Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
اكثريت وزراي عضو شوراي عالي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران در جلسه مورخ 9/7/1373 ب. ت. ب. اختيار تفويضي هيأت وزيران(‌موضوع تصويب‌نامه شماره.16632/ت30هـ مورخ 13/2/1373) به استناد بند (‌د) ماده 4 قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي‌ايران ـ مصوب 1372 ـ و با عنايت به تاييد مقام معظم فرماندهي كل قوا، آيين‌نامه راهنمايي و رانندگي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران را‌به شرح زير تصويب نمودند: آيين‌نامه راهنمايي و رانندگي مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي جمهوري اسلامي ايران مصوب 1373,07,09 با اصلاحات و الحاقات بعدي فصل اول ـ تعاريف ماده 1 ـ اصطلاحات و كلماتي كه در اين آيين‌نامه به كار برده شده، داراي معاني زير است: 1) وسيله نقليه غير موتوري: وسيله نقليه زميني كه نيروي محركه آن از موتور نباشد. 2) وسيله نقليه موتوري: وسيله نقليه زميني كه نيروي محركه آن به وسيله موتور تأمين مي‌شود. 3) وسيله نقليه برقي: وسيله نقليه زميني كه نيروي محركه آن به وسيله موتور برقي تأمين مي‌شود. 4) وسيله نقليه ريلي: وسيله نقليه زميني كه بر روي ريل حركت كند. 5) يدك: وسيله نقليه‌اي كه توسط وسيله نقليه ديگر كه داراي نيروي محركه و سيستم فرمان و هدايت است، كشيده مي‌شود. 6) شبه يدك: يدكي كه قسمتي از وزن آن روي كشنده قرار دارد. 7) راننده: شخصي كه وسيله نقليه را هدايت مي‌كند. 8) عابر پياده: شخصي كه وسيله نقليه را هدايت مي‌كند. 9) مسافر: شخصي كه به منظور جابجايي از نقطه‌اي به نقطه ديگ از انواع وسايل نقليه استفاده مي‌كند. 10) سواري: وسيله نقليه موتوري زميني داراي چهار چرخ كه براي جابجايي حداكثر شش مسافر (‌با راننده) ساخته شده باشد. 11) استيشن: نوعي سواري كه ظرفيت آن با راننده حداقل 7 نفر و حداكثر 9 نفر باشد. 12) ميني‌بوس: نوعي سواري كه ظرفيت آن با راننده حداقل 10 نفر و حداكثر 21 نفر باشد. 13) اتوبوس: وسيله نقليه موتوري زميني مسافربري كه ظرفيت آن با راننده حداقل 22 نفر باشد. 14) اتوبوس چند كابينه: اتوبوسي كه چند كابين را به صورت شبه يدك مي‌كشد. 15) سرويس مدارس: وسيله نقليه موتوري زمين كه با دارا بودن علائم مشخصه براي رفت و آمد دانش‌آموزان مدارس اختصاص مي‌يابد. 16) وسيله نقليه آموزشي: وسيله نقليه موتوري زميني كه براي تعليم رانندگي اختصاص داده شود و داراي دو كلاچ و دو ترمز و دو آينه باشد. 17) وسيله نقليه امدادي: وسيله نقليه موتوري زمين مخصوص خدمات انتظامي، آتش‌نشاني، بهداشتي، درماني و تعميرات اضطراري برق، گاز و آب و ساير‌موارد با كسب مجوز قبلي. 18) موتورسيكلت: وسيله نقليه زميني كه داراي دو يا سه چرخ با اطاقك پهلو (‌سايدكار) يا بدون آن و مجهز به يك موتور محركه باشد. 19) دوچرخه: وسيله نقليه زميني كه لااقل داراي دوچرخ باشد و منحصراً با نيروي عضلاني شخصي كه سوار آن است، به وسيله پدال يا اهرمهاي دستي حركت ‌نمايد. 20) خانه ساير (‌كاروان): وسيله نقليه غير موتوري كه براي سكونت و يا استفاده به عنوان محل كار استفاده شده و عرض آن از 5/2 متر و طول آن از 11 متر‌بيشتر نباشد. 21) آمبولانس: وسيله نقليه موتوري با تجهيزات امدادي درماني كه براي جابجايي بيمار و يا مصدوم ساخته شده است. 22) ماشين آتش‌نشاني: وسيله نقليه موتوري زميني با علائم و تجهيزات و رنگ ويژه كه براي امداد و نجات و اطفاي حريق ساخته شده است. 23) وزن مجاز: مجموع وزن وسيله نقليه و بار آن. 24) وسيله نقليه باربري: وسيله نقليه موتوري زميني كه براي حمل بار ساخته شده و كابين راننده از قسمت بار بوسيله ديواره‌اي مقاوم مجزا باشد. 25) وانت: وسيله نقليه باربري با حداكثر ظرفيت بارگيري 2 تن. 26) كاميونت: وسيله نقليه باربري با ظرفيت بارگيري بين 2 تن الي 5/3 تن. 27) كاميون: وسيله نقليه باربري با ظرفيت بارگيري بين 5/3 تن الي 16 تن. 28) كاميون اطاقدار: كاميوني كه حداكثر ارتفاع ديواره مقاوم اطاق بار آن از كف اطاق 5/1 متر باشد. 29) كاميون لبه‌دار: كاميوني كه حداكثر ارتفاع ديواره مقاوم اطاق بار آن از كف اطاق 80 سانتي‌متر باشد. 30) كاميون تيغه‌دار: كاميوني كه قسمت بار آن به وسيله تيغه‌اي طولي به دو نيمه مساوي مجزا شده باشد. 31) كاميون كفي: كاميوني كه قسمت بار آن فاقد ديواره باشد. 32) كاميون مسقف: كاميوني كه قسمت بار آن به صورت محفظه فلزي سرپوشيده ساخته شده است. 33) كاميون يخچالدار: كاميون مسقف كه قسمت بار آن داراي تجهيزات برودتي باشد. 34) كاميون تانكر: كاميوني كه قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و براي حمل انواع مايعات ساخته شده است. 35) كاميون بونكر: كاميوني است كه قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و براي حمل انواع مايعات ساخته شده است. 36) كاميون ميكسر: كاميوني كه قسمت بار آن به صورت مخزن بسته و داراي دستگاه مخلوط ‌كن باشد. 37) كاميون كمپرسي: كاميون اطاقداري كه تخليه بار آن به وسيله دستگاه كمپرس انجام مي‌شود. 38) وسيله نقليه جرثقيل‌دار: وسيله نقليه باربري كه قسمت بار آن مجهز به دستگاه جرثقيل باشد. 39) تراكتور باركش: وسيله نقليه موتوري زميني كه باي كشيدن يدك باركش ساخته شده است. 40) تراكتور كشاورزي: وسيله نقليه موتوري زميني كه براي كارهاي كشاورزي ساخته شده است. 41) كشنده: وسيله نقليه موتوري زميني كه انواع يدكي و شبه يدك بارگير به آن متصل و با نيرو آن كشيده مي‌شود. 42) تريلر: وسيله نقليه باربري با ظرفيت بارگيري 24 تن كه از مجموع كشنده و شبه يدك تشكيل شده باشد. 43) راه: كليه معابري كه براي عبور و مرور اختصاص يابد. 44) سواره‌رو: قسمتي از سطح راه كه براي تردد يا توقف وسايل نقليه اختصاص يابد. 45) پياده رو: قسمتي از سطح راه در امتداد سواره‌رو كه براي عبور عابرين پياده مجزا شده باشد. 46) گذرگاه عبور عابر پياده: قسمتي از عرض سواره‌رو كه به وسيله علايم مخصوص براي عبور عابر پياده مشخص شده باشد. 47) كوچه: راهي در مناطق مسكوني كه حداكثر عرض آن 6 متر باشد. 48) خيابان: راهي در مناطق مسكوني كه عرض آن بيش از 6 متر باشد. 49) جاده: راهي است در خارج از محدوده شهرها. 50) خيابان اصلي: خياباني كه در برخورد با خيابان ديگر عريض‌تر باشد يا با نصب علايم راهنمايي، اصلي تلقي شود. 51) خيابان فرعي: خياباني كه در برخورد با خيابان ديگر كم عرض‌تر باشد يا با نصب علايم راهنمايي، فرعي تلقي شود. 52) جاده اصلي: جاده‌اي كه در برخورد با جاده ديگر عريض‌تر باشد يا با نصب علايم راهنمايي، اصلي تلقي شود. 53) جاده فرعي: جاده‌اي كه در برخورد ديگر كم عرض‌تر باشد يا با نصب علايم راهنمايي، فرعي تلقي شود. 54) بزرگ‌راه: راهي كه مسير رفت و برگشت آن از يكديگر مجزا و در هر سمت حركت حداقل داراي دو خط عبور باشد. 55) اتوبان (‌شاهراه): راهي بدون تقاطع هم سطح كه اطراف آن محصور و مسير رفت و برگشت آن از يكديگر مجزا و در هر سمت حركت حداقل داراي دو خط‌عبور و شانه با عرض سه متر يا بيشتر باشد. 56) پاركومتر: دستگاهي كه بكارگيري آن در زمان معين به وسايل نقليه اجازه توقف مي‌دهد. فصل دوم ـ شماره گذاري و نقل و انتقال مالكيت ماده 2 ـ هر وسيله نقليه موتوري زميني و يدك و شبه يدك متصل كه بر اساس مقررات مناطق آزاد وارد شده و در منطقه به كار گرفته مي‌شود، بايد داراي پلاك‌مخصوصي باشد كه در منطقه مربوط ارائه شود. ‌راندن و يا به كارگيري وسيله نقليه‌اي كه شماره‌گذاري ‌نشده و يا شماره آن غير مجاز است همچنين گذاردن اين قبيل وسايل نقليه در اختيار اشخاص ديگر ممنوع‌است، مگر آنكه قبلاً از راهنمايي و رانندگي منطقه مربوط مجوز دريافت شده باشد. ماده 3 ـ مالكين وسايل نقليه مذكور در ماده 2 يا نماينده قانوني آنان موظفند جهت شماره‌گذاري و اخذ پلاك و برگ تأييد مالكيت وسيله نقليه خود به راهنمايي‌و رانندگي مربوط مراجعه و فرمهاي مخصوص را تنظيم و امضا نمايند و به ضميمه مدارك مورد نياز تسليم كنند.‌مأمورين راهنمايي و رانندگي منطقه از حركت‌اتومبيل‌هايي كه در موعد مقرر شماره‌گذاري نشده‌اند جلوگيري به عمل خواهند آورد. ماده 4 ـ پلاك صرفاً به اشخاص حقيقي و يا حقوقي مالك وسايل نقليه تعلق مي‌گيرد و كليه مسووليتهاي ناشي از استفاده غير مجاز از آن نيز به عهده آنان ‌مي‌باشد. ماده 5 ـ نقل و انتقال مالكيت وسيله نقليه و اطلاعات مورد نياز به وسيله متصدي شماره‌گذاري در برگ تأييد مالكيت اتومبيل ثبت مي‌شود. ماده 6 ـ فروشنده مكلف است در هنگام فروش وسيله نقليه خود، پلاك و فرم مخصوص تنظيم شده را جهت استفاده مجدد خود به واحد شماره‌گذاري تحويل ‌دهد. ماده 7 ـ در صورت نقل و انتقال مالكيت وسيله نقليه خريدار موظف است بلافاصله پس از خريداري برابر مفاد ماده 2 نسبت به شماره‌گذاري وسيله نقليه و اخذ ‌پلاك جديد و برگ تأييد مالكيت به نام خود اقدام نمايد. ماده 8 ـ اشخاصي كه وسايل نقليه آنان در خارج از محدوده مناطق آزاد شماره‌گذاري شده، مي‌توانند برابر دستورالعملي كه از طرف سازمان اعلام مي‌شود، براي‌وسيله نقليه خود مطابق مفاد اين آيين‌نامه پلاك اخذ نمايند، پلاك قبلي اين قبيل وسايل نقليه مادام كه در منطقه بكارگرفته مي‌شوند در سازمان منطقه نگهداري‌مي‌شود و اطلاعات آنها به نيروي انتظامي منتقل مي‌گردد. ماده 9 ـ سازمان منطقه در موارد زير مي‌تواند از انجام شماره‌گذاري خودداري نمايد: 1) در صورتي كه وسيله نقليه معيوب بوده، يا به جهات فني بكارگيري آن در منطقه خطرناك باشد. 2) چنانچه اصالت وسيله نقليه احراز نشود. 3) هر گاه حقوق و عوارضي كه به موجب مقررات سازمان منطقه به وسيله نقليه تعلق مي‌گيرد، پرداخت نشده باشد. 4) چنانچه وسيله نقليه داراي علايم و تجهيزات پيش‌بيني شده در اين آيين‌نامه نباشد. 5) هر گاه بيش از پنج سال از زمان ساخت وسيله نقليه گذشته باشد، مرگ با اجازه سازمان منطقه. 6) موتورسيكلت‌هايي كه موتور آنها دو زمانه باشد. ماده 10 ـ شماره‌گذاري وسيله نقليه از طريق تحويل پلاك و برگ تأييد ملايكت به مالك وسيله نقليه و يا نماينده قانوني وي انجام خواهد شد. انواع پلاكها و‌ابعاد و رنگهاي آنها براي وسايل نقليه مختلف همچنين مدارك مورد نياز براي شماره‌گذاري و چگونگي ارائه سرويس‌هاي مربوط به شماره‌گذاري به وسيله‌دستورالعملي كه با هماهنگي سازمان مربوط و راهنمايي و رانندگي تهيه خواهد شد تعيين مي‌شود. ماده 11 ـ راهنمايي و رانندگي پس از شماره‌گذاري وسيله نقليه سندي كه حاوي اطلاعات مربوط به مشخصات وسيله نقليه و نقل و انتقالات مالكيت آن و‌مشخصات خريدار و فروشنده باشد، صادر و در اختيار مالك يا نماينده قانوني وي مي‌گذارد. ماده 12 ـ هر گاه برگ ما لكيت يا پلاك وسيله نقليه مفقود يا ضايع شود، مالك وسيله نقليه موظف است حداكثر ظرف 48 ساعت شخصاً يا به وسيله نماينده‌قانوني خود جهت اخذ المثني برگ تأييد مالكيت و يا پلاك جديد به واحد شماره‌گذاري مراجعه و برابر دستورالعمل مربوط اقدام كند. ماده 13 ـ راهنمايي و رانندگي مي‌تواند به سازندگان و فروشندگان و حمل‌كنندگان و واردكنندگان و صادركنندگان وسايل نقليه فقط جهت عرضه نمودن و يا‌حمل و نقل آنها از محلي به محل ديگر بدون انجام تشريفات شماره‌گذاري پلاك موقت با مدت اعتبار تعيين شده تحويل دهد. ماده 14 ـ اشخاصي كه به عنوان وسيله نقليه تحت مالكيت خود پلاك اخذ نموده‌اند، صرفاً مجاز به استفاده از آن روي همان وسيله نقليه خواهند بود. ماده 15 ـ وسيله نقليه با پلاك ترانزيت كه از طريق مبادي ورودي، وارد مناطق آزاد مي‌شود، چنانچه راننده يا مالك آن تمايل به استفاده از وسيله را داشته باشد،‌پس از انجام تشريفات لازم از طريق سازمان، براي مدت زمان معين پلاك موقت دريافت مي‌نمايد. ماده 16 ـ وسيله نقليه‌اي كه در مناطق آزاد شماره‌گذاري شده پس از تشريفات گمركي به مدت مربوط به ورود اتومبيل‌هاي خارجي مجوز تردد موقت ساير نقاط‌ كشور دريافت خواهد كرد. تبصره1 (اصلاحي 24ˏ09ˏ1384) ـ وسايل نقليه شماره‌گذاري شده در منطقه آزاد چابهار مي‌توانند تا شعاع 30 كيلومتري از مرز منطقه آزاد تردد نمايند (‌محور چابهار ـ ايرانشهر تا پليس ‌راه). ‌سازمان منطقه با هماهنگي گمرك و نيروي انتظامي نحوه اجراي صحيح اين تبصره را تدوين خواهند نمود. فصل سوم ـ گواهينامه رانندگي ماده 17 ـ هر كس بخواهد با هر نوع وسيله نقليه موتوري در محدوده مناطق آزاد رانندگي نمايد بايد داراي گواهي‌نامه معتبر رانندگي مربوط به آن وسيله باشد. ماده 18 ـ گواهي‌نامه‌هاي رانندگي معتبر عبارتند از: 1 ـ گواهي‌نامه‌هاي صادر شده در داخل كشور. 2 ـ گواهينامه‌هاي خارجي معتبر مورد تأييد مناطق آزاد. فصل چهارم ـ معاينه وسايل نقليه ماده 19 ـ كليه وسايل نقليه موتوري بايد داراي برگ معتبر معاينه فني (‌تأييد صحت فني) كه به وسيله راهنمايي و رانندگي هر منطقه آزاد صادر مي‌شود باشند. ‌راندن وسايل نقليه موتوري فاقد برگ معتبر معاينه فني ممنوع است. ‌برگ معاينه فني بايد همواره در دسترس و قابل ارائه باشد. ‌مدت اعتبار برگ معاينه فني را راهنمايي و رانندگي معين مي‌نمايد. ماده 20 ـ هر گاه در وسيله نقليه عيب و نقص فني بروز نمايد و يا از وضعيت استاندارد خارج شود و يا تردد و به كارگري آن خطرناك و ناامن تشخيص داده شود،‌راهنمايي و رانندگي هر منطقه ضمن اخذ برگ معاينه فني، وسيله نقليه را به تعميرگاه هدايت مي‌كند و تا زماني كه صحت فني وسيله نقليه تأييد نشده باشد تردد‌و بكارگيري آن مجاز نخواهد بود. ماده 21 ـ راهنمايي و رانندگي هر منطقه مي‌تواند موارد معاينه فني و استانداردهاي هر قسمت را مشخص و اعلام نمايد. ماده 22 ـ چنانچه سازمان هر يك از مناطق آزاد براي ايمني تردد و يا جلوگيري از آلودگي محيط زيست نصب تجهيزاتي را بر روي وسايل نقليه ضروري اعلام‌ نمايد همگان موظف به رعايت آن مي‌باشند. ماده 23 ـ راهنمايي و رانندگي هر منطقه بر حسب ضرورت مي‌تواند صدور برگ معاينه فني را براي مدت يك سال به اشخاص حقيقي و يا حقوقي واگذار نمايد‌و تمديد آن براي دوره‌هاي يكساله بلامانع است. ماده 24 ـ برگ و برچسب معاينه فني در مركز مجاز معاينه فني وسايل نقليه كه براي بازديد صحت قسمتهاي مختلف وسيله نقليه و رعايت مقررات و‌استانداردهاي مربوط به آن آماده شده به وسيله بازديدكننده فني صادر مي‌شود. بازديدكننده فني شخصي است كه تمام مقررات و استانداردهاي معاينه فني را‌مي‌داند. ماده 25 ـ در موارد زير راهنمايي و رانندگي هر منطقه مي‌تواند از صدور مجوز انجام معاينه فني براي تعميرگاه‌ها و يا اشخاص خودداري كرده و يا مجوز صادره‌را باطل نمايد: 1) در صورتي كه مسئول مركز معاينه و يا بازديدكننده فني داراي سابقه محكوميت كيفري مؤثر باشد. 2) در صورتي كه مركز معاينه فني در وضعيت و شرايط استاندارد نباشد. 