آیین نامه اجرایی قانون ممنوعیت بکارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه با اصلاحات و الحاقات بعدی

هيأت وزيران در جلسه مورخ 19/ 2/ 1378 بنا به پيشنهاد كميسيون فرهنگي هيأت دولت و به استناد تبصره (10) قانون ممنوعيت بكارگيري اسامي، عناوين و اصطلاحات بيگانه - مصوب 1375 - آيين نامه اجرايي قانون مذكور را به شرح زير تصويب نمود: آيين نامه اجرايي قانون ممنوعيت بكارگيري اسامي ، عناوين و اصطلاحات بيگانه مصوب 1378,02,19 با اصلاحات و الحاقات بعدي ماده 1 - تعاريف اصطلاحات و واژه هاي استفاده شده در اين آيين نامه به شرح زير مي باشد: الف - قانون: قانون ممنوعيت بكارگيري اسامي، عناوين و اصطلاحات بيگانه مصوب 1375. ب - فرهنگستان: فرهنگستان زبان و ادب فارسي. ج - اسم خاص: اسمي است كه براي ناميدن شخص معين يا جاي معين يا چيز معين بكار مي رود. د - روزنامه و ساير مطبوعات: نشريه هاي نوشتاري يا به صورتهاي ديگر كه به طور مستقيم با نام ثابت و تاريخ و شماره رديف، در زمينه هاي گوناگون بر اساس قانون مطبوعات مصوب 22 /12 /1364 مجاز به انتشار مي باشند. هـ - گزارشها و مكاتبات: گزارشها و نامه هاي رسمي كه با امضاي مسؤولان دستگاههاي مندرج در قانون ارسال مي شوند. و - سخنراني و مصاحبه رسمي: سخنراني و مصاحبه روساي قواي سه گانه، وزيران، معاونان رييس جمهور، روساي ديوان عالي كشور و ديوان عدالت اداري، دادستان كل كشور، نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، فرماندهان ستادهاي مشترك سپاه پاسداران و ارتش و فرماندهان نيروهاي پنجگانه سپاه پاسداران و نيروهاي سه گانه ارتش و فرمانده نيروي انتظامي، معاونان وزيران، رؤساي دانشگاهها و مؤسسه هاي آموزش عالي، رؤسا، معاونان و مديران كل سازمانهاي دولتي وافراد همتراز آنان. ماده 2 - دستگاههاي قانونگذاري، اجرايي و قضايي كشور و سازمانهاي وابسته به آنها و شركتهاي زير پوشش، وابسته يا تابعه و شركت هاي دولتي، ملي شده يا مصادره شده يا داراي مديريت دولتي كه به نحوي زير پوشش يكي ازوزارتخانه ها يا سازمانهاي دولتي اداره مي شوند و يا به نحوي از انحاء از بودجه عمومي كل كشور استفاده مي كنند يا قسمتي از بودجه آنان را دولت تأمين مي كند و مؤسسه ها و شركتهايي كه شمول مقررات بر آنها مستلزم ذكرنام است مانند سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، شركت ملي نفت ايران، سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، سازمان صنايع ملي ايران، شركت مخابرات ايران، شركت هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران و همچنين شهرداريها و مؤسسه ها و نهادهاي عمومي موضوع تبصره ذيل ماده (5) قانون محاسبات عمومي، مشمول قانون و اين آيين نامه مي باشند. ماده 3 - مقامات مذكور در ماده (1) و دستگاههاي موضوع ماده (2) اين آيين نامه موظفند الفاظ و واژه هاي بيگانه را در گزارش نويسي، نامه نگاري، سخنراني و مصاحبه هاي رسمي بكار نبرند. ماده 4 - آن دسته از كلمات عربي و همچنين بعضي از واژه هاي متعلق به ساير زبانها كه از ديرباز در زبان فارسي رواج يافته و هم اكنون جزيي از زبان فارسي محسوب مي شود يا واژه ها و اصطلاحات عربي برگرفته از متون و معارف و فرهنگ اسلامي كه با بافت زبان فارسي معيار هم خواني و تناسب داشته باشد، واژه بيگانه تلقي نمي شود. ماده 5 - مكاتبات و آگهي هايي كه دستگاههاي موضوع ماده (2) براي مخاطبان غير ايراني تهيه مي كنند از شمول اين آيين نامه خارج است. ماده 6 (اصلاحي 14ˏ11ˏ1394) - افرادي كه علاوه بر زبان فارسي به يكي از زبانهاي خاص اقليتهاي ديني شناخته شده در قانون اساسي يا گويش هاي محلي و قومي رايج در بعضي مناطق ايران سخن مي گويند، مجازند از اسامي خاص متعلق به آن زبان يا گويش در نامگذاري خدمات، محصولات و مؤسسه ها و اماكن مربوط با درج معنا و خاستگاه به خود در همان مناطق استفاده كنند. ماده 7 (اصلاحي 14ˏ11ˏ1394) - تبديل نامهاي خاص خدمات يا محصولات ساخت كشورهاي ديگر به زبان فارسي الزامي نيست و تغيير اسامي مؤسسه هايي كه اين نوع محصولات را عرضه مي كنند ضرورت ندارد. ماده 8 - كالاهاي صادراتي، مشروط بر اينكه در داخل كشور توزيع نشود، از شمول قانون و اين آيين نامه خارج است. ماده 9 - عبارتهاي شامل الفاظ بيگانه كه در نوشته ها يا سخنان موضوع قانون و اين آيين نامه به لحاظ رعايت امانت در نقل قول يا بيان خصوصيات و مقتضيات تاريخي و اجتماعي و آموزشي ذكر آنها ضرورت دارد از شمول قانون واين آيين نامه مستثني هستند. ماده 10 (اصلاحي 14ˏ11ˏ1394) - فرهنگستان موظف است با همكاري دستگاه هاي مشمول اين آيين نامه به منظور زمينه سازي براي اجراي قانون و اين آيين نامه تا سه سال واژه هاي بيگانه اي را كه در دستگاه هاي يادشده به كار مي رود به معادل فارسي تبديل كند. ماده 11 - صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران موظف است با ايجاد واحد مناسب در تشكيلات فعلي خود ضمن زمينه سازي براي اجراي قانون و اين آيين نامه با جديت از بكارگيري واژه هاي نامأنوس بيگانه خودداري كند و ضوابط دستور زبان فارسي معيار را در كليه برنامه هاي خود رعايت نمايد، صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران ملزم است واژه هاي مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسي را پس از ابلاغ در تمامي موارد بكار برد. ماده 12 - دستگاههاي ياد شده در ماده (2) اين آيين نامه كه به كارگاهها، كارخانه ها، اماكن توليدي و تجاري و خدماتي پروانه تأسيس و پروانه كسب يا بهره برداري يا اجازه توليد و ادامه فعاليت مي دهند موظفند پيش از صدور پروانه و اجازه توليد و ادامه فعاليت به متقاضيان ابلاغ كنند تا نسبت به تغيير نام مؤسسه يا محصولات خود و گزينش نام فارسي اقدام كنند. :red">تبصره – به منظور رعايت حقوق مكتسبه و حمايت از توليدكنندگان داخلي و صادركنندگان، ادامه فعاليت واحدها، ارايه خدمات و توليد كالاهايي كه قبلاً با نام غير فارسي، پروانه يا مجوز گرفته اند منوط به موافقت شوراي موضوع ماده (17) اين آيين نامه است. ‌ماده 13 (اصلاحي 07ˏ02ˏ1379) ـ كليه روزنامه ها و نشريه هاي فارسي زبان موظفند مفاد قانون را در كليه مطالب خود از جمله آگهي ها رعايت كنند. بديهي ‌است در مورد آگهي‌ هاي خارجي مانند مناقصه هاي بين‌ المللي كه بايد به زبان خارجي چاپ و منتشر شوند ، طبق مقررات مربوط اقدام خواهند كرد. ماده 14 - استفاده از تابلو يا نوشته ها و نشانه هايي كه منحصراً به خط غيرفارسي تنظيم شده باشد به استثناي نشانه هاي بين المللي ممنوع است. نيروي انتظامي موظف است از نصب و ادامه استفاده از آنها جلوگيري كند. ماده 15 - چنانچه بر سر فارسي بودن يك نام ميان صاحب مؤسسه و دستگاههاي مجري اختلاف نظر پديد آيد، مرجع تشخيص، فرهنگستان خواهد بود كه به درخواست