداقل 6 تن و دو دستگاه اتوبوس که سالم و فاقد عیب و نقص و دارای برگ معاینه فنی معتبر بوده و بیش از 7 سال از مدل سال عقبتر نباشند.
2 - در اختیار داشتن توقفگاه به میزان کافی جهت توقف وسائل نقلیه آموزشگاه متناسب با تعداد آنها، با امکان دسترسی ایمن و درب ورودی و خروجی مناسب.
3 - در اختیار داشتن مجوز بهره برداری از منطقه ای دارای معابر شیب دار که حداقل مقدار شیب آن نسبت به سطح افق 10 % بوده و موقعیت آن برای آموزش در منطقه کوهستانی و شیب دار به تایید راهنمایی و رانندگی رسیده باشد و استفاده از آن محل نیز طبق مقررات مجاز باشد.
1 - مجهز بودن به سیستم رایانهای مناسب.
2 - دارا بودن مربیان واجد شرایط مندرج در این آییننامه حداقل به تعداد وسایل نقلیه موجود و متناسب با تعداد هنرآموزان برای آموزشهای نظری و عملی.
3 - داشتن تجهیزات کمک آموزشی مناسب.
4 - نمازخانه، سالن انتظار و سرویسهای بهداشتی مناسب در محل آموزشهای نظری و عملی.
تبصره 1 - مراجع ذی ربط همکاری لازم را در راستای تامین زمین در منطقه مربوط جهت آموزش عملی، تاسیسات و تجهیزات به عمل خواهند آورد.
تبصره 2 - اجرای این ماده از نظر نحوه استفاده و بهره برداری مشترک آموزشگاهها از محل آموزش عملی، امکانات و تجهیزات مناسب محل مزبور، چگونگی دسترسی این محلها به راههای اصلی و فرعی، ایمن سازی آنها به لحاظ رفت و آمد در خارج از شهر و نیز موقعیت رفت و آمدی آموزشگاههای نظری داخل شهر و سایر امور مربوط، به موجب دستورالعمل موضوع ماده (23) این آیین نامه خواهد بود.
ماده 6 - آموزشگاههای رانندگی ویژه باید برای آموزشهای مربوط، دارای شرایط و تجهیزات زیر باشند:
الف - برای آموزش نظری: همانند موارد مندرج در بند (الف) ماده (5) در خصوص گروههای (پ) و (ت).
1 - در اختیار داشتن ماشین آلات سبک و سنگین مورد نیاز عمرانی، راهسازی، کشاورزی و فوق سنگین و یا اینکه بر اساس توافقنامه استفاده از ماشین آلات، امکانات و تجهیزات وزارت راه و ترابری یا وزارت جهاد کشاورزی و یا دیگر دستگاهها و نهادها برای آنها فراهم شده باشد.
3 - در اختیار داشتن محلی خارج از مناطق مسکونی و مناسب آموزش مهارت عملی و با وسعت متناسب با نوع ماشین آلاتی که داوطلبان را آموزش خواهند داد با تایید راهنمایی و رانندگی.
پ - سایر شرایط: همانند موارد مندرج در بند (پ) ماده (5) در خصوص گروههای (پ) و (ت).
ماده 7 - وسایل نقلیه آموزشی آموزشگاهها، باید علاوه بر شرایط مذکور در این آییننامه دارای شرایط و تجهیزات زیر باشند:
1 - دارای پدال کلاج و ترمز در طرفین جلو وسیله نقلیه جهت استفاده هنرجو و مربی و دو آیینه داخل و دو آیینه بغل.
2 - بیمه نامه های شخص ثالث، دیه و سرنشین.
3 - فقدان عیب و نقص فنی.
4 - نصب تابلو با نام آموزشگاه با زمینه زرد به صورت عمودی در روی سقف خودرو.
5 - نقش نام آموزشگاه در دو طرف بدنه خودرو.
