آییننامه
آییننامه اجرایی قانون ایجاد شهرهای جدید با اصلاحات و الحاقات بعدی
هيأت وزيران در جلسه مورخ 15/5/1382 بنا به پيشنهاد شماره 02/100/1879 مورخ 18/4/ 1381وزارت مسكن و شهرسازي و به استناد ماده(15)قانون ايجاد شهرهاي جديد ـ مصوب 1380 ـ آييننامه اجرايي قانون يادشده را به شرح زيرتصويب نمود
آييننامه اجرايي قانون ايجاد شهرهاي جديد
مصوب 1382,05,15
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول ـ تعاريف، كليات، ضوابط و مقررات مربوط به ايجاد شهرجديد
بخش اول ـ تعاريف
ماده 1 ـ اصطلاحات به كار رفته در اين آييننامه در معاني مشروح زير به كارميروند:
1 ـ قانون: قانون ايجاد شهرهاي جديد ـ مصوب 1380ـ .
2 ـ شوراي عالي: شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران.
3 ـ شركت مادر: شركت عمران شهرهاي جديد (مادرتخصصي).
4ـ شركت وابسته: شركت عمران شهرجديد، وابسته و زير مجموعه شركت عمران شهرهاي جديد
(مادرتخصصي).
5ـ متقاضي غير دولتي: متقاضي غير دولتي مجوز ايجاد شهرجديد.
6ـ مجري، شهرساز يا سازنده شهرجديد: سازنده بخش دولتي يا متقاضي غير دولتي مجاز .
7 ـ آماده ساز ي اراضي: تعيين بروكف،تسطيح وآسفالت معابر، جمع آوري ودفع آبهاي سطحي ميباشد.
8ـ محدوده شهرجديد: آن بخش از اراضي مكان يابي شده براي ايجاد شهر جديد است كه براي سكونت و ايجاد ساختمانها و تأسيسات مورد نياز عمومي، خدماتي، اجتماعي و اقتصادي آن در يك دوره زماني معين در طرح جامع شهر جديدمشخص و به تصويب شوراي عالي برسد.
9ـ حوزه استحفاظي شهرجديد: آن بخش از اراضي پيرامون و متصل به محدوده شهر جديد كه نظارت و كنترل هرگونه فعاليت عمراني و ساخت و ساز در آن براي حفظ شهر، توسعه بلندمدت و برنامه ريزي شده آن ضرورت دارد. حوزه يادشده منطبق بر حريم استحفاظي شهرهاي جديد بوده وميبايد در آن، محدوده روستاهاي موجود بر اساس طرحهاي توسعه و عمران روستايي مورد توجه قرار گيرد.
بخش دوم ـ كليات، شرايط، ضوابط ومقررات مشترك براي بخش دولتي
و متقاضي غيردولتي به منظور ايجاد شهرجديد.
ماده 2 ـ ضرورت و مكان ايجاد شهرجديد با تعيين سقف جمعيتي (حداقل سي هزارنفر) بارعايت سياستهاي دولت در قالب طرح كالبدي ملي، منطقهاي و يا ناحيهاي به پيشنهاد وزارت مسكن وشهرسازي به تصويب شوراي عالي ميرسد.
ماده 3 ـ در مواردي كه ضرورت ايجاد شهر جديد در طرحهاي كالبدي ملي و منطقهاي به تصويب نرسيده باشد، مطالعات مكانيابي در قالب مطالعات طرح ناحيهاي و يا طرحهاي ويژه، موضوع تصويبنامه شماره 55837/ت21414 هـ مورخ 20/10/1378 هيئت وزيران به انجام ميرسد.
نتيجه اين مطالعات بايد متضمن يافتن مناسبترين مكان با لحاظ سقف جمعيتي مورد نظر و سطح لازم براي ايجاد شهر جديد و حوزه آن به عنوان بخشي از اراضي متصل به محدوده شهر جديد كه نظارت وكنترل هرگونه فعاليت عمراني درآن براي حفظ شهر جديد ضرورت دارد باشد. همچنين حدود حوزه استحفاظي شهرجديد بايد روي نقشه معين و مشخص گردد. اين نقشه نيز به پيشنهاد وزارت مسكن وشهرسازي به تصويب شورايعالي ميرسد.
ماده 4 ـ در مواردي كه طرح ناحيهاي قبلاً تهيه و تنها ضرورت ايجادو سقف جمعيتي شهرجديد در اين طرح يا طرحهاي بالادست به تصويب رسيده باشد، مطالعات مكانيابي به شرح ماده فوق بصورت موردي درسطح ناحيه وب. ت. ب. طرح ناحيهاي مصوب تهيه وتوسط دبيرخانه شورايعالي جهت بررسي وتصويب به شورايعالي پيشنهاد ميشود.
ماده 5 ـ در مواردي كه بنا به وضعيت خاص، اراضي مكان يابي شده براي ايجاد شهرجديد در محدوده بيش از يك بخش يا واحدهاي تقسيماتي بزرگتر قرار گرفته باشد، شورايعالي با كسب نظر از وزارت كشور در هنگام تصويب طرح مكان يابي، تعيين مينمايد كه شهر جديد جزء محدوده كدام بخش يا شهرستان محسوب شود و متعاقب آن، وزارت كشور نيز به منظور اصلاح حدود بخش يا شهرستان مربوط با طي مراحل قانوني آن اقدام مينمايد.
ماده 6 ـ تهيه طرح جامع شهرجديد، پس از ابلاغ مصوبه شورايعالي در خصوص ضرورت، محدوده مكان و سقف جمعيتي آن به عهده سازنده شهر جديد ميباشد.
ماده 7 ـ از تاريخ تصويب طرح جامع، شهرجديد در زمره شهرهاي موضوع ماده (4) قانون نظام مهندسي وكنترل ساختمان ـ مصوب 1374ـ قرار گرفته و هرگونه ساخت وساز درآن موكول به رعايت ماده (30) قانون يادشده ميباشد.
