آیین نامه ایمنی کار در ارتفاع با اصلاحات و الحاقات بعدی

آيين‌نامه ايمني كار در ارتفاع مصوب 1389,11,16 با اصلاحات و الحاقات بعدي كليات و تعاريف: هدف : هدف از تدوين اين آيين‌نامه، ايمن‌سازي محيط كار و صيانت از نيروي انساني و منابع مادي كشور و پيشگيري از حوادث ناشي از كار در كليه كارگاه‌هايي مي‌باشد كه عمليات كار در ارتفاع و فرايندهاي مرتبط، در آنها انجام مي‌گيرد. دامنه شمول : مقررات اين آيين‌نامه به استناد ماده 85 قانون كار جمهوري اسلامي ايران تدوين گرديده و براي كليه كارگاه‌هاي مشمول قانون مذكور لازم الاجرا مي‌باشد . كار در ارتفاع : هر كار يا فعاليتي كه موقعيت انجام آن، در ارتفاع بيش از 2 / 1 متر نسبت به سطح مبنا انجام گيرد. سطح مبنا : اولين سطح زيرين جايگاه كار يا سكوي كار در ارتفاع، كه بصورت ايمن گسترش يافته است. مراجع ذيصلاح آموزشي : به مراكزي اطلاق مي‌گردد كه مجوز لازم را از سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور يا ساير مراكز بين المللي معتبر اخذ نموده باشند. مجري ذيصلاح : شخص حقيقي يا حقوقي است كه صلاحيت، تجربه و مهارت انجام كار را به صورت علمي و فني داشته و مي‌تواند با استفاده از نيروي كارآمد و شخص ذيصلاح نسبت به انجام عمليات برپايي، تغييرات و جمع‌آوري تجهيزات سامانه كار در ارتفاع اقدام نمايد. شخص ذيصلاح : متخصصي است با دانش فني و مهارت لازم مطابق با شرايط اين آيين‌نامه كه با گذراندن دوره‌هاي آموزشـي از مراجع ذيـصلاح آموزشي، توانايـي سـرپرستي و نظارت بر كار در ارتفاع را داشته باشد. ضمنا نامبرده مي‌تواند نماينده مجري ذيصلاح يا كارفرما باشد. عامل كار در ارتفاع : فردي است كه آموزش‌هاي متناسب با نوع كار در ارتفاع را حسب شرايط گذرانده و نسبت به اخذ گواهينامه مربوط از مراجع ذيصلاح آموزشي اقدام نموده و قادر به انجام كار بصورت ايمن مي‌باشد. حفاظت از سقوط : مجموعه تدابير و اقداماتي است كه به منظور پيشگيري از سقوط يا كاهش عوارض و صدمات ناشي از آن انجام مي‌شود. روش‌هاي ايمن انجام كار در ارتفاع : الف ـ سامانه محدودكننده: سامانه‌اي است كه از قرارگيري فرد در وضعيت سقوط جلوگيري مي‌كند و به دو شكل عمومي نظير، نرده حفاظتي و فردي شامل نقطه اتصال، لنيارد و كمربند حمايل بند كامل بدن مورد استفاده قرار مي‌گيرد. ب ـ سامانه متوقف كننده: سامانه‌اي است كه با استفاده از تجهيزات مناسب، در صورت انجام سقوط، با جذب انرژي ناشي از سقوط باعث كاهش شدت صدمات و جراحات وارده به عامل كار در ارتفاع كار مي‌گردد. كه به دو شكل فردي شامل،كمربند حمايل بند كامل بدن، طناب ايمني و نظاير آنها و عمومي مانند تور ايمني مورد استفاده قرار مي‌گيرد. ج ـ دسترسي با طناب: اين روش شامل دو سامانه ايمن مجزا مي‌باشد: يكي به عنوان طناب دسترسي و ديگري تحت عنوان طناب پشتيبان عمل مي‌نمايد كه شامل، كمربند حمايل‌بند كامل بدن همراه با وسايل ديگري براي صعود و فرود به جايگاه كار، و يا از آن و نيز موقعيت استقرار مناسب استفاده مي‌شود. فاصله ايمن : حداقل فاصله‌اي است كه براي جلوگيري از برخورد فرد هنگام سقوط با سطح مبنا مورد استفاده قرار مي‌گيرد. لنيارد : طناب يا تسمه‌اي است كه به منظور ايجاد ارتباط بين عامل كار در ارتفاع با نقطه يا طناب تكيه‌گاه يا سازه ثابت با كمترين ايجاد مزاحمت مورد استفاده قرار مي‌گيرد. كمربند ايمني : وسيله‌اي است از جنس الياف طبيعي يا مصنوعي با تركيبات پليمري كه ناحيه كمر را مي‌پوشاند. حمايل بند كامل بدن (هارنس) : پوششي است از جنس الياف با تركيبات پليمري و مقاوم كه عموما از انتهاي بالاي ران تا روي سطح كتف را پوشانده و توسط قلابهايي كه به روي آن متصل است، فرد را به ساير تجهيزات سامانه‌هاي كار در ارتفاع وصل مي‌كند. قلاب قفل شونده (كارابين) : ابزاري است حلقه‌اي شكل كه براي اتصال اجزاء سامانه‌هاي كار در ارتفاع به يكديگر، مورد استفاده قرار مي‌گيرد و به دو شكل پيچي يا قفل خودكار، ايمن مي‌گردد. شوك‌گير : ابزاري است كه در روش‌هاي ايمن انجام كار در ارتفاع، به منظور كاهش اثر نيروي ضربه حاصل از سقوط، مورد استفاده قرار مي‌گيرد . انواع طناب : تكيه‌گاهي، عمليات، ايمني، ديناميكي، نيمه استاتيك، پشتيبان طناب تكيه‌گاهي : طنابي است انعطاف‌پذير كه از يك سمت به تكيه‌گاه ايمن متصل گرديده و به منظور حفاظت و محدودسازي فرد در برابر سقوط عمل مي‌كند. طناب عمليات : طنابي از نوع تكيه‌گاهي است كه براي حالت معلق، موقعيت‌گيري و محدودسازي فرد در عمليات صعود و فرود مورد استفاده قرار مي‌گيرد. طناب ايمني : طنابي از نوع تكيه‌گاهي است كه در زمان سرخوردن عامل كار در ارتفاع، از دست دادن موقعيت اوليه وي عمل نموده و فرد را در حين سقوط متوقف مي‌نمايد. طناب ديناميك : طنابي است با خاصيت كشساني كه براي جذب شوك ناشي از سقوط و به حداقل رساندن نيروي برخورد مورد استفاده قرار مي‌گيرد. انواع نردبان : يك طرفه قابل حمل، دو طرفه، ثابت، ريلي، ثابت سقفي (پله مرغي)، كشويي، طنابي داربست : ساختاري است موقتي، كه براي ايجاد يك يا چند جايگاه كار به منظور حفظ و نگهداري كارگران و مصالح در ارتفاع و فراهم نمودن دسترسي كارگران به تراز بالاتر، مورد استفاده قرار ميگيرد و به انواع ثابت، متحرك، ديواركوب، معلق و نردباني تقسيم مي‌شود. اجزاء داربست : پايه، كفشك، تير، دستك، اتصالات يا بست‌ها، راه دسترسي، كف پوش سكو، پاخور، تير مياني حفاظتي، تير بالايي حفاظتي، بالشتك، صفحه پايه بالشتك : صفحه‌اي است از جنس چوب، فلز و يا بتن كه براي گسترش بار وارده از لوله پايه يا كفشك به زمين مورد استفاده قرار مي‌گيرد . راه دسترسي : براي رسيدن ايمن عامل كار در ارتفاع كار به تراز مربوطه مورد استفاده قرار مي‌گيرد. مهار : قطعه‌اي است كه بصورت مايل و افقي در ترازهاي مختلف بر روي داربست نصب گرديده و به عنوان باربر عمل مي‌كند. بادبند : قطعه‌اي است كه در طول، عرض يا ارتفاع (عمودي يا مورب) براي جلوگيري از حركت جانبي در داربست نصب مي‌گردد. بالابر سيار : ماشين سـياري است كه براي انتقـال افراد براي كـار در ارتفاع، از داخل سكو (محفظه ايمن) استفاده مي‌شود با اين ديد كه افراد مي‌توانند در يك موقعيت دسترسي خاص به داخل سكو سوار يا پياده شوند و به دو گروه اصلي زير تقسيم مي‌شوند: گروه الف: بالابر سـياري كه تصـوير عمودي مـركز ثقـل بار همواره داخـل خط واژگوني است. گروه ب: بالابر سياري كه تصوير عمودي مركز ثقل بار ممكن است خارج از خط واژگوني باشد. و براساس نوع حركت به سه گروه زير تقسيم مي‌شوند: نوع اول: بالابر سياري كه حركت آن فقط در موقعيت ترافيكي مجاز مي‌باشد . نوع دوم: بالابر سياري كه در زمان بالا بودن سكو مي‌تواند حركت نمايد و بالابر از مكاني بر روي شاسي كنترل مي‌شود. نوع سوم: بالابر سياري كه در زمان بالا بودن سكو مي‌تواند حركت نمايد و بالابر از درون سكو كنترل مي‌شود. ضريب ايمني : نسبتي است كه از تقسيم حداكثر نيروي وارده به سازه كه مي‌تواند سازه در برابر شكست يا تخريب مقاومت نموده به نيروي وارده ناشي در زمان بهره‌برداري كه به همان عضو وارد مي‌گردد. اين ضريب هرگز نبايد كمتر از 4 / 2 باشد. ( براساس استاندارد 92ANSI A و 280 BSEN ) حد بار كاري : حداكثر باري است كه توسط بخشي از تجهيزات در وضعيت مشخص‌شده توسط شركت سازنده، مجاز به بهره‌برداري و استفاده از دستگاه يا تجهيزات مي‌باشد . بار كاري ايمن ( SWL ) : حداكثر حمل بار در شرايط ايمن كه براي بخشي از تجهيزات، در وضعيت‌هاي مشخص در نظر گرفته مي‌شود. توجه1: تصاوير بعضي از مواد آيين‌نامه در ضميمه پيوست مي‌باشد. توجه2: كليه واحدهاي مورد استفاده در اين آيين‌نامه براساس سيستم متريك مي‌باشد. فصل اول ـ الزامات عمومي ماده 1 ـ كارفرما مكلف است نسبت به شناسايي و ارزيابي مخاطرات و ايمن‌سازي محيط كار اقدام نمايد. ماده 2 ـ كارفرما مكلف است با استفاده از سامانه‌هاي انجام ايمن كار در ارتفاع متناسب با نوع كار، ايمني افرادي كه در ارتفاع بيش از 2 / 1 متر نسبت به سطح مبنا مشغول كار مي باشند، را تامين نمايد. (شكل‌هاي 54، 55، 67، 69 و 70 ) ماده 3 ـ كارفرما مكلف است نسبت به تهيه لوازم و تجهيزات استاندارد و متناسب با نوع كار در ارتفاع كه داراي لوح شناسايي حاوي اطلاعات فني بوده