3) در صورتي كه مركز معاينه فني بدون رعايت ضوابط، برگ معاينه صادر نموده باشد. 4) در صورتي كه بازديدكننده فني بدون بازديد از وسيله نقليه برگ معاينه فني صادر كره باشد. ماده 26 ـ مجوز صدور برگ معاينه فني وسايل نقليه قابل انتقال به ديگران نيست. ماده 27 ـ براي هر مركز مجاز معاينه فني و بازديدكننده فني از طرف راهنمايي و رانندگي هر منطقه معرفي نامه صادر خواهد شد. ماده 28 ـ مراكز مجاز معاينه فني به وسيله يك تابلو مخصوص مشخص مي‌شوند كه در هنگام ابطال مجوز بايد آنرا عودت دهند. ماده 29 ـ بازرسان راهنمايي و رانندگي هر منطقه در هر زمان مي‌توانند از نحوه عمل مراكز معاينه فني و دفاتر و مدارك مربوط بازديد به عمل آورند و مسوولين‌ مراكز ملزم به همكاري مي‌باشند. ماده 30 ـ به وسيله مناطق آزاد براي بازديد فني (‌بازديد به وسيله نيروي انتظامي انجام مي‌شود) و صدور برگ معاينه فني و برچسب، مبلغي (‌طبق آيين‌نامه‌ اجرايي اخذ عوارض در مناطق تجاري ـ صنعتي) به عنوان تعرفه تعيين مي‌شود كه هنگام مراجعه بايد پرداخت شود. ماده 31 ـ مشخصات دستگاه‌هاي لازم براي بازديد فني از سوي راهنمايي و رانندگي هر منطقه تعيين و اعلام مي‌شود و مراكز معاينه فني بايد دستگاه‌هاي مذكور‌را در مدت زمان تعيين شده تهيه و مورد استفاده قرار دهند. ماده 32 ـ هر مركز مجاز معاينه فني بايد دفتري را به منظور ثبت مشخصات وسايل نقليه مورد بازديد اختصاص دهد. فصل پنجم ـ تصادفات ماده 33 ـ راننده هر وسيله نقليه كه مرتكب تصادف منجر به جرح يا فوت شود، موظف است صحنه تصادف را حفظ كرده و مراتب را در اسرع وقت به راهنمايي‌و رانندگي منطقه اطلاع دهد و مادام كه تشريفات مربوط به رسيدگي به تصادف وسيله كارشناسان خاتمه نيافته از تغيير وضعيت صحنه تصادف خودداري كند،‌ليكن در تصادفات منجر به خسارات چنانچه وسيله نقليه قابل حركت باشد راننده ملزم است آن را در نزديكترين محلي كه موجب سد معبر نشود براي رسيدگي‌ و بازديد متوقف سازد. تبصره ـ چنانچه راننده وسيله نقليه مراتب وقوع تصادف را اطلاع ندهد، مالك وسيله نقليه و ساير سرنشينان موظف به دادن اطلاع مي‌باشند. ماده 34 ـ رسيدگي به كليه تصادفات رانندگي در مناطق آزاد به وسيله كارشناسان راهنمايي و رانندگي هر منطقه كه براي اين منظور آموزش ديده‌اند، با تنظيم‌ فرمهاي مربوط انجام پذيرفته و به مراجع صلاحيتدار ارسال مي‌شود. ماده 35 ـ رانندگان و سرنشينان وسيله نقليه‌اي كه تصادف نموده‌اند در صورت وقوع جرح موظفند كمكهاي مورد نياز را به مجروحين نموده نسبت به اعزام ‌آنان به مراكز درماني اقدام نمايند. ماده 36 ـ چنانچه رانندگان و سرنشينان وسيله نقليه‌اي كه تصادف نموده قادر به رساندن مصدومين به مراكز درماني نباشد ساير افراد حاضر به شرط داشتن ‌توانايي موظفند ضمن انجام كمكهاي لازم در صورت نياز، مصدومين را به مراكز درماني منتقل كنند. در اين گونه موارد مأمورين فقط اجازه دارند مشخصات‌كمك دهنده را ثبت نمايند. ماده 37 ـ مراكز درماني در هر صورت ملزم به پذيرش مصدومين ناشي از تصادفات و انجام اقدامات لازم در اين زمينه مي‌باشند. ماده 38 ـ مراكز درماني و پزشكان ملزم به تكميل فرم گزارش رجوع مصدومين تصادفات و شرح اقدامات انجام شده براي هر يك از آنان و ارسال به راهنمايي و‌رانندگي منطقه مي‌باشد. ماده 39 ـ چنانچه در هنگام معالجه مصدومين يا ساير بيماران مشخص شود رانندگان آنان در آينده سبب خطر براي خود و سايرين خواهند شد پزشك معالج ‌بايد مراتب را به راهنمايي و رانندگي منطقه اطلاع دهد. ماده 40 ـ راننده هر وسيله نقليه‌اي كه با وسايل نقليه در حال توقف، حيوانات، علايم راهنمايي، چراغ برق، درخت و ساير اجسام تصادف نمايد، بايد مراتب را‌به راهنمايي و رانندگي منطقه اطلاع دهد. ماده 41 ـ تعميرگاه‌ها و توقف ‌گاهها موظفند ظرف 24 ساعت پس از رويت وسيله نقليه‌اي كه آثار تصادف و برخورد در آن وجود دارد مراتب را به راهنمايي و‌رانندگي منطقه اطلاع دهند. ماده 42 ـ راهنمايي و رانندگي هر منطقه مي‌تواند به منظور كاهش ميزان تصادفات، رانندگان مقصر را تحت آموزش مجدد قرار دهند. فصل ششم ـ تجهيزات ماده 43 ـ اشخاص حق ندارند هيچ نوع وسيله نقليه‌اي را كه فاقد لوازم و تجهيزات مذكور در اين فصل، يا داراي لوازم و تجهيزات مخالف مقررات باشد، در‌راهها برانند يا براي رانندگي در اختيار ديگري بگذارند. ماده 44 ـ كليه وسايل نقليه موتوري داراي چهار چرخ يا بيشتر، حداقل بايد داراي چراغ‌هايي به شرح زير باشند: 1 ـ دو چراغ با نور سفيد در طرفين جلو كه نور آنها قابل تبديل به سمت بالا و پايين باشد، به نحوي كه به وسيله نور بالا اشخاص و يا اشيا از فاصله 150 متري و‌به وسيله نور پايين از فاصله 35 متري تشخيص داده شوند. 2 ـ دو چراغ كوچك با نور زرد يا سفيد براي تشخيص عرض وسيله نقليه در منتهي‌اليه طرفين جلو، نور اين چراغها بايد از فاصله 150 متري ديده شود. 3 ـ دو چراغ با نور قرمز جهت تشخيص عرض وسيله نقليه در منتهي‌اليه طرفين عقب، نور اين چراغها بايد از فاصله 150 متري ديده شود. 4 ـ دو چراغ كوچك با نور قرمز براي ترمز در طرفين عقب كه به محض گرفتن ترمز روشن شود، نور اين چراغها بايد از فاصله 150 متري ديده شود. 5 ـ يك چراغ به رنگ سفيد براي روشن نمودن پلاك عقب. 6 ـ يك چراغ كوچك به رنگ زرد يا سفيد در عقب كه فقط هنگام استفاده از دنده عقب روشن شود. 7 ـ دو نور تاب قرمز در طرفين عقب. ماده 45 ـ موتورسيكلت بايد حداقل يك چراغ و حداكثر دو چراغ با نور سفيد در جلو كه تا فاصله 150 متري را روشن نمايد و يك چراغ قرمز با شيشه نور تاب‌قابل رويت از فاصله 150 متري در عقب و دو آيينه روي فرمان داشته باشد. ماده 46 ـ هر دو چرخه بايد يك چراغ با نور سفيد در جلو كه تا مسافت 150 متري را روشن نمايد و يك چراغ قرمز و نور تاب قابل رويت از فاصله 20 متري در‌عقبي و يك زنگ يا بوق كه صداي آن از فاصله 30 متري شنيده شود، داشته باشد. ماده 47 ـ هيچ وسيله نقليه موتوري نبايد بيش از چهار چراغ نور سفيد و زرد در جلو داشته باشد كه نوري بيش از 300 شمع توليدكننده و نور هر چراغ عقب نيز‌نبايد از 3 شمع كمتر باشد. ماده 48 ـ وسايل نقليه موتوري سنگين كه حداقل 205 سانتي متر عرض و حداقل 9 متر طول داشته باشند مي‌توانند علاوه بر چراغ‌هاي مذكور در ماده 45 دو‌چراغ با نور زرد در جلو و سه چراغ با نور قرمز در عقب داشته باشند. استفاده از اين چراغها تنها در راههاي فاقد روشنايي مجاز است. ماده 49 ـ وسايل نقليه موتوري با طول 6 متر يا بيشتر بايد در هر پهلو حداقل چهار چراغ كوچك با نور زرد يا قرمز يا به همين تعداد نور تاب داشته باشند. ماده 50 ـ كليه وسايل نقليه موتوري بايد داراي حداقل چهار چراغ چشمك زن با نور زرد باشند كه دو چراغ در طرفين جلو و دو چراغ در طرفين عقب به عنوان ‌راهنما كار كنند. ماده 51 ـ وسايل نقليه راهنمايي و رانندگي، آمبولانس، نيروي انتظامي و آتش نشاني بايد دو چراغ قرمزگردان در مرتفع‌ترين نقطه خود داشته و مجهز به آژير و‌بلندگو باشند. ‌ساير وسايل نقليه امدادي فقط از يك چراغ زرد و آژير استفاده مي‌نمايند. ‌سرويس مدارس بايد يك چراغ گردان زرد و آژير در مرتفع‌ترين نقطه خود داشته باشد. ماده 52 ـ در مواردي كه بكارگيري چراغهاي الكتريكي، با ايمني محموله وسايل نقليه، مغايرت داشته باشد، بايد از چراغهاي ايمني و نور تاب استفاده شود. ماده 53 ـ هر وسيله نقليه موتوري داراي چهار چرخ يا بيشتر بايد، حداقل داراي دو سيستم جداگانه ترمز باشد كه يك سيستم براي متوقف ساختن وسيله نقليه ‌و سيستم ديگر براي نگهداشتن وسيله نقليه در حال توقف بكار گرفته شود. ماده 54 ـ هر دو چرخه موتوردار و موتورسيكلت بايد داراي دو سيستم ترمز باشد كه يكي بر روي چرخ جلو و ديگري بر روي چرخ عقب اثر نمايد. ماده 55 ـ هر دوچرخه بايد حداقل داراي يك سيستم ترمز باشد كه بر روي چرخ عقب يا هر دو چرخ اثر نمايد. ماده 56 ـ يدك‌ها و شبه يدك‌هايي كه ظرفيت آنها از 1400 كيلوگرم بيشتر است بايد داراي سيستم ترمز باشند. ‌نحوه ساختمان اين سيستم ترمز بايد به صورتي باشد كه در صورت قطع ناگهاني اتصال ترمز خودبخود گرفته شود و يدك يا شبه يدك را متوقف سازد. ماده 57 ـ هر وسيله نقليه موتوري چهار چرخ يا بيشتر بايد حداقل داراي يك آينه مخصوص در داخل اطاق و يك آينه مخصوص در بيرون اطاق سمت راننده‌باشد. به نحوي كه عبور وسايل نقليه از پشت سر و پهلو براي راننده قابل رويت باشد. ماده 58 ـ كليه وسايل نقليه موتوري داراي شش چرخ يا بيشتر بايد در پشت تمام چرخها داراي گل پخش‌كن باشند. ماده 59 ـ هر وسيله نقليه موتوري داراي شيشه جلو بايد مجهز به دستگاهي براي پاك ‌كردن باران، برف و رطوبت شيشه باشد كه بطور خودكار يا به دلخواه‌راننده كار كند. ماده 60 ـ تمام شيشه‌هاي وسايل نقليه موتوري بايد از نوع ايمني باشد. ماده 61 ـ نصب شيشه‌هاي رنگي كه ديد راننده را بسيار محدود كند يا استفاده از اسپري‌هايي كه اين محدوديت را ايجاد نمايد ممنوع است. ماده 62 ـ نصب شيشه‌هايي كه نور را كاملاً منعكس نمايد (‌با استفاده از اسپري يا عامل ديگر) روي وسايل نقليه ممنوع است. ماده 63 ـ كليه وسايل نقليه موتوري بايد داراي منبع اگزوز باشند كه مانع از ايجاد صداي ناهنجار شود. مستقيم كردن خروجي اگزوز ممنوع است. ماده 64 ـ تمام صندلي‌هاي وسايل نقليه موتوري بايد مجهز به كمربند ايمني باشد. ماده 65 ـ راننده و ترك‌نشين موتورسيكلت بايد از كلاه ايمني استفاده نمايند. ماده 66 ـ كليه وسايل نقليه موتوري بايد يك مثلث نورتاب قابل رويت از فاصله 150 متري همراه داشته باشند. ‌اتوبوسها، كاميونها و تريلي‌ها بايد حداقل داراي دو مثلث نور تاب باشند. ماده 67 ـ كليه وسايل نقليه مسافربري بايد داراي جعبه كمك‌هاي اوليه و كپسول آتش‌نشاني مناسب باشند. ماده 68 ـ وسايل نقليه موتوري كه راهنمايي و رانندگي اعلام نمايد بايد مجهز به دستگاه سرعت‌نگار باشند. ماده 69 ـ عاج لاستيك چرخ‌ها وسايل نقليه در ساييده‌ترين قسمت نبايد كمتر از 2 ميلي‌متر باشد. فصل هفتم ـ مقررات حمل و نقل بار و مسافر ماده 70 ـ حمل مسافر و بار بيش از ظرفيت مجاز وسيله نقليه ممنوع است. ماده 71 ـ نصب باربند و حمل بار روي سقف اتوبوس و ميني‌بوس ممنوع است. ماده 72 ـ حمل هر گونه مواد محترقه و آتش ‌زا و سريع‌الاشتعال توسط وسايل نقليه مسافربري ممنوع است. ماده 73 ـ وسايل نقليه مسافربري به تناسب فصل بايد داراي تجهيزات گرم‌كننده و سردكننده باشند. ماده 74 ـ رانندگان وسايل نقليه مسافربري مكلفند در ساعات شب و با تاريك شدن هوا چراغ داخل وسيله نقليه را روشن نگهدارند. ماده 75 ـ اتوبوسها و سرويس‌ها مدارس ملزم به داشتن يك نفر خدمه مي‌باشند. ماده 76 ـ رانندگان وسايل نقليه باربري موظفند در هنگام بارگيري با استفاده از وسايل مناسب بار وسيله نقليه خود را كاملاً مهار نمايند و در صورت لزوم به‌وسيله پوشش آن را محفوظ نمايند هر گاه محموله يا قسمتي از آن سقوط كند راننده مسوول است. ماده 77 ـ طول و عرض بار وسايل نقليه باربري نبايد از اطاق بار آن بيرون باشد. ماده 78 ـ راننده يا مالك وسيله نقليه باربري مسئول خسارت وارده به راه در اثر حمل بار غير مجاز