ماده 8 ـ بررسي و تصويب طرحهاي تفصيلي و نقشههاي تفكيكي اراضي و تغييرات بعدي آنها در صورتي كه با طرح جامع مغايرت اساسي نداشته باشد بهعهده كميسيون موضوع ماده (5) قانون تأسيس شورايعالي شهرسازي و معماري ايران ـ مصوب 1351ـ است كه درتركيب كميسيون مزبو ر تا اســتقرار شهرداري، مديرعامل شركت وابسته و براي بررسي پيشنهاد متقاضي غيردولتي، مديرعامل شركت مادر يا نماينده وي به جاي شهردار حضور خواهد داشت و درصورتي كه هنوز شوراي شهر تشكيل نشده باشد رييس شوراي شهر مركز شهرستان مربوط، در كميسيون شركت خواهد نمود. حضور متقاضي غيردولتي دركميسيون بدون حق رأي بلامانع است.
ماده 9 ـ سازندگان شهرجديد مكلفند اراضي ملكي خود با كاربري آموزشي را وفق ماده (18) قانون تشكيل شوراهاي آموزش و پرورش در استانها، شهرستانهاو مناطق كشور ـ مصوب 1372ـ و اصلاحات بعدي آن و ساير كاربريهاي خدماتي از قبيل فضاهاي سبز، فضاهاي فرهنگي، پاركها، معابر،ميادين، گذرگاهها، محل بازي كودكان، گورستان، محلهاي ورزشي، مذهبي، درماني، ايستگاه آتش نشاني، ايستگاه جمعآوري زباله و محل دفن آنها، محل احداث تصفيه خانههاي آب و فاضلاب، مكان نيروي انتظامي (غير از اراضي با كاربري تجاري) را پس از ارايه طرح زمانبندي شده و تأمين اعتبار لازم براي ساخت ساختمانها و تأسيسات ذيربط و تخصيص آن و متناسب با پيشرفت كار به طور رايگان حسب مورد در اختيار دستگاههاي دولتي خدمات دهنده، شهرداري و شركتهاي آب و فاضلاب قرار دهند تا نسبت به احداث بناهاي مورد نياز اقدام كنند. تغيير كاربري يا واگذاري اراضي يادشده به غير، ممنوع است.
ماده 10 ـ كليه وزارتخانهها، نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران، مؤسسات و شركتهاي دولتي و ساير شركتها و مؤسساتي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نام است، مكلفند پس از تصويب طرح جامع شهر جديد و حوزه استحفاظي آن به منظور ايجاد شهر جديد به گونهاي برنامهريزي و اقدام به تأمين اعتبار كنند كه متناسب با پيشرفت عمليات احداث و اسكان در شهر جديد، خدمات مورد نياز را همانند خدماتي كه به ساير شهرهاي مشابهي كه در همان محدوده جغرافيايي قرار دارند ارايه نمايند.
ماده 11 ـ سازمان مديريت و برنامه ريزي كشورمكلف است در اجراي ماده (5) قانون و ماده (10) اين آييننامه و ب. ت. ب. برنامه مرحله بندي و زمان بندي شده اجراي شهر جديد و متناسب با پيشرفت كار، اعتبارات مورد نياز دستگاههاي خدمات دهنده را در بودجه سالانه آنها منظور و تأمين نمايد.
ماده 12 (اصلاحي 04ˏ09ˏ1383) ـ اجراي صحيح طرح شهر جديد، با رعايت ضوابط و مقررات طرح و وصول عوارضي كه در قبال ارائه خدمات در قانون ايجاد شهرهاي جديد منظور گرديده ب. ت. ب. ماده (10) قانون ياد شده و تبصره (1) ماده (1) قانون اصلاح موادي از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و چگونگي برقراري و وصول عوارض و ساير وجوه از توليد كنندگان كالا، ارايه دهندگان خدمات و كالاهاي وارداتي ـ مصوب 1381ـ در محدوده شهر جديد و حوزه استحفاظي آن تا قبل از استقرار و شروع كار شهرداري حسب مورد برعهده شركتهاي وابسته و يا سازندگان شهرهاي جديداست.
ماده 13 ـ سازنده شهر جديد به منظور حفظ و حراست اراضي و جلوگيري از تعرضات و تجاوزات به اراضي و مستحدثات شهر جديد و تخلفات ساختماني و شهرسازي در محدوده شهر و حوزه استحفاظي آن، موظف است با درخواست از نيروي انتظامياز تعرضات و تجاوزات يا ادامه تخلفات جلوگيري و پس از تشكيل پرونده در ارتباط با تخلفات ساختماني و شهرسازي، مراتب را به كميسيون موضوع تبصره (2) بند (3) الحاقي به ماده (99) قانون شهرداريها ـ مصوب 1372ـ اعلام كنند.
كميسيون مزبور ب. ت. ب. ضوابط طرح جامع و تفصيلي شهر جديد و نظرات كارشناسي سازنده شهر جديد به موضوع رسيدگي و وفق قانون مربوط، نسبت به صدور رأي قلع بنا يا جريمه معادل پنجاه تا هفتاد درصد قيمت روز اعياني احداث شده اقداممينمايد.
در صورت جريمه، عوايد حاصل شده حسب مورد به حساب سازنده و يا از طريق خزانه به حساب شركت وابسته واريزميشود تا در جهت خدمات عموميشهر جديد به مصرف برسد. به هر حال تا زمان رسيدگي به تخلفات ساختماني و شهرسازي در كميسيون ياد شده و صدور رأي، سازنده شهر جديد موظف است از ادامه تخلفات جلوگيري نمايد و نيروي انتظامي و ساير مراجع ذي صلاح نيز مكلف به همكاري با سازنده شهر جديد ميباشند.
ماده 14 ـ سازنده شهر جديد تا قبل از استقرار و شروع به كار شهرداري مجازاست براي مالكان اراضي كه در محدوده شهر جديد قرارميگيرند بر اساس ضوابط طرح جامع و تفصيلي و كاربري زمين اجازه تفكيك، افراز و عمران اعم از آماده سازي و ساخت و سازها صادر نمايد. صدور مجوزهاي ياد شده براي مالكان اراضي مازاد بر يكهزار متر مربع مشروط بر اينكه مالك يا مالكان سهم اراضي خدماتي خود را بابت تأمين فضاهاي لازم براي معابر، خدمات تأسيسات و تجهيزات شهري به ميزان سرانههاي طرح جامع مصوب شورايعالي به رايگان به شركت وابسته و از طريق توافق به متقاضي غيردولتي واگذار نمايند، امكانپذير خواهد بود.