و در محل مناسبي از تجهيزات قابل رويت، نصب شده است را اقدام و در اختيار كارگران قرار دهد . ماده 4 ـ كارفرما مكلف است در شرايط جوي نامساعد يا معيوب و ناقص بودن سازه و تجهيزات يا نقص در روش‌هاي ايمن كار در ارتفاع، از فعاليت كارگران شاغل در ارتفاع جلوگيري بعمل آورد. ماده 5 ـ با عنايت به ماده 88 قانون كار جمهوري اسلامي ايران، كليه واردكنندگان، توليدكنندگان، فروشندگان، عرضه‌كنندگان و بهره‌برداران از ابزارآلات، دستگاهها و تجهيزات مربوط به عمليات كار در ارتفاع مكلف به رعايت استاندارد توليد و موارد ايمني و حفاظتي فوق الذكر مي‌باشند. ماده 6 ـ نردبان، اجزاء داربست، تجهيزات كار با طناب و ساير تجهيزات و دستگاههاي كار در ارتفاع بايد قبل از هر بار استفاده توسط عامل كار در ارتفاع بازديد شده و در صورت فرسوده يا معيوب بودن، موضوع را به كارفرما يا نماينده وي گزارش نمايد. ماده 7 ـ كارفرما مكلف است پس از اطلاع از فرسوده و معيوب بودن لوازم و تجهيزات كار در ارتفاع با برچسب «خطرناك است ـ استفاده نشود » آنها را از دسترس كارگران خارج و پس از تعمير شدن، تاييد توسط شخص ذيصلاح مجددا به محل كار منتقل نمايد. (شكل 9) ماده 8 ـ انجام كليه امور نصب، راه‌اندازي، بهره‌برداري، سرويس، تعمير و نگهداري تجهيزات، دستگاه و ماشين‌آلات كار در ارتفاع بايد مطابق با دستورالعمل شركت سازنده صورت پذيرد. ماده 9 ـ كليه متعلقات داربست، نردبان، تجهيزات، ابزار و وسايل كار در ارتفاع بايد قبل از شروع و پس از اتمام كار توسط كارگران و در فواصل معين دوره‌اي بازرسي و كنترل گردد و مجوز شروع به كار صادر شود. ماده 10 ـ كليه لوازم و تجهيزات كار در ارتفاع بايد توسط شخص ذيصلاح بصورت دوره‌اي مورد بازرسي دقيق قرار گرفته و در صورت مشاهده نقص و يا فرسودگي براي از رده خارج نمودن به كارفرما اعلام نمايد. ماده 11 ـ كليه مجريان ذيصلاح مشمول اين آيين‌نامه كه عمليات اجرايي آنها در ارتفاع انجام مي‌گيرد موظف مي‌باشند در هنگام انجام كار از كارگران داراي گواهينامه مهارت از سازمان آموزش فني و حرفه‌اي كشور يا ساير مراجع ذيصلاح استفاده نمايند . ماده 12 ـ عامل كار يا شخص ذيصلاح بايد داراي گواهينامه مهارت فني لازم از مراكز ذيصلاح بوده و توانايي انجام كار مربوطه را داشته باشد. ماده 13 ـ كارفرمايان، مجريان، پيمانكاران و ساير عوامل اجرايي در محدوده كارگاه و عمليات خود مكلف به جلوگيري از ورود افراد متفرقه مي‌باشند. ضمنا نصب علايم هشداري براي كارگران و افراد متفرقه «مطابق آيين‌نامه علايم ايمني در كارگاه‌ها» به نحوي كه به سهولت قابل رويت باشد و مانع انجام كار نگردد الزامي است . ماده 14 ـ حمل و نقل، نصب، جمع‌آوري، انبار نمودن و كار با دستگاه‌ها، ماشين‌آلات و تجهيزات كار در ارتفاع بايد بگونه‌اي باشد كه خطري را براي كارگران و افراد متفرقه ايجاد نكند. ماده 15 ـ پرتاب كردن و رها نمودن هرگونه شي، ابزار، لوازم، تجهيزات و مصالح در حين كار ممنوع است. ماده 16 ـ طنابها و كابلها بايد در برابر هرگونه سايش، مواد خورنده، گرما و شعله مستقيم مقاوم باشند. ماده 17 ـ رعايت آيين‌نامه‌هاي مربوط به خطوط برق‌دار در انجام هرگونه عمليات كار در ارتفاع كه افراد و تجهيزات مربوطه در حريم تجهيزات و خطوط برقدار قرار مي‌گيرند، الزامي است. ماده 18 ـ در لبه سقفهاي شيب دار بايد تجهيزات مناسب و كافي جهت جلوگيري از لغزش و سقوط كارگر و يا ابزار كار پيشبيني شود.(شكل 34 ) ماده 19 ـ كارگراني كه بر روي سقفهاي شيب‌دار با شيب بيش از 20 درجه كار ميكنند بايد مجهز به سامانه محدودكننده و يا متوقف‌كننده گردند و در صورت امكان تورهاي حفاظتي در زير محل كار آنها نصب گردد. (شكل‌هاي 1ـ3، 55 ) ماده 20 ـ حضور فرد دوم روي سطح مبنا در هنگام انجام كار روي جايگاه‌هاي كار آويزان، بالابر هاي سيار، برجي الزامي است. ماده 21 ـ كارفرما مكلف است نسبت به تهيه و در اختيار قرار دادن وسيله ارتباطي مناسب با فرد ثانوي در زمان انجام عمليات در ارتفاع اقدام نمايد. ماده 22 ـ كارفرما مكلف است نسبت به نصب تابلو با محتواي موضوعي «قابل استفاده يا عدم استفاده» سامانه از قبيل داربست، متوقف‌ كننده، بالابر سيار، جايگاه كار آويزان و ساير موارد مشابه اقدام نمايد. ماده 23 ـ هنگام كار در ارتفاع فرد مستقر در جايگاه كار بايد متناسب با نوع كار مجهز به وسايل حفاظت فردي از قبيل لباس‌كار، هارنس، كلاه و كفش ايمني و ساير لوازم حفاظت فردي گردد. (شكل‌هاي68، 78 ) ماده 24 ـ استفاده از كمربند ايمني براي عمليات كار در ارتفاع ممنوع بوده فقط در صورتي مجاز است كه به عنوان سامانه محدودكننده مورد استفاده قرار گيرد و فرد نبايد در وضعيت سقوط قرار گيرد. ( شكل‌هاي1ـ54 و 2ـ54 و55) فصل دوم ـ نردبان ماده 25 ـ نوع، جنس و ابعاد، قابليت بارگذاري هر پله، نحوه نصب و نگهداري نردبان بايد با شرايط جوي، محيطي و نوع عمليات متناسب باشد. ماده 26 ـ استفاده از نردبان در موارد زير ممنوع است: الف ـ روي داربست يا جايگاه كار در ارتفاع ( شكل 1ـ 28) ب ـ به عنوان الوار و تخته زيرپايي براي ايجاد جايگاه كار (شكل33 ) ج ـ قرار دادن پايه‌هاي نردبان بر روي جايگاه كار ناپايدار مانند بشكه، آجر، جعبه، كيسه، دريچه‌هاي آدم ‌رو و موارد مشابه (شكل 39 ) د ـ آغشته بودن سطوح مختلف نردبان به لكه چربي، گريس، روغن و ساير مواد لغزنده ديگر هـ ـ معبر و پل ارتباطي بين دو جايگاه كار در ارتفاع وـ استفاده از نردبان معيوب، شكسته، پوسيده و ناسالم زـ تكيه گاه فوقاني ناايمن، سست و لغزنده باشد (شكل 8 ) ماده 27 ـ طول نردبان قابل حمل نبايد بيش از 10 متر باشد. (شكل1) ماده 28 ـ پايه‌هاي نردبان بايد بر روي سطوح هموار و همتراز كه مقاوم و غيرلغزنده باشد، قرار گيرد. ماده 29 ـ براي تردد و استفاده از نردبان، كارگر بايد همواره روبه نردبان بوده و داراي سه نقطه اتكاء باشد و وضعيت بدن او نبايد از محور تقارن نردبان خارج گردد. (شكل5 ) ماده 30 ـ فواصل پله‌هاي نردبان از يكديگر بايد مساوي و بين 25 تا 35 سانتيمتر باشد. ماده 31 ـ تردد يا استقرار همزمان دو كارگر بر روي نردبان به جزء نردبان ثابت ممنوع است.(شكل12 ) ماده 32 ـ به جز نردبان طنابي استفاده از ساير نردبان‌ها هنگامي به عنوان جايگاه كار مجاز است كه جايگاه كار از پله سوم انتهايي نردبان بالاتر قرار نگيرد.(شكل‌هاي 10 و 13) ماده 33 ـ استقرار نردبان يك طرفه قابل حمل بايد به گونه‌اي باشد كه زاويه ايجادي بين نردبان با سطح مبنا در حدود 75 درجه بوده و يا شيب آن طوري انتخاب شود كه فاصله بين پايه نردبان تا پاي سازه يك چهارم فاصله تكيه‌گاه فوقاني بر روي سازه تا سطح مبنا باشد. (شكل 28 ) ماده 34 ـ در صورت اجبار در استقرار نردبان يك طرفه قابل حمل در زاويه‌اي بين 75 تا 90 درجه كه تكيه‌گاه تحتاني با سطح مبنا ايجاد مي‌گردد بايد نردبان بوسيله اتصالاتي با سازه يا ديوار بصورت ايمن بسته و محكم گردد. (شكل 8) ماده 35 ـ در نردبانهاي يك طرفه اي كه به عنوان معبر استفاده مي‌شود بايد انتهاي فوقاني آن 1 متر از تكيه‌گاه بالاتر بوده و به نحو ايمني مهار گردد . (شكل‌هاي 6 و 15 ) ماده 36 ـ اتصال دو نردبان يك طرفه به يكديگر به منظور افزايش طول آن ممنوع است. ماده 37 ـ همتراز نمودن پايه‌هاي نردبان يك طرفه قابل حمل در سطوح با شيب بيش از 16 درجه ممنوع بوده و براي كمتر از آن بايد از گوه مناسب استفاده شود. (شكل 27) ماده 38 ـ استقرار نردبان يك طرفه قابل حمل در امتداد سطح شيبدار با شيب بيش از 6 درجه ممنوع است. (شكل 27 ) ماده 39 ـ نردبان ثابت با طول بيش از 3 متر بايد مجهز به سامانه متوقف‌كننده از سقوط باشد و در فواصل حداكثر 9 متري يك پاگرد و هر قطعه از نردبان بين دو پاگرد به نحوي نصب گردند كه در امتداد قطعه قبلي نباشد. (شكل‌هاي 69 و 71 ) ماده 40 ـ براي نردبان ثابت عمودي كه بيش از 2 / 2 متر ارتفاع دارد بايد حفاظهاي حلقوي يا مربعي شكل نصب شود بطوريكه با فواصل حداكثر 9 / 0 متري ازيكديگر و با بستهايي در طول محفظه مهارشده تا احتمال سقوط كارگر ازبين حفاظ وجود نداشته باشد. (شكل‌هاي 19 و 20 ) ماده 41 ـ در نردبانهاي ثابت كه مجهز به نرده جانبي هستند و امكان نصب حفاظ‌هاي حلقوي يا مربعي شكل وجود ندارد كارگر بايد به حمايل بند كامل بدن (هارنس) و طناب ايمني با تجهيزات خود جمع‌شونده تجهيز گردد. (شكل56) ماده 42 ـ طول نردبان طنابي نبايد بيش از 30 متر باشد. ماده 43 ـ استفاده از نردبان طنابي هنگامي مجاز است كه امكان استفاده از ساير نردبانها ميسر نباشد. ماده 44 ـ استفاده از نردبان با پله طنابي ممنوع است. ماده 45 ـ پله نردبان طنابي بايد از جنس مقاوم بدون ترك‌خوردگي و پوسيدگي باشد. ماده 46 ـ نگهدارنده‌هاي نردبان طنابي بايد بصورت محكم و ايمن در بالاي هر پله بسته شده باشد. ماده 47 ـ در موقع استفاده از نردبان پله مرغي بر روي سقفهاي شيبدار بايد نردبان مذكور از راس شيب تا لبه انتهايي آن ادامه داشته و بصورت ايمن مهار گردد. (شكل1ـ3) ماده 48 ـ پلكان منهول بايد داراي مشخصات زير باشد: (شكل 22 ) الف ـ توسط ديواره‌ها و اطراف كاملا احاطه شده باشد. ب ـ عرض پله بايد بين 40 تا 50 سانتيمتر باشد. ج ـ فاصله نصب اولين پله از كف نبايد بيش از 20 سانتيمتر باشد. دـ سطح مقطع دايره‌اي پله بايد حداقل 14 / 3 سانتيمترمربع باشد. هـ ـ در بالاترين نقطه بعد از آخرين پله بالايي محلي براي قرار دادن موقت دو عدد دسته يك متري براي سهولت ورود و خروج تعبيه گردد. فصل سوم ـ جايگاه كار ماده 49 ـ كليه جايگاه هاي كار در ارتفاع بايد داراي محل استقرار، پاخور، نرده حفاظتي و راه دسترسي ايمن مطابق با استانداردهاي معتبر باشد. (شكل 32 ) ماده 50 ـ اطراف جايگاه كار بايد داراي حفاظ متناسب با نوع كار و ايمن باشد و همچنين جايگاه كار و كارگران مربوطه به سامانه متوقف‌كننده از سقوط تجهيز گردند. (شكل45) ماده 51 ـ عرض جايگاه كار بايد متناسب با نوع كار انتخاب شده و در هيچ حالتي نبايد از 60 سانتيمتر كمتر باشد. ماده 52 ـ پوشش‌هاي كف كه براي جايگاه كار استفاده مي‌شوند بايد حداقل روي سـه تكيـه‌گاه نگهداري شوند، مگر آنكه فاصله بين تكيه‌گاه‌ها متناسب با ضخامت الوار و به گونه‌اي باشد كه خطر شكم‌دادگي بيش از حد يا بلندشدن تخته وجود نداشته و از مقاومت و استحكام كافي برخوردار باشد. (شكل 36 ) ماده 53 ـ فاصله بين ديوار و جايگاه كار به جز ديواركوب و نردباني بايد طوري باشد كه امكان سقوط كارگر در هيچ حالتي از جايگاه كار ممكن نباشد و در مواردي كه كـار بر روي جايگـاه كار بـصورت نشسته انجام مي‌شـود نبايد اين فاصـله بيش از 45 سانتيمتر باشد. ماده 54 ـ براي جلوگيري از وقـوع حوادث احتمالي، فضاي جايــگاه كار بايد عاري از هرگونه حفره، دست‌انداز، پيش‌آمدگي و ساير موارد مشابه باشد. تبصره ـ محل ورود افراد از راه دسترسي به جايگاه كار بايد داراي حفاظ يا سرپوش لولايي مناسب و ايمن باشد. ماده 55 ـ نصب سرپوش حفاظتي در لبه خارجي جايگاه كار الزامي است. ماده 56 ـ تيرهاي پيش‌آمده جايگاه كار آويزان بايد داراي مقاومت، استحكام كافي و پايداري بوده و با اتصالات مناسب به تكيه‌گاهي ايمن متصل و مهار گردند. (شكل120) ماده 57 ـ انتهاي هر يك از تيرهاي پيش‌آمده جايگاه كار آويزان باربر بايد مجهز به قطعه متوقف‌كننده باشد. (شكل‌هاي 122 و 123 ) ماده 58 ـ طناب جايگاه كار آويزان بايد مطابق با شرايط ذيل باشد: الف ـ با ضريب اطمينان 10 براي رشته‌اي و فيبرها و ضريب اطمينان 6 براي سيم فولادي ب ـ حداقل دو دور انتهاي طناب روي قرقره يا پولي باقي مانده باشد. ج ـ فاصله طنابها از يكديگر حداكثر 5 / 3 متر ماده 59 ـ فاصله جايگاه كار آويزان از سازه بايد به گونه‌اي باشد كه به هيچ عنوان احتمال تماس يا برخورد جايگاه كار با سازه وجود نداشته باشد. ماده 60 ـ در صورت عدم استفاده از جايگاه كار آويزان بايد نسبت به جمع‌آوري يا مهار آن به سازه اقدام گردد . ماده 61 ـ كشنده‌هاي موتوري (وينچ) يا تجهيزات بالابر جايگاه كار آويزان بايد بصورت مناسبي روي تكيه‌گاه متصل، مهار و قابل بهره‌برداري باشند. (شكل‌هاي 123و 121) ماده 62 ـ استقرار بيش از دو نفر در جايگاه كار آويزان با راه‌انداز دستي ممنوع است. ماده 63 ـ كليدهاي قطع و وصل جايگاه كار آويزان بايد به گونه‌اي باشد كه پس از برداشتن فشار دست از روي آن موتور فورا متوقف شده و جايگاه را بصورت ايمن نگه دارد. (شكل 122 ) ماده 64 ـ طنابهاي جايگاه كار آويزان بايد به مركز تيرهاي پيش آمده متصل شده و نيروهاي حاصل از اين اتصال بايد مستقيما به قرقره انتقال يابد. ماده 65 ‌ ـ جايگاه كار ديواركوب بايد از جنس فلز مقاوم با عرض حداكثر 75 سانتيمتر قادر به تحمل حداقل نيروي 175 كيلوگرم وارده به قسمت جلوي آن باشد. ماده 66 ـ چنانچه جايگاه كار در مكاني قرار گيرد كه زير آن آب يا خطر غرق‌شدگي وجود دارد كارفرما مكلف است جليقه نجات براي عامل كار در ارتفاع و تيم امداد و نجات با تجهيزات مناسب فراهم نمايد. ماده 67 ـ جايگاه كار بايد كاملا تميز و عاري از هرگونه مواد لغزنده بوده و از سقوط اشياء و عدم تعادل فرد روي آن جلوگيري نمايد. فصل چهارم ـ داربست ماده 68 ـ كارفرما مكلف است نسبت به نصب تابلو با مشخصات زير كه توسط مجري ذيصلاح به داربست نصب گرديده اقدام نمايد: الف ـ نام شركت ب ـ نام و نام خانوادگي مدير مسئول ج ـ نام و نام خانوادگي مسئول فني دـ تلفن تماس شركت رـ آدرس شركت ماده 69 ـ برپايي، جمع‌آوري و نگهداري و هرگونه تغيير در سازه داربست بايد تحت نظارت و سرپرستي شخص ذيصلاح انجام گردد. ماده 70 ـ شـخص ذيصلاح بايد از استحكام كافي سازه داربست قبل از شروع به كار، هنگام تعويض اجزاء، وقفه طولاني در استفاده از آن يا قرار گرفتن در شرايط جوي نامساعد اطمينان حاصل نموده و مستندات تاييد استحكام سازه مذكور بايد در كارگاه و شركت مجري نگهداري شود. ماده 71 ـ داربست بايد بر روي سطوح مناسب، صاف، هموار و غيرشيبدار برپا گرديده و داراي كفشك (تكيه‌گاه) باشد تا از نوسانات، جابجايي و لغزش آن جلوگيري بعمل آورده و نصب پايه‌ها بر روي آجر، بشكه، جعبه، دريچه‌هاي آدم‌رو و ساير موارد مشابه به عنوان تكيه‌گاه پايه داربست ممنوع است. ماده 72 ـ داربست‌ها به جز داربست نردباني بايد از تمامي اجزاء زير برخوردار باشند: الف ـ كف پايه يا كفشك (به غير از ديوار كوب، معلق، آويزان ) بـ پايه ج ـ تير باربر دـ تير افقي هـ ـ ميله اتصال وـ ميله بالايي زـ ميله مياني ح ـ صفحات پاخور ط ـ حفاظ مناسب بين ميله مياني و پاخور ي ـ راه دسترسي مناسب و ايمن ك ـ پوشش كف محل استقرار كارگر و مصالح مقاوم و مناسب با نوع كار و تعداد كافي لـ لوله مهار مـ بادبندهاي عمودي، افقي، عرضي، طولي و مورب ت ـ بالشتك (به غير از ديوار كوب ) نـ بست و اتصالات (شكل 45) ماده 73 ـ دهانه داربست يا فاصله دو پايه عمودي داربست نبايد بيش از 4 / 2 متر باشد . ماده 74 ـ در صورت نياز به نصب هرگونه تجهيزات روي داربست شخص ذيصلاح بايد استحكام، مقاومت و مهار اجزاء آن را كنترل و بررسي نموده و مجوز نصب را بر روي داربست صادر نمايد . ماده 75 ـ در برپايي، استفاده و جمع‌آوري داربست رعايت موارد زير الزامي است: الف ـ جمع‌آوري تجهيزات و مصالح از روي داربست بعد از اتمام كار روزانه ب ـ كشيدن تمامي ميخها از قطعات پياده شده چوبي ج ـ توزيع بار بصورت يكنواخت بر روي داربست دـ تعبيه بالشتك مخصوص در زير كابل يا طناب داربست به لحاظ احتمال بريدگي و ساييدگي ح ـ عدم انجام كار بر روي داربست معيوب و ناقص وـ تعطيل نمودن كار بر روي داربست در شرايط جوي نامساعد زـ عدم بارگذاري بيش از حد مجاز طراحي بر روي داربست ماده 76 ـ داربست بايد قادر به تحمل حداقل 4 برابر بار وارده (مصالح و وزن كارگر) باشد. ماده 77 ـ داربستها بايد سالم و عاري از هرگونه عيب و نقص نظير ترك‌خوردگي، زنگ‌زدگي، له‌شدگي، پوسيدگي و ساير عيوب ظاهري بوده و بطور مطمئن مهار و بهم متصل شده و امكان جابجايي و لغزش در حين انجام كار وجود نداشته باشد. ماده 78 ـ در صورتي كه در حين حمل بار بسمت بالا و پايين امكان برخورد آن با داربست وجود داشته باشد سراسر مسير بايد با نرده‌هاي حفاظتي عمودي پوشيده شود. ماده 79 ـ داربست‌ها به جز نردباني بايد از لوله مهار و بادبندهاي مناسب (مورب، عمودي، افقي، طولي و عرضي) براي جلوگيري از حركت جانبي برخوردار باشد. (شكل‌هاي 45 و 50 ) ماده 80 ـ استفاده از لوله‌هاي مهاري و دستكها براي اتصال به سازه به منظور پايداري و ثبات كامل داربست الزامي است . ماده 81 ـ طول دستكهايي كه در داخل ديوار براي