مي‌باشد. ماده 79 ـ توزيع وسايل نقليه باربري در مكانهايي كه باكسول نصب گرديده انجام مي‌شود رانندگان وسايل نقليه باربري موظفند وسايل نقليه خود را در جهت‌ توزين به روي باسكول‌ها هدايت كنند. ماده 80 ـ هر گاه در موقع توزين معلوم شود كه بيش از وزن مجاز بارگيري شده، بار اضافي تخليه مي‌شود. ‌مسئولين انبار كردن و حفظ بار اضافي به عهده راننده يا مالك وسيله نقليه مي‌باشد. ماده 81 ـ مناطق آزاد مي‌توانند جهت حمل محمولاتي كه قابل تجزيه و تفكيك نبوده بيش از ظرفيت يا بزرگتر از حجم معين است، پروانه مخصوص كه حاوي ‌مشخصات و ظرفيت وسيله نقليه حمل كننده و وزن و ابعاد بار و مسير و تعداد دفعات رفت و برگشت يا مدت حمل مستمر است صادر كنند. ‌اين پروانه بايد تا پايان مدت اعتبار آن نزد راننده موجود باشد و هنگام مراجعه مامورين راهنمايي و رانندگي ارائه شود. ماده 82 ـ حمل مايعات بايد به وسيله تانكر انجام شود و حمل مايعات در مخازن نيمه خالي ممنوع است. ماده 83 ـ حمل مواد محترقه و آتشزا فقط با وسايل نقليه مخصوص مجاز است. ماده 84 ـ طول و عرض وسايل نقليه برابري همان است كه بر طبق مشخصات كاتالوگ كارخانه سازنده تعيين شده ولي ظرفيت آن به وسيله شماره‌گذاري تعيين‌مي‌شود. فصل هشتم ـ مقررات مختلف ماده 85 ـ عابرين پياده هنگام حركت در طول راه‌هايي كه پياده‌رو دارد حق ندارند از سواره‌رو عبور كنند. ماده 86 ـ در راه‌هايي كه پياده‌رو وجود ندارد و يا در صورت وجود به جهاتي قابل استفاده نباشد عابرين پياده موظفند هنگام حركت در طول سواره‌رو از‌منتهي‌اليه سمت چپ خود به نحوي عبور نمايند كه حركت وسايل نقليه مقابل در خلاف جهت ايشان انجام گيرد. ماده 87 ـ عابرين پياده موظفند براي گذشتن از عرض راه حتماً از گذرگاه عابر پياده عبور نمايند. ماده 88 ـ در تقاطع‌هاي فاقد گذرگاه عابر پياده هم سطح، عابرين پياده موظفند هنگام عبور از گذرگاه عابر پياده از چراغ راهنمايي نيز متابعت نمايند. ماده 89 ـ عابرين پياده براي عبور از عرض راه مكلفند بطور ناگهاني از پياده‌رو داخل سواره‌رو نشده ضمن توجه به مسير عبور وسايل نقليه با احتياط از‌كوتاهترين مسير از عرض راه عبور نمايند. ماده 90 ـ اشخاصي كه به هر عنوان بر روي راه‌ها كار مي‌كنند قبل از شروع به كار بايد علايم ايمني عبور و مرور را در محل و به لباسهاي كارگران و وسايل نقليه‌خود نصب نمايند. در غير اين صورت مأمورين موظف به جلوگيري از فعاليت آنان مي‌باشند. ماده 91 ـ به غير از مأموران راهنمايي و رانندگي هيچ كس حق ندارد براي هدايت و حفاظت وسايل نقليه در سواره‌رو و خيابان بايستند يا قدم بزند. ماده 92 ـ اشخاصي كه به وسيله چرخ معلولين (‌ويلچر) حركت مي‌كنند و يا كودكاني كه به وسيله كالسكه حمل مي‌شوند در حكم عابر پياده مي‌باشند. ماده 93 ـ رانندگان وسايل نقليه در حال حركت موظفند براي جلوگيري از تصادف فاصله مناسبي را نسبت به وسيله نقليه جلويي خود حفظ نمايند. در راههايي ‌كه سرعت مجاز بيش از 60 كيلومتر در ساعت است فاصله مجاز بين وسايل نقليه يك متر به ازاي هر كيلومتر ساعت مي‌باشد. ماده 94 ـ وسايل نقليه موتوري با طول بيش از 12 متر موقع عبور در راه‌هاي غير مسكوني بايد فاصله بيشتري با وسايل نقليه جلويي خود داشته باشند به نحوي ‌كه وسيله نقليه ديگري كه از آنها سبقت مي‌گيرد بتواند پس از سبقت مجدداً در جلوي آنها وارد مسير اوليه شود. ماده 95 ـ وسايل نقليه‌اي كه به صورت كاروان و دسته جمعي در راهي عبور مي‌كنند نيز مشمول ماده 92 مي‌باشند. ماده 96 ـ حركت با دنده خلاصي در سرازيري‌ها ممنوع است. ماده 97 ـ امتناع از قبول مسافر و همچنين نرساندن مسافر به مقصد براي وسايل نقليه مسافربري عمومي در حال سرويس ممنوع است. ماده 98 ـ رانندگان هنگام رانندگي حق صحبت با استعمال دخانيات و يا خوردن و آشاميدن را نداشته و بايد صرفاً به هدايت وسيله توجه داشته باشند. ماده 99 ـ اشخاصي كه مواد مخدر يا مشروبات الكلي و يا داروهاي آرام ‌بخش و خواب‌آور مصرف نمايند تا رفع كامل آثار آن حق رانندگي ندارند. ماده 100 ـ وسايل نقليه امدادي جهت انجام ماموريت فوري در صورت به كاربردن چراغ ‌گردان مخصوص يا آژير تا حدودي كه موجب تصادف نشوند مجاز به‌انجام اعمال زير مي‌باشند: 1 ـ توقف در محل ممنوعه. 2 ـ تجاوز از سرعت مجاز. 3 ـ سبقت از سمت راست وسيله نقليه ديگر. 4 ـ عبور از طرف چپ راه. 5 ـ دور زدن در نقاط ممنوعه. 6 ـ گذشتن از چراغ قرمز يا عدم رعايت علائم ديگرايست، مشروط به اينكه از سرعت وسيله نقليه در اين گونه محل‌ها تا حد امكان كاسته شود. ماده 101 ـ وسايل نقليه امدادي كه مجاز به داشتن آژير مي‌باشند فقط در مواقعي كه براي انجام مأموريت فوريتي در حركتند بايد از آنها استفاده نمايند. ماده 102 ـ اتومبيل‌هاي مدارس فقط در مواقع سوار و پياده كردن دانش‌آموزان حق استفاده از علايم مخصوص را دارند. ماده 103 ـ راندن وسيله نقليه‌اي كه بيش از ظرفيت مجاز بار يا مسافر گرفته باشد ممنوع است. ماده 104 ـ راندن وسايل نقليه در پياده‌رو يا از وسط دستجات ممنوع است. ماده 105 ـ سوارشدن يا سواركردن اشخاص در قسمت خارجي وسيله نقليه ممنوع است. ماده 106 ـ سوارشدن يا سواركردن اشخاص در قسمت بار و يا روي بار وسايل نقليه بار و يا روي بار وسايل نقليه باربري ممنوع است. ماده 107 ـ درب‌هاي هر وسيله نقليه در حال حركت بايد كاملاً بسته باشد و بازكردن آنها قبل از توقف كامل مجاز نيست. ماده 108 ـ چنانچه درب وسيله نقليه به گونه‌اي بازشود كه براي عابرين يا وسايل نقليه ديگر خطر به وجود آورد سرنشين يا راننده مسوول خواهد بود. ماده 109 ـ رانندگان وسايل نقليه هنگام عبور از معابر و گذرگاه‌هاي تنگ يا پر جمعيت و يا در مواردي كه بيشتر از 50 متر مقابل آنها مرئي نيست مكلفند آهسته‌حركت كنند و در صورت احتمال حداكثر يا اخلال نظم و مزاحمت بر حسب مورد وسيله نقليه را كند و يا آن را متوقف سازند. ماده 110 ـ هيچ كس حق ندارد وسيله نقليه‌اي كه متعلق به او نيست يا براي رانندگي در اختيار او گذاشته نشده را بدون اجازه كسي كه آن را در اختيار دارد از‌محل خود حركت دهد يا با آن رانندگي كند مگر مأموران انتظامي آن هم در حدود مقررات و وظايف قانوني. ماده 111 ـ هيچ كس نمي‌تواند به شخص فاقد گواهينامه رانندگي لازم اجازه رانندگي يا وسيله نقليه خود را بدهد. ماده 112 ـ هنگامي كه وسيله نقليه بخواهد از تقاطع بدون راه‌بند راه‌آهن بگذرد، راننده بايد در پنج متري تقاطع توقف كند درب وسيله نقليه را بازكرده و به‌صداي احتمالي عبور قطار گوش كند، چنانچه از عدم عبور قطار مطمئن شد وسيله نقليه را در دنده قرارداده، بدون عوض كردن دنده از تقاطع عبور كند. ماده 113 ـ چنانچه مأموران راهنما در محل تقاطع راه‌آهن حضور داشته باشند عبور وسايل نقليه از تقاطع بايد با فرمان آنان انجام گيرد. ماده 114 ـ مأموران مسئول راه مكلفند از عبور و مرور در راه‌هايي كه به واسطه خرابي يا علل ديگر خطرناك مي‌باشند تا تعمير و دفع علل خطر جلوگيري به‌عمل آورند يا از حركت برخي از انواع وسايل نقليه و يا از وسايل نقليه‌اي كه مجهز به وسايل لازم نيستند ممانعت به عمل آورند. ماده 115 ـ حمل جنازه بايد با وسايل نقليه مخصوص انجام گيرد مگر با اجازه راهنمايي و رانندگي. ماده 116 ـ هيچ كس حق ندارد در حالي كه سوار بر دوچرخه باشد به وسايل نقليه در حال حركت تكيه و آنها را وسيله حركت خود قرار دهد. ماده 117 ـ تكيه نمودن و آويزان شدن اشخاص به وسايل نقليه ممنوع است. ماده 118 ـ هيچ كس حق ندارد در حالي كه سوار بر كفش‌هاي چرخدار يا اتومبيل‌هاي اسباب بازي يا چرخ‌هاي بلبرينگ باشد در سواره‌ رو حركت كند. ماده 119 ـ هيچ كس حق ندارد بر روي سواره ‌رو زباله يا شيشه يا قطعات فلزي و مايعات لزج بريزد و به طور كلي هر چيزي كه باعث سد راه و يا ايجاد خطر و‌انحراف وسايل نقليه از مسير حركت باشد ممنوع است. ماده 120 ـ هر راننده بايد از علايم راهنماي و رانندگي اطاعت نمايد. ماده 121 ـ راهنمايي و رانندگي مي‌تواند استفاده از لوازم يا تجهيزات مشخصي را براي رانندگان يا وسيله نقليه ممنوع سازد. ماده 122 ـ راهنمايي و رانندگي مي‌تواند با هماهنگي سازمان منطقه آزاد شكل ظاهري و رنگ و نوار رنگي و تجهيزات هر نوع وسيله نقليه را بسته به نوع‌استفاده از آن تعيين و اعلام نمايد. ماده 123 ـ در وسايل نقليه باربري اطاق خواب جزو اطاق راننده محسوب مي‌شود. ماده 124 ـ موتورسيكلت‌ها نبايد از نيم ساعت قبل از غروب تا نيم ساعت پس از طلوع آفتاب در راههايي كه حداكثر سرعت مجاز در آنها بيش از 80 كيلومتر در‌ساعت است حركت نمايند. ماده 125 ـ راهنمايي و رانندگي مي‌تواند در صورتي كه به سلامت جسمي يا روحي دارنده گواهينامه براي كنترل وي بر وسيله نقليه، ترديد كند وي را به مراجع‌پزشكي ذيصلاح معتمد جهت آزمايش و ارسال نتيجه، معرفي نمايد. ماده 126 ـ هيچ كس حق ندارد به علايم راهنمايي و رانندگي صدمه بزند. ماده 127 ـ راهنمايي و رانندگي مي‌تواند استفاده از خط عبوري در منتهي‌اليه سمت چپ راه را براي پاره‌اي وسايل نقليه ممنوع سازد مشروط بر اينكه هر مسير‌راه حداقل داراي سه خط عبور باشد. ماده 128 ـ حمل سرنشين در داخل خانه سيار هنگام يدك‌كشي آن ممنوع است. ماده 129 ـ راهنمايي و رانندگي هر گونه اطلاعيه يا اخطاريه را به آخرين آدرس مالكين وسيله نقليه خواهد فرستاد، پانزده روز پس از ارسال آنها تلقي بر اطلاع‌ مالك خواهد بود. ماده 130 ـ در صورتي كه پارك وسيله نقليه موجب سد معبر شود و يا براي تردد ساير وسايل نقليه ايجاد خطر نمايد به وسيله عوامل راهنمايي و رانندگي و با‌امكانات لازم به محل مناسب انتقال مي‌يابد. ‌در اين صورت هزينه جابجايي و نگهداري وسيله نقليه علاوه بر پرداخت جريمه تخلف به عهده مالك خواهد بود. ماده 131 ـ مسابقه گذاردن بين دو يا چند وسيله نقليه يا حركت در موازات يكديگر و راه‌ندادن به وسايل نقليه ديگر براي سبقت مجاز ممنوع است. فصل نهم ـ علائم راهنمايي و رانندگي ماده 132 ـ علايم راهنمايي و رانندگي كه براي كنترل و تنظيم عبور و مرور در راه‌هاي مناطق آزاد به كار مي‌رود به وسيله راهنمايي و رانندگي تعيين و در‌محل‌هاي مناسب نصب مي‌گردد. كليه رانندگان وسايل نقليه و عابرين پياده موظفند از علايم مذكور تبعيت نمايند. ماده 133 ـ كنترل و تنظيم عبور و مرور به وسيله چراغ، تابلوها، خطوط، نوشته‌ها، مأموران انتظامي و يا هر وسيله ديگري كه بر حسب مورد مقتضي باشد به‌عمل مي‌آيد. در هر حال فرمان مأموران راهنمايي و رانندگي بر تمام علايم ديگر مقدم است. ماده 134 ـ در محل‌هايي كه عبور و مرور به وسيله چراغ راهنمايي كنترل مي‌شود رنگ‌هاي زير براي مقاصدي كه معين شده به كار مي‌رود: 1 ـ چراغ سبز براي حركت: وسايل نقليه‌اي كه با چراغ سبز روبرو مي‌شوند حق عبور يا گردش را دارند مگر آن كه گردش به وسيله علامت ديگري ممنوع شده‌باشد در هر حال وسايل نقليه در حال گردش بايد حق تقدم وسايل نقليه‌اي كه مستقيماً مي‌روند و حق تقدم عابرين پياده‌اي كه از گذرگاه پياده‌رو در حركتند رعايت‌نمايند. 2 ـ چراغ زرد براي احتياط: وسايل نقليه‌اي كه با چراغ زرد روبرو مي‌شوند بايستي قبل از خط ايست گذرگاه عابر پياده توقف نمايند و اگر قبلاً وارد تقاطع شده‌اند ‌موظفند به حركت خود ادامه دهند و از تقاطع و گذرگاه عابر، عبور نمايند. 3 ـ چراغ قرمز براي ايست كامل: وسايل نقليه‌اي كه با چراغ قرمز روبرو مي‌شوند بايد قبل از خط ايست گذرگاه عابر پياده توقف كامل نمايند و در صورت نبودن‌خط ايست در فاصله پنج متري چراغ راهنمايي بايستند و تا روشن شدن چراغ سبز منتظر بمانند. 4 ـ چراغ چشمك زن زرد براي عبور با احتياط: وسايل نقليه مكلفند با مشاهده اين چراغ از تقاطع و گذرگاه پياده با احتياط كامل و سرعت كم عبور نمانيد. 5 ـ چراغ چشمك زن قرمز براي ايست و عبور: وسايل نقليه در صورت برخورد با اين چراغ بايد قبل از ورود به تقاطع يا گذرگاه پياده توقف كامل كنند و پس از‌اطمينان از عدم وجود خطر تصادف عبور نمايند. ماده 135 ـ انواع خطوطي كه روي راه‌ها بايد كشيده شود مطابق نمونه‌ها منضم به آيين‌نامه راهنمايي و رانندگي است. ماده 136 ـ تابلوها بايد مطابق نمونه بين‌المللي كه ضميمه آيين‌نامه راهنمايي و رانندگي است تهيه و نصب شود. ماده 137 ـ در محل‌هايي كه چراغ قرمز يا هر نوع علايم ايست ديگر وجود دارد ممكن است به وسيله پيكان سبزي كه در كنار چراغ قرمز تعبيه مي‌شود يا با‌نصب تابلو به وسايل نقليه اجازه داده شود كه در مسير معيني حركت نمايند در اين مورد رعايت حق تقدم پيادگان و وسايل نقليه كه با چراغ سبز جهت ديگر‌اجازه عبور داشته‌اند الزامي است. ماده 138 ـ نصب آگهي يا علامت يا تابلو يا وسايلي كه داراي شباهت با علايم راهنمايي و رانندگي باشد يا از آنها تقليد شود و يا منظور از آن، هدايت و كنترل‌وسايل نقليه باشد و يا به طريقي باعث جلوگيري از رويت علايم راهنمايي و رانندگي گردد همچنين نصب چراغ‌هاي رنگي تبليغاتي در مجاورت چراغ‌هاي‌راهنمايي به طوري كه موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است. مقامات انتظامي مي‌توانند در صورت مشاهده چنين اشيايي جهت برداشتن آنها اقدام و‌هزينه‌هاي متعلقه را دريافت نمايند. ماده 139 ـ هيچكس حق ندارد در علايم راهنمايي و رانندگي و ديگر وسايل تنظيم عبور و مرور وسايل نقليه تغييراتي بدهد و يا در متن آن تصرفاتي نمايد. ماده 140 ـ علايم راهنمايي و رانندگي كه به صورت نوشته به كار مي‌رود و نوشته‌هاي متن تابلوهاي راهنمايي و رانندگي بايد به دو زبان فارسي و لاتين باشد. ماده 141 ـ رانندگاني كه قصد گردش به راست يا چپ يا توقف را دارند مكلفند از فاصله يكصد متري محل گردش يا توقف به وسيله چراغ راهنما به ترتيب زير‌علامت بدهند: 1 ـ براي گردش به راست: چراغ راهنماي سمت راست را روشن كنند. 2 ـ براي گردش به چپ: چراغ راهنماي سمت چپ را روشن كنند. 3 ـ براي توقف: چراغ راهنماي سمت راست را روشن كنند. ماده 142 ـ رانندگان وسايل نقليه غير موتوري فاقد چراغ راهنما بايد با دست به ترتيب زير علامت بدهند: 1 ـ براي گردش به راست: دست چپ را به طرف بالا نگاهدارند. 