تبصره 1 ـ چنانچه ميزان سهم اراضي خدماتي تعلق يافته، قابل تفكيك و يا بهره برداري مناسب نباشد، متقاضيميتواند سهم خ. ر. ب. صورت معوض، يا خدمات مورد توافق و يا معادل قيمت كارشناسي روز، پرداخت يا دريافت نمايد.
تبصره 2 ـ در تفكيك و افراز باغات موجود در محدوده شهر جديد بايد قوانين، ضوابط و مقررات مربوط به تفكيك و افراز باغات رعايت شود.
تبصره 3 ـ انجام هر گونه معامله و نقل و انتقال توسط مالكاني كه اراضي آنها در محدوده شهر جديد و حوزه استحفاظي آن واقع شده، در صورت رعايت ضوابط طرح جامع و تفصيلي و كاربري زمين و ساير مقررات مربوط، پس از استعلام از سازنده شهر جديد بلامانع است.
تبصره 4 ـ سازمان اوقاف و امور خيريه نيز موظف است در قراردادهاي واگذاري اراضي وقفي در محدوده شهر جديد و حوزه آن، الزام به رعايت طرح تفصيلي و نوع كاربري زمين را قيد و خود نيز ملحوظ نظر قرار دهد.
ماده 15 ـ بنياد مسكن انقلاب اسلاميموظف است براي روستاهاي واقع در حوزه استحفاظي شهر جديد با هماهنگي سازنده آن و در چارچوب طرح جامع، نسبت به تهيه يا بازنگري طرحهايهادي روستايي و تصويب آنها در مراجع ذيربط اقدام نمايد.
ماده 16 ـ سازنده شهر جديد موظف است برنامه زمان بندي و مراحل اجرايي طرح را از جنبههاي تأمين مالي، اجرايي و كالبدي، تهيه و پس از تصويب آن توسط وزارت مسكن و شهرسازي، طبق برنامه يادشده اقدام نمايد.
ماده 17 ـ سازنده شهر جديد موظف است اراضي مورد خريداري و تملك خود را ب. ت. ب. برنامه مرحله بندي، تفكيك و آماده سازي نموده و مطابق كاربريهاي طرحهاي جامع و تفصيلي به اشخاص حقيقي و حقوقي واگذارنمايد.تنظيم سند قطعي به نام خريدار موكول به ارايه گواهي پايان كار ميباشد.متقاضي غير دولتي، در واگذاري اراضي شهر جديد علاوه بر شرايط فوق بايد ضوابط مندرج درماده (30) اينآييننامه رانيز رعايت نمايد.
تبصره ـ تعيين شرايط متقاضيان، نحوه تعيين بها، شرايط واگذاري و اعمال تخفيف در مورد شركتهاي سازنده دولتي به عهده مجمع عموميشركتهاي وابسته و در مورد شركتهاي سازنده غيردولتي با خود سازنده خواهد بود.
ماده 18 ـ سازنده شهر جديدميتواند هزينههاي مشترك نگهداري شهر جديد تا قبل از استقرار شهرداري را با هماهنگي وزارت مسكن و شهرسازي، در قالب قرارداد واگذاري يا در سند انتقال پيش بيني نمايد.
ماده 19(اصلاحي 04ˏ09ˏ1383) ـ اوراق قرارداد واگذاري زمين در شهرهاي جديد توسط مأمورين رسمي و در محدوده صلاحيت آنان، در مراحل مرتبط با اعطاي تسهيلات بانكي و تسهيلاتي كه سازمان تأمين اجتماعي به مشمولان قانون تأمين اجتماعي ميدهد و يا ساير سازمانها يا مؤسسات اعتباري به مشتريان خود اعطاء مي كنند، در حكم سند رسمي بوده و شركت وابسته مجاز است اسناد تنظيمي را منحصراً از جهت تجويز رهن امضاء نمايد و در هر حال در صورت عدم انجام تعهدات از ناحيه وام گيرنده، سازنده شهر جديد با جانشيني بانك يا سازمان يا موسسه اعتباري وام دهنده يا هر شخص ديگري كه از ناحيه آنها معرفي شود بجاي متقاضي يا خريدار موافقت خواهد نمود.
ماده 20 ـ پس از اسكان حداقل ده هزار نفر جمعيت در شهر جديد شركت مادر بر اساس گزارش شركت وابسته يا متقاضي غير دولتي مراتب را به وزارت مسكن و شهرسازي اطلاع ميدهد و وزارت ياد شده پس از حصول اطمينان از اسكان جمعيت مذكور، مراتب را به وزارت كشور اعلام ميكند. وزارت كشور موظف است حداكثر ظرف شش ماه از تاريخ اعلام وزارت مسكن و شهرسازي نسبت به تشكيل شوراي شهر و ايجاد شهرداري حتي اگر طرح شهر جديد به پايان نرسيده باشد، اقدام كند.
ماده 21 ـ پس از ايجاد و استقرار شهرداري، سازنده شهر جديد موظف است حداكثر ظرف يك ماه، طي صورتجلسه تحويل و تحول، فضاهاي عمومي ( فضاي سبز، پاركها، معابر،ميادين، گذرگاهها، گورستان و غسالخانه ) پيش بيني شده در طرح و تأسيسات زيربنايي مربوط را پس از تكميل و آماده شدن نقشهها و اسناد و مدارك مربوط به پروانهها، پايان كارها و گواهي عدم خلاف صادر شده و نقشههاي مرحله بندي ساخت، به صورت بلاعوض به شهرداري تحويل دهد. شهرداري نيز مكلف است پروانهها، پايان كارها و گواهي عدم خلاف صادرشده را مورد قبول و رعايت قرار دهد.
ماده 22 ـ از تاريخ تنظيم صورتجلسه تحويل و تحول، شهر جديد در زمره ساير شهرهاي كشور محسوبميشود و شهرداري وفق مقررات مربوط، موظف به ارائه كليه خدمات و همچنين جلوگيري از تخلفات ساختماني و شهرسازي طبق ماده (100) قانون شهرداريها و تبصرههاي آن و ساير قوانين مربوط ميباشد.
تبصره ـ پيگيري شكايات مربوط به تخلفات ساختماني و شهرسازي كه قبل از استقرار شهرداري به مراجع ذيربط اقامه شده تا صدور رأي نهايي كماكان به عهده سازنده شهر جديد است و جرايم وصولي نيز به حساب سازنده شهر جديد واريز خواهد شد.