اتصال داربست با سازه به عنوان مهار يا پوشش فاصله بين داربست تا سطح سازه استفاده مي‌شود، نبايد از 150 سانتيمتر بيشتر باشد. ماده 82 ـ جايگاه كار در داربست بايد حداقل يك متر پايينتر از انتهاي پايه‌هاي عمودي قرار گيرد. ماده 83 ـ هر پايه داربست بايد داراي كفشك دايره‌اي شكل به مساحت حداقل 150 سانتيمتر مربع يا مربعي شكل به مساحت حداقل 175 سانتيمتر مربع با ضخامت حداقل 5 ميليمتر بوده و از جنس مقاوم باشد. ماده 84 ـ در اماكني كه افراد زير داربست مشغول بكار هستند راه عبوري يا راه دسترسي داربست را بايد با استفاده از حفاظ‌هاي مناسب ايمن نمود. تبصره ـ در صورت استفاده از شبكه‌هاي فلزي به عنوان حفاظ بايد چشمي‌هاي شبكه مذكور حداكثر 2 سانتيمتر مربع باشند. ماده 85 ـ براي دسترسي به تراز بالاتر در كليه داربست‌ها به جز نردباني بايد از نردبان ثابت با پاگرد حفاظ دار ايمن استفاده گردد. (شكل 38 ) ماده 86 ـ در صورت استفاده از راه پله به عنوان راه دسترسي در داربست اين راه پله ها بايد داراي شرايط ذيل باشند: الف ـ ارتفاع پله 15 سانتيمتر ب ـ كف پله به طول حداكثر 30 سانتيمتر ج ـ نرده راه پله به ارتفاع حداكثر 110 سانتيمتر و در سطوح شيب‌دار حداقل ارتفاع 75 سانتيمتر ماده 87 ـ انتقال يا جابجايي داربست‌هاي متحرك چرخدار با نفر مستقر شده روي آن ممنوع است. ماده 88 ـ تمامي داربست‌ها به جزء داربست متحرك بايد در دو جهت عمودي و افقي به سازه محكم مهار شوند. ماده 89 ـ حداكثر ارتفاع مجاز براي داربست متحرك برجي 6 / 9 متر بوده و براي ارتفاع بيش از آن داربست مذكور بايد مهار گردد. (شكل‌هاي 47 و 50 ) ماده 90 ـ در داربست برجي متحرك نسبت ارتفاع به عرض نبايد بيش از 3 به 1 باشد. (شكل50) ماده 91 ـ كليه چرخهاي داربست متحرك بايد مجهز به قفل مناسب بوده و قطر خارجي چرخها نبايد از 5 / 12 سانتيمتر كمتر باشد .(شكل 48 ) ماده 92 ـ در داربست برجي ثابت نسبت ارتفاع به عرض نبايد بيش از 4 به 1 باشد . ماده 93 ـ حداكثر ارتفاع داربست برجي ثابت در حالت آزاد نبايد بيش از 12 متر باشد. (شكل 45 ) فصل پنجم ـ روش دسترسي با طناب ماده 94 ـ شخص ذيصلاح بايد نسبت به ايجاد نقاط تكيه‌گاهي ايمن، نصب و جمع‌آوري طناب‌هاي عمليات و پشتيبان براي عامل كار در ارتفاع اقدام نمايد. ماده 95 ـ شخص ذيصلاح بايد قبل از شروع هر شيفت كاري نسبت به ابلاغ دستورالعمل اجرايي شروع به كار عامل كار در ارتفاع اقدام نموده و مجوز شروع به كار وي را صادر نمايد. ماده 96 ـ در عمليات دسترسي با طناب حضور تيم يا فرد نجات‌دهنده الزامي است. ماده 97 ـ عامل كار در ارتفاع بايد همواره داراي حداقل دو نقطه اتكاء يا تماس بوده و هر يك از نقاط اتكاء بايد بصورت مجزا به يك تكيه‌گاه ايمن متصل شده باشند. (شكل‌هاي 88 و 112 ) ماده 98 ـ استفاده بيش از يك نفر به صورت همزمان از يك طناب ممنوع است . فصل ششم ـ سامانه‌هاي متوقف‌كننده و محدودكننده سقوط ماده 99 ـ سامانه متوقف‌كننده از سقوط بايد داراي حداقل فاصله ايمن بوده و از اجزاء زير تشكيل شده باشد: (شكل‌هاي 65 تا 78 ) الف ـ طناب ايمني افقي و عمودي ب ـ لنيارد نگهدارنده ج ـ ابزار قفل شونده دـ كمربند حمايل بند كامل بدن هـ ـ شوك‌گير ماده 100 ـ سامانه متوقف‌كننده از سقوط بايد مطابق با شرايط زير تهيه و آماده شده و در اختيار بهره‌بردار قرار گيرد: الف ـ بصورت ايمن به نقطه تكيه‌ گاهي متصل گرديده و نيروي 2000 كيلو گرمي را تحمل نمايد. بـ طناب ايمني افقي محكم بسته شده باشد. ج ـ طناب استاتيك حداكثر 2000 كيلوگرم بار وارده را تحمل نمايد. (شكل 106 ) ماده 101 ـ شخص ذيصلاح موظف است سامانه متوقف‌كننده از سقوط را قبل از هر شيفت كاري بازرسي و كنترل نموده و از ايمن بودن آن اطمينان حاصل نمايد. ماده 102 ـ در ارتفاع بيش از 2 / 1 متر، چنانچه سامانه متوقف‌كننده از سقوط مجهز به شوك‌گير نباشد اين سامانه بايد سطح شوك وارده را در شرايط سقوط به مقدار كمتر از 400 كيلوگرم كاهش دهد. ماده 103 ـ فواصل سقوط آزاد و سقوط ناشي از شوك‌گير در ارتفاع بيش از 2 / 1 متر، نبايد بيش از فاصله بين جايگاه كار و سطح مبنا باشد. ماده 104 ـ پس از وقوع سقوط بر روي شوك‌گير و در صورت استفاده از آن بايد اين ابزار از رده خارج شده و تعمير آن ممنوع است. ماده 105 ـ سامانه متوقف‌كننده از سقوط بايد داراي شرايط زير باشد: الف ـ مطابق با استانداردهاي معتبر در خصوص طناب ايمني عمودي و ريل‌ها ب ـ طنابها در قسمت پاييني بهم تابيده نشده باشند ج ـ بصورت ايمن به نقطه تكيه‌گاهي متصل گردد د ـ گره نداشته و لغزنده و روغني نباشد ه ـ براي ازدياد طول طناب، طنابها بهم گره زده نشوند وـ بوسيله پوشش هاي مناسب از لبه‌هاي برنده و تيز محافظت شود (105) زـ بوسيله رنگ‌بندي، طناب ايمني مشخص گردد. ح ـ به سطح ايمن زير ناحيه كاري كارگر متصل گردد. ماده 106 ـ استفاده همزمان افراد از طناب ايمني عمودي در سامانه متوقف‌كننده از سقوط ممنوع است. ماده 107 ـ در نصب طناب ايمني بايد حداقل فاصله ايمن تا سطح مبنا (2 / 1 متر + طول لنيارد نگهدارنده بيشترين ازدياد طول شوك‌گير+ 5 / 2 متر) در نظر گرفته شود. ماده 108 ـ ميزان شكم‌دهي طناب ايمني افقي در بين دو نقطه تكيه‌گاهي، نبايد بيش از 2 / 1 متر باشد. ماده 109 ـ طناب ايمني بايد به نقاط تكيه‌گاهي مناسب از سازه كه حداقل قادر به تحمل نيروي 2200 كيلوگرمي مي‌باشد متصل گردد. ماده 110 ـ طناب نيمه استاتيك در سامانه متوقف‌كننده از سقوط بايد داراي شرايط زير باشد: الف ـ قطر طناب بايد حداقل 13 ميليمتر باشد. ب ـ مجهز به طناب پشتيبان عمودي براي حداقل هر 9 متر باشد. (شكل‌هاي 89 و 88 ) پ ـ حداكثر تغيير شكل هنگام كشيده شدن نبايد بيش از 40 ميليمتر به ازاء هر 9 متر طول باشد. ت ـ مجهز به پوشش حفاظتي مناسب كه طناب را از بريدن و ساييدگي محافظت نمايد. ث ـ مطابق با استانداردهاي معتبر باشد. ماده 111 ـ كمربند حمايل بند كامل بدن (هارنس) مورد استفاده در سيستمهاي متوقف‌كننده از سقوط بايد داراي حلقه سينه اي بوده و ابزار متوقف كننده سقوط به اين حلقه‌هاي سينه‌اي يا پشتي متصل گردد. (شكل 95 ) ماده 112 ـ كمربند حمايل بند كامل بدن (هارنس) مورد استفاده در سيستمهاي محدودكننده بايد داراي حلقه شكمي باشند. (شكل‌هاي 57 و 58 ) فصل هفتم ـ تور ايمني ماده 113 ـ هنگامي كه كارفرما تور ايمني را روي ناحيه كاري نصب مي‌كند بايد مطمئن باشد كه: (شكل 115) الف ـ تور ايمني حداقل 4 / 2 متر و حداكثر 6 / 4 متر پايين‌تر از ناحيه يا تراز كاري نصب شده باشد. ب ـ تور ايمني بايد 4 / 2 متر از هر طرف از كنارهاي ناحيه كاري بيشتر ادامه داشته باشد. تـ تور ايمني كه از چندين تور تشكيل مي‌شود بايد بصورت ايمن بهم متصل شده بطوري كه توانايي جذب نيروي برابر يا بزرگتر را داشته باشند. ماده 114 ـ در مواقعي كه افراد به تراز زيرين ناحيه كار دسترسي دارند و احتمال خطر سقوط مصالح روي سر آنها وجود دارد كارفرما مكلف است نسبت به نصب تور جمع‌آوري نخاله در زير منطقه كاري اقدام نمايد. (شكل 113 ) ماده 115 ـ تور ايمني بايد بگونه‌اي نصب شود كه بين كارگر و تور هيچ مانعي وجود نداشته باشد. (شكل 115) فصل هشتم ـ بالابرهاي سيار ماده 116 ـ بالابرهاي سيار بايد داراي حداقل چهار چرخ و اهرم ترازكننده بوده و به مكانيزم قفل شونده و محدودكننده شعاع حركت بازو مجهز باشند. (شكل‌هاي 116 و 117 و 118 ) ماده 117 ـ بالابرهاي سيار بايد مجهز به حس‌گرهاي فعال وزن بار و گشتاور بوده تا در صورت افزايش وزن و نامتعادل شدن سكوي كار از ادامه كار و واژگوني دستگاه جلوگيري بعمل آورد. ماده 118 ـ بالابرهاي سيار بايد مجهز به پلكان ايمن براي رسيدن فرد به جايگاه كار باشد. ماده 119 ـ بالابرهاي سيار بايد مجهز به حس‌گرهاي محدودكننده ارتفاع بوده تا درصورت افزايش غيرمجاز ارتفاع سكوي كار از ادامه كار دستگاه جلوگيري بعمل آورد. ماده 120 ـ بالابرهاي سيار بايد به حس‌گرهاي فعال حركت روي سطح زمين مجهز بوده تا در صورت قرارگيري دستگاه در شيب بيش از حد مجاز، عمل نموده و از ادامه كار آن جلوگيري بعمل آورد. ماده 121 ـ بالابرهاي سيار بايد به دگمه‌هاي توقف اضطراري كه در دو محل سكوي كار و كنار منبع تغذيه قرار مي‌گيرد مجهز باشد. ماده 122 ـ به منظور جلوگيري از واژگوني