6 - نصب تابلو خطر با شکل مثلث تحت عنوان (احتیاط تحت آموزش رانندگی) با زمینه سفید یا زرد و دارای حاشیه به رنگ قرمز در عقب و جلو وسیله نقلیه.
فصل سوم - شرایط و ضوابط تاسیس آموزشگاههای رانندگی
ماده 8 - شرایط موسس آموزشگاه عبارت است از:
1 - دارا بودن برگ پایان خدمت و یا معافیت دایم یا موقت از خدمت دوره ضرورت برای آقایان.
2 - دارا بودن حداقل 20 سال تمام.
3 - عدم اعتیاد به مواد مخدر.
4 - دارا بودن حداقل مدرک تحصیلی پنجم ابتدایی.
5 - نداشتن سوء پیشینه موثر کیفری.
ماده 9(منسوخ 1383/12/05) - شرایط مدیر آموزشگاه عبارت است از:
1 - تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
2 - دارا بودن حداقل 25 سال تمام.
3 - متاهل بودن و در صورت فقدان همسر، داشتن فرد یا افراد تحت تکفل.
4 - دارا بودن برگ پایان خدمت و یا معافیت دایم یا موقت از خدمت دوره ضرورت برای آقایان.
5 - اشتغال تمام وقت در آموزشگاه (ده ساعت کار در روز).
6 - داشتن حداقل گواهینامه رانندگی متناسب با نوع آموزشگاه.
7 - عدم ابتلا به بیماریهای مسری و صرع و عدم اعتیاد به مواد مخدر با ارایه گواهی از مراجع ذی صلاح.
9 - نداشتن سوء پیشینه موثر کیفری.
تبصره 1 - موسس میتواند مدیریت آموزشگاه را نیز به عهده داشته باشد. در این صورت باید شرایط مندرج در این ماده را احراز نماید.
تبصره 2 - مدیریت آموزشگاه برای مستخدمین شاغل در دستگاههای دولتی و نهادهای عمومی غیردولتی ممنوع بوده و در صورت تخلف مجوز مدیریت ابطال خواهد شد.
ماده 10 - شرایط مربی آموزشگاه عبارت است از:
2 - دارابودن حداقل 23 سال تمام و گواهینامه متناسب با وسیله نقلیه مربوط که از زمان دریافت آن حداقل دو سال سپری شده باشد.
6 - نداشتن نقص عضو موثر منطبق با شرایط پزشکی مندرج در آیین نامه راهنمایی و رانندگی برای رانندگی بر روی وسایل نقلیه عمومی و همچنین عدم اعتیاد به مواد مخدر و عدم ابتلاء به بیماریهای مسری.
7 - گذراندن دوره آموزش مربیگری مورد نیاز بر اساس ضوابطی که از سوی راهنمایی و رانندگی اعلام و به تایید وزارتخانه های کشور و راه و ترابری می رسد و موفقیت در آزمون مربیگری که توسط راهنمایی و رانندگی انجام می گیرد و دریافت کارت مربیگری با اعتبار چهار ساله.
تبصره - مدت اعتبار کارت مربیگری مزبور، در صورت احراز شرایط مندرج در این آیین نامه و دستورالعمل آن قابل تمدید است.
تبصره - شرط مذکور در بند (8)، شامل مربیانی که در حال حاضر دارای کارت مربیگری میباشند نمی گردد.
ماده 11 - ضوابط صدور اجازه نامه آموزشگاههای رانندگی عبارتست از:
1 - درخواست کتبی صدور اجازه تاسیس آموزشگاه رانندگی.
2 - ارائه اسناد مثبته مالکیت یا حق انتفاع نسبت به مکان آموزشگاه و محل آموزش عملی مربوط.
3 - انطباق مشخصات مکان آموزشگاه و وسایل نقلیه و تجهیزات و امکانات معرفی شده موجود با شرایط مندرج در این آیین نامه.
4 - معرفی مدیر واجد شرایط مذکور در این آیین نامه.
5 - معرفی مربیان آموزشگاه حایز شرایط مندرج در این آیین نامه.