فصل دوم ـ ضوابط و مقررات مربوط به شركت مادر و شركتهاي تابعه
ماده 23 ـ كليه شركتهاي وابسته اعتبارات جاري و عمراني مورد نياز شهر جديد را براي احداث و اجراي طرحهاي مربوط، از طريق منابع پيش بيني شده در بودجه مصوب هر سال شركت تأمين مينمايند.
ماده 24 ـ سرمايه گذاريهايي كه از منابع داخلي شركتهاي وابسته براي ايجاد فضاهاي آموزشي، خدماتي، فرهنگي، هنري و مذهبي صورت گرفته يا ميگيرد به عنوان پيش پرداخت مالياتي به حساب مالياتهاي قطعي شده شركتهاي وابسته منظور ميشود.
تبصره ـ كليه هزينه هايي كه توسط شركت وابسته جهت ايجاد فضاهاي مذكور در اين ماده و يا به منظور ارايه خدمات عمومي و آماده سازي اعم از احداث، نگهداري، تعميرات و بهره برداري صورت گرفته ياميگيرد جزء اعتبارات طرحهاي عمراني منظور و تعرفه بيمه آن ب. ا. ت. طرحهاي عمراني محاسبهميشود.
ماده 25 ـ به منظور امكان اجراي ماده (7) قانون، اعتبارات و درآمدهاي شركتهاي وابسته در يك حساب كه توسط شركت مادر نزد خزانه معين ميشود، تمركز ميبايد و شركت مادر موظف است شركتهاي وابسته زيانده را تعيين و در قالب بودجه مصوب آنها نسبت به جابجايي اعتبار و درآمد بين شركتهاي وابسته و تأمين هزينههاي خود اقدام نمايد. اين جابجايي اعتبارات درآمد محسوب نميگردد.
فصل سوم ـ ضوابط و مقررات خاص متقاضي غيردولتي
ماده 26 ـ متقاضي غيردولتي موظف است تقاضاي خود را مبني بر آمادگي ايجاد شهر جديد مشخص شده در طرح ناحيهاي مصوب، به انضمام مدارك زير به وزارت مسكن و شهرسازي ارايه نمايد:
1 ـ اعلام مساحت در نظر گرفته شده (حداقل سيصد هكتار) و ارايه مدارك كافي مبني بر اينكه درصورت تصويب نهايي طرح، متقاضي غيردولتي امكان تهيه و تأمين اراضي مورد نياز را خواهد داشت.
2ـ تأييد وزارت جهاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست مبني بر بي مانع بودن استفاده از اراضي موردنظر.
3ـ تعيين و معرفي مهندسين مشاور شهرسازي و معماري ذي صلاح مسؤول تهيه طرح و نظارت.
4ـ تعهدنامه مبني بر منظور داشتن زمين مورد نياز براساس سرانههاي طرح جامع مصوب براي معابر عمومي، فضاهاي سبز،ميادين، تأسيسات عموميواجتماعي و تجهيزات غيرقابل تملك خصوصي و واگذاري رايگان اراضي ملكي خود با كاربريهاي مذكور در ماده (9) اين آييننامه و ر عايت كليه ضوابط و مقررات مندرج در قانون و اين آييننامه، مصوبههاي شوراي عالي و ضوابط وزارت مسكن و شهرسازي.
ماده 27 ـ وزارت مسكن و شهرسازي پس از اخذ مدارك و تشكيل پرونده، موضوع تقاضا و توانمنديهاي متقاضي، نوع و موقعيت اراضي و مكان ارايه شده را بررسي و در صورت تأييد و صدور موافقت اصولي به متقاضي غيردولتي اعلام مينمايد تا نسبت به تهيه طرح مكان يابي در قالب طرح ناحيه اي اقدام و براي تصويب به شورايعالي ارايه نمايد.
تبصره ـ چنانچه در طرحهاي ناحيهاي مصوب، مكان شهر جديد مشخص نشده باشد، ضروري است متقاضي غيردولتي قبل از مكانيابي دقيق شهر جديد در سطح ناحيه، اقدام به اخذ موافقت مقدماتي بنمايد.بررسي و اتخاذ تصميم مقدماتي در مورد پيشنهاد احداث شهرجديد و مكان تقريبي آن ب. ت. ب. طرحهاي كالبدي ملي، منطقهاي و ناحيهاي و مسايل امنيتي، سياسي، اجتماعي و ساير مقتضيات و نيازهاي هر منطقه در مركز هر استان بهعهده شوراي برنامهريزي و توسعه استان ميباشد. تصويب نهايي مكان شهرجديد بر عهده شورايعالي خواهد بود.
ماده 28 ـ پس از تصويب طرح جامع شهرجديد، وزارت مسكن و شهرسازي براي متقاضي، پروانه احداث شهر جديد صادر ميكند. متقاضي غير دولتي بدون موافقت كتبي وزارت مسكن وشهرسازي اجازه واگذاري يا انتقال پروانه مذكور را به ديگري ندارد.
ماده 29 ـ وزارت مسكن و شهرسازي موظف است رأساً و يا از طريق سازمان مسكن و شهرسازي استان بر كليه اقدامات و ساخت و سازهاي متقاضي غيردولتي و اجراي دقيق طرح جامع و تفصيلي نظارت نمايد و درصورت مشاهده تخلف از طرحهاي مذكور و يا عدم رعايت مقررات ملي ساختمان و ضوابط شهرسازي موارد تخلف را به طوركتبي به متقاضي غيردولتي و مهندس ... كند. همچنين وزارت يادشده مجاز است درصورت عدم همكاري متقاضي غيردولتي و عدم توجه به تذكرات كتبي پس از دو اخطار كتبي( 45) روزه نسبت به لغو پروانه احداث شهر جديد اقدام نمايد.
تبصره ـ تعرفه حق نظارت به پيشنهاد وزارت مسكن وشهرسازي به تصويب هيئت وزيران خواهد رسيد.
ماده 30 ـ هرنوع واگذاري اراضي در شهرهاي جديد توسط سازنده غيردولتي قبل از تفكيك، آماده سازي و اتمام عمليات زيربنايي هر مرحله و سپردن تعهد مناسب به وزارت مسكن و شهرسازي مبني بر انجام خدمات عموميمورد نياز ساكنين آن فاز و ادامه عمليات زيربنايي فازهاي بعدي، ممنوع است.