2 ـ براي گردش به چپ: دست چپ را بطور افقي نگاهدارند. 3 ـ براي توقف: دست چپ را به طرف پايين نگاهدارند. ماده 143 ـ علايم اخباري همچنين علايم سبقت گرفتن به شرح زير است: 1 ـ در روز بوق كوتاه. 2 ـ در شيب چند بار خاموش و روشن كردن چراغ بزرگ جلوي وسيله نقليه يا تعويض استپ هنگام سبقت گرفتن، همچنين در روز و شب براي جلب توجه‌وسايل نقليه پشت سر، استفاده از چراغ راهنما ضروري است. ماده 144 ـ رانندگان وسايل نقليه‌اي كه مواد خطرناك حمل مي‌كنند بايد در طرفين و عقب وسيله نقليه تابلوهايي كه روي آن كلمه خطر با حروف درشت به رنگ‌قرمز نوشته شده باشد نصب كنند. ماده 145 ـ هر گاه وسيله نقليه‌اي شب در كنار راه توقف كند و نور كافي در محل براي تشخيص اشيا از فاصله 150 متري وجود نداشته باشد راننده (‌اعم از اينكه‌داخل وسيله نقليه باشد يا خارج آن) مكلف است چراغ‌هاي كوچك جلو و خطر عقب وسيله را روشن نگهدارد. ماده 146 ـ هر گاه در راهها، نقصي براي هر نوع وسيله نقليه موتوري ايجاد شود راننده مكلف است آن را از مسير عبور و مرور خارج و در محل مناسبي كه‌موجب سد راه و مزاحمت ساير وسايل نقليه و عابرين پياده نباشد متوقف سازد، در اين موارد و در ساير مواردي كه وسيله نقليه قادر به حركت نباشد و انتقال آن‌به محل مناسب مقدور نشود به منظور اخبار به ساير راندگان علايم ايمني به ترتيبي زير در محل قرار دهد: ‌يك مثلث نورتاب قرمز به ابعاد 30 سانتي‌متر در فاصله افتاد متري عقب و در مسير موافق عبور كاميون‌ها و تريلي‌ها و اتوبوس‌ها، مثلث مشابه ديگري در فاصله‌هفتاد متري جلو وسيله نقليه به نحوي كه كاملاً قابل رويت باشد. ماده 147 ـ اگر وسيله نقليه‌اي كه مواد خطرناك حمل مي‌كند در ساعات و شرايط مندرج در ماده 145 در راه‌ها خارج شهر از كار بيفتد راننده موظف است كه‌علاوه بر استفاده از مثلث نور تاب يك چراغ الكتريكي قرمز با باطري در فاصله هفتاد متري جلو و يكي در فاصله هفتاد متري عقب و يكي در پهلوي وسيله‌ازكارافتاده بگذارد. ماده 148 ـ رانندگان كليه وسايل نقليه موظفند كه از منتهي‌اليه سمت راست راه، حركت نمايند مگر در موارد زير: ‌الف ـ در موقع سبقت گرفتن از وسيله نقليه جلو. ب ـ موقعي كه سمت راست راه به هر علتي مسدود و غير قابل عبور باشد. ج ـ هنگام گردش به چپ. ماده 149 ـ در بزرگراه‌ها و اتوبان‌هايي كه در هر مسير حركت سه خط عبور يا بيشتر داشته باشند حركت به صورت مستمر در مسير حركت سمت چپ ممنوع‌است مگر براي سبقت يا گردش به چپ. ماده 150 ـ در راه‌هايي كه به وسيله موانع مخصوص يا سكو به دو قسمت تقسيم شده رانندگان موظفند از قسمت راست حركت كنند و حق ندارند از قسمت‌چپ استفاده نمايند و يا از روي موانع بگذارند. ماده 151 ـ در راههاي يك طرفه راننده وسايل نقليه بايد در جهت مجاز عبور كند و حركت خلاف جهت مزبور ممنوع است. ماده 152 ـ در ميادين و تقاطع‌هاي سكودار رانندگان وسايل نقليه موظفند از طرف راست ميدان و يا سكو گردش نمايند. ماده 153 ـ وسايل نقليه چرخ لاستيكي كندرو (‌يا سرعت كمتر از 30 كيلومتر) در هنگام تردد در راههايي كه مجاز اعلام شده مكلفند از منتهي‌اليه سمت راست‌و يا محل‌هايي كه براي عبور آنها تعيين شده حركت نمايند. ماده 154 ـ در مواقعي كه وسيله نقليه‌اي از روبروي وسيله نقليه ديگري در جهت مخالف حركت مي‌كند راننده هر يك از آنها بايستي حتي‌المقدور در طرف ‌راست خود حركت نمايد و مخصوصاً در راه‌هايي كه از هر طرف فقط يك وسيله نقليه مي‌تواند عبور كند رانندگان بايد سعي نمايند كه در هنگام عبور فاصله كافي‌بين دو وسيله وجود داشته باشد. ماده 155 ـ در راهها و مناطقي كه ميزان سرعت رانندگي به وسيله تابلو و يا علايم ديگر راهنمايي معين نگرديده حداكثر سرعت مجاز براي رانندگان وسايل نقليه‌به قرار زير مي‌باشد: ‌الف ـ در شهرها 1 ـ در خيابان‌ها پنجاه كيلومتر در ساعت. 2 ـ در كوچه‌ها و ميدان‌ها و پيچ‌ها بيست كيلومتر در ساعت. ب ـ در راه‌ها خارج شهر و مناطق غير مسكوني روزها 95 كيلومتر و شب‌ها 80 كيلومتر در ساعت. ماده 156 ـ راهنمايي و رانندگي مي‌تواند در مواقع يا محل‌هاي ضروري از طريق نصب تابلو يا علايم ديگر حداقل سرعت را نيز معين و اعلام نمايد. در اين‌صورت رانندگي با سرعت كمتر از حداقل مجاز نخواهد بود. ماده 157 ـ رانندگان حق ندارند در راهها آنقدر با سرعت كم حركت نمايند كه باعث كندي عبور و مرور يا اختلال در آن بشوند مگر آن كه براي احتراز از خطر و‌تصادف ضروري باشد. ماده 158 ـ رانندگان وسايل نقليه موظفند در تقاطع‌هايي كه فاقد چراغ راهنما يا مأمور انتظامي يا تابلوي ايست مي‌باشد، در سرپيچ‌ها، جاده‌هاي تنگ و تپه‌ها به‌طور كلي در محل‌هايي كه موانعي در مسير حركت آنان وجود داشته باشد همچنين در مواقع بارندگي يا مه يا كولاك و امثال آنها از سرعت وسيله نقليه تا حدي ‌كه بر حسب مورد براي احتراز از خطر يا تصادف ضرورت دارد بكاهند. ماده 159 ـ رانندگاني كه قصد سبقت گرفتن از وسايل نقليه‌اي را كه در جهت آنان حركت مي‌كنند دارند بايد پس از دادن علايم لازم فقط از سمت چپ آنها سبقت‌ گرفته و پس از سبقت و طي مسافت كافي مجدداً به طرف راست خود متوجه شوند به نحوي كه راه وسيله نقليه‌اي كه از آن سبق گرفته شده مسدود نگردد يا‌موجب تصادف نشود، سبقت گرفتن از طرف راست وسيله نقليه‌اي كه در حال گردش به چپ مي‌باشد مجاز است. ماده 160 ـ رانندگان وسايل نقليه‌اي كه از آنها سبقت گرفته مي‌شود، بايستي راه را براي وسيله نقليه‌اي كه در حال سبقت گرفتن است بازكنند و بر سرعت خود‌ نيفزايند. ماده 161 ـ سبقت گرفتن در موارد زير ممنوع است: 1 ـ در سرپيچ‌ها تند و سربالايي‌هايي كه ميدان ديد كم است. 2 ـ از پنجاه متر مانده به پيچ‌ها تا پنجاه متر بعد از آن يا در تقاطع راه‌ها يا در تقاطع راه‌آهن. 3 ـ در مواقعي كه ميدان ديد به هر علتي كافي نباشد. 4 ـ سبقت از وسيله نقليه‌اي كه خود در حال سبقت گرفتن است مگر در راههايي كه سه خط عبور و يا بيشتر داشته باشد. 5 ـ براي اتوبوس‌ها و كاميون‌ها و تريلي‌ها در معابر شهري. 6 ـ از يك صد متر مانده به مدخل تونل‌ها و پل‌ها تا انتهاي آنها. 7 ـ در تقاطعي كه با نصب علايم مخصوص سبقت گرفتن ممنوع اعلام شده باشد. ماده 162 ـ رعايت مقررات مربوط به حق تقدم عبور براي همه اجباري است مگر در مواردي كه به موجب مقررات خاص با علايم مخصوص راهنمايي خلاف‌اين حكم اجازه داده شده باشد. ماده 163 ـ حق تقدم عبور وسايل نقليه در تقاطع و ميدان‌هايي كه هيچگونه علامت و چراغ راهنما وجود نداشته باشد به ترتيب زير است: 1 ـ در تقاطع‌هاي هم عرض اگر دور وسيله نقليه‌اي كه روبروي يكديگر در حركتند بخواهند با هم داخل خيابان مجاور واحدي شوند حق تقدم عبور با وسيله‌اي‌است كه به سمت راست گردش مي‌كند. 2 ـ هر گاه دو يا چند وسيله نقليه از دو يا چند راه مختلف به مدخل تقاطع هم عرض يا ميداني رسند. حق تقدم عبور يا وسيله‌اي است كه در طرف راست وسيله ‌ديگر قرار دارد. 3 ـ در سه راهها حق تقدم عبور يا وسيله نقليه‌اي است كه مستقيم حركت مي‌كند ولو اين كه عرض خياباني كه مسير آن است از عرض خيابان تلاقي كننده كمتر ‌باشد. ماده 164 ـ در برخورد راه اصلي با راه فرعي حق تقدم با وسيله‌اي است كه از راه اصلي عبور مي‌كند. رانندگاني كه از راه فرعي وارد راه اصلي مي‌شوند بايد قبل‌از ورود به راه اصلي توقف كامل نمايند و پس از اطمينان از عدم برخورد با وسايل نقليه‌اي كه احتمالاً در راه اصلي حركت مي‌كنند وارد اين راه بشوند. ماده 165 ـ رعايت حق تقدم براي وسيله نقليه‌اي كه از راه خصوصي يا گاراژ يا كوچه يا تعميرگاه و امثال آنها به معابر عمومي وارد مي‌شود لازم است. ماده 166 ـ وسيله نقليه‌اي كه در حركت است به وسايل نقليه متوقفي كه در حال حركت كردن يا جلو و عقب يا دور زدن هستند حق تقدم دارد. ماده 167 ـ در گذرگاه عابر پياده حق تقدم عبور با عابرين پياده است. ماده 168 ـ در راههاي دو طرفه هر گاه وسيله نقليه‌اي خواهد گردش به چپ كند حق تقدم با وسيله نقليه‌اي است كه مستقيم عبور مي‌كند. ماده 169 ـ در محل پارك كنار خيابان حق تقدم براي پارك‌كردن با وسيله نقليه‌اي است كه ضمن حركت به عقب مشغول پارك كردن است. ماده 170 ـ راننده وسيله نقليه‌اي كه در حركت است هنگام شب يا هر موقع ديگري كه به علت كمي روشنايي نتواند اشيا و اشخاص را از فاصله 150 متري به‌خوبي تشخيص دهد بايد چراغ‌هاي آن را به ترتيب مقرر در مواد بعدي روشن نمايد. ماده 171 ـ در خيابان‌ها و جاده‌هايي كه نور كافي وجود دارد، بايد فقط از چراغ‌هاي كوچك و در صورت خرابي ناگهاني چراغ‌هاي كوچك جلو از نور پايين ‌چراغ‌ها بزرگ استفاده شود. ماده 172 ـ در ساعاتي كه چراغها روشن باشند اگر چند وسيله نقليه متصل با هم حركت كنند روشن كردن چراغ‌هايي كه به لحاظ محل نصبشان پوشيده مي‌شوند‌ ضرورت ندارد ولي در هر حال چراغ‌هاي جلو وسيله اول و چراغ عقب وسيله آخر بايد روشن باشند. ماده 173 ـ رانندگان وسايل نقليه موتوري موظفند كه در جاده‌ها از نور بالا استفاده نمايند مگر در موارد زير: 1 ـ در موقع روبرو شدن با وسيله نقليه‌اي كه در جهت مخالف حركت مي‌كند، در اين صورت راننده بايستي از فاصله 150 متري از نور پايين استفاده كند. 2 ـ هنگامي كه وسيله نقليه از فاصله 150 متري عقب وسيله نقليه ديگري كه در حال حركت عبور مي‌كند مگر وقتي كه در حال سبقت گرفتن گرفتن باشد. ماده 174 ـ قواعد گردش در تقاطع راه‌ها به شرح زير است: 1 ـ براي گردش به راست بايد وسيله نقليه را به منتهي‌اليه سمت راست هدايت كرده و كاملاً از كنار تقاطع گذشت. 2 ـ براي گردش به چپ بايستي از فاصله يكصد متري تقاطع با دادن علامت وارد مسير سمت چپ شده به طوري كه پس از ورود به تقاطع وسيله در حدود مركز‌تقاطع قرار گيرد و سپس با رعايت حق تقدم عبور وسايل نقليه‌اي كه مستقيم در حركتند با حداقل سرعت به چپ گردش نمايد به نحوي كه پس از ورود به خيابان‌مورد نظر در مجاورت محور وسط آن خيابان قرار گيرد. ماده 175 ـ در راه‌هاي يك طرفه براي گردش به چپ رانندگان موظفند وسيله نقليه را به منتهي اليه طرف چپ راه هدايت و سپس به هدايت و سپس به چپ ‌گردش كنند. ماده 176 ـ دور زدن در فاصله يكصد و پنجاه متري پيچ‌ها و سربالايي‌ها كه ميدان ديد كافي نيست همچنين از روي خط ممتد ممنوع است. ماده 177 ـ عقب راندن وسيله نقليه هنگام ضرورت بايد با احتياط كامل براي احتراز از وقع هر گونه حادثه و انسداد راه عبور وسايل نقليه صورت گيرد. ماده 178 ـ رانندگان وسايل نقليه همگاني كه مسافر ندارند بايد در ايستگاههايي كه از طرف راهنمايي و رانندگي علامت‌گذاري شده متوقف شوند مگر اينكه‌ واحد مذكور مقررات ديگري اعلام كند. ماده 179 ـ كليه رانندگان وسايل نقليه براي سوار و پياده كردن سرنشينان خود بايستي فقط در محل‌ها مجاز و در منتهي‌اليه سمت راست سواره‌ رو توقف نمايند. ماده 180 ـ در نقاط غير مسكوني و خراج از شهر توقف كوتاه يا طولاني حتماً بايد در پاركينگ‌هايي كه در حاشيه راه احداث شده انجام شود. ماده 181 ـ هيچ راننده‌اي مجاز نيست وسيله نقليه‌اي را كه موتور آن روشن است ولو در محل مجاز متوقف سازند و خود از آن پياده و دور شود. در سراشيبي ‌بايد پس از توقف چرخهاي جلوي وسيله نقليه به سمت راست كنار راه استقرار يابد. ماده 182 ـ رانندگان وسايل نقليه در موارد زير موظفند به ترتيبي كه در زير مقرر مي‌شود توقف نمايند. 1 ـ در موقع برخورد با وسيله نقليه امدادي كه دستگاه‌هاي اخبار صوتي يا بصري خود را بكار انداخته باشند بايد وسيله نقليه را به منتهي‌اليه سمت راست راه‌هدايت و عنداللزوم تا گذشتن وسايل نقليه امدادي متوقف شوند. 2 ـ قبل از ورود به تقاطعي كه فاقد علايم يا مأمور راهنمايي است بايد توقف كنند و سپس با احتياط كامل از تقاطع بگذرند. 