دستگاههاي مجري نظر خود را اعلام خواهد كرد. تبصره - فرهنگستان موظف است ظرف سه ماه از تاريخ وصول استعلام، نظر خود را اعلام نمايد در هر حال تا زماني كه فرهنگستان اعلام نظر نكرده است مجازاتهاي موضوع تبصره (8) قانون اعمال نخواهد شد. ماده 16 (اصلاحي 23ˏ10ˏ1386) - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در صورت اطلاع يا مشاهده تخلف از مفاد مواد (12) و (14) اين آيين نامه، طي اخطاريه به متخلف ضمن بيان مورد يا موارد تخلف، 15 روز مهلت تعيين مي كند تا رفع تخلف صورت گيرد چنانچه پس از پايان مدت مذكور، تخلف رفع نشده باشد مراتب را به حوزه انتظامي محل اعلام مي نمايد تا نسبت به تعويض نشانه ها و تغيير اسامي، عناوين و يا نوشتار اقدام لازم بعمل آيد. در صورت تكرار تخلف مراتب از طريق مراجع قضايي براي اعمال مجازاتهاي بند (ج) و (د) تبصره (8) قانون منعكس خواهد شد. ماده 17 (اصلاحي 14ˏ11ˏ1394) - به منظور هماهنگي بين دستگاه هاي اجرايي ذي ربط در انجام تكاليف مشخص شده در قانون و اين آيين نامه و رفع مشكلات اجرايي، شوراي هماهنگي پاسداشت زبان فارسي به رياست وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و نمايندگان تام الاختيار وزراي كشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، علوم، تحقيقات و فناوري، صنعت، معدن و تجارت، امور اقتصادي و دارايي و رؤساي سازمان هاي ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، ثبت اسناد و املاك كشور و صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و فرمانده نيروي انتظامي، شهردار تهران و رييس فرهنگستان تشكيل خواهد شد. تصميمات شورا حسب مورد براي اجرا يا تصميم گيري مراجع قانوني ذي ربط ارسال مي گردد. ماده 18 - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و فرهنگستان زبان و ادب فارسي و ساير سازمانهاي ذي ربط موظفند به نحو مقتضي از طريق وسايل ارتباط جمعي زمينه هاي اجتماعي و فرهنگي اجراي قانون و اين آيين نامه را فراهم كنند. معاون اول رييس جمهور - حسن حبيبي تبصره(اصلاحي 14ˏ11ˏ1394) - در مواردي كه كاربرد خط غيرفارسي به تشخيص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ضرورت داشته باشد، تا يك سوم اندازه خط فارسي بلامانع است. تبصره (الحاقي 14ˏ11ˏ1394) - درصورت لزوم نمايندگان ساير دستگاه هاي ذي ربط با دعوت رييس شورا در جلسات حضور مي يابند. تبصره (الحاقي 20ˏ10ˏ1388) – مؤسساتي كه در ساير كشورها محصولاتي با نام تجاري خاص توليد مي نمايند، در صورت سرمايه گذاري در ايران، مي توانند در ثبت شركت سرمايه پذير و عرضه محصولات توليد شده در ايران، با رعايت ساير قوانين و مقررات مربوط، از نام شركت خارجي سرمايه گذار و نام تجاري خاص محصولات ياد شده استفاده نمايند و تفاوت و محدوديتي براي تبليغات اينگونه محصولات، با موارد مشابه داخلي نخواهد بود. مصوب 1378/02/19 هیات وزیران هیات وزیران در جلسه مورخ 19/ 2/ 1378 بنا به پیشنهاد کمیسیون فرهنگی هیات دولت و به استناد تبصره (10) قانون ممنوعیت بکارگیری اسامی، عناوین و اصطلاحات بیگانه - مصوب 1375 - آیین‌نامه اجرایی قانون مذکور را به شرح زیر تصویب نمود: ماده 1 - تعاریف اصطلاحات و واژه های استفاده شده در این آیین‌نامه به شرح زیر م. ب.: ج - اسم خاص: اسمی است که برای نامیدن شخص معین یا جای معین یا چیز معین به کار می رود. د - روزنامه و