ماده 31 ـ در مواقعي كه براي ايجاد يك شهر جديد هم شركت مادر و هم بخش غيردولتي متقاضي باشند، اولويت با متقاضي غيردولتي است.
ماده 32 ـ متقاضي غيردولتي ايجاد شهر جديد از كليه مزايا و تسهيلاتي كه وزارت مسكن شهرسازي براي انبوهسازان مسكن منظور نموده يا مينمايد، بهرهمند ميباشد.
ماده 33 ـ كليه مفاد اين آييننامه مشمول شهرهاي جديدي كه تاكنون مصوب، ايجاد و احداث شده اند نيزميباشد.
معاون اول رئيس جمهور ـ محمدرضا عارف
مصوب 1382/05/15 هیات وزیران
هیات وزیران در جلسه مورخ 1382/5/15 بنا به پیشنهاد شماره 02/100/1879 مورخ 18/4/ 1381وزارت مسکن و شهرسازی و به استناد ماده(15)قانون ایجاد شهرهای جدید - مصوب 1380 - آییننامه اجرایی قانون یادشده را به شرح زیرتصویب نمود
فصل اول - تعاریف، کلیات، ضوابط و مقررات مربوط به ایجاد شهرجدید
ماده 1 - اصطلاحات به کار رفته در این آییننامه در معانی مشروح زیر به کارمیروند:
1 - قانون: قانون ایجاد شهرهای جدید - مصوب 1380-.
2 - شورای عالی: شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.
3 - شرکت مادر: شرکت عمران شهرهای جدید (مادرتخصصی).
4- شرکت وابسته: شرکت عمران شهرجدید، وابسته و زیر مجموعه شرکت عمران شهرهای جدید
5- متقاضی غیر دولتی: متقاضی غیر دولتی مجوز ایجاد شهرجدید.
6- مجری، شهرساز یا سازنده شهرجدید: سازنده بخش دولتی یا متقاضی غیر دولتی مجاز.
7 - آماده ساز ی اراضی: تعیین بروکف،تسطیح وآسفالت معابر، جمع آوری ودفع آبهای سطحی م. ب..
8- محدوده شهرجدید: آن بخش از اراضی مکان یابی شده برای ایجاد شهر جدید است که برای سکونت و ایجاد ساختانها و تاسیسات مورد نیاز عمومی، خدماتی، اجتماعی و اقتصادی آن در یک دوره زمانی معین در طرح جامع شهر جدیدمشخص و به تصویب شورای عالی برسد.
9- حوزه استحفاظی شهرجدید: آن بخش از اراضی پیرامون و متصل به محدوده شهر جدید که نظارت و کنترل هرگونه فعالیت عمرانی و ساخت و ساز در آن برای حفظ شهر، توسعه بلندمدت و برنامه ریزی شده آن ضرورت دارد. حوزه یادشده منطبق بر حریم استحفاظی شهرهای جدید بوده ومیباید در آن، محدوده روستاهای موجود بر اساس طرحهای توسعه و عمران روستایی مورد توجه قرار گیرد.
بخش دوم - کلیات، شرایط، ضوابط ومقررات مشترک برای بخش دولتی
ماده 2 - ضرورت و مکان ایجاد شهرجدید با تعیین سقف جمعیتی (حداقل سی هزارنفر) بارعایت سیاستهای دولت در قالب طرح کالبدی ملی، منطقهای و یا ناحیهای به پیشنهاد وزارت مسکن وشهرسازی به تصویب شورای عالی میرسد.
ماده 3 - در مواردی که ضرورت ایجاد شهر جدید در طرحهای کالبدی ملی و منطقهای به تصویب نرسیده باشد، مطالعات مکانیابی در قالب مطالعات طرح ناحیهای و یا طرحهای ویژه، موضوع تصویبنامه شماره 55837/ت21414 ه- مورخ 1378/10/20 هیات وزیران به انجام میرسد.
ماده
4 - در مواردی که طرح ناحیهای قبلاً تهیه و تنها ضرورت ایجادو سقف جمعیتی شهرجدید در این طرح یا طرحهای بالادست به تصویب رسیده باشد، مطالعات مکانیابی به شرح ماده فوق به صورت موردی درسطح ناحیه وب. ت. ب. طرح ناحیهای مصوب تهیه وتوسط دبیرخانه شورایعالی جهت بررسی وتصویب به شورایعالی پیشنهاد میشود.
ماده
5 - در مواردی که بنا به وضعیت خاص، اراضی مکان یابی شده برای ایجاد شهرجدید در محدوده بیش از یک بخش یا واحدهای تقسیماتی بزرگتر قرار گرفته باشد، شورایعالی با کسب نظر از وزارت کشور در هنگام تصویب طرح مکان یابی، تعیین مینماید که شهر جدید جزء محدوده کدام بخش یا شهرستان محسوب شود و متعاقب آن، وزارت کشور نیز به منظور اصلاح حدود بخش یا شهرستان مربوط با طی مراحل قانونی آن اقدام مینماید.
ماده
6 - تهیه طرح جامع شهرجدید، پس از ابلاغ مصوبه شورایعالی در خصوص ضرورت، محدوده مکان و سقف جمعیتی آن به عهده سازنده شهر جدید م. ب..
ماده
7 - از تاریخ تصویب طرح جامع، شهرجدید در زمره شهرهای موضوع ماده (4) قانون نظام مهندسی وکنترل ساختمان - مصوب 1374- قرار گرفته و هرگونه ساخت وساز درآن موکول به رعایت ماده (30) قانون یادشده م. ب..
ماده
8 - بررسی و تصویب طرحهای تفصیلی و نقشههای تفکیکی اراضی و تغییرات بعدی آنها در صورتی که با طرح جامع مغایرت اساسی نداشته باشد بهعهده کمیسیون موضوع ماده (5) قانون تاسیس شورایعالی شهرسازی و معماری ایران - مصوب 1351- است که درترکیب کمیسیون مزبو ر تا استقرار شهرداری، مدیرعامل شرکت وابسته و برای بررسی پیشنهاد متقاضی غیردولتی، مدیرعامل شرکت مادر یا نماینده وی به جای شهردار حضور خواهد داشت و درصورتی که هنوز شورای شهر تشکیل نشده باشد رئیس شورای شهر مرکز شهرستان مربوط، در کمیسیون شرکت خواهد نمود. حضور متقاضی غیردولتی درکمیسیون بدون حق رای بلامانع است.