3 ـ قبل از رسيدن به گذرگاه عابر پياده و در صورت عبور اشخاص بايد وسيله نقليه خود را متوقف سازند و با حركت دادن دست چپ رانندگان پشت سر را نيز به ‌توقف دعوت نمايند. 4 ـ هنگام برخورد با اتومبيل‌هاي مدارس كه براي سوار و پياده كردن دانش‌آموزان در حال توقف مي‌باشند. ماده 183 ـ توقف در محل‌هاي زير ممنوع است: 1 ـ پياده‌رو و گذرگاه عابر پياده. 2 ـ مقابل مدخل خيابانها و جاده‌ها و كوچه‌ها يا مدخل اتومبيل رو ساختمان‌ها. 3 ـ داخل تقاطع. 4 ـ در فاصله پانزده متري ميداني يا تقاطع يا سه راه‌ها يا تقاطع راه‌آهن. 5 ـ پنج متري شيرهاي آب منصوب در راهها. 6 ـ پانزده متري اطراف چراغ راهنماهاي تابلوي راهنمايي كه در كنار جاده‌ها نصب شده است. 7 ـ كوچه‌ها. 8 ـ از ابتدا تا انتهاي پيچها. 9 ـ در فاصله پانزده متري مدخل گاراژهاي آتش‌نشاني، پليس و بيمارستانها. 10 ـ كنار وسايل نقليه‌اي كه خود متوقف مي‌باشند. (‌توقف دوبله) 11 ـ روي پلها و داخل تونل‌ها و معابر هوايي (‌راههايي كه بر روي پايه قرار دارند) 12 ـ در خيابان‌هايي كه پياده‌رو آنها قابل عبور نبوده و پياده اجباراً از قسمتي از سواره‌ رو عبور مي‌كنند. 13 ـ در ايستگاه‌ها وسايل نقليه عمومي و حريم آنها كه با علايم راهنمايي مشخص است. 14 ـ در محل‌هايي كه تابلوهاي توقف مطلقاً ممنوع نصب شده است. 15 ـ در هر نقطه از معابر به منظور تعمير وسيله نقليه جز در مورد ماده 146 كه بايد به ترتيب مقرر در همان ماده عمل شود. 16 ـ در محل‌هايي كه دستگاه پاركومتر نصب شده در كنار راه به علت نيانداختن سكه در داخل آن با پايان يافتن زمان معين و يا ازكارافتادن دستگاه كه علامت ‌پاركينگ ممنوع را نشان دهد. 17 ـ در سطح آسفالت جاده‌هاي دوبانده. 18 ـ در خطوط عبور بزرگراه‌ها و اتوبان‌ها. ماده 184 ـ رانندگان موتورسيكلت بايستي در موقع رانندگي فقط روي زين موتور بنشينند و حق ندارند شخص ديگري را بر ترك سوار كنند مگر اينكه در ترك‌نيز يك زين كامل نصب شده يا موتورسيكلت داراي سايد كار باشد. ماده 185 ـ رانندگي با دوچرخه ركابدار بدون داشتن زين محكم در محل مخصوص ممنوع است. ماده 186 ـ دو تركه سوار كردن اشخاص روي دو چرخه ممنوع است. ماده 187 ـ دوچرخه سواران مكلفند: 1 ـ هنگام حركت كاملاً از طرف راست راه عبور نمايند. 2 ـ در صورت تعدد دوچرخه‌سواران در يك رديف حركت كنند مگر آن كه معبري ويژه براي آنها اختصاص داده شده باد در اين صورت حق ندارند از خارج معبر‌ويژه و مخصوص عبور نمايند. ماده 188 ـ عبور دوچرخه‌سوار از پياده‌رو و وسط دسته‌جات، بازار و نقاط شلوغ و پرتردد ممنوع است. ماده 189 ـ رانندگان موتورسيكلت و دوچرخه حق ندارند در راهها حين رانندگي بار و اشياي ديگري حمل كنند يا حركت ورزشي نمايند يا اعمالي انجام دهند‌ كه مستلزم بر داشت دست‌هاي آنان از روي فرمان باشد. ماده 190 ـ در ساير موارد پيش‌بيني نشده در اين آيين‌نامه، ملاك عمل آيين‌نامه راهنمايي و رانندگي جاري در كشور است. ماده 191 ـ جداول جرايم رانندگي در مناطق آزاد بر اساس ماده 45 قانون وصول برخي از درآمدهاي دولت و مصرف آن در موارد معين ـ مصوب 1369 ـ بنا به‌پيشنهاد دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد و تصويب وزارت كشور خواهد بود. اين تصويب‌نامه در تاريخ 17/8/1373 به تاييد مقام محترم رياست جمهوري رسيده است. حسن حبيبي - معاون اول رييس جمهور تبصره 2(الحاقي 24ˏ09ˏ1384) - خودرو‌هاي سواري كه از طريق منطقه آزاد چابهار وارد كشور مي‌شوند تا سقف يكصد دستگاه با تأييد نيروي انتظامي مي‌توانند تا منطقه نيك‌ شهر تردد نمايند. تبصره 3 (الحاقي 27ˏ09ˏ1387) - با عنايت به اتصال منطقه آزاد تجاري - صنعتي اروند به سرزمين اصلي خودروهاي پلاك گذاري شده مجازند تا شعاع چهل كيلومتري مطابق محدوده نقشه پيوست كه تأييد شده به مهر «پيوست تصويبنامه هيئت وزيران» است و ماشين آلات سنگين راه سازي از جمله لودر، فينيشر، گريدر، غلطك، ترينچر و اسكوي پير در حد نياز استان تا پليس راه هاي ورودي به استان تردد نمايند. آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1373/07/09 شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی ایران اکثریت وزرای عضو شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 1373/7/9 ب. ت. ب. اختیار تفویضی هیات وزیران(‌موضوع تصویب‌نامه شماره.16632/ت30ه- مورخ 1373/2/13) به استناد بند (‌د) ماده 4 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی‌ایران - مصوب 1372 - و با عنایت به تایید مقام معظم فرماندهی کل قوا، آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران را‌به شرح زیر تصویب نمودند: ماده 1 - اصطلاحات و کلماتی که در این آیین‌نامه به کار برده شده، دارای معانی زیر است: 2) وسیله نقلیه موتوری: وسیله نقلیه زمینی که نیروی محرکه آن به وسیله موتور تامین می‌شود. 3) وسیله نقلیه برقی: وسیله نقلیه زمینی که نیروی محرکه آن به وسیله موتور برقی تامین می‌شود. 9) مسافر: شخصی که به منظور جابه جایی از نقطه‌ای به نقطه دیگ از انواع وسایل نقلیه استفاده می‌کند. 10) سواری: وسیله نقلیه موتوری زمینی دارای چهار چرخ که برای جابه جایی حداکثر شش مسافر (‌با راننده) ساخته شده باشد. 21) آمبولانس: وسیله نقلیه موتوری با تجهیزات امدادی درمانی که برای جابه جایی بیمار و یا مصدوم ساخته شده است. 24) وسیله نقلیه باربری: وسیله نقلیه موتوری زمینی که برای حمل بار ساخته شده و کابین راننده از قسمت بار به وسیله دیواره‌ای مقاوم مجزا باشد. فصل دوم - شماره گذاری و نقل و انتقال مالکیت ماده 2 - هر وسیله نقلیه موتوری زمینی و یدک و شبه یدک متصل که بر اساس مقررات مناطق آزاد وارد شده و در منطقه به کار گرفته می‌شود، باید دارای پلاک‌مخصوصی باشد که در منطقه مربوط ارائه شود. ماده 3 - مالکین وسایل نقلیه مذکور در ماده 2 ی. ن. ق. آنان موظفند جهت شماره‌گذاری و اخذ پلاک و برگ تایید مالکیت وسیله نقلیه خود به راهنمایی‌و رانندگی مربوط مراجعه و فرمهای مخصوص را تنظیم و امضا نمایند و به ضمیمه مدارک مورد نیاز تسلیم کنند.‌مامورین راهنمایی و رانندگی منطقه از حرکت‌اتومبیل‌هایی که در موعد مقرر شماره‌گذاری نشده‌اند جلوگیری به عمل خواهند آورد. ماده 4 - پلاک صرفاً به اشخاص حقیقی و یا حقوقی مالک وسایل نقلیه تعلق می‌گیرد و کلیه مسئولیتهای ناشی از استفاده غیر مجاز از آن نیز به عهده آنان م. ب.. ماده 5 - نقل و انتقال مالکیت وسیله نقلیه و اطلاعات مورد نیاز به وسیله متصدی شماره‌گذاری در برگ تایید مالکیت اتومبیل ثبت می‌شود. ماده 6 - فروشنده مکلف است در هنگام فروش وسیله نقلیه خود، پلاک و فرم مخصوص تنظیم شده را جهت استفاده مجدد خود به واحد شماره‌گذاری تحویل دهد. ماده 7 - در صورت نقل و انتقال مالکیت وسیله نقلیه خریدار موظف است بلافاصله پس از خریداری برابر مفاد ماده 2 نسبت به شماره‌گذاری وسیله نقلیه و اخذ پلاک جدید و برگ تایید مالکیت به نام خود اقدام نماید. ماده 8 - اشخاصی که وسایل نقلیه آنان در خارج از محدوده مناطق آزاد شماره‌گذاری شده، می‌توانند برابر دستورالعملی که از طرف سازمان اعلام می‌شود، برای‌وسیله نقلیه خود مطابق مفاد این آیین‌نامه پلاک اخذ نمایند، پلاک قبلی این قبیل وسایل نقلیه مادام که در منطقه بکارگرفته می‌شوند در سازمان منطقه نگهداری‌می‌شود و اطلاعات آنها به نیروی انتظامی منتقل می‌گردد. ماده 9 - سازمان منطقه در موارد زیر می‌تواند از انجام شماره‌گذاری خودداری نماید: ماده 10 - شماره‌گذاری وسیله نقلیه از طریق تحویل پلاک و برگ تایید ملایکت به مالک وسیله نقلیه و ی. ن. ق. وی انجام خواهد شد. انواع پلاکها و‌ابعاد و رنگهای آنها برای وسایل نقلیه مختلف همچنین مدارک مورد نیاز برای شماره‌گذاری و چگونگی ارائه سرویس‌های مربوط به شماره‌گذاری به وسیله‌دستورالعملی که با هماهنگی سازمان مربوط و راهنمایی و رانندگی تهیه خواهد شد تعیین می‌شود. ماده 11 - راهنمایی و رانندگی پس از شماره‌گذاری وسیله نقلیه سندی که حاوی اطلاعات مربوط به مشخصات وسیله نقلیه و نقل و انتقالات مالکیت آن و‌مشخصات خریدار و فروشنده باشد، صادر و در اختیار مالک ی. ن. ق. وی می‌گذارد. ماده 12 - هر گاه برگ ما لکیت یا پلاک وسیله نقلیه مفقود یا ضایع شود، مالک وسیله نقلیه موظف است حداکثر ظرف 48 ساعت شخصاً یا به وسیله نماینده‌قانونی خود جهت اخذ المثنی برگ تایید مالکیت و یا پلاک جدید به واحد شماره‌گذاری مراجعه و برابر دستورالعمل مربوط اقدام کند. ماده 13 - راهنمایی و رانندگی می‌تواند به سازندگان و فروشندگان و حمل‌کنندگان و واردکنندگان و صادرکنندگان وسایل نقلیه فقط جهت عرضه نمودن و یا‌حمل و نقل آنها از محلی به محل دیگر بدون انجام تشریفات شماره‌گذاری پلاک موقت با مدت اعتبار تعیین شده تحویل دهد. ماده 14 - اشخاصی که به عنوان وسیله نقلیه تحت مالکیت خود پلاک اخذ نموده‌اند، صرفاً مجاز به استفاده از آن روی همان وسیله نقلیه خواهند بود. ماده 15 - وسیله نقلیه با پلاک ترانزیت که از طریق مبادی ورودی، وارد مناطق آزاد می‌شود، چنانچه راننده یا مالک آن تمایل به استفاده از وسیله را داشته باشد،‌پس از انجام تشریفات لازم از طریق سازمان، برای مدت زمان معین پلاک موقت دریافت می‌نماید. ماده 16 - وسیله نقلیه‌ای که در مناطق آزاد شماره‌گذاری شده پس از تشریفات گمرکی به مدت مربوط به ورود اتومبیل‌های خارجی مجوز تردد موقت سایر نقاط کشور دریافت خواهد کرد. تبصره1 (اصلاحی 1384/09/24) - وسایل نقلیه شماره‌گذاری شده در منطقه آزاد چابهار می‌توانند تا شعاع 30 کیلومتری از مرز منطقه آزاد تردد نمایند (‌محور چابهار - ایرانشهر تا پلیس راه). تبصره 2(الحاقی 1384/09/24) - خودرو‌های سواری که از طریق منطقه آزاد چابهار وارد کشور می‌شوند تا سقف یکصد دستگاه با تایید نیروی انتظامی می‌توانند تا منطقه نیک شهر تردد نمایند. تبصره 3 (الحاقی 1387/09/27) - با عنایت به اتصال منطقه آزاد تجاری - صنعتی اروند به سرزمین اصلی خودروهای پلاک گذاری شده مجازند تا شعاع چهل کیلومتری مطابق محدوده نقشه پیوست که تایید شده به مهر «پیوست تصویبنامه هیات وزیران» است و ماشین آلات سنگین راه سازی از جمله لودر، فینیشر، گریدر، غلطک، ترینچر و اسکوی پیر در حد نیاز استان تا پلیس راه های ورودی به استان تردد نمایند. فصل سوم - گواهینامه رانندگی ماده 17 - هر کس بخواهد با هر نوع وسیله نقلیه موتوری در محدوده مناطق آزاد رانندگی نماید باید دارای گواهی‌نامه معتبر رانندگی مربوط به آن وسیله باشد. ماده 18 - گواهی‌نامه‌های رانندگی معتبر عبارتند از: 1 - گواهی‌نامه‌های صادر شده در داخل کشور. 2 - گواهینامه‌های خارجی معتبر مورد تایید مناطق آزاد. فصل چهارم - معاینه وسایل نقلیه ماده 19 - کلیه وسایل نقلیه موتوری باید دارای برگ معتبر معاینه فنی (‌تایید صحت فنی) که به وسیله راهنمایی و رانندگی هر منطقه آزاد صادر می‌شود باشند. ماده 20 - هر گاه در وسیله نقلیه عیب و نقص فنی بروز نماید و یا از وضعیت استاندارد خارج شود و یا تردد و به کارگری آن خطرناک و ناامن تشخیص داده شود،‌راهنمایی و رانندگی هر منطقه ضمن اخذ برگ معاینه فنی، وسیله نقلیه را به تعمیرگاه هدایت می‌کند و تا زمانی که صحت فنی وسیله نقلیه تایید نشده باشد تردد‌و بکارگیری آن مجاز نخواهد بود. ماده 21 - راهنمایی و رانندگی هر منطقه می‌تواند موارد معاینه فنی و استانداردهای هر قسمت را مشخص و اعلام نماید. ماده 22 - چنانچه سازمان هر یک از مناطق آزاد برای ایمنی تردد و یا جلوگیری از آلودگی محیط زیست نصب تجهیزاتی را بر روی وسایل نقلیه ضروری اعلام نماید همگان موظف به رعایت آن می‌باشند. ماده 23 - راهنمایی و رانندگی هر منطقه بر حسب ضرورت می‌تواند صدور برگ معاینه فنی را برای مدت یک سال به اشخاص حقیقی و یا حقوقی واگذار نماید‌و تمدید آن برای دوره‌های یک ساله بلامانع است. ماده 24 - برگ و برچسب معاینه فنی در مرکز مجاز معاینه فنی وسایل نقلیه که برای بازدید صحت قسمتهای مختلف وسیله نقلیه و رعایت مقررات و‌استانداردهای مربوط به آن آماده شده به وسیله بازدیدکننده فنی صادر می‌شود. بازدیدکننده فنی شخصی است که تمام مقررات و استانداردهای معاینه فنی را‌می‌داند. ماده 25 - در موارد زیر راهنمایی و رانندگی هر منطقه می‌تواند از صدور مجوز انجام معاینه فنی برای تعمیرگاه‌ها و یا اشخاص خودداری کرده و یا مجوز صادره‌را باطل نماید: 1) در صورتی که مسئول مرکز معاینه و یا بازدیدکننده فنی دارای سابقه محکومیت کیفری موثر باشد. ماده 26 - مجوز صدور برگ معاینه فنی وسایل نقلیه قابل انتقال به دیگران نیست. ماده 27 - برای هر مرکز مجاز معاینه فنی و بازدیدکننده فنی از طرف راهنمایی و رانندگی هر منطقه معرفی نامه صادر خواهد شد. ماده 28 - مراکز مجاز معاینه فنی به وسیله یک تابلو مخصوص مشخص می‌شوند که در هنگام ابطال مجوز باید آن را عودت دهند. ماده 29 - بازرسان راهنمایی و رانندگی هر منطقه در هر زمان می‌توانند از نحوه عمل مراکز معاینه فنی و دفاتر و مدارک مربوط بازدید به عمل