سایر مطبوعات: نشریه های نوشتاری یا به صورتهای دیگر که به طور مستقیم با نام ثابت و تاریخ و شماره ردیف، در زمینه های گوناگون بر اساس قانون مطبوعات مصوب 1364/12/22 مجاز به انتشار می‌باشند. ه- - گزارشها و مکاتبات: گزارشها و نامه های رسمی که با امضای مسئولان دستگاههای مندرج در قانون ارسال می‌شوند. و - سخنرانی و مصاحبه رسمی: سخنرانی و مصاحبه روسای قوای سه گانه، وزیران، معاونان رئیس جمهور، روسای دیوان عالی کشور و دیوان عدالت اداری، دادستان کل کشور، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، فرماندهان ستادهای مشترک سپاه پاسداران و ارتش و فرماندهان نیروهای پنجگانه سپاه پاسداران و نیروهای سه گانه ارتش و فرمانده نیروی انتظامی، معاونان وزیران، روسای دانشگاهها و موسسه های آموزش عالی، روسا، معاونان و مدیران کل سازمانهای دولتی وافراد همتراز آنان. ماده 2 - دستگاههای قانونگذاری، اجرایی و قضایی کشور و سازمانهای وابسته به آنها و شرکتهای زیر پوشش، وابسته یا تابعه و شرکت های دولتی، ملی شده یا مصادره شده یا دارای مدیریت دولتی که به نحوی زیر پوشش یکی ازوزارتخانه ها یا سازمانهای دولتی اداره می‌شوند و یا به نحوی از انحاء از بودجه عمومی کل کشور استفاده می کنند یا قسمتی از بودجه آنان را دولت تامین می کند و موسسه ها و شرکتهایی که شمول مقررات بر آنها مستلزم ذکرنام است مانند سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، شرکت ملی نفت ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، سازمان صنایع ملی ایران، شرکت مخابرات ایران، شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و همچنین شهرداریها و موسسه ها و نهادهای عمومی موضوع تبصره ذیل ماده (5) قانون محاسبات عمومی، مشمول قانون و این آیین‌نامه می‌باشند. ماده 3 - مقامات مذکور در ماده (1) و دستگاههای موضوع ماده (2) این آیین‌نامه موظفند الفاظ و واژه های بیگانه را در گزارش نویسی، نامه نگاری، سخنرانی و مصاحبه های رسمی به کار نبرند. ماده 6 (اصلاحی 1394/11/14) - افرادی که علاوه بر زبان فارسی به یکی از زبانهای خاص اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی یا گویش های محلی و قومی رایج در بعضی مناطق ایران سخن می گویند، مجازند از اسامی خاص متعلق به آن زبان یا گویش در نامگذاری خدمات، محصولات و موسسه ها و اماکن مربوط با درج معنا و خاستگاه به خود در همان مناطق استفاده کنند. ماده 7 (اصلاحی 1394/11/14) - تبدیل نامهای خاص خدمات یا محصولات ساخت کشورهای دیگر به زبان فارسی الزامی نیست و تغییر اسامی موسسه هایی که این نوع محصولات را عرضه می کنند ضرورت ندارد. ‏تبصره (الحاقی 1388/10/20) - موسساتی که در سایر کشورها محصولاتی با نام تجاری خاص تولید می نمایند، در صورت سرمایه گذاری در ایران، می‌توانند در ثبت شرکت سرمایه پذیر و عرضه محصولات تولید شده در ایران، با رعایت سایر قوانین و مقررات مربوط، از نام شرکت خارجی سرمایه گذار و نام تجاری خاص محصولات یاد شده استفاده نمایند و تفاوت و محدودیتی برای تبلیغات اینگونه محصولات، با موارد مشابه داخلی نخواهد بود. ماده 10 (اصلاحی 1394/11/14) - فرهنگستان موظف است با همکاری دستگاه های مشمول این آیین‌نامه به منظور زمینه سازی برای اجرای قانون و این آیین‌نامه تا سه سال واژه های بیگانه ای را که در دستگاه های یادشده به کار می رود به معادل فارسی تبدیل کند. ماده 11 - صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است با ایجاد واحد مناسب در تشکیلات فعلی خود ضمن زمینه سازی برای اجرای قانون و این آیین‌نامه با جدیت از بکارگیری واژه های نامانوس بیگانه خودداری کند و ضوابط دستور زبان فارسی معیار را در کلیه برنامه های خود رعایت نماید، صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران ملزم است واژه های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی را پس از ابلاغ در تمامی موارد به کار برد. ماده 12 - دستگاههای یاد شده در ماده (2) این آیین‌نامه که به کارگاهها، کارخانه ها، اماکن تولیدی و تجاری و خدماتی پروانه تاسیس و پروانه کسب یا بهره برداری یا اجازه تولید و ادامه فعالیت می دهند موظفند پیش از صدور پروانه و اجازه تولید و ادامه فعالیت به متقاضیان ابلاغ کنند تا نسبت به تغییر نام موسسه یا محصولات خود و گزینش نام فارسی اقدام کنند. ماده 13 (اصلاحی 1379/02/07) - کلیه روزنامه ها و نشریه های فارسی زبان موظفند مفاد قانون را در کلیه مطالب خود از جمله آگهی ها رعایت کنند. بدیهی است در مورد آگهی های خارجی مانند مناقصه های بین المللی که باید به زبان خارجی چاپ و منتشر شوند، طبق مقررات مربوط اقدام خواهند کرد. تبصره(اصلاحی 1394/11/14) - در مواردی که کاربرد خط غیرفارسی به تشخیص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ضرورت داشته باشد، تا یک سوم اندازه خط فارسی بلامانع است. ماده 15 - چنانچه بر سر فارسی بودن یک نام میان صاحب موسسه و دستگاههای مجری اختلاف نظر پدید آید، مرجع تشخیص، فرهنگستان خواهد بود که به درخواست دستگاههای مجری نظر خود را اعلام خواهد کرد. ماده 16 (اصلاحی 1386/10/23) - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در صورت اطلاع یا مشاهده تخلف از مفاد مواد (12) و (14) این آیین‌نامه، طی اخطاریه به متخلف ضمن بیان مورد یا موارد تخلف، 15 روز مهلت تعیین می کند تا رفع تخلف صورت گیرد چنانچه پس از پایان مدت مذکور، تخلف رفع نشده باشد مراتب را به حوزه انتظامی محل اعلام می‌نماید تا نسبت به تعویض نشانه ها و تغییر اسامی، عناوین و یا نوشتار اقدام لازم به عمل آید. در صورت تکرار تخلف مراتب از طریق مراجع قضایی برای اعمال مجازاتهای بند (ج) و (د) تبصره (8) قانون منعکس خواهد شد. ماده 17 (اصلاحی 1394/11/14) - به منظور هماهنگی بین دستگاه های اجرایی ذی ربط در انجام تکالیف مشخص شده در قانون و این آیین‌نامه و رفع مشکلات اجرایی، شورای هماهنگی پاسداشت زبان فارسی به ریاست وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و نمایندگان تام الاختیار وزرای کشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری، صنعت، معدن و تجارت، امور اقتصادی و دارایی و روسای سازمان های میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری، ثبت اسناد و املاک کشور و صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و فرمانده نیروی انتظامی، شهردار تهران و رئیس فرهنگستان تشکیل خواهد شد. تصمیمات شورا حسب مورد برای اجرا یا تصمیم گیری مراجع قانونی ذی ربط ارسال می‌گردد. تبصره (الحاقی 1394/11/14) - درصورت لزوم نمایندگان سایر دستگاه های ذی ربط با دعوت رئیس شورا در جلسات حضور می یابند. معاون اول رئیس جمهور - حسن حبیبی دریافت فایل پی‌دی‌اف