تبصره - فعالیت آموزشگاه و استمرار آن منوط به تحقق شرایط یاد شده در این آییننامه است.
ماده 12 - راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی موظف است پس از اخذ و بررسی مدارک لازم و احراز شرایط، حداکثر ظرف یکماه نسبت به صدور اجازه تاسیس به نام متقاضی اقدام نماید و در صورت وجود نقص مدارک مکلف است مراتب را کتباً و حداکثر ظرف 15 روز جهت رفع نقص به متقاضی اعلام نماید.
ماده 13 - موسس موظف است ظرف مدت شش ماه پس از تاریخ صدور مجوز تاسیس، فعالیت عملی آموزشگاه را در چارچوب ضوابط تعیین شده آغاز نماید. در غیر این صورت مجوز صادره لغو و از درجه اعتبار ساقط می گردد.
ماده 14 - واگذاری مجوز آموزشگاههای رانندگی به اشخاص واجد شرایط یا تغییر مکان آنها به مکان واجد شرایط این آیین نامه، با تایید اداره راهنمایی و رانندگی محل بلامانع است.
ماده 15 - چنانچه موسس یا مدیر یا مربی، هر یک از شرایط تاسیس یا فعالیت مندرج در این آیین نامه را از دست بدهد، مراتب ظرف حداکثر یک هفته از طریق راهنمائی و رانندگی حسب مورد به هر یک از آنان ابلاغ می گردد. موارد ابلاغی به مدیر یا مربی، به موسس آموزشگاه نیز ابلاغ می گردد.
موسس یا مدیر یا مربی موظف است حداکثر تا 15 روز از تاریخ ابلاغ، نسبت به ارایه اسناد و مدارک مثبته مبنی بر عدم زوال شرایط اعلام شده و یا رفع نواقص به مرجع مذکور اقدام نماید. در صورتی که ظرف مدت تعیین شده، اقدامی از سوی آنها به عمل نیاید راهنمایی و رانندگی می تواند نسبت به لغو مجوز مربوط اقدام کند. معترض در هر مرحله می تواند به مراجع قضایی مراجعه کند.
تبصره - در صورتی که تخلفات مزبور عنوان یکی از جرایم مندرج در قوانین جزایی را داشته باشد، راهنمائی و رانندگی مکلف است مراتب را برای رسیدگی به اصل جرم به مراجع قضایی ذی صلاح منعکس نماید.
فصل چهارم - سایر مقررات
ماده 16 - آموزشگاههای رانندگی موظفند هنرآموزان خود را از نظر فراگیری مسائل ذیل آموزش داده و موارد مربوط را در برنامه آموزشی آنها منظور نمایند:
الف - آموزش عملی رانندگی در شب و روز، شرایط متفاوت جوی (باران، برف و...) و محیطی (رانندگی در انواع راههای جاده ای و شهری) تا حصول مهارت کافی و همچنین آموزش روشهای مقابله با خطر تصادفات در حد ضرورت.
ب - آموزش کامل آیین نامه راهنمایی و رانندگی و سایر قوانین و مقررات مربوط به حمل و نقل و رفت و آمد (ترافیک) و ایمنی.
پ - در حد رفع نیاز و ضرورت؛ آموزش فنی وسیله نقلیه (شامل شناخت اجزاء خودرو و نحوه عمل آنها)، آموزش روشهای کاهش مصرف سوخت و پیشگیری از آلودگیهای زیست محیطی و همچنین آموزش کمکهای اولیه در ارتباط با سوانح و تصادفات رانندگی.
تبصره 1 - آموزشگاههای رانندگی گروههای (پ) و (ت) می باید علاوه بر موارد یاد شده در این ماده، حسب مورد نسبت به آموزش رفتار با مسافر، شرایط و ضوابط حمل و نقل کالا بویژه حمل و نقل مواد خطرناک، رفتارهای اجتماعی و سایر اطلاعات مورد نیاز در رانندگی با وسایل نقلیه عمومی نیز اقدام نمایند.
