نظامنامه داخلي
دارالشوراي ملي ايران
مصوب 29 شعبانالمعظم 1324 قمري
مصوب 1285,07,25
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول
در تعيين رئيس و نايبان رئيس و منشيان و تكاليف آنها
1 - پس از افتتاح مجلس در اجلاس اول بايد مطابق ماده 32 و 33 نظامنامه انتخابات تعيين رئيس و دو نايبرئيس و چهار منشي از منتخبين باكثريت آراء بشود رئيس باكثريت تام ساير باكثريت نسبي و در موقع انتخاب رئيس و نايبان و منشيان بايد اقلاً سه ربع از اعضاء مجلس حضور داشته باشند.
تكاليف رئيس
2 - افتتاح و اختتام اجلاسات با رئيس است و قرارگرفتن يا برخواستن رئيس از جاي خود علامت افتتاح و اختتام مجلس است قبل از اجتماع عدهلازمه از اعضاء براي شروع بمذاكرات رئيس مجلس را افتتاح نميكند همچنين تعيين روز و ساعت اجلاسات مقرره يا فوقالعاده بعهده رئيس است.
3 - تعيين مستخدمين مجلس از قبيل نويسنده و پيشخدمت و سرايدار و اجزاءِ نظميه و غيره مقرر داشتن تكاليف اين اجزاء بعهده رئيس است.
4 - پس از آن كه مجلسيان در موضوع معيني بقدر كفايت مذاكره كردند رئيس امر بتحصيل آراء مينمايد و نتيحه عمل را بمجلسيان اعلان ميكند.
5 - رئيس هميشه مراقب حفظ نظم در مذاكرات هست و هر وقت خلاف نظم ظاهر شود قوانين نظميه مجلس را بمجلسيان تذكار مينمايد.
6 - هر يك از اجزاء مجلس از قوانين نظميه مجلس منحرفشود و بتذكار رئيس متنبه نشود رئيس تقصير او را بمجلسيان اظهار ميكند و حدي كه موافق فصل سيم درباره او مقرر است اجرا مينمايد.
7 - رئيس مجلس داخل گفتگو نميشود و سخني آغاز نميكند مگر در موقعي كه مجلسيان نسبت بيكديگر بياحترامي و خشونت كنند يا وقتيكه چيزي از او بپرسند در صورت اول بايد مجلسيان را متذكر كند كه ملتفت حفظ قانون باشند در صورت دوم بايد جواب سائل را بيان كند.
8 - هر گاه رييس بخواهد در مباحثه مطلبي دخالت كند بايد جاي خود را بنايبرئيس سپرده خود در جاي متكلم قرارگرفته و آنچه صلاح داند مذاكره كند.
9 - اگر بواسطه نزاع و مشاجره اعضاء امر مذاكرات معوق شود رئيس ميتواند موقتاً باندازه رفع غائله اجلاس را تعطيل كند.
10 - رئيس ميتواند بهر يك از اعضاءِ مجلس بقدر يك هفته براي رفع حوائج شخصي آن شخص مرخصي بدهد.
11 - رئيس مجلس در هر انجمن تحقيقي كه از اعضاء مجلس تشكيل يافته باشد ميتواند داخل شود و در مذاكرات آن انجمن شركت نمايد.
12 - رسيدگي بصورت مجلس كه منشيان در هر اجلاسي مينويسند بعهده رئيس است همچنين تعيين و تحديد مكتوبات تندنويسان براياشاعه و طبع در روزنامجات.
13 - شخص رئيس تابع مجلس است در عين اينكه سمت رياست دارد.
14 - نماينده مجلس نسبت بخارج منحصر بشخص رئيس است و هر وقت هيئت مجلس بخارج مجلس مثلاً بوزراء دولت مطلبي داشته باشد بتوسط رئيس فقط ابلاغ و تحصيل جواب ميشود همچنين بالعكس.
15 - رئيس مجلس ميتواند بر حسب لزوم شخصاً يا به خواهش ده نفر از اعضاء مجلس يا وزيري اجلاسي محرمانه بدون حضور روزنامهنويس وتماشاچي يا انجمني محرمانه مركب از عده منتخبي از اعضاء مجلس تشكيل بدهد كه ساير اعضاء مجلس حق حضور در آن نداشته باشند ليكن نتيجه مذاكرات انجمن محرمانه وقتي مجري تواند شد كه در اجلاس محرمانه با حضور عده كافي از اعضاء مطرح مذاكره شده به اكثريت آراء قبول شود و اگر مطلب در مذاكرات انجمن محرمانه قبول نشد در مجلس عنوان نخواهد شد و مسكوت عنه خواهد بود.
16 - در اول هر دوره اجلاسيه رئيس بودجه مخارج و مصارف آن دوره را تعيين كرده در مجلس قرائت ميشود بعد از آن كه در مجلس به اكثريتآراء قبول شد يكنفر وكيل خرج [خارج] از اعضاء مجلس منتخب ميشود كه با نظارت انجمني از مجلس مباشر مخارج باشد.
تكاليف نايبان رئيس
17 – بطوركلي تمام تكاليف رئيس در موقع غيبت رئيس بر نايبان رئيس وارد است.
تكاليف منشيان و دفتردار
18 - نوشتن صورتمجلس براي هر اجلاس بطبع رساندن مذاكرات در اجلاسات براي تقسيم باعضاي مجلس و رسيدگي به تحريرات تندنويسان و مقابله آنها با صورتهائيكه روزنامهنويسان برميدارند بعهده منشيان مجلس است.