ماده 9 - سازندگان شهرجدید مکلفند اراضی ملکی خود با کاربری آموزشی را وفق ماده (18) قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش در استانها، شهرستانهاو مناطق کشور - مصوب 1372- و اصلاحات بعدی آن و سایر کاربریهای خدماتی از قبیل فضاهای سبز، فضاهای فرهنگی، پارکها، معابر،میادین، گذرگاهها، محل بازی کودکان، گورستان، محلهای ورزشی، مذهبی، درمانی، ایستگاه آتش نشانی، ایستگاه جمعآوری زباله و محل دفن آنها، محل احداث تصفیه خانههای آب و فاضلاب، مکان نیروی انتظامی (غیر از اراضی با کاربری تجاری) را پس از ارایه طرح زمانبندی شده و تامین اعتبار لازم برای ساخت ساختانها و تاسیسات ذیربط و تخصیص آن و متناسب با پیشرفت کار به طور رایگان حسب مورد در اختیار دستگاههای دولتی خدمات دهنده، شهرداری و شرکتهای آب و فاضلاب قرار دهند تا نسبت به احداث بناهای مورد نیاز اقدام کنند. تغییر کاربری یا واگذاری اراضی یادشده به غیر، ممنوع است.
ماده 10 - کلیه وزارتخانهها، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، موسسات و شرکتهای دولتی و سایر شرکتها و موسساتی که شمول قانون بر آنها مستلزم ذکر نام است، مکلفند پس از تصویب طرح جامع شهر جدید و حوزه استحفاظی آن به منظور ایجاد شهر جدید به گونهای برنامهریزی و اقدام به تامین اعتبار کنند که متناسب با پیشرفت عملیات احداث و اسکان در شهر جدید، خدمات مورد نیاز را همانند خدماتی که به سایر شهرهای مشابهی که در همان محدوده جغرافیایی قرار دارند ارایه نمایند.
ماده 11 - سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشورمکلف است در اجرای ماده (5) قانون و ماده (10) این آییننامه و ب. ت. ب. برنامه مرحله بندی و زمان بندی شده اجرای شهر جدید و متناسب با پیشرفت کار، اعتبارات مورد نیاز دستگاههای خدمات دهنده را در بودجه سالانه آنها منظور و تامین نماید.
ماده 12 (اصلاحی 1383/09/04) - اجرای صحیح طرح شهر جدید، با رعایت ضوابط و مقررات طرح و وصول عوارضی که در قبال ارائه خدمات در قانون ایجاد شهرهای جدید منظور گردیده ب. ت. ب. ماده (10) قانون یاد شده و تبصره (1) ماده (1) قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و چگونگی برقراری و وصول عوارض و سایر وجوه از تولید کنندگان کالا، ارایه دهندگان خدمات و کالاهای وارداتی - مصوب 1381- در محدوده شهر جدید و حوزه استحفاظی آن تا قبل از استقرار و شروع کار شهرداری حسب مورد برعهده شرکتهای وابسته و یا سازندگان شهرهای جدیداست.
ماده 13 - سازنده شهر جدید به منظور حفظ و حراست اراضی و جلوگیری از تعرضات و تجاوزات به اراضی و مستحدثات شهر جدید و تخلفات ساختمانی و شهرسازی در محدوده شهر و حوزه استحفاظی آن، موظف است با درخواست از نیروی انتظامیاز تعرضات و تجاوزات یا ادامه تخلفات جلوگیری و پس از تشکیل پرونده در ارتباط با تخلفات ساختمانی و شهرسازی، مراتب را به کمیسیون موضوع تبصره (2) بند (3) الحاقی به ماده (99) قانون شهرداریها - مصوب 1372- اعلام کنند.
کمیسیون مزبور ب. ت. ب. ضوابط طرح جامع و تفصیلی شهر جدید و نظرات کارشناسی سازنده شهر جدید به موضوع رسیدگی و وفق قانون مربوط، نسبت به صدور رای قلع بنا یا جریمه معادل پنجاه تا هفتاد درصد قیمت روز اعیانی احداث شده اقداممینماید.
در صورت جریمه، عواید حاصل شده حسب مورد به حساب سازنده و یا از طریق خزانه به حساب شرکت وابسته واریزمیشود تا در جهت خدمات عمومیشهر جدید به مصرف برسد. به هر حال تا زمان رسیدگی به تخلفات ساختمانی و شهرسازی در کمیسیون یاد شده و صدور رای، سازنده شهر جدید موظف است از ادامه تخلفات جلوگیری نماید و نیروی انتظامی و سایر مراجع ذی صلاح نیز مکلف به همکاری با سازنده شهر جدید میباشند.
ماده 14 - سازنده شهر جدید تا قبل از استقرار و شروع به کار شهرداری مجازاست برای مالکان اراضی که در محدوده شهر جدید قرارمیگیرند بر اساس ضوابط طرح جامع و تفصیلی و کاربری زمین اجازه تفکیک، افراز و عمران اعم از آماده سازی و ساخت و سازها صادر نماید. صدور مجوزهای یاد شده برای مالکان اراضی مازاد بر یکهزار متر مربع مشروط بر اینکه مالک یا مالکان سهم اراضی خدماتی خود را بابت تامین فضاهای لازم برای معابر، خدمات تاسیسات و تجهیزات شهری به میزان سرانههای طرح جامع مصوب شورایعالی به رایگان به شرکت وابسته و از طریق توافق به متقاضی غیردولتی واگذار نمایند، امکانپذیر خواهد بود.
تبصره 1 - چنانچه میزان سهم اراضی خدماتی تعلق یافته، قابل تفکیک و یا بهره برداری مناسب نباشد، متقاضیمیتواند سهم خ. ر. ب. صورت معوض، یا خدمات مورد توافق و یا معادل قیمت کارشناسی روز، پرداخت یا دریافت نماید.
تبصره 2 - در تفکیک و افراز باغات موجود در محدوده شهر جدید باید قوانین، ضوابط و مقررات مربوط به تفکیک و افراز باغات رعایت شود.
تبصره 3 - انجام هر گونه معامله و نقل و انتقال توسط مالکانی که اراضی آنها در محدوده شهر جدید و حوزه استحفاظی آن واقع شده، در صورت رعایت ضوابط طرح جامع و تفصیلی و کاربری زمین و سایر مقررات مربوط، پس از استعلام از سازنده شهر جدید بلامانع است.
تبصره 4 - سازمان اوقاف و امور خیریه نیز موظف است در قراردادهای واگذاری اراضی وقفی در محدوده شهر جدید و حوزه آن، الزام به رعایت طرح تفصیلی و نوع کاربری زمین را قید و خود نیز ملحوظ نظر قرار دهد.
ماده 15 - بنیاد مسکن انقلاب اسلامیموظف است برای روستاهای واقع در حوزه استحفاظی شهر جدید با هماهنگی سازنده آن و در چارچوب طرح جامع، نسبت به تهیه یا بازنگری طرحهایهادی روستایی و تصویب آنها در مراجع ذیربط اقدام نماید.
ماده 16 - سازنده شهر جدید موظف است برنامه زمان بندی و مراحل اجرایی طرح را از جنبههای تامین مالی، اجرایی و کالبدی، تهیه و پس از تصویب آن توسط وزارت مسکن و شهرسازی، طبق برنامه یادشده اقدام نماید.
ماده 17 - سازنده شهر جدید موظف است اراضی مورد خریداری و تملک خود را ب. ت. ب. برنامه مرحله بندی، تفکیک و آماده سازی نموده و مطابق کاربریهای طرحهای جامع و تفصیلی به اشخاص حقیقی و حقوقی واگذارنماید.تنظیم سند قطعی به نام خریدار موکول به ارایه گواهی پایان کار م. ب..متقاضی غیر دولتی، در واگذاری اراضی شهر جدید علاوه بر شرایط فوق باید ضوابط مندرج درماده (30) اینآییننامه رانیز رعایت نماید.
تبصره - تعیین شرایط متقاضیان، نحوه تعیین بها، شرایط واگذاری و اعمال تخفیف در مورد شرکتهای سازنده دولتی به عهده مجمع عمومیشرکتهای وابسته و در مورد شرکتهای سازنده غیردولتی با خود سازنده خواهد بود.
ماده 18 - سازنده شهر جدیدمیتواند هزینههای مشترک نگهداری شهر جدید تا قبل از استقرار شهرداری را با هماهنگی وزارت مسکن و شهرسازی، در قالب قرارداد واگذاری یا در سند انتقال پیش بینی نماید.
ماده 19(اصلاحی 1383/09/04) - اوراق قرارداد واگذاری زمین در شهرهای جدید توسط مامورین رسمی و در محدوده صلاحیت آنان، در مراحل مرتبط با اعطای تسهیلات بانکی و تسهیلاتی که سازمان تامین اجتماعی به مشمولان قانون تامین اجتماعی میدهد و یا سایر سازمانها یا موسسات اعتباری به مشتریان خود اعطاء می کنند، در حکم سند رسمی بوده و شرکت وابسته مجاز است اسناد تنظیمی را منحصراً از جهت تجویز رهن امضا نماید و در هر حال در صورت عدم انجام تعهدات از ناحیه وام گیرنده، سازنده شهر جدید با جانشینی بانک یا سازمان یا موسسه اعتباری وام دهنده یا هر شخص دیگری که از ناحیه آنها معرفی شود به جای متقاضی یا خریدار موافقت خواهد نمود.
ماده 20 - پس از اسکان حداقل ده هزار نفر جمعیت در شهر جدید شرکت مادر بر اساس گزارش شرکت وابسته یا متقاضی غیر دولتی مراتب را به وزارت مسکن و شهرسازی اطلاع میدهد و وزارت یاد شده پس از حصول اطمینان از اسکان جمعیت مذکور، مراتب را به وزارت کشور اعلام میکند. وزارت کشور موظف است حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ اعلام وزارت مسکن و شهرسازی نسبت به تشکیل شورای شهر و ایجاد شهرداری حتی اگر طرح شهر جدید به پایان نرسیده باشد، اقدام کند.
ماده 21 - پس از ایجاد و استقرار شهرداری، سازنده شهر جدید موظف است حداکثر ظرف یک ماه، طی صورتجلسه تحویل و تحول، فضاهای عمومی (فضای سبز، پارکها، معابر،میادین، گذرگاهها، گورستان و غسالخانه) پیش بینی شده در طرح و تاسیسات زیربنایی مربوط را پس از تکمیل و آماده شدن نقشهها و اسناد و مدارک مربوط به پروانهها، پایان کارها و گواهی عدم خلاف صادر شده و نقشههای مرحله بندی ساخت، به صورت بلاعوض به شهرداری تحویل دهد. شهرداری نیز مکلف است پروانهها، پایان کارها و گواهی عدم خلاف صادرشده را مورد قبول و رعایت قرار دهد.
ماده 22 - از تاریخ تنظیم صورتجلسه تحویل و تحول، شهر جدید در زمره سایر شهرهای کشور محسوبمیشود و شهرداری وفق مقررات مربوط، موظف به ارائه کلیه خدمات و همچنین جلوگیری از تخلفات ساختمانی و شهرسازی طبق ماده (100) قانون شهرداریها و تبصرههای آن و سایر قوانین مربوط م. ب..
تبصره - پیگیری شکایات مربوط به تخلفات ساختمانی و شهرسازی که قبل از استقرار شهرداری به مراجع ذیربط اقامه شده تا صدور رای نهایی کماکان به عهده سازنده شهر جدید است و جرایم وصولی نیز به حساب سازنده شهر جدید واریز خواهد شد.
فصل دوم - ضوابط و مقررات مربوط به شرکت مادر و شرکتهای تابعه
ماده 23 - کلیه شرکتهای وابسته اعتبارات جاری و عمرانی مورد نیاز شهر جدید را برای احداث و اجرای طرحهای مربوط، از طریق منابع پیش بینی شده در بودجه مصوب هر سال شرکت تامین مینمایند.