تبصره 2 - کلیه آموزشگاهها موظفند برنامه آموزشی هنرجویان را طبق دستورالعملی که به پیشنهاد راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی به تصویب وزیر کشور می رسد به مورد اجراء بگذارند.
ماده 17 - آموزشگاهها نمی توانند هنرآموزان را در محدوده ها و راههایی که راهنمایی و رانندگی غیرمجاز بودن رانندگی در آنها را کتباً به آنان ابلاغ مینماید آموزش دهند.
ماده 18 (منسوخ 1386/08/20) - نرخ آموزشهای موضوع این آییننامه در صورت لزوم به صورت سالانه توسط کمیسیونهای نظارت مراکز استانها و شهرستانها تعیین و ابلاغ میگردد.
ماده 19 - مدیر آموزشگاه ی. ق. م. وی که واجد شرایط مندرج در ماده (9) این آیین نامه می باشد، موظف است ضمن عقد قرارداد با هنرآموز (اعم از ساعتی یا دوره ای)، آن را در دو نسخه تنظیم کرده و یک نسخه آن را در دفتر آموزشگاه نگهداری و نسخه دوم را تسلیم هنرآموز نماید.
تبصره - برگه قرارداد نمونه متضمن نرخ، ساعات آموزش و مشخصات طرفین، توسط راهنمایی و رانندگی تعیین و اعلام میگردد.
ماده 20 - راهنمایی و رانندگی با ارائه گواهی آموزش صادره از آموزشگاهها، نسبت به انجام آزمونهای مربوط به قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی و آزمون عملی سنجش مهارت رانندگی داوطلبان و اعطای گواهینامه رانندگی به متقاضیان اقدام می نماید.
ماده 21 - موسسین آموزشگاههای رانندگی موجود که بر اساس مقررات قبلی پروانه اخذ نموده اند موظفند حداکثر یک سال پس از سپری شدن مدت زمان اعتبار آن با رعایت شرایط مندرج در این آیین نامه پروانه جدید اخذ نمایند و در غیر این صورت پروانه آنان تمدید نخواهد شد.
تبصره - مقررات این آیین نامه نافی حقوق مکتسبه آموزشگاههایی که قبل از لازم الاجراء شدن دستورالعمل مورخ 1369/11/19 وزارت کشور دارای پروانه بوده و به فعالیت اشتغال دارند نخواهد بود.
ماده 22 (منسوخ 1385/05/04) - دستورالعمل تاسیس آموزشگاهها و چگونگی آموزش هدایت و رانندگی شناورهای تفریحی و جابه جایی مسافر که در راههای آبی شهرها و حومه آنها و همچنین آبهای ساحلی آنها تردد می کنند توسط وزارت کار و امور اجتماعی با همکاری وزارت کشور و سازمانهای بنادر و کشتیرانی و تربیت بدنی تهیه و پس از تایید وزیر کار و امور اجتماعی به مورد اجراء گذاشته میشود.
ماده 23 - دستورالعملهای موضوع این آیین نامه از جمله تخلفات آموزشگاههای رانندگی، نحوه و چگونگی اجراء و ضوابط مربوط به فعالیت هر یک از گروههای تعیین شده ب. ت. ب. مقررات مندرج در این آیین نامه و موارد مورد اشاره در تبصره (2) ماده (5) این آیین نامه، بنا به پیشنهاد راهنمایی و رانندگی از سوی وزیر کشور با هماهنگی دستگاههای ذی ربط ابلاغ می گردد.
تبصره - در تهیه دستورالعملهای یاد شده، ضوابط مربوط به امور صنفی آموزشگاههای رانندگی، توسط وزارت بازرگانی پیشنهاد خواهد شد.
ماده 24 - از تاریخ تصویب این آیین نامه، آن دسته از مقررات مربوط به آموزشگاههای رانندگی که با این آیین نامه مغایر باشد لغو می گردد.
معاون اول رئیس جمهور
دریافت فایل پیدیاف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