19 - هر روز در حين افتتاح هر اجلاس منشي اصول مطالبي را كه روز قبل در مجلس طرح شده براي مجلسيان قرائت ميكند كه نتيجه مجلسسابق را در نظر داشته باشند.
20 - بعد از اجتماع مجلسيان بايد حضار مجلس را با فهرستي كه در دفتر ثبت است تطبيق كرده عده حاضرين و غائبين را تشخيص بدهند همچنين تعيين عده حاضرين از اعضاء قبل از شروع به مذاكرات يا رأي خواستن بعهده منشيان است.
21 - قرائت كليه مكتوباتي كه در مجلس بايد خوانده شود با منشيان است مگر آن كه مكتوب راجع بيكي از اعضاي مجلس باشد و خودش بخواهد قرائت كند.
22 - وقتي كه منشي مطلبي را در مجلس قرائت ميكند اگر مجلسيان بتجديد قرائت امركردند بايد دفعه ثاني و ثالث بخواند تا وقتي كه از اعاده ذكر آن مستغني شوند.
23 - هر يك از منشيان مادام كه مشغول كار است حق دخالت در مباحثات ندارد مگر اين كه كار خود را بمنشي ديگر واگذار كرده خود داخل در مباحثات شود
24 - در موقع تعيين اكثريت شمردن آراء بعهده منشيان است.
25 - مكتوباتي كه از طرف مجلس نوشته ميشوند اعم از سؤال يا جواب بايد يكي از منشيان مسوده كرده پس از تصويب مجلس و امضاي رئيس بدفتر بفرستند كه آن را پاكنويس كرده بامضاي رئيس برسانند و اصل را با اسناد راجعه بآن ثبت و ضبط نمايند.
26 - يكنفر دفتردار از اعضاء مجلس منتخب ميشود كه متصدي ضبط اسناد و ترتيب دفتر باشد و نوشتجات و ثبتهائيكه منشيان باوميدهند بترتيب مخصوص ضبط كند كه در موقع لزوم مراجعة به آنها سهل و آسان باشد.
27 - نوشتجات و دفاتري كه مربوط بمجلس است دفتردار حق ارائه آن را باحدي ندارد مگر باجازة تمام يا اكثر افراد مجلسيان و همچنين اطلاعاتيكه دفتردار يا اجزاء دفترخانه در ضمن خدمت تحصيل كردهاند نبايد اشاعه و افشاء نمايند.
28 - ثبت اسامي اعضاي انجمنهاي تحقيق با دستورالعمل كار و تاريخ مأموريت آنها هميشه بايد در دفتر حاضر باشد.
29 - براي تعيين تكاليف دفتردار و اجزاء و مستخدمين دفترخانه دستورالعمل مخصوص نوشته خواهد شد و بتصويب اعضاء مجلس خواهد رسيد.
فصل دوم
در حدود ساير اعضاء مجلس
30 - اعضاء مجلس بايد در نهايت ادب و احترام با يكديگر رفتار كنند و از حيث رعايت ادب فرقي ميان افراد اهل مجلس ملحوظ نيست.
31 - تواضع كردن و اداي بعضي رسومات كه اسباب تفرقه حواس باشد در مجلس ممنوع است.
32 - هر يك از اعضاء مجلس حق دارد موافق فصل پنجم مطلبي را عنوان كند و در رد و قبول هر امري كه ديگري ابتدا كرده و در تحت مذاكره است رأي خود را اظهار كند.
33 - الكل و شرب و استعمال دخانيات در اتاق مجلس ممنوع است.
34 - بايد هر يك از افراد مجلسيان مواظب باشد كه تضييع حق ديگري را نكند مثلا اگر يكي از اجزاء مشغول نطق است به نجوي كردن يا قيل و قال كردن حواس او را متفرق نكند.
35 - اگر اتفاقاً دو نفر از مجلسيان مقارن يكديگر اجازه نطق خواستند سبقت در استيذان ولو بچند ثانيه حق تقديم ميدهد.
36 - اگر يكي از مجلسيان شكايت شخصي راجع بيكي از اعضاي مجلس داشته باشد بايد بمجلس اظهاركند و بعد از اين كه مدعيعليه جواب شخص شاكي را گفت هر دو از مجلس خارج شوند تا در غياب آنها اهلمجلس در ماده شكايت رسيدگي كرده حكم مسئله را معلوم كند.
37 - هر يك از اعضاء مجلس بر ترك يا خلاف فصلي از نظامنامه داخلي مطلع شود حق دارد برئيس اطلاع داده منع و اصلاح آن را بخواهد.
فصل سوم
در جنايات و مجازات اعضاء مجلس
جنايات اعضاء مجلس به چهار درجه تقسيم ميشود
38 - درجه اول از قبيل نجويكردن و سرفهكردن بعمد در موقع نطق يكي از اعضاء و مجازات اين درجه ملامتكردن و نصيحتكردن بر ترك اين افعال است.
39 - درجه دوم مثل مخالفت قوانين نظميه يا اعادهنجوي و قيل و قال با وجود ملامت و نصيحت و مجازات اين درجه بيرون رفتن از مجلس است بامر رئيس به قدر يك ساعت.
40 - درجه سوم حاضر نشدن در تكاليف مقرره است مثل اين كه يكي از اعضاء در ده اجلاس متواليه بدون عذر صحيح از حاضر شدن مجلستقاعد كند در اينصورت مجلس باو تكليف خواهد كرد كه از عضويت استعفاء كند اگر بعد از تكرار تكليف استعفا تا سه مرتبه استعفا نكرد از عضويت خلع ميشود و عضو ديگر بجاي او انتخاب ميشود و اين عضو از وكلاي هر طبقه و ايالتي باشد در صورت اقتضاي فرصت بايد همان طبقه و ايالت بدل او را تعيين كنند و قبل از تعيين هيئت مجلس از او وكالت خواهد كرد.