ماده 24 - سرمایه گذاریهایی که از منابع داخلی شرکتهای وابسته برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی، هنری و مذهبی صورت گرفته یا میگیرد به عنوان پیش پرداخت مالیاتی به حساب مالیاتهای قطعی شده شرکتهای وابسته منظور میشود.
تبصره - کلیه هزینه هایی که توسط شرکت وابسته جهت ایجاد فضاهای مذکور در این ماده و یا به منظور ارایه خدمات عمومی و آماده سازی اعم از احداث، نگهداری، تعمیرات و بهره برداری صورت گرفته یامیگیرد جزء اعتبارات طرحهای عمرانی منظور و تعرفه بیمه آن ب. ا. ت. طرحهای عمرانی محاسبهمیشود.
ماده 25 - به منظور امکان اجرای ماده (7) قانون، اعتبارات و درآمدهای شرکتهای وابسته در یک حساب که توسط شرکت مادر نزد خزانه معین میشود، تمرکز میباید و شرکت مادر موظف است شرکتهای وابسته زیانده را تعیین و در قالب بودجه مصوب آنها نسبت به جابه جایی اعتبار و درآمد بین شرکتهای وابسته و تامین هزینههای خود اقدام نماید. این جابه جایی اعتبارات درآمد محسوب نمیگردد.
فصل سوم - ضوابط و مقررات خاص متقاضی غیردولتی
ماده 26 - متقاضی غیردولتی موظف است تقاضای خود را مبنی بر آمادگی ایجاد شهر جدید مشخص شده در طرح ناحیهای مصوب، به انضمام مدارک زیر به وزارت مسکن و شهرسازی ارایه نماید:
1 - اعلام مساحت در نظر گرفته شده (حداقل سیصد هکتار) و ارایه مدارک کافی مبنی بر اینکه درصورت تصویب نهایی طرح، متقاضی غیردولتی امکان تهیه و تامین اراضی مورد نیاز را خواهد داشت.
2- تایید وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست مبنی بر بی مانع بودن استفاده از اراضی موردنظر.
3- تعیین و معرفی مهندسین مشاور شهرسازی و معماری ذی صلاح مسوول تهیه طرح و نظارت.
4- تعهدنامه مبنی بر منظور داشتن زمین مورد نیاز براساس سرانههای طرح جامع مصوب برای معابر عمومی، فضاهای سبز،میادین، تاسیسات عمومیواجتماعی و تجهیزات غیرقابل تملک خصوصی و واگذاری رایگان اراضی ملکی خود با کاربریهای مذکور در ماده (
9) این آییننامه و ر عایت کلیه ضوابط و مقررات مندرج در قانون و این آییننامه، مصوبههای شورای عالی و ضوابط وزارت مسکن و شهرسازی.
ماده 27 - وزارت مسکن و شهرسازی پس از اخذ مدارک و تشکیل پرونده، موضوع تقاضا و توانمندیهای متقاضی، نوع و موقعیت اراضی و مکان ارایه شده را بررسی و در صورت تایید و صدور موافقت اصولی به متقاضی غیردولتی اعلام مینماید تا نسبت به تهیه طرح مکان یابی در قالب طرح ناحیه ای اقدام و برای تصویب به شورایعالی ارایه نماید.
تبصره - چنانچه در طرحهای ناحیهای مصوب، مکان شهر جدید مشخص نشده باشد، ضروری است متقاضی غیردولتی قبل از مکانیابی دقیق شهر جدید در سطح ناحیه، اقدام به اخذ موافقت مقدماتی بنماید.بررسی و اتخاذ تصمیم مقدماتی در مورد پیشنهاد احداث شهرجدید و مکان تقریبی آن ب. ت. ب. طرحهای کالبدی ملی، منطقهای و ناحیهای و مسایل امنیتی، سیاسی، اجتماعی و سایر مقتضیات و نیازهای هر منطقه در مرکز هر استان بهعهده شورای برنامهریزی و توسعه استان م. ب.. تصویب نهایی مکان شهرجدید بر عهده شورایعالی خواهد بود.
ماده 28 - پس از تصویب طرح جامع شهرجدید، وزارت مسکن و شهرسازی برای متقاضی، پروانه احداث شهر جدید صادر میکند. متقاضی غیر دولتی بدون موافقت کتبی وزارت مسکن وشهرسازی اجازه واگذاری یا انتقال پروانه مذکور را به دیگری ندارد.
ماده 29 - وزارت مسکن و شهرسازی موظف است راساً و یا از طریق سازمان مسکن و شهرسازی استان بر کلیه اقدامات و ساخت و سازهای متقاضی غیردولتی و اجرای دقیق طرح جامع و تفصیلی نظارت نماید و درصورت مشاهده تخلف از طرحهای مذکور و یا عدم رعایت مقررات ملی ساختمان و ضوابط شهرسازی موارد تخلف را به طورکتبی به متقاضی غیردولتی و مهندس ... کند. همچنین وزارت یادشده مجاز است درصورت عدم همکاری متقاضی غیردولتی و عدم توجه به تذکرات کتبی پس از دو اخطار کتبی(45) روزه نسبت به لغو پروانه احداث شهر جدید اقدام نماید.
تبصره - تعرفه حق نظارت به پیشنهاد وزارت مسکن وشهرسازی به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.
ماده 30 - هرنوع واگذاری اراضی در شهرهای جدید توسط سازنده غیردولتی قبل از تفکیک، آماده سازی و اتمام عملیات زیربنایی هر مرحله و سپردن تعهد مناسب به وزارت مسکن و شهرسازی مبنی بر انجام خدمات عمومیمورد نیاز ساکنین آن فاز و ادامه عملیات زیربنایی فازهای بعدی، ممنوع است.
ماده 31 - در مواقعی که برای ایجاد یک شهر جدید هم شرکت مادر و هم بخش غیردولتی متقاضی باشند، اولویت با متقاضی غیردولتی است.
ماده 32 - متقاضی غیردولتی ایجاد شهر جدید از کلیه مزایا و تسهیلاتی که وزارت مسکن شهرسازی برای انبوهسازان مسکن منظور نموده یا مینماید، بهرهمند م. ب..
ماده 33 - کلیه مفاد این آییننامه مشمول شهرهای جدیدی که تاکنون مصوب، ایجاد و احداث شده اند نیزمیباشد.
معاون اول رئیس جمهور - محمدرضا عارف
دریافت فایل پیدیاف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