آورند و مسئولین مراکز ملزم به همکاری می‌باشند. ماده 30 - به وسیله مناطق آزاد برای بازدید فنی (‌بازدید به وسیله نیروی انتظامی انجام می‌شود) و صدور برگ معاینه فنی و برچسب، مبلغی (‌طبق آیین‌نامه اجرایی اخذ عوارض در مناطق تجاری - صنعتی) به عنوان تعرفه تعیین می‌شود که هنگام مراجعه باید پرداخت شود. ماده 31 - مشخصات دستگاه‌های لازم برای بازدید فنی از سوی راهنمایی و رانندگی هر منطقه تعیین و اعلام می‌شود و مراکز معاینه فنی باید دستگاه‌های مذکور‌را در مدت زمان تعیین شده تهیه و مورد استفاده قرار دهند. ماده 32 - هر مرکز مجاز معاینه فنی باید دفتری را به منظور ثبت مشخصات وسایل نقلیه مورد بازدید اختصاص دهد. ماده 33 - راننده هر وسیله نقلیه که مرتکب تصادف منجر به جرح یا فوت شود، موظف است صحنه تصادف را حفظ کرده و مراتب را در اسرع وقت به راهنمایی‌و رانندگی منطقه اطلاع دهد و مادام که تشریفات مربوط به رسیدگی به تصادف وسیله کارشناسان خاتمه نیافته از تغییر وضعیت صحنه تصادف خودداری کند،‌لیکن در تصادفات منجر به خسارات چنانچه وسیله نقلیه قابل حرکت باشد راننده ملزم است آن را در نزدیکترین محلی که موجب سد معبر نشود برای رسیدگی و بازدید متوقف سازد. تبصره - چنانچه راننده وسیله نقلیه مراتب وقوع تصادف را اطلاع ندهد، مالک وسیله نقلیه و سایر سرنشینان موظف به دادن اطلاع می‌باشند. ماده 34 - رسیدگی به کلیه تصادفات رانندگی در مناطق آزاد به وسیله کارشناسان راهنمایی و رانندگی هر منطقه که برای این منظور آموزش دیده‌اند، با تنظیم فرمهای مربوط انجام پذیرفته و به مراجع صلاحیتدار ارسال می‌شود. ماده 35 - رانندگان و سرنشینان وسیله نقلیه‌ای که تصادف نموده‌اند در صورت وقوع جرح موظفند کمکهای مورد نیاز را به مجروحین نموده نسبت به اعزام آنان به مراکز درمانی اقدام نمایند. ماده 36 - چنانچه رانندگان و سرنشینان وسیله نقلیه‌ای که تصادف نموده قادر به رساندن مصدومین به مراکز درمانی نباشد سایر افراد حاضر به شرط داشتن توانایی موظفند ضمن انجام کمکهای لازم در صورت نیاز، مصدومین را به مراکز درمانی منتقل کنند. در این گونه موارد مامورین فقط اجازه دارند مشخصات‌کمک دهنده را ثبت نمایند. ماده 37 - مراکز درمانی در هر صورت ملزم به پذیرش مصدومین ناشی از تصادفات و انجام اقدامات لازم در این زمینه می‌باشند. ماده 38 - مراکز درمانی و پزشکان ملزم به تکمیل فرم گزارش رجوع مصدومین تصادفات و شرح اقدامات انجام شده برای هر یک از آنان و ارسال به راهنمایی و‌رانندگی منطقه م. ب.. ماده 39 - چنانچه در هنگام معالجه مصدومین یا سایر بیماران مشخص شود رانندگان آنان در آینده سبب خطر برای خود و سایرین خواهند شد پزشک معالج باید مراتب را به راهنمایی و رانندگی منطقه اطلاع دهد. ماده 40 - راننده هر وسیله نقلیه‌ای که با وسایل نقلیه در حال توقف، حیوانات، علایم راهنمایی، چراغ برق، درخت و سایر اجسام تصادف نماید، باید مراتب را‌به راهنمایی و رانندگی منطقه اطلاع دهد. ماده 41 - تعمیرگاه‌ها و توقف گاهها موظفند ظرف 24 ساعت پس از رویت وسیله نقلیه‌ای که آثار تصادف و برخورد در آن وجود دارد مراتب را به راهنمایی و‌رانندگی منطقه اطلاع دهند. ماده 42 - راهنمایی و رانندگی هر منطقه می‌تواند به منظور کاهش میزان تصادفات، رانندگان مقصر را تحت آموزش مجدد قرار دهند. ماده 43 - اشخاص حق ندارند هیچ نوع وسیله نقلیه‌ای را که فاقد لوازم و تجهیزات مذکور در این فصل، یا دارای لوازم و تجهیزات مخالف مقررات باشد، در‌راهها برانند یا برای رانندگی در اختیار دیگری بگذارند. ماده 44 - کلیه وسایل نقلیه موتوری دارای چهار چرخ یا بیشتر، حداقل باید دارای چراغ‌هایی به شرح زیر باشند: 1 - دو چراغ با نور سفید در طرفین جلو که نور آنها قابل تبدیل به سمت بالا و پایین باشد، به نحوی که به وسیله نور بالا اشخاص و یا اشیا از فاصله 150 متری و‌به وسیله نور پایین از فاصله 35 متری تشخیص داده شوند. 2 - دو چراغ کوچک با نور زرد یا سفید برای تشخیص عرض وسیله نقلیه در منتهی‌الیه طرفین جلو، نور این چراغها باید از فاصله 150 متری دیده شود. 3 - دو چراغ با نور قرمز جهت تشخیص عرض وسیله نقلیه در منتهی‌الیه طرفین عقب، نور این چراغها باید از فاصله 150 متری دیده شود. 4 - دو چراغ کوچک با نور قرمز برای ترمز در طرفین عقب که به محض گرفتن ترمز روشن شود، نور این چراغها باید از فاصله 150 متری دیده شود. 5 - یک چراغ به رنگ سفید برای روشن نمودن پلاک عقب. 6 - یک چراغ کوچک به رنگ زرد یا سفید در عقب که فقط هنگام استفاده از دنده عقب روشن شود. 7 - دو نور تاب قرمز در طرفین عقب. ماده 45 - موتورسیکلت باید حداقل یک چراغ و حداکثر دو چراغ با نور سفید در جلو که تا فاصله 150 متری را روشن نماید و یک چراغ قرمز با شیشه نور تاب‌قابل رویت از فاصله 150 متری در عقب و دو آیینه روی فرمان داشته باشد. ماده 46 - هر دو چرخه باید یک چراغ با نور سفید در جلو که تا مسافت 150 متری را روشن نماید و یک چراغ قرمز و نور تاب قابل رویت از فاصله 20 متری در‌عقبی و یک زنگ یا بوق که صدای آن از فاصله 30 متری شنیده شود، داشته باشد. ماده 47 - هیچ وسیله نقلیه موتوری نباید بیش از چهار چراغ نور سفید و زرد در جلو داشته باشد که نوری بیش از 300 شمع تولیدکننده و نور هر چراغ عقب نیز‌نباید از 3 شمع کمتر باشد. ماده 48 - وسایل نقلیه موتوری سنگین که حداقل 205 سانتی متر عرض و حداقل 9 متر طول داشته باشند می‌توانند علاوه بر چراغ‌های مذکور در ماده 45 دو‌چراغ با نور زرد در جلو و سه چراغ با نور قرمز در عقب داشته باشند. استفاده از این چراغها تنها در راههای فاقد روشنایی مجاز است. ماده 49 - وسایل نقلیه موتوری با طول 6 متر یا بیشتر باید در هر پهلو حداقل چهار چراغ کوچک با نور زرد یا قرمز یا به همین تعداد نور تاب داشته باشند. ماده 50 - کلیه وسایل نقلیه موتوری باید دارای حداقل چهار چراغ چشمک زن با نور زرد باشند که دو چراغ در طرفین جلو و دو چراغ در طرفین عقب به عنوان راهنما کار کنند. ماده 51 - وسایل نقلیه راهنمایی و رانندگی، آمبولانس، نیروی انتظامی و آتش نشانی باید دو چراغ قرمزگردان در مرتفع‌ترین نقطه خود داشته و مجهز به آژیر و‌بلندگو باشند. ماده 52 - در مواردی که بکارگیری چراغهای الکتریکی، با ایمنی محموله وسایل نقلیه، مغایرت داشته باشد، باید از چراغهای ایمنی و نور تاب استفاده شود. ماده 53 - هر وسیله نقلیه موتوری دارای چهار چرخ یا بیشتر باید، حداقل دارای دو سیستم جداگانه ترمز باشد که یک سیستم برای متوقف ساختن وسیله نقلیه و سیستم دیگر برای نگهداشتن وسیله نقلیه در حال توقف به کار گرفته شود. ماده 54 - هر دو چرخه موتوردار و موتورسیکلت باید دارای دو سیستم ترمز باشد که یکی بر روی چرخ جلو و دیگری بر روی چرخ عقب اثر نماید. ماده 55 - هر دوچرخه باید حداقل دارای یک سیستم ترمز باشد که بر روی چرخ عقب یا هر دو چرخ اثر نماید. ماده 56 - یدک‌ها و شبه یدک‌هایی که ظرفیت آنها از 1400 کیلوگرم بیشتر است باید دارای سیستم ترمز باشند. ماده 57 - هر وسیله نقلیه موتوری چهار چرخ یا بیشتر باید حداقل دارای یک آینه مخصوص در داخل اطاق و یک آینه مخصوص در بیرون اطاق سمت راننده‌باشد. به نحوی که عبور وسایل نقلیه از پشت سر و پهلو برای راننده قابل رویت باشد. ماده 58 - کلیه وسایل نقلیه موتوری دارای شش چرخ یا بیشتر باید در پشت تمام چرخها دارای گل پخش‌کن باشند. ماده 59 - هر وسیله نقلیه موتوری دارای شیشه جلو باید مجهز به دستگاهی برای پاک کردن باران، برف و رطوبت شیشه باشد که به طور خودکار یا به دلخواه‌راننده کار کند. ماده 60 - تمام شیشه‌های وسایل نقلیه موتوری باید از نوع ایمنی باشد. ماده 61 - نصب شیشه‌های رنگی که دید راننده را بسیار محدود کند یا استفاده از اسپری‌هایی که این محدودیت را ایجاد نماید ممنوع است. ماده 62 - نصب شیشه‌هایی که نور را کاملاً منعکس نماید (‌با استفاده از اسپری یا عامل دیگر) روی وسایل نقلیه ممنوع است. ماده 63 - کلیه وسایل نقلیه موتوری باید دارای منبع اگزوز باشند که مانع از ایجاد صدای ناهنجار شود. مستقیم کردن خروجی اگزوز ممنوع است. ماده 64 - تمام صندلی‌های وسایل نقلیه موتوری باید مجهز به کمربند ایمنی باشد. ماده 65 - راننده و ترک‌نشین موتورسیکلت باید از کلاه ایمنی استفاده نمایند. ماده 66 - کلیه وسایل نقلیه موتوری باید یک مثلث نورتاب قابل رویت از فاصله 150 متری همراه داشته باشند. ماده 67 - کلیه وسایل نقلیه مسافربری باید دارای جعبه کمک‌های اولیه و کپسول آتش‌نشانی مناسب باشند. ماده 68 - وسایل نقلیه موتوری که راهنمایی و رانندگی اعلام نماید باید مجهز به دستگاه سرعت‌نگار باشند. ماده 69 - عاج لاستیک چرخ‌ها وسایل نقلیه در ساییده‌ترین قسمت نباید کمتر از 2 میلی‌متر باشد. فصل هفتم - مقررات حمل و نقل بار و مسافر ماده 70 - حمل مسافر و بار بیش از ظرفیت مجاز وسیله نقلیه ممنوع است. ماده 71 - نصب باربند و حمل بار روی سقف اتوبوس و مینی‌بوس ممنوع است. ماده 72 - حمل هر گونه مواد محترقه و آتش زا و سریع‌الاشتعال توسط وسایل نقلیه مسافربری ممنوع است. ماده 73 - وسایل نقلیه مسافربری به تناسب فصل باید دارای تجهیزات گرم‌کننده و سردکننده باشند. ماده 74 - رانندگان وسایل نقلیه مسافربری مکلفند در ساعات شب و با تاریک شدن هوا چراغ داخل وسیله نقلیه را روشن نگهدارند. ماده 75 - اتوبوسها و سرویس‌ها مدارس ملزم به داشتن یک نفر خدمه می‌باشند. ماده 76 - رانندگان وسایل نقلیه باربری موظفند در هنگام بارگیری با استفاده از وسایل مناسب بار وسیله نقلیه خود را کاملاً مهار نمایند و در صورت لزوم به‌وسیله پوشش آن را محفوظ نمایند هر گاه محموله یا قسمتی از آن سقوط کند راننده مسئول است. ماده 77 - طول و عرض بار وسایل نقلیه باربری نباید از اطاق بار آن بیرون باشد. ماده 78 - راننده یا مالک وسیله نقلیه باربری مسئول خسارت وارده به راه در اثر حمل بار غیر مجاز م. ب.. ماده 79 - توزیع وسایل نقلیه باربری در مکانهایی که باکسول نصب گردیده انجام می‌شود رانندگان وسایل نقلیه باربری موظفند وسایل نقلیه خود را در جهت توزین به روی باسکول‌ها هدایت کنند. ماده 80 - هر گاه در موقع توزین معلوم شود که بیش از وزن مجاز بارگیری شده، بار اضافی تخلیه می‌شود. مسئولین انبار کردن و حفظ بار اضافی به عهده راننده یا مالک وسیله نقلیه م. ب.. ماده 81 - مناطق آزاد می‌توانند جهت حمل محمولاتی که قابل تجزیه و تفکیک نبوده بیش از ظرفیت یا بزرگتر از حجم معین است، پروانه مخصوص که حاوی مشخصات و ظرفیت وسیله نقلیه حمل کننده و وزن و ابعاد بار و مسیر و تعداد دفعات رفت و برگشت یا مدت حمل مستمر است صادر کنند. ماده 82 - حمل مایعات باید به وسیله تانکر انجام شود و حمل مایعات در مخازن نیمه خالی ممنوع است. ماده 83 - حمل مواد محترقه و آتشزا فقط با وسایل نقلیه مخصوص مجاز است. ماده 84 - طول و عرض وسایل نقلیه برابری همان است که بر طبق مشخصات کاتالوگ کارخانه سازنده تعیین شده ولی ظرفیت آن به وسیله شماره‌گذاری تعیین‌می‌شود. فصل هشتم - مقررات مختلف ماده 85 - عابرین پیاده هنگام حرکت در طول راه‌هایی که پیاده‌رو دارد حق ندارند از سواره‌رو عبور کنند. ماده 86 - در راه‌هایی که پیاده‌رو وجود ندارد و یا در صورت وجود به جهاتی قابل استفاده نباشد عابرین پیاده موظفند هنگام حرکت در طول سواره‌رو از‌منتهی‌الیه سمت چپ خود به نحوی عبور نمایند که حرکت وسایل نقلیه مقابل در خلاف جهت ایشان انجام گیرد. ماده 87 - عابرین پیاده موظفند برای گذشتن از عرض راه حتماً از گذرگاه عابر پیاده عبور نمایند. ماده 88 - در تقاطع‌های فاقد گذرگاه عابر پیاده هم سطح، عابرین پیاده موظفند هنگام عبور از گذرگاه عابر پیاده از چراغ راهنمایی نیز متابعت نمایند. ماده 89 - عابرین پیاده برای عبور از عرض راه مکلفند به طور ناگهانی از پیاده‌رو داخل سواره‌رو نشده ضمن توجه به مسیر عبور وسایل نقلیه با احتیاط از‌کوتاهترین مسیر از عرض راه عبور نمایند. ماده 90 - اشخاصی که به هر عنوان بر روی راه‌ها کار می‌کنند قبل از شروع به کار باید علایم ایمنی عبور و مرور را در محل و به لباسهای کارگران و وسایل نقلیه‌خود نصب نمایند. در غیر این صورت مامورین موظف به جلوگیری از فعالیت آنان می‌باشند. ماده 91 - ب. غ. از ماموران راهنمایی و رانندگی هیچ کس حق ندارد برای هدایت و حفاظت وسایل نقلیه در سواره‌رو و خیابان بایستند یا قدم بزند. ماده 92 - اشخاصی که به وسیله چرخ معلولین (‌ویلچر) حرکت می‌کنند و یا کودکانی که به وسیله کالسکه حمل می‌شوند در حکم عابر پیاده می‌باشند. ماده 93 - رانندگان وسایل نقلیه در حال حرکت موظفند برای جلوگیری از تصادف فاصله مناسبی را نسبت به وسیله نقلیه جلویی خود حفظ نمایند. در راههایی که سرعت مجاز بیش از 60 کیلومتر در ساعت است فاصله مجاز بین وسایل نقلیه یک متر به ازای هر کیلومتر ساعت م. ب.. ماده 94 - وسایل نقلیه موتوری با طول بیش از 12 متر موقع عبور در راه‌های غیر مسکونی باید فاصله بیشتری با وسایل نقلیه جلویی خود داشته باشند به نحوی که وسیله نقلیه دیگری که از آنها سبقت می‌گیرد بتواند پس از سبقت مجدداً در جلوی آنها وارد مسیر اولیه شود. ماده 95 - وسایل نقلیه‌ای که به صورت کاروان و دسته جمعی در راهی عبور می‌کنند نیز مشمول ماده 92 می‌باشند. ماده 96 - حرکت با دنده خلاصی در سرازیری‌ها ممنوع است. ماده 97 - امتناع از قبول مسافر و همچنین نرساندن مسافر به مقصد برای وسایل نقلیه مسافربری عمومی در حال سرویس ممنوع است. ماده 98 - رانندگان هنگام رانندگی حق صحبت با استعمال دخانیات و یا خوردن و آشامیدن را نداشته و باید صرفاً به هدایت وسیله توجه داشته باشند. ماده 99 - اشخاصی که مواد مخدر یا مشروبات الکلی و یا داروهای آرام بخش و خواب‌آور مصرف نمایند تا رفع کامل آثار آن حق رانندگی ندارند. ماده 100 - وسایل نقلیه امدادی جهت انجام ماموریت فوری در صورت به کاربردن چراغ گردان مخصوص یا آژیر تا حدودی که موجب تصادف نشوند مجاز به‌انجام اعمال زیر می‌باشند: 1 - توقف در محل ممنوعه. 