آییننامه
آییننامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق سازمان حج و اوقاف و امور خیریه با اصلاحات و الحاقات بعدی
هيئت وزيران در جلسه مورخ 1365/9/30 بنا به پيشنهاد شماره 11/2038/8/590 مورخ 1365/4/19 وزارت ارشاد اسلامي به استناد ماده 17 قانونتشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه مصوب 63/10/2 مجلس شوراي اسلامي آئيننامه (كيفيت تحقيق و رسيدگي) در شعب تحقيقسازمان حج و اوقاف و امور خيريه را بشرح زير تصويب نمودند:
آئيننامه كيفيت تحقيق در شعب تحقيق سازمان اوقاف و امور خيريه
مصوب 1365,09,30
با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده 1 ـ شعب تحقيق شامل دو قسمت حقوقي و حسابرسي است و هر شعبه مركب از يك رئيس و دو محقق ميباشد.
در هر حوزه تحقيق رئيس شعبه حقوقي رياست هيأت تحقيق آن حوزه را بعهده خواهد داشت جز در تهران كه تركيب و اداره هيأتهاي تحقيق به ترتيب مقرردر تشكيلات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه خواهد بود.
تبصره ـ شركت هر يك از محققين هر شعبه در رسيدگي با تصميم رئيس شعبه است.
ماده 2 ـ شعبه صالحه براي رسيدگي به درآمد و هزينه موقوفات و مؤسسات خيريه مشمول قانون تشكيلات و اختيارت سازمان حج و اوقاف و امور خيريه وآئيننامه اجرائي آن شعبه محل مصرف عوايد موقوفه و محل ثبت مؤسسه است و چنانچه محل مصرف عوايد يا منطقه فعاليت و عمليات مؤسسه در حوزههايمختلف باشد تعيين شعبه رسيدگيكننده با سرپرست سازمان خواهد بود بديهي است در صورت لزوم شعبه مربوطه ميتواند به ساير شعب حسابرسي نيابتدهد و شعب حقوقي به امور مربوط به حوزه هر يك از آنها رسيدگي خواهد نمود.
ماده 3 ـ رؤساي شعب حقوقي از بين مستخدمين ليسانسيه حقوق يا الهيات كه سابقه خدمات اوقافي يا قضائي آنها كمتر از پنج سال نباشد انتخاب ميشوندمشروط بر اين كه سابقه محكوميت اداري يا انتظامي از درجه انفصال موقت به بالا نداشته باشند. محققين شعب حقوقي نيز بايد واجدشرايط مذكور باشند مگرشرط مدت خدمات اوقافي يا قضائي كه حداقل سه سال سابقه خدمات كافي خواهد بود.
ماده 4 ـ رؤساي شعب حسابرسي از بين مستخدمين ليسانسيه مطلع در امر حسابداري با داشتن حداقل 5 سال سابقه خدمت اوقافي انتخاب خواهند شدمشروط بر اين كه محكوميت اداري از درجه انفصال موقت به بالا نداشته باشند محققين شعب حسابرسي بايد داراي شرايط مذكور باشند ولي داشتن حداقلسه سال سابقه خدمت اوقافي كافي خواهد بود.
تبصره ـ سرپرست سازمان حج و اوقاف و امور خيريه در صورت ضرورت ميتواند از بين افراد مطلع كه در امور حقوقي و حسابداري تجربياتي دارند فردي را بعنوان محقق حقوقي يا حسابرس انتخاب و شاغلين فعلي ادارات و شعب تحقيق را نيز ابقاء نمايد.
ماده 5 ـ رئيس دبيرخانه اداره كل تحقيق و مسئول دبيرخانه ادارات تحقيق استانها از بين كارمندان ديپلمه و يا ساير مستخدمين واجدشرايطي كه حداقل سه سالسابقه خدمت در امور اوقافي داشته باشند انتخاب ميگردند.
تبصره 1 ـ سازمان حج و اوقاف و امور خيريه ميتواند به تعداد لازم شعب تحقيق در مراكز استانها و شهرستانها تشكيل دهد و محدوده فعاليت آنها را بعنوان(حوزه تحقيق) معين نموده و عنداللزوم تغيير دهد.
تبصره 2 ـ شعب تحقيق در صورت ضرورت ميتوانند با كسب موافقت اداره كل تحقيق موقتاً از وجود محققين يك شعبه در شعبه ديگر استفاده نمايند.
ماده 6 ـ وظايف ادارات و شعب تحقيق بشرح ذيل است:
الف ـ وظايف شعب حقوقي:
1 - تحقيق و رسيدگي و اعلام نظر در مورد تشخيص متولي و ناظر و موقوف عليهم موقوفات.
2 ـ تحقيق و رسيدگي و اعلام نظر در مورد وقفيت املاك و تشخيص موقوفات عام از خاص.
3 ـ تشخيص موقوفات مجهول التوليه يا بدون متولي.
4 ـ رسيدگي و اظهارنظر در مورد تطبيق مصارف درآمد موقوفات با مفاد وقفنامه يا ساير اسناد مربوطه در صورت ابهام و يا بروز اختلاف.
5 ـ تحقيق و رسيدگي در مورد تعدي و تفريط يا مسامحه و اهمال متوليان و امناء و نظار و مديران مؤسسات خيريه از انجام وظايف يا استنكاف از اجراي مقرراتاوقافي در امور موقوفه و مؤسسات خيريه و تنظيم گزارش و ارسال به دادگاه و در صورت احراز تعدي و تفريط و تخلف، اعلام جرم و انعكاس موضوع بهدادسرا.
6 ـ رسيدگي و اظهارنظر در مورد مصرف درآمد موقوفات متعذرالمصرف و موقوفاتيكه عوايد آنها بعلت قلتولو با پسانداز چند سال براي اجراي نظر واقفكافي نيست يا بعلت كثرت عوايد زايد بر مصارف متعارف باشد بر طبق تبصره ماده 8 قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه.
7 ـ رسيدگي و صدور گواهي مصرف نسبت به موقوفاتيكه فاقد وقفنامه يا مدارك وقفيت معتبر بوده و در سنوات گذشته بر مبناي سيره جاريه عمل شده است.
ب ـ وظايف شعب حسابرسي:
1 ـ رسيدگي به درآمد و هزينه موقوفات و بقاع و اماكن متبركه اسلامي و مؤسسات و انجمنهاي خيريهاي كه بموجب قانون و آئيننامههاي مربوطه اداره امورآنها بعهده سازمان حج و اوقاف و امور خيريه محول شده يا ميشود.
2 ـ تطبيق اسناد هزينه و درآمد موقوفات با مفاد وقفنامه يا ساير اسناد مربوطه.
3 ـ صدور مفاصاحساب براي اسناد درآمد و هزينههائي كه بموجب بند 1 وظائف شعب حسابرسي از طريق ادارات اوقاف به ادارات تحقيق ارسال ميشود.
4 ـ تطبيق رقبات مندرج در بودجه با وقفنامه و يا ساير مدارك معتبر.
5 ـ تطبيق درآمد رقبات مندرج در بودجه با مدارك تعيينكننده درآمد.
ماده 7 ـ شعب تحقيق بنا به درخواست اشخاص يا ادارات حج و اوقاف امور خيريه نسبت بموارد مذكور در ماده ششم رسيدگي و اظهارنظر مينمايد. هرگاه درموارد مذكور اشخاص مستقيماً به دادگاه مدني خاص دادخواست تسليم كرده باشند دادگاه ميتواند مراتب را به اداره حج و اوقاف و امور خيريه و به نزديكترينشعبه تحقيق ارجاع نموده تا شعبه مذكور براساس اين آئيننامه بموضوع رسيدگي و نتيجه را به دادگاه ارجاعكننده اعلام مينمايند.
تبصره ـ ادارات حج و اوقاف و امور خيريه بايد ظرف سه روز از تاريخ وصول درخواست و ضمائم، مدارك را به اداره تحقيق مربوطه بفرستند.
ماده
8 - وظايف دبيرخانه ادارات تحقيق:
1 - ثبت درخواست واصله و تسليم رسيد به متقاضي با ذكر شماره ثبت آن.
2 ـ اگر درخواست از لحاظ طرز تنظيم و يا ضمائم آن ناقص باشد دبيرخانه مراتب را ظرف سه روز پس از وصول جهت رفع نقص بدرخواستكننده يا وكيل اواخطار خواهد كرد تا ظرف مدت 10 روز از تاريخ ابلاغ اخطاريه با رعايت مسافت رفع نقص كند والا تا رفع نقص رسيدگي به درخواست متوقف خواهد شد
3 ـ پس از آنكه درخواست كامل تشخيص داده شد دبيرخانه نسخهاي از آنرا با ضمائم در پرونده مخصوص كه ترتيب ميدهد بايگاني و نسخههاي ديگر را باپيوستها بطرف ابلاغ مينمايد كه ظرف مدت 10 روز از تاريخ دريافت با رعايت مسافت طبق قانون آئين دادرسي مدني پاسخ كتبي خود را با مدارك مربوط بهتعداد تقاضاكنندگان و با يك نسخه اضافي به اداره تحقيق ارسال دارند.
ماده
9 ـ شعب تحقيق در صورتيكه رسيدگي بدرخواست را خارج از وظايف خود بدانند ضمن تعيين مرجع صالح عدم صلاحيت خود را اعلام خواهند نمود.
تبصره 1 ـ در صورتيكه ادارات حج و اوقاف و امور خيريه و اشخاص در مهلت مقرر از پروندههاي حقوقي رفع نقص ننمايند شعب حقوقي ميتوانند پروندهمربوطه را ارز نوبت رسيدگي خارج نمايند.رسيدگي مجدد منوط به تسليم درخواست جديد و رفع نقص خواهد بود.
تبصره 2 ـ چنانچه ادارات حج و اوقاف و امور خيريه و اشخاص ذينفع نسبت به پروندههاي حسابرسي در مهلت مقرر رفع نقص ننمايند شعب حسابرسيپرونده مربوطه را از نوبت رسيدگي خارج نموده در خصوص موقوفات متصرفي مراتب را جهت كسب تكليف به سازمان مركزي گزارش مينمايند و در موردموقوفات غير متصرفي برابر ماده 25 آئيننامه اجرائي قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امور خيريه عمل خواهند نمود.
ماده
10 ـ اگر محل اقامت كسي كه شعب تحقيق براي او اخطاريه و دعوتنامه ميفرستند معلوم نباشد و يا بهر صورت ابلاغ مقدور نشود در صورت لزومشعب تحقيق ميتوانند به تقاضا و به هزينه متقاضي موضوع و اوقاف رسيدگي را يكبار بوسيله نشر آگهي در روزنامه رسمي و يكي از روزنامههايكثيرالانتشار محلي بطرف ابلاغ نمايند. هرگاه اخطارشونده در مهلت مقرر پاسخ ندهد يا در جلسه رسيدگي حاضر نشود شعب تحقيق به موضوع رسيدگي واعلام نظر مينمايند.
تبصره ـ در صورت تجديد جلسه نيازي به تجديد آگهي نخواهد بود
ماده
11 ـ در مواردي كه نام اداره حج و اوقاف و امور خيريه در درخواست قيد نشده باشد شعب تحقيق موظفند كه درخواست و ضمائم آن و وقت رسيدگي وپاسخ را از طريق دبيرخانه تحقيق بهادار حج و اوقاف و امور خيريه مربوطه ابلاغ كنند تا نماينده خ. ر. ب. شعبه تحقيق اعزام دارد و يا نظر مشروح و مستدلخود را بصورت لايحه ارسال نمايد.
ماده
12 ـ شعب تحقيق ميتوانند به تقاضاي طرفين قرار استماع شهادت شهود و تحقيقات محلي و ارجاع امر بكارشناس و هر نوع تحقيقات ديگري را كه برايروشن شده موضوع لازم بدانند صادر و اجراء نمايند مخارج اجراي قرار بعهده متقاضي است و در صورتيكه شعبه تحقيق استماع شهادت شهود و تحقيقاتمحلي و ارجاع به كارشناس و هر نوع تحقيقات ديگري را لازم بداند مخارج بعهده طرفين است.
تبصره 1 -عدم توديع دستمزد كارشناس و يا عدم تهيه وسائل اجراي قرار موجب خروج اين مورد از عداد دلائل متقاضي خواهد شد.
تبصره 2 ـ تعيين مدت توديع دستمزد كارشناس حسب مورد بعهده شعبه خواهد بود.
ماده
13 ـ شعب تحقيق ميتوانند تحقيق در هر امري را كه لازم بدانند به شعب تحقيق حوزه ديگر نيابت داده و در صورت نبودن شعبه تحقيق به اداره حج واوقاف و امور خيريه محل محول كنند. در اين صورت شعب و ادارات مزبور مكلفند مورد نيابت را انجام و نتيجه را با مدارك و مستندات مربوطه به شعبهارجاعكننده ارسال دارند.
ماده
14 ـ شعب تحقيق پس از آماده شدن پرونده براي اظهار نظر ظرف ده روز مبادرت بصدور نظريه مينمايند تصميمات و نظرات شعب تحقيق در كليه مواردبايد موجه و مدلل باشد و ظرف پنج روز به طرفين ابلاغ شود.
ماده
15 ـ رسيدگي در شعب تحقيق بوسيله رئيس و يكي از محققان خواهد بود و نظريه آن دو در صورت توافق مناط اعتبار ميباشد در هر مورد كه اختلافنظر حاصل شود محقق ديگر همان شعبه براي مشاوره در موضوع اختلاف ضميمه خواهد شد و تصميمات و نظريه اكثريت ملاك عمل خواهد بود. در صورتغيبت رئيس شعبه رسيدگي بموضوع بعهده محققين خواهد بود و عضو ارشد بجاي رئيس شعبه انجام وظيفه خواهد كرد.
ماده
16 ـ ادارات حج و اوقاف و امور خيريه و اشخاص ذينفع در صورتيكه اعتراض داشته باشند ميتوانند پس از ابلاغ نظر شعبه تحقيق اعتراض خود رادادگاههاي دادگستري طرح نمايند.
ماده
17 ـ قرار تحقيق محلي و استماع شهادت شهود و تعيين خبره و اعطاء نيابت به شعب تحقيق يا ادارات حوزه ديگر قابل اعتراض نيست. ادارات حج و اوقافو امور خيريه و اشخاص ذينفع بايد تسهيلات لازم براي اجراء قرار را فراهم كنند.
ماده
18 - رسيدگي به درآمد موقوفه قبل از ارسال صورت حساب طبق بودجه ارسالي خواهد بود.
تبصره ـ بودجهايكه در سه ماهه آخر سال تنظيم شده و يا بودجه اصلاحي كه احتمالا در طي سال تنظيم ميگردد همراه با مدارك وقفيت مصرف و با سايرمدارك تأييدكننده درآمد اعم از (اسناد اجاره، قراردادها، صورتجلسه، استشهاديه و نظريه كارشناس يا خبره محلي در مورد پذيره و مالالاجاره) جهت رسيدگيو محاسبه در اختيار مققين حسابرسي شعبهاي كه پرونده در آن مفتوح است قرار ميگيرد.
ماده
19 ـ پرونده حسابرسي موقوفه در اول سال مفتوح و پس از وصول صورت حساب و رسيدگي و صدور مفاصاحساب مختومه ميگردد.
تبصره - رسيدگي به عوايد و اسناد هزينه موقوفه بايستي در يك شعبه انجام پذيرد.
ماده
20 ـ شعب حسابرسي تحقيق مكلفند بصورتحسابهاي واصله رسيدگي و در صورت داشتن نقص ظرف مدت ده روز به ادارات حج و اوقاف و امورخيريه و اشخاص ذينفع اخطار كنند كه در مهلت مقرر رفع نقص نمايند.
ماده
21 ـ صورت حساب هر سال در سه ماهه اول سال بعد، ارسال و پس از رفع نقص حداكثر در مدت يكماه رسيدگي و مفاصاحساب صادر خواهد شد.
ماده
22 ـ عوايد موقوفه از محل (اجاره، پذيره، سرقفلي، اهدائي، نذور و فروش اموال ... و غيره) در مفاصاحساب بايستي به تفكيك و براساس بودجههايتنظيمي به اضافه موجودي آخر سال اعم از وصولي (موجودي نقدي) والا وصولي قيد گردد.
تبصره ـ موجودي اول سال 1363 موقوفات براساس مفاصاحسابهاي صادره براي سال 1362 ملاك عمل بوده و چنانچه مفاصاحساب صادر نشده و ياموجودي مفاصاحساب صادره متضمن لاوصوليها نبوده و يا مورد اعتراض اداره حج و اوقاف و امور خيريه مربوطه قرار گرفته باشد شعبه رسيدگيكننده مكلفاست به وضع مالي گذشته موقوفه رسيدگي و براي تسريع در امر حسابرسي با مفتوح نگهداشتن حسابهاي قبلي موجودي اول سال 1363 اعم از موجودينقدي ولاوصوليها را طي صورت جلسهاي با امضاء متولي و ناظر (در صورت داشتن متولي و ناظر) و حسابدار و رئيس اداره با استفاده از دفتر معين و تعيينلاوصوليها برابر اسناد و قراردادهاي اجاره مشخص نمايند.
ماده
23 ـ صدور مفاصاحسابي كه بموجب آن موقوفه بدهكار شود ممنوع است مگر در مواردي كه ب. ت. ب.
تبصره ذيل ماده 6 قانون تشكيلات و اختياراتسازمان حج و اوقاف و امور خيريه و طبق نظر كارشناس در امور عمراني، ثبتي و يا محاكماتي باشد بديهي است در اينصورت ضمن رسيدگي به كليه هزينههايانجام شده مبلغ بدهي در توضيحات زير مفاصاحساب منعكس و در سنوات بعد مبلغ بدهي يا قسمتي از آن تصفيه ميگردد.
ماده
24 ـ ادارات تحقيق موظفند برنامه منظمي براي رسيدگي به امور حسابرسي شهرستانهاي تابع حوزه مورد عمل خود تنظيم و به ادارات اوقافشهرستانها ابلاغ نمايند. بر طبق اين برنامه شعب حسابرسي در مدت معيني از سال متناسب با حجم كار در هر يك از شهرستانها در همان شهرستان تشكيلخواهد شد و شعبه مربوطه بحساب موقوفات آن شهرستان مطابق مقررات رسيدگي خواهد نمود.
ماده
25 ـ هرگاه ادارات حج و اوقاف و امور خيريه و اشخاص ذينفع در مهلت مقرر اقدام به رفع نقص از اسناد هزينه ارسالي نكنند شعب حسابرسي تحقيق بهآن قسمت از اسناد هزينه كه متكي به مدارك قابل قبول باشد رسيدگي و به هزينه قطعي منظور نموده و مفاصاحساب صادر خواهند نمود و بقيه وجوه اسناد رفعنقص نشده و مردودي را با ذكر دليلي جزء موجودي موقوفه منظور مينمايند
تبصره ـ ادارات تحقيق موظفند كتباً استرداد وجوهي را كه در مفاصاحساب صادره مردود اعلام شده است به اداره حج و اوقاف و امور خيريه محل و اشخاصذينفع ابلاغ نمايند در صورتيكه وجوه مذكور تا يكماه پس از قطعيت مفاصاحساب تحقيق مسترد مراتب از طريق اداره كل تحقيق جهت تعقيب قانوني بهسازمان اعلام خواهد شد.
ماده
26 ـ پس از رسيدگي به صورتحساب و صدور مفاصاحساب كليه اسنادي كه به حساب پذيرفته شده با مهر (رسيدگي و به حساب پذيرفته شد) ممهور وتوسط شعبه مربوطه در پرونده ضبط ميشود و آن قسمت از اسناد هزينه كه مردود ميشود بايستي به مهر (رسيدگي و مردود گرديد) ممهور و در پرونده مربوطهنگهداري شود.
تبصره ـ در صورتيكه صاحبان اسناد استرداد اصول اسناد را تقاضا كنند پس از مهر كردن آنها بشرح ماده فوق فتوكپي اسناد با هزينه متقاضي تهيه و بايگانيگرديده و اصول اسناد در قبال اخذ رسيد مسترد ميشود.
ماده 27 (اصلاحي 29ˏ08ˏ1392) ـ صورت حساب موقوفات متصرفي كه درآمد آنها تا مبلغ پانصد ميليون ريال است بوسيله شعب حسابرسي تحقيق محل رسيدگي خواهد شد و بيشتر ازمبلغ مذكور در شعب حسابرسي مركز در رسيدگي قرار ميگيرد.
ماده 28 ـ ادارات تحقيق مكلفند دفاتر مخصوصي براي ثبت موقوفات حوزه مورد عمل خود تنظيم نمايند و بر مبناي آن صورتحسابهائي را كه از ظرفمهلت مقرر در اين آئيننامه و قانون مربوط نرسيده باشد با صدور اخطار ده روز مطالبه كنند و در صورت عدم ارسال صورتحساب موقوفات متصرفي به ادارهتحقيق در ظرف مدت سه ماه اول سال بعد، اداره تحقيق موظف است موضوع را جهت اتخاذ تصميم به سرپرست سازمان حج و اوقاف و امور خيريه اعلامنمايد.
ماده 29(اصلاحي 04ˏ08ˏ1382) ـ اجراي نظريههاي شعب تحقيق در موارد تعدي يا تفريط و مسامحه و اهمال متولي يا ناظر، موضوع ماده (7) قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و اوقاف و امورخيريه منوط به تأييد و صدور حكم قطعي دادگاه است.
تبصره 1(اصلاحي 04ˏ08ˏ1382) ـ ساير نظرات و مفاصا حسابهاي صادره و تصميمات شعب تحقيق در محدوده وظايف قانوني آنها، براي شعب ديگر و ادارات اوقاف و امور خيريه و اشخاص ذينفع قابل اجرا است، مگر اينكه از مراجع ذي صلاح قضايي دستور توقف موقت اجراي حكم قطعي مبني بر الغاء يا تصحيح يا تغيير آنها صادر شود.
ماده 30 ـ هرگاه در تنظيم نظريه يا مفاصاحساب سهو قلم يا اشتباهات ديگري رخ دهد شعب صادركننده نظريه يا مفاصاحساب رأساً و يا بنا به درخواست طرفين ميتوانند نظريهو يا مفاصاحساب رأساً و يا بنا به درخواست طرفين ميتوانند نظريه و يا مفاصاحساب را تصحيح و اصلاحيه صادر كنند.اصلاحيه در زير و يا پشت نسخه اصلي نظريه و يا در برگ ديگري كه ضميمه آن ميشود نوشته و امضاء خواهد شد بهر صورت صدور اصلاحيه در حواشي كليه نسخ موجود در پرونده و دفتر نظريات وقرارها بايد توسط مسئول دبيرخانه تحقيق قيد و امضاء و رونوشت نظريه اصلاحي كليه نسخ موجود در پرونده و دفتر نظريات و قرارها بايد توسط مسئولدبيرخانه تحقيق قيد و امضا و رونوشت نظريه اصلاحي به طرفين ابلاغ شود تابع مقررات اصل نظريه ميباشد.
دادن رونوشت نظريه بدون قيد وجود اصلاحيه و ضميمه بودن آن ممنوع است.
ماده 31 ـ اوراق و اخطاريههائي كه در مورد تصميمات شعب ادارات تحقيق و از طرف آنان صادر ميشود بوسيله مأمورين اوقاف يا مأمورين انتظامي ابلاغخواهد شد.
ماده 32 ـ اداره كل تحقيق به اموري كه از طرف سازمان حج و اوقاف و امور خيريه و ادارات تحقيق استانها ارجاع شود در هيأتي مركب از مديركل تحقيق يامعاون وي و رئيس شعبه حقوقي و يكي از رؤساي شعب حسابرسي مركزي رسيدگي كرده نظريه مشورتي خواهد داد.
ماده 33 ـ مواردي كه در اين آئيننامه پيشبيني نشده در حدود صلاحيت قانوني شعب تحقيق بر طبق مقررات قانون آئين دادرسي مدني و متون فقهي فقهاء عملخواهد شد.
ميرحسين موسوي - نخستوزير
تبصره 2(الحاقي 04ˏ08ˏ1382) ـ تصميمات و نظريههاي شعب تحقيق در ساير امور و موضوعات ماده (7) قانون يادشده، مذكور در اين ماده، در مواردي كه به نظر نماينده ولي فقيه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خيريه از نظر موازين شرعي مواجه با اشكال باشد، به درخواست وي به شعبه تحقيق ديگري جهت رسيدگي مجدد ارجاع مي شود تا نسبت به اصلاح آن اقدام نمايند.
تبصره(الحاقي 29ˏ08ˏ1392) - سقف صورت حساب موقوفات متصرفي قابل رسيدگي در شعب حسابرسي تحقيق محل براي سالهاي آينده بر مبناي نرخ تورم سالانه اعلامي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران توسط سرپرست سازمان اوقاف و امور خيريه تعيين مي شود.
آییننامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق سازمان حج و اوقاف و امور خیریه
مصوب 1365/09/30 هیات وزیران
هیات وزیران در جلسه مورخ 1365/09/30 بنا به پیشنهاد شماره 11/2038/08/590 مورخ 1365/04/19 وزارت ارشاد اسلامی به استناد ماده 17 قانونتشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 63/10/2 مجلس شورای اسلامی آییننامه (کیفیت تحقیق و رسیدگی) در شعب تحقیقسازمان حج و اوقاف و امور خیریه را به شرح زیر تصویب نمودند:
ماده 1 - شعب تحقیق شامل دو قسمت حقوقی و حسابرسی است و هر شعبه مرکب از یک رئیس و دو محقق م. ب..
در هر حوزه تحقیق رئیس شعبه حقوقی ریاست هیات تحقیق آن حوزه را به عهده خواهد داشت جز در تهران که ترکیب و اداره هیاتهای تحقیق به ترتیب مقرردر تشکیلات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه خواهد بود.
تبصره - شرکت هر یک از محققین هر شعبه در رسیدگی با تصمیم رئیس شعبه است.
ماده 2 - شعبه صالحه برای رسیدگی به درآمد و هزینه موقوفات و موسسات خیریه مشمول قانون تشکیلات و اختیارت سازمان حج و اوقاف و امور خیریه وآییننامه اجرایی آن شعبه محل مصرف عواید موقوفه و محل ثبت موسسه است و چنانچه محل مصرف عواید یا منطقه فعالیت و عملیات موسسه در حوزههایمختلف باشد تعیین شعبه رسیدگیکننده با سرپرست سازمان خواهد بود بدیهی است در صورت لزوم شعبه مربوطه میتواند به سایر شعب حسابرسی نیابتدهد و شعب حقوقی به امور مربوط به حوزه هر یک از آنها رسیدگی خواهد نمود.
ماده 3 - روسای شعب حقوقی از بین مستخدمین لیسانسیه حقوق یا الهیات که سابقه خدمات اوقافی یا قضایی آنها کمتر از پنج سال نباشد انتخاب میشوندمشروط بر این که سابقه محکومیت اداری یا انتظامی از درجه انفصال موقت به بالا نداشته باشند. محققین شعب حقوقی نیز باید واجدشرایط مذکور باشند مگرشرط مدت خدمات اوقافی یا قضایی که حداقل سه سال سابقه خدمات کافی خواهد بود.
ماده 4 - روسای شعب حسابرسی از بین مستخدمین لیسانسیه مطلع در امر حسابداری با داشتن حداقل 5 سال سابقه خدمت اوقافی انتخاب خواهند شدمشروط بر این که محکومیت اداری از درجه انفصال موقت به بالا نداشته باشند محققین شعب حسابرسی باید دارای شرایط مذکور باشند ولی داشتن حداقلسه سال سابقه خدمت اوقافی کافی خواهد بود.
تبصره - سرپرست سازمان حج و اوقاف و امور خیریه در صورت ضرورت میتواند از بین افراد مطلع که در امور حقوقی و حسابداری تجربیاتی دارند فردی را به عنوان محقق حقوقی یا حسابرس انتخاب و شاغلین فعلی ادارات و شعب تحقیق را نیز ابقاء نماید.
ماده 5 - رئیس دبیرخانه اداره کل تحقیق و مسئول دبیرخانه ادارات تحقیق استانها از بین کارمندان دیپلمه و یا سایر مستخدمین واجدشرایطی که حداقل سه سالسابقه خدمت در امور اوقافی داشته باشند انتخاب میگردند.
تبصره 1 - سازمان حج و اوقاف و امور خیریه میتواند به تعداد لازم شعب تحقیق در مراکز استانها و شهرستانها تشکیل دهد و محدوده فعالیت آنها را به عنوان(حوزه تحقیق) معین نموده و عنداللزوم تغییر دهد.
تبصره 2 - شعب تحقیق در صورت ضرورت میتوانند با کسب موافقت اداره کل تحقیق موقتاً از وجود محققین یک شعبه در شعبه دیگر استفاده نمایند.
ماده 6 - وظایف ادارات و شعب تحقیق به شرح ذیل است:
الف - وظایف شعب حقوقی:
2 - تحقیق و رسیدگی و اعلام نظر در مورد وقفیت املاک و تشخیص موقوفات عام از خاص.
3 - تشخیص موقوفات مجهول التولیه یا بدون متولی.
4 - رسیدگی و اظهارنظر در مورد تطبیق مصارف درآمد موقوفات با مفاد وقفنامه یا سایر اسناد مربوطه در صورت ابهام و یا بروز اختلاف.
5 - تحقیق و رسیدگی در مورد تعدی و تفریط یا مسامحه و اهمال متولیان و امناء و نظار و مدیران موسسات خیریه از انجام وظایف یا استنکاف از اجرای مقرراتاوقافی در امور موقوفه و موسسات خیریه و تنظیم گزارش و ارسال به دادگاه و در صورت احراز تعدی و تفریط و تخلف، اعلام جرم و انعکاس موضوع بهدادسرا.
6 - رسیدگی و اظهارنظر در مورد مصرف درآمد موقوفات متعذرالمصرف و موقوفاتیکه عواید آنها به علت قلتولو با پسانداز چند سال برای اجرای نظر واقفکافی نیست یا به علت کثرت عواید زاید بر مصارف متعارف باشد بر طبق تبصره ماده 8 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه.
7 - رسیدگی و صدور گواهی مصرف نسبت به موقوفاتیکه فاقد وقفنامه یا مدارک وقفیت معتبر بوده و در سنوات گذشته بر مبنای سیره جاریه عمل شده است.
ب - وظایف شعب حسابرسی:
1 - رسیدگی به درآمد و هزینه موقوفات و بقاع و اماکن متبرکه اسلامی و موسسات و انجمنهای خیریهای که به موجب قانون و آییننامههای مربوطه اداره امورآنها به عهده سازمان حج و اوقاف و امور خیریه محول شده یا میشود.
2 - تطبیق اسناد هزینه و درآمد موقوفات با مفاد وقفنامه یا سایر اسناد مربوطه.
3 - صدور مفاصاحساب برای اسناد درآمد و هزینههائی که به موجب بند 1 وظائف شعب حسابرسی از طریق ادارات اوقاف به ادارات تحقیق ارسال میشود.
4 - تطبیق رقبات مندرج در بودجه با وقفنامه و یا سایر مدارک معتبر.
5 - تطبیق درآمد رقبات مندرج در بودجه با مدارک تعیینکننده درآمد.
ماده 7 - شعب تحقیق بنا به درخواست اشخاص یا ادارات حج و اوقاف امور خیریه نسبت بموارد مذکور در ماده ششم رسیدگی و اظهارنظر مینماید. هرگاه درموارد مذکور اشخاص مستقیماً به دادگاه مدنی خاص دادخواست تسلیم کرده باشند دادگاه میتواند مراتب را به اداره حج و اوقاف و امور خیریه و به نزدیکترینشعبه تحقیق ارجاع نموده تا شعبه مذکور براساس این آییننامه به موضوع رسیدگی و نتیجه را به دادگاه ارجاعکننده اعلام مینمایند.
تبصره - ادارات حج و اوقاف و امور خیریه باید ظرف سه روز از تاریخ وصول درخواست و ضمائم، مدارک را به اداره تحقیق مربوطه بفرستند.
2 - اگر درخواست از لحاظ طرز تنظیم و یا ضمائم آن ناقص باشد دبیرخانه مراتب را ظرف سه روز پس از وصول جهت رفع نقص به درخواستکننده یا وکیل اواخطار خواهد کرد تا ظرف مدت 10 روز از تاریخ ابلاغ اخطاریه با رعایت مسافت رفع نقص کند والا تا رفع نقص رسیدگی به درخواست متوقف خواهد شد
3 - پس از آنکه درخواست کامل تشخیص داده شد دبیرخانه نسخهای از آن را با ضمائم در پرونده مخصوص که ترتیب میدهد بایگانی و نسخههای دیگر را باپیوستها بطرف ابلاغ مینماید که ظرف مدت 10 روز از تاریخ دریافت با رعایت مسافت طبق قانون آیین دادرسی مدنی پاسخ کتبی خود را با مدارک مربوط بهتعداد تقاضاکنندگان و با یک نسخه اضافی به اداره تحقیق ارسال دارند.
ماده 9 - شعب تحقیق در صورتی که رسیدگی به درخواست را خارج از وظایف خود بدانند ضمن تعیین مرجع صالح عدم صلاحیت خود را اعلام خواهند نمود.
تبصره 1 - در صورتی که ادارات حج و اوقاف و امور خیریه و اشخاص در مهلت مقرر از پروندههای حقوقی رفع نقص ننمایند شعب حقوقی میتوانند پروندهمربوطه را ارز نوبت رسیدگی خارج نمایند.رسیدگی مجدد منوط به تسلیم درخواست جدید و رفع نقص خواهد بود.
تبصره 2 - چنانچه ادارات حج و اوقاف و امور خیریه و اشخاص ذینفع نسبت به پروندههای حسابرسی در مهلت مقرر رفع نقص ننمایند شعب حسابرسیپرونده مربوطه را از نوبت رسیدگی خارج نموده در خصوص موقوفات متصرفی مراتب را جهت کسب تکلیف به سازمان مرکزی گزارش مینمایند و در موردموقوفات غیر متصرفی برابر ماده 25 آییننامه اجرایی قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه عمل خواهند نمود.
ماده 10 - اگر محل اقامت کسی که شعب تحقیق برای او اخطاریه و دعوتنامه میفرستند معلوم نباشد و یا بهر صورت ابلاغ مقدور نشود در صورت لزومشعب تحقیق میتوانند به تقاضا و به هزینه متقاضی موضوع و اوقاف رسیدگی را یکبار به وسیله نشر آگهی در روزنامه رسمی و یکی از روزنامههایکثیرالانتشار محلی بطرف ابلاغ نمایند. هرگاه اخطارشونده در مهلت مقرر پاسخ ندهد یا در جلسه رسیدگی حاضر نشود شعب تحقیق به موضوع رسیدگی واعلام نظر مینمایند.
تبصره - در صورت تجدید جلسه نیازی به تجدید آگهی نخواهد بود
ماده 11 - در مواردی که نام اداره حج و اوقاف و امور خیریه در درخواست قید نشده باشد شعب تحقیق موظفند که درخواست و ضمائم آن و وقت رسیدگی وپاسخ را از طریق دبیرخانه تحقیق بهادار حج و اوقاف و امور خیریه مربوطه ابلاغ کنند تا نماینده خ. ر. ب. شعبه تحقیق اعزام دارد و یا نظر مشروح و مستدلخ. ر. ب. صورت لایحه ارسال نماید.
ماده 12 - شعب تحقیق میتوانند به تقاضای طرفین قرار استماع شهادت شهود و تحقیقات محلی و ارجاع امر بکارشناس و هر نوع تحقیقات دیگری را که برایروشن شده موضوع لازم بدانند صادر و اجراء نمایند مخارج اجرای قرار به عهده متقاضی است و در صورتی که شعبه تحقیق استماع شهادت شهود و تحقیقاتمحلی و ارجاع به کارشناس و هر نوع تحقیقات دیگری را لازم بداند مخارج به عهده طرفین است.
تبصره 2 - تعیین مدت تودیع دستمزد کارشناس حسب مورد به عهده شعبه خواهد بود.
ماده 13 - شعب تحقیق میتوانند تحقیق در هر امری را که لازم بدانند به شعب تحقیق حوزه دیگر نیابت داده و در صورت نبودن شعبه تحقیق به اداره حج واوقاف و امور خیریه محل محول کنند. در این صورت شعب و ادارات مزبور مکلفند مورد نیابت را انجام و نتیجه را با مدارک و مستندات مربوطه به شعبهارجاعکننده ارسال دارند.
ماده 14 - شعب تحقیق پس از آماده شدن پرونده برای اظهار نظر ظرف ده روز مبادرت به صدور نظریه مینمایند تصمیمات و نظرات شعب تحقیق در کلیه مواردباید موجه و مدلل باشد و ظرف پنج روز به طرفین ابلاغ شود.
ماده 15 - رسیدگی در شعب تحقیق به وسیله رئیس و یکی از محققان خواهد بود و نظریه آن دو در صورت توافق مناط اعتبار م. ب. در هر مورد که اختلافنظر حاصل شود محقق دیگر همان شعبه برای مشاوره در موضوع اختلاف ضمیمه خواهد شد و تصمیمات و نظریه اکثریت ملاک عمل خواهد بود. در صورتغیبت رئیس شعبه رسیدگی به موضوع به عهده محققین خواهد بود و عضو ارشد به جای رئیس شعبه انجام وظیفه خواهد کرد.
ماده 16 - ادارات حج و اوقاف و امور خیریه و اشخاص ذینفع در صورتی که اعتراض داشته باشند میتوانند پس از ابلاغ نظر شعبه تحقیق اعتراض خود رادادگاههای دادگستری طرح نمایند.
ماده 17 - قرار تحقیق محلی و استماع شهادت شهود و تعیین خبره و اعطاء نیابت به شعب تحقیق یا ادارات حوزه دیگر قابل اعتراض نیست. ادارات حج و اوقافو امور خیریه و اشخاص ذینفع باید تسهیلات لازم برای اجراء قرار را فراهم کنند.
تبصره - بودجهایکه در سه ماهه آخر سال تنظیم شده و یا بودجه اصلاحی که احتمالا در طی سال تنظیم میگردد همراه با مدارک وقفیت مصرف و با سایرمدارک تاییدکننده درآمد اعم از (اسناد اجاره، قراردادها، صورتجلسه، استشهادیه و نظریه کارشناس یا خبره محلی در مورد پذیره و مالالاجاره) جهت رسیدگیو محاسبه در اختیار مققین حسابرسی شعبهای که پرونده در آن مفتوح است قرار میگیرد.
ماده 19 - پرونده حسابرسی موقوفه در اول سال مفتوح و پس از وصول صورت حساب و رسیدگی و صدور مفاصاحساب مختومه میگردد.
ماده 20 - شعب حسابرسی تحقیق مکلفند به صورتحسابهای واصله رسیدگی و در صورت داشتن نقص ظرف مدت ده روز به ادارات حج و اوقاف و امورخیریه و اشخاص ذینفع اخطار کنند که در مهلت مقرر رفع نقص نمایند.
ماده 21 - صورت حساب هر سال در سه ماهه اول سال بعد، ارسال و پس از رفع نقص حداکثر در مدت یکماه رسیدگی و مفاصاحساب صادر خواهد شد.
ماده 22 - عواید موقوفه از محل (اجاره، پذیره، سرقفلی، اهدایی، نذور و فروش اموال. .. و غیره) در مفاصاحساب بایستی به تفکیک و براساس بودجههایتنظیمی به اضافه موجودی آخر سال اعم از وصولی (موجودی نقدی) والا وصولی قید گردد.
تبصره - موجودی اول سال 1363 موقوفات براساس مفاصاحسابهای صادره برای سال 1362 ملاک عمل بوده و چنانچه مفاصاحساب صادر نشده و یاموجودی مفاصاحساب صادره متضمن لاوصولیها نبوده و یا مورد اعتراض اداره حج و اوقاف و امور خیریه مربوطه قرار گرفته باشد شعبه رسیدگیکننده مکلفاست به وضع مالی گذشته موقوفه رسیدگی و برای تسریع در امر حسابرسی با مفتوح نگهداشتن حسابهای قبلی موجودی اول سال 1363 اعم از موجودینقدی ولاوصولیها را طی صورت جلسهای با امضا متولی و ناظر (در صورت داشتن متولی و ناظر) و حسابدار و رئیس اداره با استفاده از دفتر معین و تعیینلاوصولیها برابر اسناد و قراردادهای اجاره مشخص نمایند.
ماده 23 - صدور مفاصاحسابی که به موجب آن موقوفه بدهکار شود ممنوع است مگر در مواردی که ب. ت. ب.
تبصره ذیل ماده 6 قانون تشکیلات و اختیاراتسازمان حج و اوقاف و امور خیریه و طبق نظر کارشناس در امور عمرانی، ثبتی و یا محاکماتی باشد بدیهی است در این صورت ضمن رسیدگی به کلیه هزینههایانجام شده مبلغ بدهی در توضیحات زیر مفاصاحساب منعکس و در سنوات بعد مبلغ بدهی یا قسمتی از آن تصفیه میگردد.
ماده 24 - ادارات تحقیق موظفند برنامه منظمی برای رسیدگی به امور حسابرسی شهرستانهای تابع حوزه مورد عمل خود تنظیم و به ادارات اوقافشهرستانها ابلاغ نمایند. بر طبق این برنامه شعب حسابرسی در مدت معینی از سال متناسب با حجم کار در هر یک از شهرستانها در همان شهرستان تشکیلخواهد شد و شعبه مربوطه به حساب موقوفات آن شهرستان مطابق مقررات رسیدگی خواهد نمود.
ماده 25 - هرگاه ادارات حج و اوقاف و امور خیریه و اشخاص ذینفع در مهلت مقرر اقدام به رفع نقص از اسناد هزینه ارسالی نکنند شعب حسابرسی تحقیق بهآن قسمت از اسناد هزینه که متکی به مدارک قابل قبول باشد رسیدگی و به هزینه قطعی منظور نموده و مفاصاحساب صادر خواهند نمود و بقیه وجوه اسناد رفعنقص نشده و مردودی را با ذکر دلیلی جزء موجودی موقوفه منظور مینمایند
تبصره - ادارات تحقیق موظفند کتباً استرداد وجوهی را که در مفاصاحساب صادره مردود اعلام شده است به اداره حج و اوقاف و امور خیریه محل و اشخاصذینفع ابلاغ نمایند در صورتی که وجوه مذکور تا یکماه پس از قطعیت مفاصاحساب تحقیق مسترد مراتب از طریق اداره کل تحقیق جهت تعقیب قانونی بهسازمان اعلام خواهد شد.
ماده 26 - پس از رسیدگی به صورتحساب و صدور مفاصاحساب کلیه اسنادی که به حساب پذیرفته شده با مهر (رسیدگی و به حساب پذیرفته شد) ممهور وتوسط شعبه مربوطه در پرونده ضبط میشود و آن قسمت از اسناد هزینه که مردود میشود بایستی به مهر (رسیدگی و مردود گردید) ممهور و در پرونده مربوطهنگهداری شود.
تبصره - در صورتی که صاحبان اسناد استرداد اصول اسناد را تقاضا کنند پس از مهر کردن آنها به شرح ماده فوق فتوکپی اسناد با هزینه متقاضی تهیه و بایگانیگردیده و اصول اسناد در قبال اخذ رسید مسترد میشود.
ماده 27 (اصلاحی 1392/08/29) - صورت حساب موقوفات متصرفی که درآمد آنها تا مبلغ پانصد میلیون ریال است به وسیله شعب حسابرسی تحقیق محل رسیدگی خواهد شد و بیشتر ازمبلغ مذکور در شعب حسابرسی مرکز در رسیدگی قرار میگیرد.
تبصره(الحاقی 1392/08/29) - سقف صورت حساب موقوفات متصرفی قابل رسیدگی در شعب حسابرسی تحقیق محل برای سالهای آینده بر مبنای نرخ تورم سالانه اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران توسط سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه تعیین میشود.
ماده 28 - ادارات تحقیق مکلفند دفاتر مخصوصی برای ثبت موقوفات حوزه مورد عمل خود تنظیم نمایند و بر مبنای آن صورتحسابهائی را که از ظرفمهلت مقرر در این آییننامه و قانون مربوط نرسیده باشد با صدور اخطار ده روز مطالبه کنند و در صورت عدم ارسال صورتحساب موقوفات متصرفی به ادارهتحقیق در ظرف مدت سه ماه اول سال بعد، اداره تحقیق موظف است موضوع را جهت اتخاذ تصمیم به سرپرست سازمان حج و اوقاف و امور خیریه اعلامنماید.
ماده 29(اصلاحی 1382/08/04) - اجرای نظریههای شعب تحقیق در موارد تعدی یا تفریط و مسامحه و اهمال متولی یا ناظر، موضوع ماده (7) قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امورخیریه منوط به تایید و صدور حکم قطعی دادگاه است.
تبصره 1(اصلاحی 1382/08/04) - سایر نظرات و مفاصا حسابهای صادره و تصمیمات شعب تحقیق در محدوده وظایف قانونی آنها، برای شعب دیگر و ادارات اوقاف و امور خیریه و اشخاص ذینفع قابل اجرا است، مگر اینکه از مراجع ذی صلاح قضایی دستور توقف موقت اجرای حکم قطعی مبنی بر الغاء یا تصحیح یا تغییر آنها صادر شود.
تبصره 2(الحاقی 1382/08/04) - تصمیمات و نظریههای شعب تحقیق در سایر امور و موضوعات ماده (7) قانون یادشده، مذکور در این ماده، در مواردی که به نظر نماینده ولی فقیه و سرپرست سازمان اوقاف و امور خیریه از نظر موازین شرعی مواجه با اشکال باشد، به درخواست وی به شعبه تحقیق دیگری جهت رسیدگی مجدد ارجاع میشود تا نسبت به اصلاح آن اقدام نمایند.
ماده 30 - هرگاه در تنظیم نظریه یا مفاصاحساب سهو قلم یا اشتباهات دیگری رخ دهد شعب صادرکننده نظریه یا مفاصاحساب راساً و یا بنا به درخواست طرفین میتوانند نظریهو یا مفاصاحساب راساً و یا بنا به درخواست طرفین میتوانند نظریه و یا مفاصاحساب را تصحیح و اصلاحیه صادر کنند.اصلاحیه در زیر و یا پشت نسخه اصلی نظریه و یا در برگ دیگری که ضمیمه آن میشود نوشته و امضا خواهد شد بهر صورت صدور اصلاحیه در حواشی کلیه نسخ موجود در پرونده و دفتر نظریات وقرارها باید توسط مسئول دبیرخانه تحقیق قید و امضا و رونوشت نظریه اصلاحی کلیه نسخ موجود در پرونده و دفتر نظریات و قرارها باید توسط مسئولدبیرخانه تحقیق قید و امضا و رونوشت نظریه اصلاحی به طرفین ابلاغ شود تابع مقررات اصل نظریه م. ب..
ماده 31 - اوراق و اخطاریههائی که در مورد تصمیمات شعب ادارات تحقیق و از طرف آنان صادر میشود به وسیله مامورین اوقاف یا مامورین انتظامی ابلاغخواهد شد.
ماده 32 - اداره کل تحقیق به اموری که از طرف سازمان حج و اوقاف و امور خیریه و ادارات تحقیق استانها ارجاع شود در هیاتی مرکب از مدیرکل تحقیق یامعاون وی و رئیس شعبه حقوقی و یکی از روسای شعب حسابرسی مرکزی رسیدگی کرده نظریه مشورتی خواهد داد.
ماده 33 - مواردی که در این آییننامه پیشبینی نشده در حدود صلاحیت قانونی شعب تحقیق بر طبق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی و متون فقهی فقهاء عملخواهد شد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