بالابرهاي سيار، كليه سيلندرهاي هيدروليك بايد به شيرهاي قفل‌كننده حفاظتي تجهيزگردد. ماده 123 ـ بالابرهاي سيار بايد مجهز به سيستم كنترل اضطراري باشد تا در مواقع قطع برق دستگاه يا از كار افتادن موتور و يا هر دو نسبت به جمع كردن دستگاه بصورت ايمن اقدام نمايد. ماده 124 ـ سيستم فرمان جك‌هاي دستگاه بالابرهاي سيار بايد مجهز به حس‌گر بوده تا در حالت بالابودن سكو، امكان جمع شدن جكها ميسر نگردد. ماده 125 ـ كارفرما مكلف است نسبت به تهيه دستورالعمل شركت سازنده براي اجراي نكات ايمني هنگام كار اقدام و آنرا در اختيار عامل كار در ارتفاع قرار دهد. ماده 126 ـ مجري كار با بالابر سيار بايد از تردد افراد متفرقه در حريم دستگاه جلوگيري نمايد. ماده 127 ـ هنگام كار در داخل سكوي بالابر سيار استفاده از هرگونه نردبان، زيرپايي و ساير موارد مشابه به منظور افزايش ارتفاع ممنوع مي‌باشد. ماده 128 ـ هـنگام جابجايي بالابرهاي سيار، نبايد فرد در سكوي بالابر مستقر شده باشد. ماده 129 ـ كارفرما مكلف است براي استفاده از بالابرهاي سيار ماشيني در مكانهاي پر تردد از سه نفر به شرح زير استفاده نمايد: الف ـ راه انداز دستگاه ب ـ فرد مستقر در جايگاه كار ج ـ پرچم‌دار يا كسي كه بايد در فاصله 150 متري قبل از خودروي مذكور مستقرشده و با علايم مناسب، سايرين را از توقف خودرو يا جايگاه كار مذكور مطلع نمايد. ماده 130 ـ بر روي بـدنه بالابرهاي سيار بايـد لوح شناسايي، دستور العمل‌هاي ايمني و علائم هـشداردهنده مـطابق با استاندارد بگـونه‌اي كه واضح و خـوانا باشد نصب گردد. ماده 131 ـ هنگام استقرار بالابر سيار، عامل كار در ارتفاع بايد براي تعادل دستگاه از جكهاي تعادلي، ترمز و گوه‌ي زير چرخ استفاده نمايد. ماده 132 ـ بالا رفتن و پائين آمدن از مهارها، ستون‌ها، بوم‌ها و مفاصل سكوي كار بالابر سيار ممنوع است. ماده 133 ـ استقرار بالابر سيار، در صورتي مجاز است كه زير جكها از استحكام كافي برخوردار بوده و شيب مجاز سطح مبنا رعايت شده باشد. ماده 134 ـ استفاده از بالابر سيار به عنوان جرثقيل ممنوع است. ماده 135 ـ به استـناد مـواد 91 و 95 قـانون كار جمـهوري اسـلامي ايـران، مسئوليت رعايت مقررات اين آيين‌نامه بر عهده كارفرماي كارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه بدليل عدم توجه كارفرما به الزامات قانوني، مكلف به جبران خسارات وارده مي‌باشد. اين آيين‌نامه مشتمل بر 8 فصل و 135 ماده و 3 تبصره مي‌باشد كه به استناد مواد 85 و 91 قانون كار جمهوري اسلامي ايران در جلسه مورخ10 / 8 / 1389 شوراي عالي حفاظت فني تهيه و در تاريخ 17 / 11 / 1389 به تصويب وزير كار و امور اجتماعي رسيده است. وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي ـ عبدالرضا شيخ‌الاسلامي مصوب 1389/11/16 وزیر تعاون, کار و رفاه اجتماعی هدف از تدوین این آیین‌نامه، ایمن‌سازی محیط کار و صیانت از نیروی انسانی و منابع مادی کشور و پیشگیری از حوادث ناشی از کار در کلیه کارگاه‌هایی م. ب. که عملیات کار در ارتفاع و فرایندهای مرتبط، در آنها انجام می‌گیرد. مقررات این آیین‌نامه به استناد ماده 85 قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین گردیده و برای کلیه کارگاه‌های مشمول قانون مذکور لازم الاجرا م. ب.. اولین سطح زیرین جایگاه کار یا سکوی کار در ارتفاع، که به صورت ایمن گسترش یافته است. متخصصی است با دانش فنی و مهارت لازم مطابق با شرایط این آیین‌نامه که با گذراندن دوره‌های آموزشی از مراجع ذیصلاح آموزشی، توانایی سرپرستی و نظارت بر کار در ارتفاع را داشته باشد. ضمنا نامبرده می‌تواند نماینده مجری ذیصلاح یا کارفرما باشد. فردی است که آموزش‌های متناسب با نوع کار در ارتفاع را حسب شرایط گذرانده و نسبت به اخذ گواهینامه مربوط از مراجع ذیصلاح آموزشی اقدام نموده و قادر به انجام کار به صورت ایمن م. ب.. الف - سامانه محدودکننده: ب - سامانه متوقف کننده: این روش شامل دو سامانه ایمن مجزا م. ب.: یکی به عنوان طناب دسترسی و دیگری تحت عنوان طناب پشتیبان عمل می‌نماید که شامل، کمربند حمایل‌بند کامل بدن همراه با وسایل دیگری برای صعود و فرود به جایگاه کار، و یا از آن و نیز موقعیت استقرار مناسب استفاده می‌شود. قطعه‌ای است که به صورت مایل و افقی در ترازهای مختلف بر روی داربست نصب گردیده و به عنوان باربر عمل می‌کند. ماشین سیاری است که برای انتقال افراد برای کار در ارتفاع، از داخل سکو (محفظه ایمن) استفاده می‌شود با این دید که افراد می‌توانند در یک موقعیت دسترسی خاص به داخل سکو سوار یا پیاده شوند و به دو گروه اصلی زیر تقسیم می‌شوند: گروه الف: بالابر سیاری که تصویر عمودی مرکز ثقل بار همواره داخل خط واژگونی است. نوع اول: بالابر سیاری که حرکت آن فقط در موقعیت ترافیکی مجاز م. ب.. حداکثر باری است که توسط بخشی از تجهیزات در وضعیت مشخص‌شده توسط شرکت سازنده، مجاز به بهره‌برداری و استفاده از دستگاه یا تجهیزات م. ب.. توجه1: تصاویر بعضی از مواد آیین‌نامه در ضمیمه پیوست م. ب.. توجه2: کلیه واحدهای مورد استفاده در این آیین‌نامه براساس سیستم متریک م. ب.. فصل اول - الزامات عمومی ماده 1 - کارفرما مکلف است نسبت به شناسایی و ارزیابی مخاطرات و ایمن‌سازی محیط کار اقدام نماید. ماده 2 - کارفرما مکلف است با استفاده از سامانه‌های انجام ایمن کار در ارتفاع متناسب با نوع کار، ایمنی افرادی که در ارتفاع بیش از 2 / 1 متر نسبت به سطح مبنا مشغول کار می‌باشند، را تامین نماید. ماده 3 - کارفرما مکلف است نسبت به تهیه لوازم و تجهیزات استاندارد و متناسب با نوع کار در ارتفاع که دارای لوح شناسایی حاوی اطلاعات فنی بوده و در محل مناسبی از تجهیزات قابل رویت، نصب شده است را اقدام و در اختیار کارگران قرار دهد. ماده 4 - کارفرما مکلف است در شرایط جوی نامساعد یا معیوب و ناقص بودن سازه و تجهیزات یا نقص در روش‌های ایمن کار در ارتفاع، از فعالیت کارگران شاغل در ارتفاع جلوگیری به عمل آورد. ماده 5 - با عنایت به ماده 88 قانون کار جمهوری اسلامی ایران، کلیه واردکنندگان، تولیدکنندگان، فروشندگان، عرضه‌کنندگان و بهره‌برداران از ابزارآلات، دستگاهها و تجهیزات مربوط به عملیات کار در ارتفاع مکلف به رعایت استاندارد تولید و موارد ایمنی و حفاظتی فوق الذکر می‌باشند. ماده 6 - نردبان، اجزاء داربست، تجهیزات کار با طناب و سایر تجهیزات و دستگاههای کار در ارتفاع باید قبل از هر بار استفاده توسط عامل کار در ارتفاع بازدید شده و در صورت فرسوده یا معیوب بودن، موضوع را به کارفرما یا نماینده وی گزارش نماید. ماده 7 - کارفرما مکلف است پس از اطلاع از فرسوده و معیوب بودن لوازم و تجهیزات کار در ارتفاع با برچسب «خطرناک است - استفاده نشود » آنها را از دسترس کارگران خارج و پس از تعمیر شدن، تایید توسط شخص ذیصلاح مجددا به محل کار منتقل نماید. (شکل 9) ماده 8 - انجام کلیه امور نصب، راه‌اندازی، بهره‌برداری، سرویس، تعمیر و نگهداری تجهیزات، دستگاه و ماشین‌آلات کار در ارتفاع باید مطابق با دستورالعمل شرکت سازنده صورت پذیرد. ماده 9 - کلیه متعلقات داربست، نردبان، تجهیزات، ابزار و وسایل کار در ارتفاع باید قبل از شروع و پس از اتمام کار توسط کارگران و در فواصل معین دوره‌ای بازرسی و کنترل گردد و مجوز شروع به کار صادر شود. ماده 10 - کلیه لوازم و تجهیزات کار در ارتفاع باید توسط شخص ذیصلاح به صورت دوره‌ای مورد بازرسی دقیق قرار گرفته و در صورت مشاهده نقص و یا فرسودگی برای از رده خارج نمودن به کارفرما اعلام نماید. ماده 11 - کلیه مجریان ذیصلاح مشمول این آیین‌نامه که عملیات اجرایی آنها در ارتفاع انجام می‌گیرد موظف می‌باشند در هنگام انجام کار از کارگران دارای گواهینامه مهارت از سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور یا سایر مراجع ذیصلاح استفاده نمایند. ماده 12 - عامل کار یا شخص ذیصلاح باید دارای گواهینامه مهارت فنی لازم از مراکز ذیصلاح بوده و توانایی انجام کار مربوطه را داشته باشد. ماده 13 - کارفرمایان، مجریان، پیمانکاران و سایر عوامل اجرایی در محدوده کارگاه و عملیات خود مکلف به جلوگیری از ورود افراد متفرقه می‌باشند. ضمنا نصب علایم هشداری برای کارگران و افراد متفرقه «مطابق آیین‌نامه علایم ایمنی در کارگاه‌ها» به نحوی که به سهولت قابل رویت باشد و مانع انجام کار نگردد الزامی است. ماده 14 - حمل و نقل، نصب، جمع‌آوری، انبار نمودن و کار با دستگاه‌ها، ماشین‌آلات و تجهیزات کار در ارتفاع باید بگونه‌ای باشد که خطری را برای کارگران و افراد متفرقه ایجاد نکند. ماده 15 - پرتاب کردن و رها نمودن هرگونه شی، ابزار، لوازم، تجهیزات و مصالح در حین کار ممنوع است. ماده 16 - طنابها و کابلها باید در برابر هرگونه سایش، مواد خورنده، گرما و شعله مستقیم مقاوم باشند. ماده 17 - رعایت آیین‌نامه‌های مربوط به خطوط برق‌دار در انجام هرگونه عملیات کار در ارتفاع که افراد و تجهیزات مربوطه در حریم تجهیزات و خطوط برقدار قرار می‌گیرند، الزامی است. ماده 18 - در لبه سقفهای شیب دار باید تجهیزات مناسب و کافی جهت جلوگیری از لغزش و سقوط کارگر و یا ابزار کار پیشبینی شود.