2 - تجاوز از سرعت مجاز. 3 - سبقت از سمت راست وسیله نقلیه دیگر. 4 - عبور از طرف چپ راه. 5 - دور زدن در نقاط ممنوعه. 6 - گذشتن از چراغ قرمز یا عدم رعایت علائم دیگرایست، مشروط به اینکه از سرعت وسیله نقلیه در این گونه محل‌ها تا حد امکان کاسته شود. ماده 101 - وسایل نقلیه امدادی که مجاز به داشتن آژیر می‌باشند فقط در مواقعی که برای انجام ماموریت فوریتی در حرکتند باید از آنها استفاده نمایند. ماده 102 - اتومبیل‌های مدارس فقط در مواقع سوار و پیاده کردن دانش‌آموزان حق استفاده از علایم مخصوص را دارند. ماده 103 - راندن وسیله نقلیه‌ای که بیش از ظرفیت مجاز بار یا مسافر گرفته باشد ممنوع است. ماده 104 - راندن وسایل نقلیه در پیاده‌رو یا از وسط دستجات ممنوع است. ماده 105 - سوارشدن یا سوارکردن اشخاص در قسمت خارجی وسیله نقلیه ممنوع است. ماده 106 - سوارشدن یا سوارکردن اشخاص در قسمت بار و یا روی بار وسایل نقلیه بار و یا روی بار وسایل نقلیه باربری ممنوع است. ماده 107 - درب‌های هر وسیله نقلیه در حال حرکت باید کاملاً بسته باشد و بازکردن آنها قبل از توقف کامل مجاز نیست. ماده 108 - چنانچه درب وسیله نقلیه به گونه‌ای بازشود که برای عابرین یا وسایل نقلیه دیگر خطر به وجود آورد سرنشین یا راننده مسئول خواهد بود. ماده 109 - رانندگان وسایل نقلیه هنگام عبور از معابر و گذرگاه‌های تنگ یا پر جمعیت و یا در مواردی که بیشتر از 50 متر مقابل آنها مرئی نیست مکلفند آهسته‌حرکت کنند و در صورت احتمال حداکثر یا اخلال نظم و مزاحمت بر حسب مورد وسیله نقلیه را کند و یا آن را متوقف سازند. ماده 110 - هیچ کس حق ندارد وسیله نقلیه‌ای که متعلق به او نیست یا برای رانندگی در اختیار او گذاشته نشده را بدون اجازه کسی که آن را در اختیار دارد از‌محل خود حرکت دهد یا با آن رانندگی کند مگر ماموران انتظامی آن هم در حدود مقررات و وظایف قانونی. ماده 111 - هیچ کس نمی‌تواند به شخص فاقد گواهینامه رانندگی لازم اجازه رانندگی یا وسیله نقلیه خود را بدهد. ماده 112 - هنگامی که وسیله نقلیه بخواهد از تقاطع بدون راه‌بند راه‌آهن بگذرد، راننده باید در پنج متری تقاطع توقف کند درب وسیله نقلیه را بازکرده و به‌صدای احتمالی عبور قطار گوش کند، چنانچه از عدم عبور قطار مطمئن شد وسیله نقلیه را در دنده قرارداده، بدون عوض کردن دنده از تقاطع عبور کند. ماده 113 - چنانچه ماموران راهنما در محل تقاطع راه‌آهن حضور داشته باشند عبور وسایل نقلیه از تقاطع باید با فرمان آنان انجام گیرد. ماده 114 - ماموران مسئول راه مکلفند از عبور و مرور در راه‌هایی که به واسطه خرابی یا علل دیگر خطرناک می‌باشند تا تعمیر و دفع علل خطر جلوگیری به‌عمل آورند یا از حرکت برخی از انواع وسایل نقلیه و یا از وسایل نقلیه‌ای که مجهز به وسایل لازم نیستند ممانعت به عمل آورند. ماده 115 - حمل جنازه باید با وسایل نقلیه مخصوص انجام گیرد مگر با اجازه راهنمایی و رانندگی. ماده 116 - هیچ کس حق ندارد در حالی که سوار بر دوچرخه باشد به وسایل نقلیه در حال حرکت تکیه و آنها را وسیله حرکت خود قرار دهد. ماده 117 - تکیه نمودن و آویزان شدن اشخاص به وسایل نقلیه ممنوع است. ماده 118 - هیچ کس حق ندارد در حالی که سوار بر کفش‌های چرخدار یا اتومبیل‌های اسباب بازی یا چرخ‌های بلبرینگ باشد در سواره رو حرکت کند. ماده 119 - هیچ کس حق ندارد بر روی سواره رو زباله یا شیشه یا قطعات فلزی و مایعات لزج بریزد و به طور کلی هر چیزی که باعث سد راه و یا ایجاد خطر و‌انحراف وسایل نقلیه از مسیر حرکت باشد ممنوع است. ماده 120 - هر راننده باید از علایم راهنمای و رانندگی اطاعت نماید. ماده 121 - راهنمایی و رانندگی می‌تواند استفاده از لوازم یا تجهیزات مشخصی را برای رانندگان یا وسیله نقلیه ممنوع سازد. ماده 122 - راهنمایی و رانندگی می‌تواند با هماهنگی سازمان منطقه آزاد شکل ظاهری و رنگ و نوار رنگی و تجهیزات هر نوع وسیله نقلیه را بسته به نوع‌استفاده از آن تعیین و اعلام نماید. ماده 123 - در وسایل نقلیه باربری اطاق خواب جزو اطاق راننده محسوب می‌شود. ماده 124 - موتورسیکلت‌ها نباید از نیم ساعت قبل از غروب تا نیم ساعت پس از طلوع آفتاب در راههایی که حداکثر سرعت مجاز در آنها بیش از 80 کیلومتر در‌ساعت است حرکت نمایند. ماده 125 - راهنمایی و رانندگی می‌تواند در صورتی که به سلامت جسمی یا روحی دارنده گواهینامه برای کنترل وی بر وسیله نقلیه، تردید کند وی را به مراجع‌پزشکی ذیصلاح معتمد جهت آزمایش و ارسال نتیجه، معرفی نماید. ماده 126 - هیچ کس حق ندارد به علایم راهنمایی و رانندگی صدمه بزند. ماده 127 - راهنمایی و رانندگی می‌تواند استفاده از خط عبوری در منتهی‌الیه سمت چپ راه را برای پاره‌ای وسایل نقلیه ممنوع سازد مشروط بر اینکه هر مسیر‌راه حداقل دارای سه خط عبور باشد. ماده 128 - حمل سرنشین در داخل خانه سیار هنگام یدک‌کشی آن ممنوع است. ماده 129 - راهنمایی و رانندگی هر گونه اطلاعیه یا اخطاریه را به آخرین آدرس مالکین وسیله نقلیه خواهد فرستاد، پانزده روز پس از ارسال آنها تلقی بر اطلاع مالک خواهد بود. ماده 130 - در صورتی که پارک وسیله نقلیه موجب سد معبر شود و یا برای تردد سایر وسایل نقلیه ایجاد خطر نماید به وسیله عوامل راهنمایی و رانندگی و با‌امکانات لازم به محل مناسب انتقال می‌یابد. در این صورت هزینه جابه جایی و نگهداری وسیله نقلیه علاوه بر پرداخت جریمه تخلف به عهده مالک خواهد بود. ماده 131 - مسابقه گذاردن بین دو یا چند وسیله نقلیه یا حرکت در موازات یکدیگر و راه‌ندادن به وسایل نقلیه دیگر برای سبقت مجاز ممنوع است. فصل نهم - علائم راهنمایی و رانندگی ماده 132 - علایم راهنمایی و رانندگی که برای کنترل و تنظیم عبور و مرور در راه‌های مناطق آزاد به کار می‌رود به وسیله راهنمایی و رانندگی تعیین و در‌محل‌های مناسب نصب می‌گردد. کلیه رانندگان وسایل نقلیه و عابرین پیاده موظفند از علایم مذکور تبعیت نمایند. ماده 133 - کنترل و تنظیم عبور و مرور به وسیله چراغ، تابلوها، خطوط، نوشته‌ها، ماموران انتظامی و یا هر وسیله دیگری که بر حسب مورد مقتضی باشد به‌عمل می‌آید. در هر حال فرمان ماموران راهنمایی و رانندگی بر تمام علایم دیگر مقدم است. ماده 134 - در محل‌هایی که عبور و مرور به وسیله چراغ راهنمایی کنترل می‌شود رنگ‌های زیر برای مقاصدی که معین شده به کار می‌رود: 1 - چراغ سبز برای حرکت: وسایل نقلیه‌ای که با چراغ سبز روبرو می‌شوند حق عبور یا گردش را دارند مگر آن که گردش به وسیله علامت دیگری ممنوع شده‌باشد در هر حال وسایل نقلیه در حال گردش باید حق تقدم وسایل نقلیه‌ای که مستقیماً می‌روند و حق تقدم عابرین پیاده‌ای که از گذرگاه پیاده‌رو در حرکتند رعایت‌نمایند. 2 - چراغ زرد برای احتیاط: وسایل نقلیه‌ای که با چراغ زرد روبرو می‌شوند بایستی قبل از خط ایست گذرگاه عابر پیاده توقف نمایند و اگر قبلاً وارد تقاطع شده‌اند موظفند به حرکت خود ادامه دهند و از تقاطع و گذرگاه عابر، عبور نمایند. 3 - چراغ قرمز برای ایست کامل: وسایل نقلیه‌ای که با چراغ قرمز روبرو می‌شوند باید قبل از خط ایست گذرگاه عابر پیاده توقف کامل نمایند و در صورت نبودن‌خط ایست در فاصله پنج متری چراغ راهنمایی بایستند و تا روشن شدن چراغ سبز منتظر بمانند. 4 - چراغ چشمک زن زرد برای عبور با احتیاط: وسایل نقلیه مکلفند با مشاهده این چراغ از تقاطع و گذرگاه پیاده با احتیاط کامل و سرعت کم عبور نمانید. 5 - چراغ چشمک زن قرمز برای ایست و عبور: وسایل نقلیه در صورت برخورد با این چراغ باید قبل از ورود به تقاطع یا گذرگاه پیاده توقف کامل کنند و پس از‌اطمینان از عدم وجود خطر تصادف عبور نمایند. ماده 135 - انواع خطوطی که روی راه‌ها باید کشیده شود مطابق نمونه‌ها منضم به آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی است. ماده 136 - تابلوها باید مطابق نمونه بین‌المللی که ضمیمه آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی است تهیه و نصب شود. ماده 137 - در محل‌هایی که چراغ قرمز یا هر نوع علایم ایست دیگر وجود دارد ممکن است به وسیله پیکان سبزی که در کنار چراغ قرمز تعبیه می‌شود یا با‌نصب تابلو به وسایل نقلیه اجازه داده شود که در مسیر معینی حرکت نمایند در این مورد رعایت حق تقدم پیادگان و وسایل نقلیه که با چراغ سبز جهت دیگر‌اجازه عبور داشته‌اند الزامی است. ماده 138 - نصب آگهی یا علامت یا تابلو یا وسایلی که دارای شباهت با علایم راهنمایی و رانندگی باشد یا از آنها تقلید شود و یا منظور از آن، هدایت و کنترل‌وسایل نقلیه باشد و یا به طریقی باعث جلوگیری از رویت علایم راهنمایی و رانندگی گردد همچنین نصب چراغ‌های رنگی تبلیغاتی در مجاورت چراغ‌های‌راهنمایی به طوری که موجب اشتباه رانندگان گردد ممنوع است. مقامات انتظامی می‌توانند در صورت مشاهده چنین اشیایی جهت برداشتن آنها اقدام و‌هزینه‌های متعلقه را دریافت نمایند. ماده 139 - هیچکس حق ندارد در علایم راهنمایی و رانندگی و دیگر وسایل تنظیم عبور و مرور وسایل نقلیه تغییراتی بدهد و یا در متن آن تصرفاتی نماید. ماده 140 - علایم راهنمایی و رانندگی که به صورت نوشته به کار می‌رود و نوشته‌های متن تابلوهای راهنمایی و رانندگی باید به دو زبان فارسی و لاتین باشد. ماده 141 - رانندگانی که قصد گردش به راست یا چپ یا توقف را دارند مکلفند از فاصله یکصد متری محل گردش یا توقف به وسیله چراغ راهنما به ترتیب زیر‌علامت بدهند: 1 - برای گردش به راست: چراغ راهنمای سمت راست را روشن کنند. 2 - برای گردش به چپ: چراغ راهنمای سمت چپ را روشن کنند. 3 - برای توقف: چراغ راهنمای سمت راست را روشن کنند. ماده 142 - رانندگان وسایل نقلیه غیر موتوری فاقد چراغ راهنما باید با دست به ترتیب زیر علامت بدهند: 1 - برای گردش به راست: دست چپ را به طرف بالا نگاهدارند. 2 - برای گردش به چپ: دست چپ را به طور افقی نگاهدارند. 