41 – درجه چهارم خيانت كردن به هيئت مجلس از قبيل رشوهگرفتن يا افشاي سر مجلس يا سعي در تخريب اساس و اخلال در پيشرفت كار مجلس است بغرض و جزاي اين درجه بعد از ثبوت خيانت اخراج از عضويت مجلس و فرستادن بمحكمه عدليه و تعاقب در مجازات خائن است.
فصل چهارم
در طريقه رسيدگي بمطالب
42 - مطلبي كه از طرف دولت بمجلس ميرسد بكلمه (اظهار) تعبير ميشود و مطلبي كه از طرف اعضاء مجلس باشد به كلمه (عنوان) و آنچه ساير مردم بفرستند بكلمه (عريضه).
43 – هرگاه عريضهاي بمجلس برسد و بيشتر از سه ربع اعضاء مجلس مذاكره آنرا بيفايده بدانند به رئيس اظهار ميدارند كه مطلب قابل مذاكره نيست.
44 – هرگاه مطلبي باشد كه فهم آن موقوف بفهم مطلب ديگر باشد اول مطلب موقوفعليه را مذاكره كرده بعد بمطلب اول ميپردازند.
45 - اگر مطلب پيچيده و درهم و متوقف بر مطالب متعدده ديگر باشد مجلسيان مختارند كه خودشان اطراف و حواشي مسئله را تنقيح كرده درمجلس مذاكره نمايند يا انجمن تحقيق مخصوص براي رسيدگي بآن تشكيل كنند.
فصل پنجم
در طريقه تقديم به مجلس
46 - اگر كسي از مجلسيان چيزي راجع بنفع و مصلحت عموم بنظرش رسيد بعد ازآنكه در لايحه نوشته و خواست بمجلسيان عرضه داردبايد از رئيس اجازه بخواهد بعد از تحصيل اجازه ميتواند شخصاً بمحلي كه براي نطق و تكلم معين شده برود و لايحه مرقومه را قرائت نمايد يا لايحه را بدهد كه يكياز منشيان بخواند اگر پانزده نفر از اعضاء مجلس با عنوان او همراه شدند يعني مشاوره آن عنوان را تصويب كردند مطلب او در مجلسقبول ميشود و در تحت مشاوره درميآيد.
47 - بعد از قبول مطلبي مجلس مختار است در همان ساعت در آن ماده مذاكره كند يا محول بوقت ديگر بگذارد.
48 - ساير مردم نيز ميتوانند در صلاحبيني يا شكايات مطالب خود را مكتوباً با امضاء و نشانه منزل بمجلس بفرستند كه در انجمن عرايضرسيدگي شده آنچه تكليف مجلس است رفتار شود.
فصل ششم
در طريقه تشكيل انجمنهاي تحقيق و سپردن مطالب به آنها
49 - مقصود از انجمن تحقيق هيئتي است كه اعضاء مجلس براي رسيدگي مطلب بخصوص از ميان خود انتخاب ميكنند و آن برحسب ضرورت و لزوم موقتي يا دائمي خواهدبود.
50 - در موقع تشكيل انجمن اول بايد تعيينكنند كه براي انجام كاري كه موضوع تحقيق است چند نفر اجزاء لازم است و بعد از تعيين عده اجزاءشروع بانتخاب كنند و طريقه انتخاب آناست كه رئيس اسامي اشخاصي را كه براي عضويت انجمن صلاحيت دارند معين كرده بمجلسيان اظهارميكند اگر قبول كردند همان اشخاص اعضاي انجمن خواهندبود و الا هر كدام مقبول مجلسيان نباشد به حكم اكثريت تبديلميشود.
51 – هريكاز انجمنهاي تحقيق يك نفر رئيس و يك نفر منشي و يك راپرت دهنده مابين اعضاء خود انتخاب خواهندكرد.
52 - تكليف اعضاي اين انجمن آناست مطلبي كه بآنها رجوع شود اول بطور صحت تنقيح كرده بعد بدقت تمام مذاكره كنند بعد از فهم مطلب نتيجه تحقيقات را راپرت كرده در موقعي كه مجلس معينميكند بمجلس عرضه دارند.
53 - اگر انجمن تحقيق براي مداقه در امري است كه يكي از اعضاء عنوان كرده باشد دراينصورت بايد آن عضو يكي از اعضاي انجمن باشد و اگر انجمن راجع به مطلبي است كه از طرف وزيري اظهار شده آن وزير ميتواند در آن انجمن حضور داشته باشد و در مذاكرات شركت نمايد.
54 - بعد از انتخاب اعضاء انجمن بايد منشي اسامي آنها را ثبت كند و صورت اسامي اعضاء را با دستورالعمل و ترتيبي كه مجلسيان براي انجمنمقرر كردهاند نوشته بعد از امضاي رئيس برئيس انجمن تحقيق بدهد.
55 - تكليف انتظامات داخلي اعضاي انجمن تحقيق در حكم انتظامات مجلس شوراي ملي است.
56 - اگر اعضاء انجمن تحقيق از دستورالعمل مجلس منحرف شوند و برخلاف مأموريت مقرره رفتار كنند اعمال آنها از درجه اعتبار ساقط است.
57 - اعضاي انجمن تحقيق درباره حدود و تنبيهات و شكايات بايد بمجلس شوراي ملي رجوع كنند.
58 – راپرتدهنده انجمن بعد از ختم عمل نتيجه تحقيقات و خلاصه رأي انجمن را بمجلسيان اظهار ميكند يا تفصيلا راپرتي را كه حاضر كردهاست قرائت ميكند و نوشتجات راجع بمطلب را با راپرت انجمن برئيس مجلس تسليم ميكند تا باز تفصيلا در موقع بسمع مجلسيان برسد ومعلوم شود رأي انجمن در مجلس نيز قبول شده يا نه در صورت عدم قبول خود مجلس درآن خصوص استيناف ميكند يا انجمن ديگر انتخابمينمايد.
فصل هفتم
در انجمن تحقيق عرايض
59 - چون عده عرايض بمجلس ازطرف مردم غالباً زياد خواهد بود لهذا براي رسيدگي به عرايض يك انجمن تحقيق عرايض برقرار ميشود اين انجمن عرايضي را كه لياقت مذاكره در مجلس داشته باشند عيناً بمجلس اظهار ميدارد و از ساير عرايض هفتهاي يك مرتبه فهرستي ترتيب داده با اشاره بخلاصه آنها بعرض مجلس خواهد رسانيد
فصل هشتم
در تصحيح و تجزيه مطالبي كه بمجلس داده ميشود
60 - اگر اصل مطلبي كه بمجلس وارد ميشود ناطق بر بعضي جزئيات نباشد اعضاء مجلس ميتوانند جزئيات مطلب را معين كرده تحت مشاوره درآورند.
61 - مطلبي كه به مجلس داده ميشود تكليف اعضاء مجلس يا تكليف اعضاء انجمنهاي تحقيق اين است كه اگر در عبارات و طريقه اداي آن يا درشرح جزئيات عيب و نقصي باشد تصحيح كرده بعبارات واضح و روشن تعبيركنند بعد از تصحيح اگر جزئيات و فروع زياد داشته باشد بايد آنرا باجزايي كه مطلب از آنها تركيب شده تجزيه كرده در هر يك عليحده گفتگو كنند مثل اين كه شخصي مطالبي داده است كه فلان ماليات بايد از فلان محلگرفته شود و بفلان مصرف برسد يك جزء مطلب گرفتن ماليات است از اين محل و جزء ديگر مصرفي است كه معين شده پس بايد مطلب را باين دوجزء تجزيه كرده در هر يك عليحده مذاكرات كنند و رأي مجلس يا انجمن را در هر كدام تعيين نمايند.
62 - يكي از شرايط تصحيح مطالب اين است بعد از فراغت از تصحيح سه مرتبه در مجلس خوانده شود اول بعباراتي كه صاحب مطلب دادهاست بدون كم و زياد دويم با ضميمه آنچه كم و زياد كردهاند سوم بعد از تصحيح تام و علت سه دوره قرائت ايناست كه معلوم شود تفاوت مطلبتصحيح شده و كم و زايد آن با اصل مطلب چيست.
فصل نهم
در ترتيب مذاكره مطالب
63 - هنگامي كه مطلب در تحت مذاكره است ديگري نبايد مطلب مجددي در آن داخل كند تا مذاكره آن مطلب تمام بشود مگر آنكه مطلب ثانيمقدمه مطلب اول باشد و مجلسيان بآن محتاج باشند.
64 - مطالبي كه بمجلس ميرسد هر كدام مهمتر است مذاكره و انجام آن بايد مقدم باشد.
65 - وقتيكه مطلب بمجلس رسيد و رئيس مذاكره آن را بروزي معين توقيت كرد بايد اين مطلب در فهرست آنروز ثبت شود تا در آن روز و در ساعتي كه معين كردهاند در آن مذاكره شود اتفاقاً اگر مجلسيان در آن ساعت بمطلب ديگر مشغول شدند هر كس از اعضاء مجلس ملتفت شد حق دارد اظهار كند كه موقع مذاكره فلان مطلب رسيده است و بايد آنرا مقدم داشت.
66 - اگر مطلب مهمي پيش آيد كه انعقاد مجلس براي مذاكره آن لازم باشد و تا موعد انعقاد مجلس معمول فاصله باشد بايد رئيس اعلان كند كه در فلان وقت و فلان ساعت انعقاد مجلس فوقالعاده براي فلان مطلب لازم است و مجلسيان بايد در همان روز و ساعت معين حاضر شوند بعد از حضورو مذاكره اگر باز بانعقاد مجلس ديگر احتياج افتاد هر يك از مجلسيان ميتوانند ضرورت مجلس فوقالعاده ديگر را اظهار كنند و رئيس وقت و ساعتآنرا معين نمايد تا وقتي كه مذاكره آن مطلب ختم و اعاده مجلس فوقالعاده ضرور نباشد.
67 - مطالب دولتي و مطالب اساسي بايد سه مرتبه در مجلس قرائت و مطرح مذاكرات شود.
68 - ترتيب قرائت سهگانه ايناست كه پس از قرائت اول در اصول مسئله مذاكرهكننده و معلوم شود كه رجوع بانجمن تحقيق لازم است يا نيست از قرائت اول تا قرائت ثاني بايد اقلاً دو روز فاصله باشد و اگر مطلب راجع بانجمن تحقيق شود بايد از روزيكه مجلس انجمن تحقيق باعضاء تقسيمميشود تا روز قرائت ثاني سه روز بگذرد.
69 - پس از قرائت ثاني اصلاحاتي كه بنظر اعضاء مجلس ميرسد بايد بترتيب مقرر اظهار نمايند و بدلايل لازمه استدلال كنند پس از انجام مذاكرات نتيجه آنها را كه يكي از منشيان نوشته است بانضمام صورت اصل مطلب در نوبت ثالث قرائت نموده آراء اهلمجلس معين شود يقين است اگر در قرائت ثاني مجلس مطلب را رد كند قرائت ثالث واقع نخواهد شد.
70 - پس از انجام مذاكرات در قرائت ثاني و تقسيم صورت مجلس باعضاء تا قرائت ثالث بايد اقلاً دو روز فاصله باشد بعد از قرائت ثالث اصلاحي كه يك يا چند نفر اظهار نمايند مطرح مذاكره نميود مگر آن كه پانزده نفر متفقاً آن اصلاح را بخواهند و نتيجه قرائت ثالث رد يا قبول خواهدبود.
71 - مطالبيكه در يك دوره اجلاسيه قرائت نشده باشد تا پس از قرائت ناتمام مانده باشد در دوره ديگر مطرح مذاكره نميشود مگر اين كه مجدداً اظهار شود.
72 - براي تحصيل آراء بايد مطالبيكه مطرح مذاكرات بوده قبل از رأي خواستن جهت تذكار حاضرين در اطلاق خوانده شود.
فصل دهم
بعضي قوانين در مباحثه و مذاكره مطالب
73 - در صورتيكه دو ثلث از اعضاء مجلس حضور داشته باشند شروع بمذاكرات و در صورتيكه سه ربع حاضر باشند اقدام بتحصيل آراءميشود اگر عده حاضرين از سه ربع كمتر باشد تحصيل آراء نميشود.
74 - حق نطق با كسي است كه پس از عنوان مطلبي اول خواهش نطق كند و بعد بترتيب اظهار.
75 - هر يك از مجلسيان كه مستعد براي نطق هستند در اول امر بيش از يكمرتبه حق نطق ندارند ولي بعد از آنكه ساير اعضاء مجلس هر كداميكمرتبه نطق كردند يا از سكوت آنها معلوم شد كه نطق در آن موضوع معين ندارند و مطلب هم مجمل ماند آنوقت ناطق اول ميتواند با اجازه رئيسثانياً نطق كند تا وقتيكه مطلب تعيين و تشريح شود.
76 - اگر يكي از مجلسيان كه نوبت نطق او است نطق كرد ولي مجلسيان نطق او را ملتفت نشدند ميتواند از رئيس اجازه بخواهد كه نطق خود راتجديد نمايد.
77 - در موقعي كه مباحثه مطلبي در مجلس طول كشيد و رأي مجلسيان معلوم نشد هر يك از آنها ميتوانند برخاسته و اظهار دارند كه مذاكره اين مطلب طول كشيده بايد رئيس اكثريت آراء را معين كند در اين موقع اگر پانزده نفر از مجلسيان شخص متكلم را تقويت كردند رئيس بايد فوراً به مجلساعلان بدهد و در صدد كسب اكثريت بر آيد.
فصل يازدهم
در طريقه به دست آوردن اكثريت آراء
78 - براي تعيين اكثريت آراء پس از اعلان رئيس بهر يك از اعضاء دو قطعه مقوا داده ميشود كه يكي از آنها سفيد و ديگري كبود خواهد بود و اسم گيرنده روي آنها چاپ است مقواي سفيد نشانه قبول و كبود نشانه رد مطلب است هر يك از اعضاء بايد رأي خودش را بانداختن يكي از دو قطعهمقوا در ظرفي كه نزد او ميبرند ظاهر سازد پس از تحصيل آراء تمام اعضاء آن ظرف را در حضور حاضرين خالي ميكنند و يكي از منشيان مقواهايسفيد را جدا و مقواهاي كبود را جدا بصورت بلند شماره مينمايد و رئيس مجلس حاصل شماره را اعلام ميكند.
79 - رئيس و منشيان بايد رأي خود را بعد از آراء سايرين و قبل از شماره آراء بترتيب فوق اظهار نمايند.
80 - هر گاه در موقع بدست آوردن اكثريت آراء يك يا چند نفر كه عده آنها بيش از ربع عده اعضاي مجلس نباشد حاضر نبودند حق ندارند رأي مجلس را قبول نكنند.
فصل دوازدهم
در توضيح خواستن از ادارات
81 - سئوالات مكتوبي كه ازطرف مجلس از وزراء ميشود بايد در ماده معين باشد و پانزده نفر از اعضاء مجلس آنرا امضاء نموده برئيس بدهندكه سواد آنرا بمهر مجلس بمقام صدارت تبليغ نموده اصل را بدفترخانه مجلس بسپارد در موقعي كه رئيس اين سئوالات را بمقام صدارت يا وزراء تبليغ ميكند بايد روزي را تعيين كند كه صدراعظم يا وزيري كه مطلب راجع باواست يا معاون آنها براي جواب دادن در مجلس حاضر شود.
82 - روز موعود اول كسيكه توضيح خواسته و منشاء سئوال بوده مطلب را اظهار و موجه ميدارد تا وزير يا معاونيكه حاضر است جواب بگويد.
فصل سيزدهم
در انشاء عرايض به حضور مبارك
83 - براي انشاء عرايض بحضور مبارك همايوني انجمني مركب از دوازده نفر از اعضاء مجلس تشكيل ميشود كه هر دو نفر از آنها از طبقهاي باشند اين انجمن برياست رئيس مجلس عريضه را نوشته پس از قرائت در مجلس بتوسط هيئتي كه مركب است از رئيس مجلس و شش نفر ديگر كه طبقات ششگانه انتخاب كنند بعرض ميرسد.
فصل چهاردهم
در رسيدگي به شكايات راجعه به انتخابات
84 - چنان كه در نظامنامه انتخابات مقرر است شكايات در انتخابات را بايد بالاخره راجع بمجلس شوراي ملي نمايند و براي رسيدگي باينشكايات بايد انجمن تحقيقي تشكيل شود كه بمواد شكايات رسيدگي نمايد.
85 - شكايات راجعه بانتخابات را در هر محلي بايد در ظرف ده روز پس از انجام انتخابات بپستخانهآن محل داده باشند و الا طرف ملاحظه نخواهد بود.
86 - انجمن تحقيقات شكاياتي را كه بموقع بمجلس ارسال شده باشد رسيدگي مينمايد و صورتمجلس انجمن را بمجلس عرضه ميدارد و اگر منتخبي برخلاف نظامنامه انتخاب شده باشد بايد آن انتخاب اعاده شود ولي تا روزي كه در اين خصوص حكم مجلس صادر نشده آن منتخب ازاعضاي مجلس محسوب است و حق رأي دادن دارد.
فصل پانزدهم
در تكاليف تماشاچي
87 - عموم مردم ميتوانند با داشتن بليط براي استماع مذاكرات در اجلاسات علني داخل مجلس شوراي ملي بشوند و در جائيكه براي تماشاچيمقرر است بنشينند.
88 - تماشاچيان بهيچوجه حق شركت در مذاكرات مجلس ندارند و بايد در كمال آرامي نشسته فقط مستمع باشند.
89 - تماشاچيان بايد در ورود بمجلس خود را مكلف به اطاعت قوانين نظميه مجلس دانسته در صورت تخلف از آنها از هرگونه اقدامات سختنرنجند.
خاتمه
90 - هر يك از اين قوانين و نظامات كه بحكم تجربه و اقتضاي وقت جالب نسخ و تغيير باشد اعضاء مجلس بحكم اكثريت ميتوانند آنرا بقانون ديگر كه مناسب با حال مجلس باشد تبديل كنند و همچنين فصول جديدي كه طرف احتياج بشوند بر اين نظامنامه اضافه خواهد شد.
مصوب 1285/07/25 مجلس شورای ملی
1 - پس از افتتاح مجلس در اجلاس اول باید مطابق ماده 32 و 33 نظامنامه انتخابات تعیین رئیس و دو نایبرئیس و چهار منشی از منتخبین به اکثریت آراء بشود رئیس به اکثریت تام سایر به اکثریت نسبی و در موقع انتخاب رئیس و نایبان و منشیان باید اقلاً سه ربع از اعضاء مجلس حضور داشته باشند.
2 - افتتاح و اختتام اجلاسات با رئیس است و قرارگرفتن یا برخواستن رئیس از جای خود علامت افتتاح و اختتام مجلس است قبل از اجتماع عدهلازمه از اعضاء برای شروع بمذاکرات رئیس مجلس را افتتاح نمیکند همچنین تعیین روز و ساعت اجلاسات مقرره یا فوقالعاده به عهده رئیس است.
3 - تعیین مستخدمین مجلس از قبیل نویسنده و پیشخدمت و سرایدار و اجزاءِ نظمیه و غیره مقرر داشتن تکالیف این اجزاء به عهده رئیس است.
4 - پس از آن که مجلسیان در موضوع معینی بقدر کفایت مذاکره کردند رئیس امر به تحصیل آراء مینماید و نتیحه عمل را بمجلسیان اعلان میکند.
8 - هر گاه رئیس بخواهد در مباحثه مطلبی دخالت کند باید جای خود را بنایبرئیس سپرده خود در جای متکلم قرارگرفته و آنچه صلاح داند مذاکره کند.
10 - رئیس میتواند به هر یک از اعضاءِ مجلس بقدر یک هفته برای رفع حوائج شخصی آن شخص مرخصی بدهد.
12 - رسیدگی به صورت مجلس که منشیان در هر اجلاسی مینویسند به عهده رئیس است همچنین تعیین و تحدید مکتوبات تندنویسان برایاشاعه و طبع در روزنامجات.
14 - نماینده مجلس نسبت بخارج منحصر بشخص رئیس است و هر وقت هیات مجلس بخارج مجلس مثلاً بوزراء دولت مطلبی داشته باشد بتوسط رئیس فقط ابلاغ و تحصیل جواب میشود همچنین بالعکس.
17 - به طورکلی تمام تکالیف رئیس در موقع غیبت رئیس بر نایبان رئیس وارد است.
18 - نوشتن صورتمجلس برای هر اجلاس بطبع رساندن مذاکرات در اجلاسات برای تقسیم باعضای مجلس و رسیدگی به تحریرات تندنویسان و مقابله آنها با صورتهائیکه روزنامهنویسان برمیدارند به عهده منشیان مجلس است.
20 - بعد از اجتماع مجلسیان باید حضار مجلس را با فهرستی که در دفتر ثبت است تطبیق کرده عده حاضرین و غائبین را تشخیص بدهند همچنین تعیین عده حاضرین از اعضاء قبل از شروع به مذاکرات یا رای خواستن به عهده منشیان است.
23 - هر یک از منشیان مادام که مشغول کار است حق دخالت در مباحثات ندارد مگر این که کار خ. ر. ب. منشی دیگر واگذار کرده خود داخل در مباحثات شود
24 - در موقع تعیین اکثریت شمردن آراء به عهده منشیان است.
25 - مکتوباتی که از طرف مجلس نوشته میشوند اعم از سوال یا جواب باید یکی از منشیان مسوده کرده پس از تصویب مجلس و امضای رئیس به دفتر بفرستند که آن را پاکنویس کرده بامضای رئیس برسانند و اصل را با اسناد راجعه بآن ثبت و ضبط نمایند.
26 - یکنفر دفتردار از اعضاء مجلس منتخب میشود که متصدی ضبط اسناد و ترتیب دفتر باشد و نوشتجات و ثبتهائیکه منشیان باومیدهند به ترتیب مخصوص ضبط کند که در موقع لزوم مراجعه به آنها سهل و آسان باشد.
28 - ثبت اسامی اعضای انجمنهای تحقیق با دستورالعمل کار و تاریخ ماموریت آنها همیشه باید در دفتر حاضر باشد.
29 - برای تعیین تکالیف دفتردار و اجزاء و مستخدمین دفترخانه دستورالعمل مخصوص نوشته خواهد شد و به تصویب اعضاء مجلس خواهد رسید.
32 - هر یک از اعضاء مجلس حق دارد موافق فصل پنجم مطلبی را عنوان کند و در رد و قبول هر امری که دیگری ابتدا کرده و در تحت مذاکره است رای خود را اظهار کند.
40 - درجه سوم حاضر نشدن در تکالیف مقرره است مثل این که یکی از اعضاء در ده اجلاس متوالیه بدون عذر صحیح از حاضر شدن مجلستقاعد کند در این صورت مجلس باو تکلیف خواهد کرد که از عضویت استعفاء کند اگر بعد از تکرار تکلیف استعفا تا سه مرتبه استعفا نکرد از عضویت خلع میشود و عضو دیگر به جای او انتخاب میشود و این عضو از وکلای هر طبقه و ایالتی باشد در صورت اقتضای فرصت باید همان طبقه و ایالت بدل او را تعیین کنند و قبل از تعیین هیات مجلس از او وکالت خواهد کرد.
41 - درجه چهارم خیانت کردن به هیات مجلس از قبیل رشوهگرفتن یا افشای سر مجلس یا سعی در تخریب اساس و اخلال در پیشرفت کار مجلس است بغرض و جزای این درجه بعد از ثبوت خیانت اخراج از عضویت مجلس و فرستادن بمحکمه عدلیه و تعاقب در مجازات خائن است.
46 - اگر کسی از مجلسیان چیزی راجع بنفع و مصلحت عموم به نظرش رسید بعد ازآنکه در لایحه نوشته و خواست بمجلسیان عرضه داردباید از رئیس اجازه بخواهد بعد از تحصیل اجازه میتواند شخصاً بمحلی که برای نطق و تکلم معین شده برود و لایحه مرقومه را قرائت نماید یا لایحه را بدهد که یکیاز منشیان بخواند اگر پانزده نفر از اعضاء مجلس با عنوان او همراه شدند یعنی مشاوره آن عنوان را تصویب کردند مطلب او در مجلسقبول میشود و در تحت مشاوره درمیآید.
48 - سایر مردم نیز میتوانند در صلاحبینی یا شکایات مطالب خود را مکتوباً با امضا و نشانه منزل بمجلس بفرستند که در انجمن عرایضرسیدگی شده آنچه تکلیف مجلس است رفتار شود.
50 - در موقع تشکیل انجمن اول باید تعیینکنند که برای انجام کاری که موضوع تحقیق است چند نفر اجزاء لازم است و بعد از تعیین عده اجزاءشروع به انتخاب کنند و طریقه انتخاب آناست که رئیس اسامی اشخاصی را که برای عضویت انجمن صلاحیت دارند معین کرده بمجلسیان اظهارمیکند اگر قبول کردند همان اشخاص اعضای انجمن خواهندبود و الا هر کدام مقبول مجلسیان نباشد به حکم اکثریت تبدیلمیشود.
52 - تکلیف اعضای این انجمن آناست مطلبی که بآنها رجوع شود اول به طور صحت تنقیح کرده بعد بدقت تمام مذاکره کنند بعد از فهم مطلب نتیجه تحقیقات را راپرت کرده در موقعی که مجلس معینمیکند بمجلس عرضه دارند.
56 - اگر اعضاء انجمن تحقیق از دستورالعمل مجلس منحرف شوند و برخلاف ماموریت مقرره رفتار کنند اعمال آنها از درجه اعتبار ساقط است.
58 - راپرتدهنده انجمن بعد از ختم عمل نتیجه تحقیقات و خلاصه رای انجمن را بمجلسیان اظهار میکند یا تفصیلا راپرتی را که حاضر کردهاست قرائت میکند و نوشتجات راجع بمطلب را با راپرت انجمن برئیس مجلس تسلیم میکند تا باز تفصیلا در موقع بسمع مجلسیان برسد ومعلوم شود رای انجمن در مجلس نیز قبول شده یا نه در صورت عدم قبول خود مجلس درآن خصوص استیناف میکند یا انجمن دیگر انتخابمینماید.
61 - مطلبی که به مجلس داده میشود تکلیف اعضاء مجلس یا تکلیف اعضاء انجمنهای تحقیق این است که اگر در عبارات و طریقه ادای آن یا درشرح جزئیات عیب و نقصی باشد تصحیح کرده بعبارات واضح و روشن تعبیرکنند بعد از تصحیح اگر جزئیات و فروع زیاد داشته باشد باید آن را باجزایی که مطلب از آنها ترکیب شده تجزیه کرده در هر یک علیحده گفتگو کنند مثل این که شخصی مطالبی داده است که فلان مالیات باید از فلان محلگرفته شود و بفلان مصرف برسد یک جزء مطلب گرفتن مالیات است از این محل و جزء دیگر مصرفی است که معین شده پس باید مطلب را باین دوجزء تجزیه کرده در هر یک علیحده مذاکرات کنند و رای مجلس یا انجمن را در هر کدام تعیین نمایند.
68 - ترتیب قرائت سهگانه ایناست که پس از قرائت اول در اصول مسئله مذاکرهکننده و معلوم شود که رجوع بانجمن تحقیق لازم است یا نیست از قرائت اول تا قرائت ثانی باید اقلاً دو روز فاصله باشد و اگر مطلب راجع بانجمن تحقیق شود باید از روزیکه مجلس انجمن تحقیق به اعضاء تقسیممیشود تا روز قرائت ثانی سه روز بگذرد.
69 - پس از قرائت ثانی اصلاحاتی که به نظر اعضاء مجلس میرسد باید به ترتیب مقرر اظهار نمایند و بدلایل لازمه استدلال کنند پس از انجام مذاکرات نتیجه آنها را که یکی از منشیان نوشته است بانضمام صورت اصل مطلب در نوبت ثالث قرائت نموده آراء اهلمجلس معین شود یقین است اگر در قرائت ثانی مجلس مطلب را رد کند قرائت ثالث واقع نخواهد شد.
70 - پس از انجام مذاکرات در قرائت ثانی و تقسیم صورت مجلس به اعضاء تا قرائت ثالث باید اقلاً دو روز فاصله باشد بعد از قرائت ثالث اصلاحی که یک یا چند نفر اظهار نمایند مطرح مذاکره نمیود مگر آن که پانزده نفر متفقاً آن اصلاح را بخواهند و نتیجه قرائت ثالث رد یا قبول خواهدبود.
72 - برای تحصیل آراء باید مطالبیکه مطرح مذاکرات بوده قبل از رای خواستن جهت تذکار حاضرین در اطلاق خوانده شود.
73 - در صورتی که دو ثلث از اعضاء مجلس حضور داشته باشند شروع بمذاکرات و در صورتی که سه ربع حاضر باشند اقدام به تحصیل آراءمیشود اگر عده حاضرین از سه ربع کمتر باشد تحصیل آراء نمیشود.
74 - حق نطق با کسی است که پس از عنوان مطلبی اول خواهش نطق کند و بعد به ترتیب اظهار.
77 - در موقعی که مباحثه مطلبی در مجلس طول کشید و رای مجلسیان معلوم نشد هر یک از آنها میتوانند برخاسته و اظهار دارند که مذاکره این مطلب طول کشیده باید رئیس اکثریت آراء را معین کند در این موقع اگر پانزده نفر از مجلسیان شخص متکلم را تقویت کردند رئیس باید فوراً به مجلساعلان بدهد و در صدد کسب اکثریت بر آید.
78 - برای تعیین اکثریت آراء پس از اعلان رئیس به هر یک از اعضاء دو قطعه مقوا داده میشود که یکی از آنها سفید و دیگری کبود خواهد بود و اسم گیرنده روی آنها چاپ است مقوای سفید نشانه قبول و کبود نشانه رد مطلب است هر یک از اعضاء باید رای خودش را بانداختن یکی از دو قطعهمقوا در ظرفی که نزد او میبرند ظاهر سازد پس از تحصیل آراء تمام اعضاء آن ظرف را در حضور حاضرین خالی میکنند و یکی از منشیان مقواهایسفید را جدا و مقواهای کبود را جدا به صورت بلند شماره مینماید و رئیس مجلس حاصل شماره را اعلام میکند.
79 - رئیس و منشیان باید رای خود را بعد از آراء سایرین و قبل از شماره آراء به ترتیب فوق اظهار نمایند.
80 - هر گاه در موقع به دست آوردن اکثریت آراء یک یا چند نفر که عده آنها بیش از ربع عده اعضای مجلس نباشد حاضر نبودند حق ندارند رای مجلس را قبول نکنند.
81 - سئوالات مکتوبی که ازطرف مجلس از وزراء میشود باید در ماده معین باشد و پانزده نفر از اعضاء مجلس آنرا امضا نموده برئیس بدهندکه سواد آنرا بمهر مجلس بمقام صدارت تبلیغ نموده اصل را به دفترخانه مجلس بسپارد در موقعی که رئیس این سئوالات را بمقام صدارت یا وزراء تبلیغ میکند باید روزی را تعیین کند که صدراعظم یا وزیری که مطلب راجع باواست یا معاون آنها برای جواب دادن در مجلس حاضر شود.
84 - چنان که در نظامنامه انتخابات مقرر است شکایات در انتخابات را باید بالاخره راجع بمجلس شورای ملی نمایند و برای رسیدگی باینشکایات باید انجمن تحقیقی تشکیل شود که به مواد شکایات رسیدگی نماید.
85 - شکایات راجعه به انتخابات را در هر محلی باید در ظرف ده روز پس از انجام انتخابات بپستخانهآن محل داده باشند و الا طرف ملاحظه نخواهد بود.
86 - انجمن تحقیقات شکایاتی را که به موقع بمجلس ارسال شده باشد رسیدگی مینماید و صورتمجلس انجمن را بمجلس عرضه میدارد و اگر منتخبی برخلاف نظامنامه انتخاب شده باشد باید آن انتخاب اعاده شود ولی تا روزی که در این خصوص حکم مجلس صادر نشده آن منتخب ازاعضای مجلس محسوب است و حق رای دادن دارد.
90 - هر یک از این قوانین و نظامات که به حکم تجربه و اقتضای وقت جالب نسخ و تغییر باشد اعضاء مجلس به حکم اکثریت میتوانند آن را بقانون دیگر که مناسب با حال مجلس باشد تبدیل کنند و همچنین فصول جدیدی که طرف احتیاج بشوند بر این نظامنامه اضافه خواهد شد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