(شکل 34) ماده 19 - کارگرانی که بر روی سقفهای شیب‌دار با شیب بیش از 20 درجه کار میکنند باید مجهز به سامانه محدودکننده و یا متوقف‌کننده گردند و در صورت امکان تورهای حفاظتی در زیر محل کار آنها نصب گردد. (شکل‌های 1-3، 55) ماده 20 - حضور فرد دوم روی سطح مبنا در هنگام انجام کار روی جایگاه‌های کار آویزان، بالابر های سیار، برجی الزامی است. ماده 21 - کارفرما مکلف است نسبت به تهیه و در اختیار قرار دادن وسیله ارتباطی مناسب با فرد ثانوی در زمان انجام عملیات در ارتفاع اقدام نماید. ماده 22 - کارفرما مکلف است نسبت به نصب تابلو با محتوای موضوعی «قابل استفاده یا عدم استفاده» سامانه از قبیل داربست، متوقف کننده، بالابر سیار، جایگاه کار آویزان و سایر موارد مشابه اقدام نماید. ماده 23 - هنگام کار در ارتفاع فرد مستقر در جایگاه کار باید متناسب با نوع کار مجهز به وسایل حفاظت فردی از قبیل لباس‌کار، هارنس، کلاه و کفش ایمنی و سایر لوازم حفاظت فردی گردد. (شکل‌های68، 78) ماده 24 - استفاده از کمربند ایمنی برای عملیات کار در ارتفاع ممنوع بوده فقط در صورتی مجاز است که به عنوان سامانه محدودکننده مورد استفاده قرار گیرد و فرد نباید در وضعیت سقوط قرار گیرد. (شکل‌های1-54 و 2-54 و55) ماده 25 - نوع، جنس و ابعاد، قابلیت بارگذاری هر پله، نحوه نصب و نگهداری نردبان باید با شرایط جوی، محیطی و نوع عملیات متناسب باشد. ماده 26 - استفاده از نردبان در موارد زیر ممنوع است: الف - روی داربست یا جایگاه کار در ارتفاع (شکل 1- 28) ب - به عنوان الوار و تخته زیرپایی برای ایجاد جایگاه کار (شکل33) ج - قرار دادن پایه‌های نردبان بر روی جایگاه کار ناپایدار مانند بشکه، آجر، جعبه، کیسه، دریچه‌های آدم رو و موارد مشابه (شکل 39) د - آغشته بودن سطوح مختلف نردبان به لکه چربی، گریس، روغن و سایر مواد لغزنده دیگر ه- - معبر و پل ارتباطی بین دو جایگاه کار در ارتفاع و- استفاده از نردبان معیوب، شکسته، پوسیده و ناسالم ز- تکیه گاه فوقانی ناایمن، سست و لغزنده باشد (شکل 8) ماده 27 - طول نردبان قابل حمل نباید بیش از 10 متر باشد. (شکل1) ماده 28 - پایه‌های نردبان باید بر روی سطوح هموار و همتراز که مقاوم و غیرلغزنده باشد، قرار گیرد. ماده 29 - برای تردد و استفاده از نردبان، کارگر باید همواره روبه نردبان بوده و دارای سه نقطه اتکاء باشد و وضعیت بدن او نباید از محور تقارن نردبان خارج گردد. (شکل5) ماده 30 - فواصل پله‌های نردبان از یکدیگر باید مساوی و بین 25 تا 35 سانتیمتر باشد. ماده 31 - تردد یا استقرار همزمان دو کارگر بر روی نردبان به جزء نردبان ثابت ممنوع است.(شکل12) ماده 32 - به جز نردبان طنابی استفاده از سایر نردبان‌ها هنگامی به عنوان جایگاه کار مجاز است که جایگاه کار از پله سوم انتهایی نردبان بالاتر قرار نگیرد.(شکل‌های 10 و 13) ماده 33 - استقرار نردبان یک طرفه قابل حمل باید به گونه‌ای باشد که زاویه ایجادی بین نردبان با سطح مبنا در حدود 75 درجه بوده و یا شیب آن طوری انتخاب شود که فاصله بین پایه نردبان تا پای سازه یک چهارم فاصله تکیه‌گاه فوقانی بر روی سازه تا سطح مبنا باشد. (شکل 28) ماده 34 - در صورت اجبار در استقرار نردبان یک طرفه قابل حمل در زاویه‌ای بین 75 تا 90 درجه که تکیه‌گاه تحتانی با سطح مبنا ایجاد می‌گردد باید نردبان به وسیله اتصالاتی با سازه یا دیوار به صورت ایمن بسته و محکم گردد. (شکل 8) ماده 35 - در نردبانهای یک طرفه ای که به عنوان معبر استفاده می‌شود باید انتهای فوقانی آن 1 متر از تکیه‌گاه بالاتر بوده و به نحو ایمنی مهار گردد. (شکل‌های 6 و 15) ماده 36 - اتصال دو نردبان یک طرفه به یکدیگر به منظور افزایش طول آن ممنوع است. ماده 37 - همتراز نمودن پایه‌های نردبان یک طرفه قابل حمل در سطوح با شیب بیش از 16 درجه ممنوع بوده و برای کمتر از آن باید از گوه مناسب استفاده شود. (شکل 27) ماده 38 - استقرار نردبان یک طرفه قابل حمل در امتداد سطح شیبدار با شیب بیش از 6 درجه ممنوع است. (شکل 27) ماده 39 - نردبان ثابت با طول بیش از 3 متر باید مجهز به سامانه متوقف‌کننده از سقوط باشد و در فواصل حداکثر 9 متری یک پاگرد و هر قطعه از نردبان بین دو پاگرد به نحوی نصب گردند که در امتداد قطعه قبلی نباشد. (شکل‌های 69 و 71) ماده 40 - برای نردبان ثابت عمودی که بیش از 2 / 2 متر ارتفاع دارد باید حفاظهای حلقوی یا مربعی شکل نصب شود به طوریکه با فواصل حداکثر 9 / 0 متری ازیکدیگر و با بستهایی در طول محفظه مهارشده تا احتمال سقوط کارگر ازبین حفاظ وجود نداشته باشد. (شکل‌های 19 و 20) ماده 41 - در نردبانهای ثابت که مجهز به نرده جانبی هستند و امکان نصب حفاظ‌های حلقوی یا مربعی شکل وجود ندارد کارگر باید به حمایل بند کامل بدن (هارنس) و طناب ایمنی با تجهیزات خود جمع‌شونده تجهیز گردد. (شکل56) ماده 42 - طول نردبان طنابی نباید بیش از 30 متر باشد. ماده 43 - استفاده از نردبان طنابی هنگامی مجاز است که امکان استفاده از سایر نردبانها میسر نباشد. ماده 44 - استفاده از نردبان با پله طنابی ممنوع است. ماده 45 - پله نردبان طنابی باید از جنس مقاوم بدون ترک‌خوردگی و پوسیدگی باشد. ماده 46 - نگهدارنده‌های نردبان طنابی باید به صورت محکم و ایمن در بالای هر پله بسته شده باشد. ماده 47 - در موقع استفاده از نردبان پله مرغی بر روی سقفهای شیبدار باید نردبان مذکور از راس شیب تا لبه انتهایی آن ادامه داشته و به صورت ایمن مهار گردد. (شکل1-3) ماده 48 - پلکان منهول باید دارای مشخصات زیر باشد: (شکل 22) الف - توسط دیواره‌ها و اطراف کاملا احاطه شده باشد. ب - عرض پله باید بین 40 تا 50 سانتیمتر باشد. ج - فاصله نصب اولین پله از کف نباید بیش از 20 سانتیمتر باشد. د- سطح مقطع دایره‌ای پله باید حداقل 14 / 3 سانتیمترمربع باشد. ه- - در بالاترین نقطه بعد از آخرین پله بالایی محلی برای قرار دادن موقت دو عدد دسته یک متری برای سهولت ورود و خروج تعبیه گردد. فصل سوم - جایگاه کار ماده 49 - کلیه جایگاه های کار در ارتفاع باید دارای محل استقرار، پاخور، نرده حفاظتی و راه دسترسی ایمن مطابق با استانداردهای معتبر باشد. (شکل 32) ماده 50 - اطراف جایگاه کار باید دارای حفاظ متناسب با نوع کار و ایمن باشد و همچنین جایگاه کار و کارگران مربوطه به سامانه متوقف‌کننده از سقوط تجهیز گردند. (شکل45) ماده 51 - عرض جایگاه کار باید متناسب با نوع کار انتخاب شده و در هیچ حالتی نباید از 60 سانتیمتر کمتر باشد. ماده 52 - پوشش‌های کف که برای جایگاه کار استفاده می‌شوند باید حداقل روی سه تکیه‌گاه نگهداری شوند، مگر آنکه فاصله بین تکیه‌گاه‌ها متناسب با ضخامت الوار و به گونه‌ای باشد که خطر شکم‌دادگی بیش از حد یا بلندشدن تخته وجود نداشته و از مقاومت و استحکام کافی برخوردار باشد. (شکل 36) ماده 53 - فاصله بین دیوار و جایگاه کار به جز دیوارکوب و نردبانی باید طوری باشد که امکان سقوط کارگر در هیچ حالتی از جایگاه کار ممکن نباشد و در مواردی که کار بر روی جایگاه کار به صورت نشسته انجام می‌شود نباید این فاصله بیش از 45 سانتیمتر باشد. ماده 54 - برای جلوگیری از وقوع حوادث احتمالی، فضای جایگاه کار باید عاری از هرگونه حفره، دست‌انداز، پیش‌آمدگی و سایر موارد مشابه باشد. تبصره - محل ورود افراد از راه دسترسی به جایگاه کار باید دارای حفاظ یا سرپوش لولایی