3 - برای توقف: دست چپ را به طرف پایین نگاهدارند. ماده 143 - علایم اخباری همچنین علایم سبقت گرفتن به شرح زیر است: 2 - در شیب چند بار خاموش و روشن کردن چراغ بزرگ جلوی وسیله نقلیه یا تعویض استپ هنگام سبقت گرفتن، همچنین در روز و شب برای جلب توجه‌وسایل نقلیه پشت سر، استفاده از چراغ راهنما ضروری است. ماده 144 - رانندگان وسایل نقلیه‌ای که مواد خطرناک حمل می‌کنند باید در طرفین و عقب وسیله نقلیه تابلوهایی که روی آن کلمه خطر با حروف درشت به رنگ‌قرمز نوشته شده باشد نصب کنند. ماده 145 - هر گاه وسیله نقلیه‌ای شب در کنار راه توقف کند و نور کافی در محل برای تشخیص اشیا از فاصله 150 متری وجود نداشته باشد راننده (‌اعم از اینکه‌داخل وسیله نقلیه باشد یا خارج آن) مکلف است چراغ‌های کوچک جلو و خطر عقب وسیله را روشن نگهدارد. ماده 146 - هر گاه در راهها، نقصی برای هر نوع وسیله نقلیه موتوری ایجاد شود راننده مکلف است آن را از مسیر عبور و مرور خارج و در محل مناسبی که‌موجب سد راه و مزاحمت سایر وسایل نقلیه و عابرین پیاده نباشد متوقف سازد، در این موارد و در سایر مواردی که وسیله نقلیه قادر به حرکت نباشد و انتقال آن‌به محل مناسب مقدور نشود به منظور اخبار به سایر راندگان علایم ایمنی به ترتیبی زیر در محل قرار دهد: ماده 147 - اگر وسیله نقلیه‌ای که مواد خطرناک حمل می‌کند در ساعات و شرایط مندرج در ماده 145 در راه‌ها خارج شهر از کار بیفتد راننده موظف است که‌علاوه بر استفاده از مثلث نور تاب یک چراغ الکتریکی قرمز با باطری در فاصله هفتاد متری جلو و یکی در فاصله هفتاد متری عقب و یکی در پهلوی وسیله‌ازکارافتاده بگذارد. ماده 148 - رانندگان کلیه وسایل نقلیه موظفند که از منتهی‌الیه سمت راست راه، حرکت نمایند مگر در موارد زیر: الف - در موقع سبقت گرفتن از وسیله نقلیه جلو. ب - موقعی که سمت راست راه به هر علتی مسدود و غیر قابل عبور باشد. ماده 149 - در بزرگراه‌ها و اتوبان‌هایی که در هر مسیر حرکت سه خط عبور یا بیشتر داشته باشند حرکت به صورت مستمر در مسیر حرکت سمت چپ ممنوع‌است مگر برای سبقت یا گردش به چپ. ماده 150 - در راه‌هایی که به وسیله موانع مخصوص یا سکو به دو قسمت تقسیم شده رانندگان موظفند از قسمت راست حرکت کنند و حق ندارند از قسمت‌چپ استفاده نمایند و یا از روی موانع بگذارند. ماده 151 - در راههای یک طرفه راننده وسایل نقلیه باید در جهت مجاز عبور کند و حرکت خلاف جهت مزبور ممنوع است. ماده 152 - در میادین و تقاطع‌های سکودار رانندگان وسایل نقلیه موظفند از طرف راست میدان و یا سکو گردش نمایند. ماده 153 - وسایل نقلیه چرخ لاستیکی کندرو (‌یا سرعت کمتر از 30 کیلومتر) در هنگام تردد در راههایی که مجاز اعلام شده مکلفند از منتهی‌الیه سمت راست‌و یا محل‌هایی که برای عبور آنها تعیین شده حرکت نمایند. ماده 154 - در مواقعی که وسیله نقلیه‌ای از روبروی وسیله نقلیه دیگری در جهت مخالف حرکت می‌کند راننده هر یک از آنها بایستی حتی‌المقدور در طرف راست خود حرکت نماید و مخصوصاً در راه‌هایی که از هر طرف فقط یک وسیله نقلیه می‌تواند عبور کند رانندگان باید سعی نمایند که در هنگام عبور فاصله کافی‌بین دو وسیله وجود داشته باشد. ماده 155 - در راهها و مناطقی که میزان سرعت رانندگی به وسیله تابلو و یا علایم دیگر راهنمایی معین نگردیده حداکثر سرعت مجاز برای رانندگان وسایل نقلیه‌به قرار زیر م. ب.: 1 - در خیابان‌ها پنجاه کیلومتر در ساعت. 2 - در کوچه‌ها و میدان‌ها و پیچ‌ها بیست کیلومتر در ساعت. ب - در راه‌ها خارج شهر و مناطق غیر مسکونی روزها 95 کیلومتر و شب‌ها 80 کیلومتر در ساعت. ماده 156 - راهنمایی و رانندگی می‌تواند در مواقع یا محل‌های ضروری از طریق نصب تابلو یا علایم دیگر حداقل سرعت را نیز معین و اعلام نماید. در این‌صورت رانندگی با سرعت کمتر از حداقل مجاز نخواهد بود. ماده 157 - رانندگان حق ندارند در راهها آنقدر با سرعت کم حرکت نمایند که باعث کندی عبور و مرور یا اختلال در آن بشوند مگر آن که برای احتراز از خطر و‌تصادف ضروری باشد. ماده 158 - رانندگان وسایل نقلیه موظفند در تقاطع‌هایی که فاقد چراغ راهنما یا مامور انتظامی یا تابلوی ایست می‌باشد، در سرپیچ‌ها، جاده‌های تنگ و تپه‌ها به‌طور کلی در محل‌هایی که موانعی در مسیر حرکت آنان وجود داشته باشد همچنین در مواقع بارندگی یا مه یا کولاک و امثال آنها از سرعت وسیله نقلیه تا حدی که بر حسب مورد برای احتراز از خطر یا تصادف ضرورت دارد بکاهند. ماده 159 - رانندگانی که قصد سبقت گرفتن از وسایل نقلیه‌ای را که در جهت آنان حرکت می‌کنند دارند باید پس از دادن علایم لازم فقط از سمت چپ آنها سبقت گرفته و پس از سبقت و طی مسافت کافی مجدداً به طرف راست خود متوجه شوند به نحوی که راه وسیله نقلیه‌ای که از آن سبق گرفته شده مسدود نگردد یا‌موجب تصادف نشود، سبقت گرفتن از طرف راست وسیله نقلیه‌ای که در حال گردش به چپ م. ب. مجاز است. ماده 160 - رانندگان وسایل نقلیه‌ای که از آنها سبقت گرفته می‌شود، بایستی راه را برای وسیله نقلیه‌ای که در حال سبقت گرفتن است بازکنند و بر سرعت خود نیفزایند. ماده 161 - سبقت گرفتن در موارد زیر ممنوع است: 1 - در سرپیچ‌ها تند و سربالایی‌هایی که میدان دید کم است. 2 - از پنجاه متر مانده به پیچ‌ها تا پنجاه متر بعد از آن یا در تقاطع راه‌ها یا در تقاطع راه‌آهن. 3 - در مواقعی که میدان دید به هر علتی کافی نباشد. 4 - سبقت از وسیله نقلیه‌ای که خود در حال سبقت گرفتن است مگر در راههایی که سه خط عبور و یا بیشتر داشته باشد. 5 - برای اتوبوس‌ها و کامیون‌ها و تریلی‌ها در معابر شهری. 6 - از یک صد متر مانده به مدخل تونل‌ها و پل‌ها تا انتهای آنها. 7 - در تقاطعی که با نصب علایم مخصوص سبقت گرفتن ممنوع اعلام شده باشد. ماده 162 - رعایت مقررات مربوط به حق تقدم عبور برای همه اجباری است مگر در مواردی که به موجب مقررات خاص با علایم مخصوص راهنمایی خلاف‌این حکم اجازه داده شده باشد. ماده 163 - حق تقدم عبور وسایل نقلیه در تقاطع و میدان‌هایی که هیچگونه علامت و چراغ راهنما وجود نداشته باشد به ترتیب زیر است: 1 - در تقاطع‌های هم عرض اگر دور وسیله نقلیه‌ای که روبروی یکدیگر در حرکتند بخواهند با هم داخل خیابان مجاور واحدی شوند حق تقدم عبور با وسیله‌ای‌است که به سمت راست گردش می‌کند. 2 - هر گاه دو یا چند وسیله نقلیه از دو یا چند راه مختلف به مدخل تقاطع هم عرض یا میدانی رسند. حق تقدم عبور یا وسیله‌ای است که در طرف راست وسیله دیگر قرار دارد. 3 - در سه راهها حق تقدم عبور یا وسیله نقلیه‌ای است که مستقیم حرکت می‌کند ولو این که عرض خیابانی که مسیر آن است از عرض خیابان تلاقی کننده کمتر باشد. ماده 164 - در برخورد راه اصلی با راه فرعی حق تقدم با وسیله‌ای است که از راه اصلی عبور می‌کند. رانندگانی که از راه فرعی وارد راه اصلی می‌شوند باید قبل‌از ورود به راه اصلی توقف کامل نمایند و پس از اطمینان از عدم برخورد با وسایل نقلیه‌ای که احتمالاً در راه اصلی حرکت می‌کنند وارد این راه بشوند. ماده 165 - رعایت حق تقدم برای وسیله نقلیه‌ای که از راه خصوصی یا گاراژ یا کوچه یا تعمیرگاه و امثال آنها به معابر عمومی وارد می‌شود لازم است. ماده 166 - وسیله نقلیه‌ای که در حرکت است به وسایل نقلیه متوقفی که در حال حرکت کردن یا جلو و عقب یا دور زدن هستند حق تقدم دارد. ماده 167 - در گذرگاه عابر پیاده حق تقدم عبور با عابرین پیاده است. ماده 168 - در راههای دو طرفه هر گاه وسیله نقلیه‌ای خواهد گردش به چپ کند حق تقدم با وسیله نقلیه‌ای است که مستقیم عبور می‌کند. ماده 169 - در محل پارک کنار خیابان حق تقدم برای پارک‌کردن با وسیله نقلیه‌ای است که ضمن حرکت به عقب مشغول پارک کردن است. ماده 170 - راننده وسیله نقلیه‌ای که در حرکت است هنگام شب یا هر موقع دیگری که به علت کمی روشنایی نتواند اشیا و اشخاص را از فاصله 150 متری به‌خوبی تشخیص دهد باید چراغ‌های آن را به ترتیب مقرر در مواد بعدی روشن نماید. ماده 171 - در خیابان‌ها و جاده‌هایی که نور کافی وجود دارد، باید فقط از چراغ‌های کوچک و در صورت خرابی ناگهانی چراغ‌های کوچک جلو از نور پایین چراغ‌ها بزرگ استفاده شود. ماده 172 - در ساعاتی که چراغها روشن باشند اگر چند وسیله نقلیه متصل با هم حرکت کنند روشن کردن چراغ‌هایی که به لحاظ محل نصبشان پوشیده می‌شوند ضرورت ندارد ولی در هر حال چراغ‌های جلو وسیله اول و چراغ عقب وسیله آخر باید روشن باشند. ماده 173 - رانندگان وسایل نقلیه موتوری موظفند که در جاده‌ها از نور بالا استفاده نمایند مگر در موارد زیر: 1 - در موقع روبرو شدن با وسیله نقلیه‌ای که در جهت مخالف حرکت می‌کند، در این صورت راننده بایستی از فاصله 150 متری از نور پایین استفاده کند. 2 - هنگامی که وسیله نقلیه از فاصله 150 متری عقب وسیله نقلیه دیگری که در حال حرکت عبور می‌کند مگر وقتی که در حال سبقت گرفتن گرفتن باشد. ماده 174 - قواعد گردش در تقاطع راه‌ها به شرح زیر است: 1 - برای گردش به راست باید وسیله نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست هدایت کرده و کاملاً از کنار تقاطع گذشت. 2 - برای گردش به چپ بایستی از فاصله یکصد متری تقاطع با دادن علامت وارد مسیر سمت چپ شده به طوری که پس از ورود به تقاطع وسیله در حدود مرکز‌تقاطع قرار گیرد و سپس با رعایت حق تقدم عبور وسایل نقلیه‌ای که مستقیم در حرکتند با حداقل سرعت به چپ گردش نماید به نحوی که پس از ورود به خیابان‌مورد نظر در مجاورت محور وسط آن خیابان قرار گیرد. ماده 175 - در راه‌های یک طرفه برای گردش به چپ رانندگان موظفند وسیله نقلیه را به منتهی الیه طرف چپ راه هدایت و سپس به هدایت و سپس به چپ گردش کنند. ماده 176 - دور زدن در فاصله یکصد و پنجاه متری پیچ‌ها و سربالایی‌ها که میدان دید کافی نیست همچنین از روی خط ممتد ممنوع است. ماده 177 - عقب راندن وسیله نقلیه هنگام ضرورت باید با احتیاط کامل برای احتراز از وقع هر گونه حادثه و انسداد راه عبور وسایل نقلیه صورت گیرد. ماده 178 - رانندگان وسایل نقلیه همگانی که مسافر ندارند باید در ایستگاههایی که از طرف راهنمایی و رانندگی علامت‌گذاری شده متوقف شوند مگر اینکه واحد مذکور مقررات دیگری اعلام کند. ماده 179 - کلیه رانندگان وسایل نقلیه برای سوار و پیاده کردن سرنشینان خود بایستی فقط در محل‌ها مجاز و در منتهی‌الیه سمت راست سواره رو توقف نمایند. ماده 180 - در نقاط غیر مسکونی و خراج از شهر توقف کوتاه یا طولانی حتماً باید در پارکینگ‌هایی که در حاشیه راه احداث شده انجام شود. ماده 181 - هیچ راننده‌ای مجاز نیست وسیله نقلیه‌ای را که موتور آن روشن است ولو در محل مجاز متوقف سازند و خود از آن پیاده و دور شود. در سراشیبی باید پس از توقف چرخهای جلوی وسیله نقلیه به سمت راست کنار راه استقرار یابد. ماده 182 - رانندگان وسایل نقلیه در موارد زیر موظفند به ترتیبی که در زیر مقرر می‌شود توقف نمایند. 1 - در موقع برخورد با وسیله نقلیه امدادی که دستگاه‌های اخبار صوتی یا بصری خ. ر. ب. کار انداخته باشند باید وسیله نقلیه را به منتهی‌الیه سمت راست راه‌هدایت و عنداللزوم تا گذشتن وسایل نقلیه امدادی متوقف شوند. 2 - قبل از ورود به تقاطعی که فاقد علایم یا مامور راهنمایی است باید توقف کنند و سپس با احتیاط کامل از تقاطع بگذرند. 3 - قبل از رسیدن به گذرگاه عابر پیاده و در صورت عبور اشخاص باید وسیله نقلیه خود را متوقف سازند و با حرکت دادن دست چپ رانندگان پشت سر را نیز به توقف دعوت نمایند. 4 - هنگام برخورد با اتومبیل‌های مدارس که برای سوار و پیاده کردن دانش‌آموزان در حال توقف می‌باشند. ماده 183 - توقف در محل‌های زیر ممنوع است: 1 - پیاده‌رو و گذرگاه عابر پیاده. 2 - مقابل مدخل خیابانها و جاده‌ها و کوچه‌ها یا مدخل اتومبیل رو ساختمان‌ها. 4 - در فاصله پانزده متری میدانی یا تقاطع یا سه راه‌ها یا تقاطع راه‌آهن. 5 - پنج متری شیرهای آب منصوب در راهها. 6 - پانزده متری اطراف چراغ راهنماهای تابلوی راهنمایی که در کنار جاده‌ها نصب شده است. 8 - از ابتدا تا انتهای پیچها. 9 - در فاصله پانزده متری مدخل گاراژهای آتش‌نشانی، پلیس و بیمارستانها. 10 - کنار وسایل نقلیه‌ای که خود متوقف می‌باشند. (‌توقف دوبله) 11 - روی پلها و داخل تونل‌ها و معابر هوایی (‌راههایی که بر روی پایه قرار دارند) 12 - در خیابان‌هایی که پیاده‌رو آنها قابل عبور نبوده و پیاده اجباراً از قسمتی از سواره رو عبور می‌کنند. 13 - در ایستگاه‌ها وسایل نقلیه عمومی و حریم آنها که با علایم راهنمایی مشخص است. 14 - در محل‌هایی که تابلوهای توقف مطلقاً ممنوع نصب شده است. 15 - در هر نقطه از معابر به منظور تعمیر وسیله نقلیه جز در مورد ماده 146 که باید به ترتیب مقرر در همان ماده عمل شود. 16 - در محل‌هایی که دستگاه پارکومتر نصب شده در کنار راه به علت نیانداختن سکه در داخل آن با پایان یافتن زمان معین و یا ازکارافتادن دستگاه که علامت پارکینگ ممنوع را نشان دهد. 17 - در سطح آسفالت جاده‌های دوبانده. 18 - در خطوط عبور بزرگراه‌ها و اتوبان‌ها. ماده 184 - رانندگان موتورسیکلت بایستی در موقع رانندگی فقط روی زین موتور بنشینند و حق ندارند شخص دیگری را بر ترک سوار کنند مگر اینکه در ترک‌نیز یک زین کامل نصب شده یا موتورسیکلت دارای ساید کار باشد. ماده 185 - رانندگی با دوچرخه رکابدار بدون داشتن زین محکم در محل مخصوص ممنوع است. ماده 186 - دو ترکه سوار کردن اشخاص روی دو چرخه ممنوع است. ماده 187 - دوچرخه سواران مکلفند: 1 - هنگام حرکت کاملاً از طرف راست راه عبور نمایند. 2 - در صورت تعدد دوچرخه‌سواران در یک ردیف حرکت کنند مگر آن که معبری ویژه برای آنها اختصاص داده شده باد در این صورت حق ندارند از خارج معبر‌ویژه و مخصوص عبور نمایند. ماده 188 - عبور دوچرخه‌سوار از پیاده‌رو و وسط دسته‌جات، بازار و نقاط شلوغ و پرتردد ممنوع است. ماده 189 - رانندگان موتورسیکلت و دوچرخه حق ندارند در راهها حین رانندگی بار و اشیای دیگری حمل کنند یا حرکت ورزشی نمایند یا اعمالی انجام دهند که مستلزم بر داشت دست‌های آنان از روی فرمان باشد. ماده 190 - در سایر موارد پیش‌بینی نشده در این آیین‌نامه، ملاک عمل آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی جاری در کشور است. ماده 191 - جداول جرایم رانندگی در مناطق آزاد بر اساس ماده 45 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین - مصوب 1369 - بنا به‌پیشنهاد دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و تصویب وزارت کشور خواهد بود. این تصویب‌نامه در تاریخ 1373/8/17 به تایید مقام محترم ریاست جمهوری رسیده است. حسن حبیبی - معاون اول رئیس جمهور

موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1

موارد مرتبط

برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین