آیین‌نامه
آیین نامه چگونگی بازرسی کار با اصلاحات و الحاقات بعدی
به استناد تبصره ماده (۹۹) و تبصره (۱) ماده (۸۶) قانون كار جمهوري اسلامي ايران، «آيين نامه چگونگي بازرسي كار» كه در جلسه مورخ 09 /12 /1400 «شوراي عالي حفاظت فني» بازنگري و توسط آن شورا پيشنهاد شده است، به شرح زير تصويب مي‌گردد.
"آيين نامه چگونگي بازرسي كار"
مصوب 1401,01,20
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول ـ كليات
ماده ۱ ـ هدف و دامنه كاربرد
اين آيين نامه به استناد تبصره ماده (۹۹) و تبصره (۱) ماده (۸۶) قانون كار جمهوري اسلامي ايران به منظور ايجاد وحدت رويه، يكسان سازي عمليات اجرايي و هدفمندسازي بازرسي ها از كارگاه هاي موضوع ماده (۸۵) قانون كار، تدوين گرديده و رعايت آن براي كليه بازرسان كار الزامي است.
ماده ۲ ـ تعاريف: در اين آيين نامه اصطلاحات زير در معاني مشروح ذيل به كار مي روند:
۱. بازرس كار : بازرس كار فردي است كه از سوي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي با رعايت مقررات مندرج در ماده (۹۷) قانون كار، وظيفه نظارت بر اجراي صحيح قانون كار و ضوابط حفاظت فني در كارگاه هاي مشمول آن قانون را عهده دار است.
۲. بازرسي كار : فرآيندي است كه طي آن الزامات اجراي قانون كار در كارگاه توسط بازرس كار مورد بررسي و پايش قرار مي گيرد.
۳. شوراي عالي حفاظت فني : شورايي است كه مطابق با مواد (۸۵) و (۸۶) قانون كار مسئوليت تهيه موازين و آيين نامه هاي حفاظت فني را عهده دار است.
۴. كميته حفاظت فني و بهداشت كار : كميته اي است كه به استناد ماده (۹۳) قانون كار و آيين نامه مرتبط به منظور تأمين مشاركت كارفرمايان و كارگران در اجراي مقررات موضوعي قانون كار و آيين نامه هاي حفاظت فني و بهداشت كار در كارگاه ها تشكيل مي گردد.
فصل دوم ـ مقررات
ماده ۳ ـ بازرس كار موظف است براي نظارت بر حسن اجراي مقررات قانون كار و آيين نامه هاي شوراي عالي حفاظت فني، با انجام بازرسي از كارگاه هاي مشمول قانون كار، نسبت به بررسي موارد، تذكرِ ايرادات و نواقص و صدور ابلاغيه رفع نقص مربوط به ضوابط حفاظت فني و شرايط كار اقدام نمايد و در صورت نياز ضمن اخذ مدارك مربوط به امور كار و كارگر و كارگاه، مي تواند از تمام يا قسمتي از دفاتر، اسناد و مدارك تصويربرداري يا رونوشت تحصيل نمايد.
تبصره ـ دستورالعمل هاي مرتبط با بازرسي كار از سوي اداره كل بازرسي كار تدوين و ابلاغ مي شوند.
ماده ۴ ـ بازرسي از كارگاه با هماهنگي واحد بازرسي كار ذيربط انجام مي شود و مستلزم هماهنگي و اخذ مجوز از كارفرما نيست.
تبصره ـ ورود بازرسان كار به كارگاه هاي خانوادگي منوط به اجازه كتبي دادستان محل است.
ماده ۵ ـ همراه داشتن كارت شناسايي ويژه بازرسي كار كه به امضاي وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي رسيده است براي بازرسان كار الزامي است و بايد هنگام بازرسي از كارگاه ها نسبت به رويت آن به مقامات رسمي يا مسئولين كارگاه اقدام نمايند.
ماده ۶ ـ بازرس كار هنگام بازرسي از كارگاه ها با توجه به نوع صنعت و نوع كار بايد به آيين نامه هاي مرتبط توجه و به مواد آن استناد نمايد.
ماده ۷ ـ چنانچه بازرس كار در حين بازرسي از كارگاه، عملكرد دستگاه يا شرايط قسمتي از كارگاه را خطرناك تشخيص دهد، مكلف است مراتب احتمال وقوع حادثه و رفع خطر را فوراً و كتباً حسب ماده (۱۰۵) قانون كار به كارفرما يا نماينده وي اطلاع داده و متعاقباً از طريق اداره متبوع ضمن ابلاغ رسمي موضوع، نسبت به درخواست قرار تعطيل از مرجع قضايي اقدام نمايد.
ماده ۸ ـ بازرس كار در زمان بازرسي از كارگاه بايد نواقص و ايرادات مشهود را به كارفرما يا نماينده وي اعلام نمايد و سپس طبق دستورالعمل هاي اداره كل بازرسي كار، گزارش مستند مشخصات كارگاه و نواقص موجود را بر اساس مشاهدات و بررسي ها تهيه و به اداره متبوع خود تسليم نمايد.
ماده ۹ ـ ادارات تعاون، كار و رفاه اجتماعي بايد بر اساس گزارش بازرس كار ذيربط، موارد نقص كارگاه را با تعيين مهلت معقول براي رفع نواقص و ايرادات (حسب ماهيت و اهميت موضوع) به كارفرما ابلاغ نمايد.
ماده ۱۰ ـ بازرس كار در صورت عدم رفع تمام يا برخي از نواقص و ايرادات ابلاغ شده بايد از طريق اداره متبوع نسبت به درخواست تعقيب كارفرمايان متخلف از مراجع قضايي اقدام نمايد.
ماده ۱۱ ـ بازرس كار براي تأييد رفع نقص يا رفع خطر از دستگاه يا كارگاه بايد حسب دستور مقام قضايي و اداره متبوع از كارگاه بازرسي مجدد بعمل آورد.
ماده ۱۲ ـ بازرس كار موظف است كليه حوادث ناشي از كار را بر اساس مقررات و دستورالعمل هاي مرتبط كه از طرف اداره كل بازرسي كار صادر مي شود مورد بازرسي، بررسي و تجزيه و تحليل قرارداده و نسبت به تهيه و تنظيم گزارشات و ابلاغ لازم به كارفرما به منظور جلوگيري از وقوع حوادث مشابه اقدام نمايد.
ماده 13 ـ بازرس كار موظف است گزارشات حوادث بررسي شده را به اداره متبوع خود تحويل دهد تا در صورت درخواست مراجع انتظامي يا قضايي براي آن ها ارسال شود.
ماده ۱۴ ـ بازرس كار براي بررسي و تنظيم حوادث منجر به فوت و يا نقص عضو، بايد گزارش پزشكي قانوني را اخذ نمايد.
ماده ۱۵ ـ بررسي حوادث ناشي از كار يا اظهار نظر كارشناسي در خصوص پرونده هايي كه شخص بازرس كار يا يكي از بستگان نسبي وي تا طبقه سوم و يا يكي از نزديكان سببي درجه اول ايشان به طور مستقيم در آن ذينفع باشد، ممنوع است.
ماده ۱۶ ـ بازرس كار موظف است در بررسي حوادث ناشي از كار چنانچه حادثه به علت نقص ايمني در كارگاه يا تجهيزات مرتبط اتفاق افتاده باشد و احتمال تكرار وقوع حادثه وجود داشته باشد، طبق ماده (۱۰۵) قانون كار اقدام نمايد.
ماده ۱۷ ـ بازرس كار موظف است براي تشكيل و فعال نمودن كميته هاي حفاظت فني و بهداشت كار، راهنمايي لازم را در اختيار كارفرمايان قرار دهد و در صورت صلاحديد اداره متبوع حسب مورد در جلسات اين كميته ها شركت نمايد.
ماده ۱۸ ـ ارجاع و انجام امور غيرمرتبط و خارج از وظايف مصرح در ماده (۹۶) قانون كار به بازرسان كار در اجراي فرآيند بازرسي از كارگاه منوط به هماهنگي با اداره كل بازرسي كار خواهد بود.
ماده ۱۹ ـ بازرس كار در بازرسي از كارگاه موظف است نسبت به اجراي تعهدات كارفرمايان در ثبت و اعلام حوادث اتفاق افتاده به ادارات تعاون، كار و رفاه اجتماعي محل، نظارت و موارد نقص را در ابلاغيه درج نمايد.
ماده ۲۰ ـ بازرسان كار در انجام وظايف قانوني نبايد مرتكب تخلفات مندرج در مواد (۲۵) و (۹۱) قانون مديريت خدمات كشوري و همچنين ماده (۸) قانون رسيدگي به تخلفات اداري شوند؛ در غير اين صورت بر اساس تصميم هيأت‌هاي رسيدگي به تخلفات اداري كارمندان موضوع بررسي و مجازات هاي فصل سوم قانون مذكور اعمال خواهد شد. ضمناً انجام اعمالي كه ايجاد شائبه يا سوء‌ظن مي نمايد (هرگونه هداياي نقدي و غيرنقدي، تسهيلات، اخذ توصيه و نظاير آن تحت هر شكل) با هر عنوان ممنوع است.
ماده ۲۱ ـ ممانعت كارفرما از ورود بازرس كار به داخل كارگاه نبايد منجر به اقدام نامتعارف و غيرقانوني بازرس كار براي ورود به كارگاه شود. در اين شرايط بازرس كار صرفاً بايد درخواست اعمال مجازات هاي مقرر در ماده (۱۷۹) قانون كار را از طريق اداره متبوع به مرجع قضايي تسليم نمايد.
اين آيين نامه به استناد تبصره ماده (۹۹) قانون كار جمهوري اسلامي ايران مشتمل بر ۲۱ ماده و ۲ تبصره، در يكصد و هفتاد و چهارمين جلسه شـوراي عالي حفاظت فني مورخ 09 /12 /1400 تدوين و در تاريخ 20 /1 /1401 به تصويب وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي رسيده است. اين آيين نامه جايگزين آيين نامه قبلي مصوب وزير كار و امور اجتماعي در تاريخ 08 /09 /1377 مي شود.
وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي ـ حجت الله عبدالملكي
مصوب 1401/01/20 شورای عالی حفاظت فنی
به استناد تبصره ماده (99) و تبصره (1) ماده (86) قانون کار جمهوری اسلامی ایران، «آیین‌نامه چگونگی بازرسی کار» که در جلسه مورخ 1400/12/09 «شورای عالی حفاظت فنی» بازنگری و توسط آن شورا پیشنهاد شده است، به شرح زیر تصویب می‌گردد.
ماده 1 - هدف و دامنه کاربرد
ماده 2 - تعاریف: در این آیین‌نامه اصطلاحات زیر در معانی مشروح ذیل به کار می روند:
1. بازرس کار : بازرس کار فردی است که از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ب. ر. م. مندرج در ماده (97) قانون کار، وظیفه نظارت بر اجرای صحیح قانون کار و ضوابط حفاظت فنی در کارگاه های مشمول آن قانون را عهده دار است.
4. کمیته حفاظت فنی و بهداشت کار : کمیته ای است که به استناد ماده (93) قانون کار و آیین‌نامه مرتبط به منظور تامین مشارکت کارفرمایان و کارگران در اجرای مقررات موضوعی قانون کار و آیین‌نامه های حفاظت فنی و بهداشت کار در کارگاه ها تشکیل می‌گردد.
ماده 3 - بازرس کار موظف است برای نظارت بر حسن اجرای مقررات قانون کار و آیین‌نامه های شورای عالی حفاظت فنی، با انجام بازرسی از کارگاه های مشمول قانون کار، نسبت به بررسی موارد، تذکرِ ایرادات و نواقص و صدور ابلاغیه رفع نقص مربوط به ضوابط حفاظت فنی و شرایط کار اقدام نماید و در صورت نیاز ضمن اخذ مدارک مربوط به امور کار و کارگر و کارگاه، می‌تواند از تمام یا قسمتی از دفاتر، اسناد و مدارک تصویربرداری یا رونوشت تحصیل نماید.
تبصره - دستورالعمل های مرتبط با بازرسی کار از سوی اداره کل بازرسی کار تدوین و ابلاغ می‌شوند.
ماده 4 - بازرسی از کارگاه با هماهنگی واحد بازرسی کار ذیربط انجام می‌شود و مستلزم هماهنگی و اخذ مجوز از کارفرما نیست.
تبصره - ورود بازرسان کار به کارگاه های خانوادگی منوط به اجازه کتبی دادستان محل است.
ماده 5 - همراه داشتن کارت شناسایی ویژه بازرسی کار که به امضای وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده است برای بازرسان کار الزامی است و باید هنگام بازرسی از کارگاه ها نسبت به رویت آن به مقامات رسمی یا مسئولین کارگاه اقدام نمایند.
ماده 6 - بازرس کار هنگام بازرسی از کارگاه ها ب. ت. ب. نوع صنعت و نوع کار باید به آیین‌نامه های مرتبط توجه و به مواد آن استناد نماید.
ماده 7 - چنانچه بازرس کار در حین بازرسی از کارگاه، عملکرد دستگاه یا شرایط قسمتی از کارگاه را خطرناک تشخیص دهد، مکلف است مراتب احتمال وقوع حادثه و رفع خطر را فوراً و کتباً حسب ماده (105) قانون کار به کارفرما یا نماینده وی اطلاع داده و متعاقباً از طریق اداره متبوع ضمن ابلاغ رسمی موضوع، نسبت به درخواست قرار تعطیل از مرجع قضایی اقدام نماید.
ماده 8 - بازرس کار در زمان بازرسی از کارگاه باید نواقص و ایرادات مشهود را به کارفرما یا نماینده وی اعلام نماید و سپس طبق دستورالعمل های اداره کل بازرسی کار، گزارش مستند مشخصات کارگاه و نواقص موجود را بر اساس مشاهدات و بررسی ها تهیه و به اداره متبوع خود تسلیم نماید.
ماده 9 - ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی باید بر اساس گزارش بازرس کار ذیربط، موارد نقص کارگاه را با تعیین مهلت معقول برای رفع نواقص و ایرادات (حسب ماهیت و اهمیت موضوع) به کارفرما ابلاغ نماید.
ماده 10 - بازرس کار در صورت عدم رفع تمام یا برخی از نواقص و ایرادات ابلاغ شده باید از طریق اداره متبوع نسبت به درخواست تعقیب کارفرمایان متخلف از مراجع قضایی اقدام نماید.
ماده 11 - بازرس کار برای تایید رفع نقص یا رفع خطر از دستگاه یا کارگاه باید حسب دستور مقام قضایی و اداره متبوع از کارگاه بازرسی مجدد به عمل آورد.
ماده 12 - بازرس کار موظف است کلیه حوادث ناشی از کار را بر اساس مقررات و دستورالعمل های مرتبط که از طرف اداره کل بازرسی کار صادر می‌شود مورد بازرسی، بررسی و تجزیه و تحلیل قرارداده و نسبت به تهیه و تنظیم گزارشات و ابلاغ لازم به کارفرما به منظور جلوگیری از وقوع حوادث مشابه اقدام نماید.
ماده 13 - بازرس کار موظف است گزارشات حوادث بررسی شده را به اداره متبوع خود تحویل دهد تا در صورت درخواست مراجع انتظامی یا قضایی برای آن ها ارسال شود.
ماده 14 - بازرس کار برای بررسی و تنظیم حوادث منجر به فوت و یا نقص عضو، باید گزارش پزشکی قانونی را اخذ نماید.
ماده 15 - بررسی حوادث ناشی از کار یا اظهار نظر کارشناسی در خصوص پرونده هایی که شخص بازرس کار یا یکی از بستگان نسبی وی تا طبقه سوم و یا یکی از نزدیکان سببی درجه اول ایشان به طور مستقیم در آن ذینفع باشد، ممنوع است.
ماده 16 - بازرس کار موظف است در بررسی حوادث ناشی از کار چنانچه حادثه به علت نقص ایمنی در کارگاه یا تجهیزات مرتبط اتفاق افتاده باشد و احتمال تکرار وقوع حادثه وجود داشته باشد، طبق ماده (105) قانون کار اقدام نماید.
ماده 17 - بازرس کار موظف است برای تشکیل و فعال نمودن کمیته های حفاظت فنی و بهداشت کار، راهنمایی لازم را در اختیار کارفرمایان قرار دهد و در صورت صلاحدید اداره متبوع حسب مورد در جلسات این کمیته ها شرکت نماید.
ماده 18 - ارجاع و انجام امور غیرمرتبط و خارج از وظایف مصرح در ماده (96) قانون کار به بازرسان کار در اجرای فرآیند بازرسی از کارگاه منوط به هماهنگی با اداره کل بازرسی کار خواهد بود.
ماده 19 - بازرس کار در بازرسی از کارگاه موظف است نسبت به اجرای تعهدات کارفرمایان در ثبت و اعلام حوادث اتفاق افتاده به ادارات تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل، نظارت و موارد نقص را در ابلاغیه درج نماید.
ماده 20 - بازرسان کار در انجام وظایف قانونی نباید مرتکب تخلفات مندرج در مواد (25) و (91) قانون مدیریت خدمات کشوری و همچنین ماده (8) قانون رسیدگی به تخلفات اداری شوند؛ در غیر این صورت بر اساس تصمیم هیات‌های رسیدگی به تخلفات اداری کارمندان موضوع بررسی و مجازات های فصل سوم قانون مذکور اعمال خواهد شد. ضمناً انجام اعمالی که ایجاد شائبه یا سوء‌ظن می‌نماید (هرگونه هدایای نقدی و غیرنقدی، تسهیلات، اخذ توصیه و نظایر آن تحت هر شکل) با هر عنوان ممنوع است.
ماده 21 - ممانعت کارفرما از ورود بازرس کار به داخل کارگاه نباید منجر به اقدام نامتعارف و غیرقانونی بازرس کار برای ورود به کارگاه شود. در این شرایط بازرس کار صرفاً باید درخواست اعمال مجازات های مقرر در ماده (179) قانون کار را از طریق اداره متبوع به مرجع قضایی تسلیم نماید.
این آیین‌نامه به استناد تبصره ماده (99) قانون کار جمهوری اسلامی ایران مشتمل بر 21 ماده و 2 تبصره، در یکصد و هفتاد و چهارمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ 1400/12/09 تدوین و در تاریخ 1401/1/20 به تصویب وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی رسیده است. این آیین‌نامه جایگزین آیین‌نامه قبلی مصوب وزیر کار و امور اجتماعی در تاریخ 1377/09/08 می‌شود.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی - حجت الله عبدالملکی
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.