مناسب و ایمن باشد. ماده 55 - نصب سرپوش حفاظتی در لبه خارجی جایگاه کار الزامی است. ماده 56 - تیرهای پیش‌آمده جایگاه کار آویزان باید دارای مقاومت، استحکام کافی و پایداری بوده و با اتصالات مناسب به تکیه‌گاهی ایمن متصل و مهار گردند. (شکل120) ماده 57 - انتهای هر یک از تیرهای پیش‌آمده جایگاه کار آویزان باربر باید مجهز به قطعه متوقف‌کننده باشد. (شکل‌های 122 و 123) ماده 58 - طناب جایگاه کار آویزان باید مطابق با شرایط ذیل باشد: الف - با ضریب اطمینان 10 برای رشته‌ای و فیبرها و ضریب اطمینان 6 برای سیم فولادی ب - حداقل دو دور انتهای طناب روی قرقره یا پولی باقی مانده باشد. ج - فاصله طنابها از یکدیگر حداکثر 5 / 3 متر ماده 59 - فاصله جایگاه کار آویزان از سازه باید به گونه‌ای باشد که به هیچ عنوان احتمال تماس یا برخورد جایگاه کار با سازه وجود نداشته باشد. ماده 60 - در صورت عدم استفاده از جایگاه کار آویزان باید نسبت به جمع‌آوری یا مهار آن به سازه اقدام گردد. ماده 61 - کشنده‌های موتوری (وینچ) یا تجهیزات بالابر جایگاه کار آویزان باید به صورت مناسبی روی تکیه‌گاه متصل، مهار و قابل بهره‌برداری باشند. (شکل‌های 123و 121) ماده 62 - استقرار بیش از دو نفر در جایگاه کار آویزان با راه‌انداز دستی ممنوع است. ماده 63 - کلیدهای قطع و وصل جایگاه کار آویزان باید به گونه‌ای باشد که پس از برداشتن فشار دست از روی آن موتور فورا متوقف شده و جایگاه را به صورت ایمن نگه دارد. (شکل 122) ماده 64 - طنابهای جایگاه کار آویزان باید به مرکز تیرهای پیش آمده متصل شده و نیروهای حاصل از این اتصال باید مستقیما به قرقره انتقال یابد. ماده 65 - جایگاه کار دیوارکوب باید از جنس فلز مقاوم با عرض حداکثر 75 سانتیمتر قادر به تحمل حداقل نیروی 175 کیلوگرم وارده به قسمت جلوی آن باشد. ماده 66 - چنانچه جایگاه کار در مکانی قرار گیرد که زیر آن آب یا خطر غرق‌شدگی وجود دارد کارفرما مکلف است جلیقه نجات برای عامل کار در ارتفاع و تیم امداد و نجات با تجهیزات مناسب فراهم نماید. ماده 67 - جایگاه کار باید کاملا تمیز و عاری از هرگونه مواد لغزنده بوده و از سقوط اشیاء و عدم تعادل فرد روی آن جلوگیری نماید. ماده 68 - کارفرما مکلف است نسبت به نصب تابلو با مشخصات زیر که توسط مجری ذیصلاح به داربست نصب گردیده اقدام نماید: ب - نام و نام خانوادگی مدیر مسئول ج - نام و نام خانوادگی مسئول فنی ماده 69 - برپایی، جمع‌آوری و نگهداری و هرگونه تغییر در سازه داربست باید تحت نظارت و سرپرستی شخص ذیصلاح انجام گردد. ماده 70 - شخص ذیصلاح باید از استحکام کافی سازه داربست قبل از شروع به کار، هنگام تعویض اجزاء، وقفه طولانی در استفاده از آن یا قرار گرفتن در شرایط جوی نامساعد اطمینان حاصل نموده و مستندات تایید استحکام سازه مذکور باید در کارگاه و شرکت مجری نگهداری شود. ماده 71 - داربست باید بر روی سطوح مناسب، صاف، هموار و غیرشیبدار برپا گردیده و دارای کفشک (تکیه‌گاه) باشد تا از نوسانات، جابه جایی و لغزش آن جلوگیری به عمل آورده و نصب پایه‌ها بر روی آجر، بشکه، جعبه، دریچه‌های آدم‌رو و سایر موارد مشابه به عنوان تکیه‌گاه پایه داربست ممنوع است. ماده 72 - داربست‌ها به جز داربست نردبانی باید از تمامی اجزاء زیر برخوردار باشند: الف - کف پایه یا کفشک (ب. غ. از دیوار کوب، معلق، آویزان) ط - حفاظ مناسب بین میله میانی و پاخور ی - راه دسترسی مناسب و ایمن ک - پوشش کف محل استقرار کارگر و مصالح مقاوم و مناسب با نوع کار و تعداد کافی م- بادبندهای عمودی، افقی، عرضی، طولی و مورب ت - بالشتک (ب. غ. از دیوار کوب) ن- بست و اتصالات (شکل 45) ماده 73 - دهانه داربست یا فاصله دو پایه عمودی داربست نباید بیش از 4 / 2 متر باشد. ماده 74 - در صورت نیاز به نصب هرگونه تجهیزات روی داربست شخص ذیصلاح باید استحکام، مقاومت و مهار اجزاء آن را کنترل و بررسی نموده و مجوز نصب را بر روی داربست صادر نماید. ماده 75 - در برپایی، استفاده و جمع‌آوری داربست رعایت موارد زیر الزامی است: الف - جمع‌آوری تجهیزات و مصالح از روی داربست بعد از اتمام کار روزانه ب - کشیدن تمامی میخها از قطعات پیاده شده چوبی ج - توزیع بار به صورت یکنواخت بر روی داربست د- تعبیه بالشتک مخصوص در زیر کابل یا طناب داربست به لحاظ احتمال بریدگی و ساییدگی ح - عدم انجام کار بر روی داربست معیوب و ناقص و- تعطیل نمودن کار بر روی داربست در شرایط جوی نامساعد ز- عدم بارگذاری بیش از حد مجاز طراحی بر روی داربست ماده 76 - داربست باید قادر به تحمل حداقل 4 برابر بار وارده (مصالح و وزن کارگر) باشد. ماده 77 - داربستها باید سالم و عاری از هرگونه عیب و نقص نظیر ترک‌خوردگی، زنگ‌زدگی، له‌شدگی، پوسیدگی و سایر عیوب ظاهری بوده و به طور مطمئن مهار و بهم متصل شده و امکان جابه جایی و لغزش در حین انجام کار وجود نداشته باشد. ماده 78 - در صورتی که در حین حمل بار به سمت بالا و پایین امکان برخورد آن با داربست وجود داشته باشد سراسر مسیر باید با نرده‌های حفاظتی عمودی پوشیده شود. ماده 79 - داربست‌ها به جز نردبانی باید از لوله مهار و بادبندهای مناسب (مورب، عمودی، افقی، طولی و عرضی) برای جلوگیری از حرکت جانبی برخوردار باشد. (شکل‌های 45 و 50) ماده 80 - استفاده از لوله‌های مهاری و دستکها برای اتصال به سازه به منظور پایداری و ثبات کامل داربست الزامی است. ماده 81 - طول دستکهایی که در داخل دیوار برای اتصال داربست با سازه به عنوان مهار یا پوشش فاصله بین داربست تا سطح سازه استفاده می‌شود، نباید از 150 سانتیمتر بیشتر باشد. ماده 82 - جایگاه کار در داربست باید حداقل یک متر پایینتر از انتهای پایه‌های عمودی قرار گیرد. ماده 83 - هر پایه داربست باید دارای کفشک دایره‌ای شکل به مساحت حداقل 150 سانتیمتر مربع یا مربعی شکل به مساحت حداقل 175 سانتیمتر مربع با ضخامت حداقل 5 میلیمتر بوده و از جنس مقاوم باشد. ماده 84 - در اماکنی که افراد زیر داربست مشغول به کار هستند راه عبوری یا راه دسترسی داربست را باید با استفاده از حفاظ‌های مناسب ایمن نمود. تبصره - در صورت استفاده از شبکه‌های فلزی به عنوان حفاظ باید چشمی‌های شبکه مذکور حداکثر 2 سانتیمتر مربع باشند. ماده 85 - برای دسترسی به تراز بالاتر در کلیه داربست‌ها به جز نردبانی باید از نردبان ثابت با پاگرد حفاظ دار ایمن استفاده گردد. (شکل 38) ماده 86 - در صورت استفاده از راه پله به عنوان راه دسترسی در داربست این راه پله ها باید دارای شرایط ذیل باشند: الف - ارتفاع پله 15 سانتیمتر ب - کف پله به طول حداکثر 30 سانتیمتر ج - نرده راه پله به ارتفاع حداکثر 110 سانتیمتر و در سطوح شیب‌دار حداقل ارتفاع 75 سانتیمتر ماده 87 - انتقال یا جابه جایی داربست‌های متحرک چرخدار با نفر مستقر شده روی آن ممنوع است. ماده 88 - تمامی داربست‌ها به جزء داربست متحرک باید در دو جهت عمودی و افقی به سازه محکم مهار شوند. ماده 89 - حداکثر ارتفاع مجاز برای داربست متحرک برجی 6 / 9 متر بوده و برای ارتفاع بیش از آن داربست مذکور باید مهار گردد. (شکل‌های 47 و 50) ماده 90 - در داربست برجی متحرک نسبت ارتفاع به عرض نباید بیش از 3 به 1 باشد. (شکل50) ماده 91 - کلیه چرخهای داربست متحرک باید مجهز به قفل مناسب بوده و قطر خارجی چرخها نباید از 5 / 12 سانتیمتر کمتر باشد. (شکل 48) ماده 92 - در داربست برجی ثابت نسبت ارتفاع به عرض نباید بیش از 4 به 1 باشد. ماده 93 - حداکثر ارتفاع داربست برجی ثابت در حالت آزاد نباید بیش از 12 متر باشد. (شکل 45) فصل پنجم - روش دسترسی با طناب ماده 94 - شخص ذیصلاح باید نسبت به ایجاد نقاط تکیه‌گاهی ایمن، نصب و جمع‌آوری طناب‌های عملیات و پشتیبان برای عامل کار در ارتفاع اقدام نماید. ماده 95 - شخص ذیصلاح باید قبل از شروع هر شیفت کاری نسبت به ابلاغ دستورالعمل اجرایی شروع به کار عامل کار در ارتفاع اقدام نموده و مجوز شروع به کار وی را صادر نماید. ماده 96 - در عملیات دسترسی با طناب حضور تیم یا فرد نجات‌دهنده الزامی است. ماده 97 - عامل کار در ارتفاع باید همواره دارای حداقل دو نقطه اتکاء یا تماس بوده و هر یک از نقاط اتکاء باید به صورت مجزا به یک تکیه‌گاه ایمن متصل شده باشند. (شکل‌های 88 و 112) ماده 98 - استفاده بیش از یک نفر به صورت همزمان از یک طناب ممنوع است. فصل ششم - سامانه‌های متوقف‌کننده و محدودکننده سقوط ماده 99 - سامانه متوقف‌کننده از سقوط باید دارای حداقل فاصله ایمن بوده و از اجزاء زیر تشکیل شده باشد: (شکل‌های 65 تا 78) الف - طناب ایمنی افقی و عمودی ب - لنیارد نگهدارنده د- کمربند حمایل بند کامل بدن ماده 100 - سامانه متوقف‌کننده از سقوط باید مطابق با شرایط زیر تهیه و آماده شده و در اختیار بهره‌بردار قرار گیرد: الف - به صورت ایمن به نقطه تکیه گاهی متصل گردیده و نیروی 2000 کیلو گرمی را تحمل نماید. ب- طناب ایمنی افقی محکم بسته شده باشد. ج - طناب استاتیک حداکثر 2000 کیلوگرم بار وارده را تحمل نماید. (شکل 106) ماده 101 - شخص ذیصلاح موظف است سامانه متوقف‌کننده از سقوط را قبل از هر شیفت کاری بازرسی و کنترل نموده و از ایمن بودن آن اطمینان حاصل نماید. ماده 102 - در ارتفاع بیش از 2 / 1 متر، چنانچه سامانه متوقف‌کننده از سقوط مجهز به شوک‌گیر نباشد این سامانه باید سطح شوک وارده را در شرایط سقوط به مقدار کمتر از 400 کیلوگرم کاهش دهد. ماده 103 - فواصل سقوط آزاد و سقوط ناشی از شوک‌گیر در ارتفاع بیش از 2 / 1 متر، نباید بیش از فاصله بین جایگاه کار و سطح مبنا باشد. ماده 104 - پس از وقوع سقوط بر روی شوک‌گیر و در صورت استفاده از آن باید این ابزار از رده خارج شده و تعمیر آن ممنوع است. ماده 105 - سامانه متوقف‌کننده از سقوط باید دارای شرایط زیر باشد: الف - مطابق با استانداردهای معتبر در خصوص طناب ایمنی عمودی و ریل‌ها ب - طنابها در قسمت پایینی بهم تابیده نشده باشند ج - به صورت ایمن به نقطه تکیه‌گاهی متصل گردد د - گره نداشته و لغزنده و روغنی نباشد ه - برای ازدیاد طول طناب، طنابها بهم گره زده نشوند و- به وسیله پوشش های مناسب از لبه‌های برنده و تیز محافظت شود (105) ز- به وسیله رنگ‌بندی، طناب ایمنی مشخص گردد. ح - به سطح ایمن زیر ناحیه کاری کارگر متصل گردد. ماده 106 - استفاده همزمان افراد از طناب ایمنی عمودی در سامانه متوقف‌کننده از سقوط ممنوع است. ماده 107 - در نصب طناب ایمنی باید حداقل فاصله ایمن تا سطح مبنا (2 / 1 متر + طول لنیارد نگهدارنده بیشترین ازدیاد طول شوک‌گیر+ 5 / 2 متر) در نظر گرفته شود. ماده 108 - میزان شکم‌دهی طناب ایمنی افقی در بین دو نقطه تکیه‌گاهی، نباید بیش از 2 / 1 متر باشد. ماده 109 - طناب ایمنی باید به نقاط تکیه‌گاهی مناسب از سازه که حداقل قادر به تحمل نیروی 2200 کیلوگرمی م. ب. متصل گردد. ماده 110 - طناب نیمه استاتیک در سامانه متوقف‌کننده از سقوط باید دارای شرایط زیر باشد: الف - قطر طناب باید حداقل 13 میلیمتر باشد. ب - مجهز به طناب پشتیبان عمودی برای حداقل هر 9 متر باشد. (شکل‌های 89 و 88) پ - حداکثر تغییر شکل هنگام کشیده شدن نباید بیش از 40 میلیمتر به ازاء هر 9 متر طول باشد. ت - مجهز به پوشش حفاظتی مناسب که طناب را از بریدن و ساییدگی محافظت نماید. ث - مطابق با استانداردهای معتبر باشد. ماده 111 - کمربند حمایل بند کامل بدن (هارنس) مورد استفاده در سیستمهای متوقف‌کننده از سقوط باید دارای حلقه سینه ای بوده و ابزار متوقف کننده سقوط به این حلقه‌های سینه‌ای یا پشتی متصل گردد. (شکل 95) ماده 112 - کمربند حمایل بند کامل بدن (هارنس) مورد استفاده در سیستمهای محدودکننده باید دارای حلقه شکمی باشند. (شکل‌های 57 و 58) فصل هفتم - تور ایمنی ماده 113 - هنگامی که کارفرما تور ایمنی را روی ناحیه کاری نصب می‌کند باید مطمئن باشد که: (شکل 115) الف - تور ایمنی حداقل 4 / 2 متر و حداکثر 6 / 4 متر پایین‌تر از ناحیه یا تراز کاری نصب شده باشد. ب - تور ایمنی باید 4 / 2 متر از هر طرف از کنارهای ناحیه کاری بیشتر ادامه داشته باشد. ت- تور ایمنی که از چندین تور تشکیل می‌شود باید به صورت ایمن بهم متصل شده به طوری که توانایی جذب نیروی برابر یا بزرگتر را داشته باشند. ماده 114 - در مواقعی که افراد به تراز زیرین ناحیه کار دسترسی دارند و احتمال خطر سقوط مصالح روی سر آنها وجود دارد کارفرما مکلف است نسبت به نصب تور جمع‌آوری نخاله در زیر منطقه کاری اقدام نماید. (شکل 113) ماده 115 - تور ایمنی باید بگونه‌ای نصب شود که بین کارگر و تور هیچ مانعی وجود نداشته باشد. (شکل 115) فصل هشتم - بالابرهای سیار ماده 116 - بالابرهای سیار باید دارای حداقل چهار چرخ و اهرم ترازکننده بوده و به مکانیزم قفل شونده و محدودکننده شعاع حرکت بازو مجهز باشند. (شکل‌های 116 و 117 و 118) ماده 117 - بالابرهای سیار باید مجهز به حس‌گرهای فعال وزن بار و گشتاور بوده تا در صورت افزایش وزن و نامتعادل شدن سکوی کار از ادامه کار و واژگونی دستگاه جلوگیری به عمل آورد. ماده 118 - بالابرهای سیار باید مجهز به پلکان ایمن برای رسیدن فرد به جایگاه کار باشد. ماده 119 - بالابرهای سیار باید مجهز به حس‌گرهای محدودکننده ارتفاع بوده تا درصورت افزایش غیرمجاز ارتفاع سکوی کار از ادامه کار دستگاه جلوگیری به عمل آورد. ماده 120 - بالابرهای سیار باید به حس‌گرهای فعال حرکت روی سطح زمین مجهز بوده تا در صورت قرارگیری دستگاه در شیب بیش از حد مجاز، عمل نموده و از ادامه کار آن جلوگیری به عمل آورد. ماده 121 - بالابرهای سیار باید به دگمه‌های توقف اضطراری که در دو محل سکوی کار و کنار منبع تغذیه قرار می‌گیرد مجهز باشد. ماده 122 - به منظور جلوگیری از واژگونی بالابرهای سیار، کلیه سیلندرهای هیدرولیک باید به شیرهای قفل‌کننده حفاظتی تجهیزگردد. ماده 123 - بالابرهای سیار باید مجهز به سیستم کنترل اضطراری باشد تا در مواقع قطع برق دستگاه یا از کار افتادن موتور و یا هر دو نسبت به جمع کردن دستگاه به صورت ایمن اقدام نماید. ماده 124 - سیستم فرمان جک‌های دستگاه بالابرهای سیار باید مجهز به حس‌گر بوده تا در حالت بالابودن سکو، امکان جمع شدن جکها میسر نگردد. ماده 125 - کارفرما مکلف است نسبت به تهیه دستورالعمل شرکت سازنده برای اجرای نکات ایمنی هنگام کار اقدام و آن را در اختیار عامل کار در ارتفاع قرار دهد. ماده 126 - مجری کار با بالابر سیار باید از تردد افراد متفرقه در حریم دستگاه جلوگیری نماید. ماده 127 - هنگام کار در داخل سکوی بالابر سیار استفاده از هرگونه نردبان، زیرپایی و سایر موارد مشابه به منظور افزایش ارتفاع ممنوع م. ب.. ماده 128 - هنگام جابه جایی بالابرهای سیار، نباید فرد در سکوی بالابر مستقر شده باشد. ماده 129 - کارفرما مکلف است برای استفاده از بالابرهای سیار ماشینی در مکانهای پر تردد از سه نفر به شرح زیر استفاده نماید: الف - راه انداز دستگاه ب - فرد مستقر در جایگاه کار ج - پرچم‌دار یا کسی که باید در فاصله 150 متری قبل از خودروی مذکور مستقرشده و با علایم مناسب، سایرین را از توقف خودرو یا جایگاه کار مذکور مطلع نماید. ماده 130 - بر روی بدنه بالابرهای سیار باید لوح شناسایی، دستور العمل‌های ایمنی و علائم هشداردهنده مطابق با استاندارد بگونه‌ای که واضح و خوانا باشد نصب گردد. ماده 131 - هنگام استقرار بالابر سیار، عامل کار در ارتفاع باید برای تعادل دستگاه از جکهای تعادلی، ترمز و گوه‌ی زیر چرخ استفاده نماید. ماده 132 - بالا رفتن و پائین آمدن از مهارها، ستون‌ها، بوم‌ها و مفاصل سکوی کار بالابر سیار ممنوع است. ماده 133 - استقرار بالابر سیار، در صورتی مجاز است که زیر جکها از استحکام کافی برخوردار بوده و شیب مجاز سطح مبنا رعایت شده باشد. ماده 134 - استفاده از بالابر سیار به عنوان جرثقیل ممنوع است. ماده 135 - به استناد مواد 91 و 95 قانون کار جمهوری اسلامی ایران، مسئولیت رعایت مقررات این آیین‌نامه بر عهده کارفرمای کارگاه بوده و در صورت وقوع هرگونه حادثه بدلیل عدم توجه کارفرما به الزامات قانونی، مکلف به جبران خسارات وارده م. ب.. این آیین‌نامه مشتمل بر 8 فصل و 135 ماده و 3 تبصره م. ب. که به استناد مواد 85 و 91 قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ1389/8/10 شورای عالی حفاظت فنی تهیه و در تاریخ 1389/11/17 به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسیده است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی - عبدالرضا شیخ‌الاسلامی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی