بخشنامه
بخشنامه اصلاحیه نظام آموزش کارمندان و مدیران دستگاه های اجرایی با اصلاحات و الحاقات بعدی
بخشنامه اصلاحيه نظام آموزش كارمندان و مديران دستگاه هاي اجرايي
مصوب 1392,11,14
با اصلاحات و الحاقات بعدي
پيرو بخشنامه شماره ۱۸۳۴ /۲۰۰ مورخ ۳۰ /۰۱ /۱۳۹۰ (موضوع نظام آموزش كارمندان و مديران دستگاه هاي اجرايي) و بخشنامه شماره ۳۱۱۴۶ /۹۰ /۲۰۰ مورخ ۰۴ /۱۲ /۱۳۹۰ (موضوع دستورالعمل نحوه احتساب و تطبيق آموزش هاي كارمندان دولت و نحوه بررسي گواهينامه هاي نوع دوم) و به منظور فراهم كردن بسترهاي لازم براي تحقق بند (۵) سياست هاي كلي نظام اداري، ابلاغي مقام معظم رهبري مبني بر «ايجاد زمينه رشد معنوي منابع انساني و بهسازي و ارتقاي سطح دانش و تخصص و مهارت هاي آنان»، همچنين براي ارتقاي كيفيت برنامه هاي آموزش و بهسازي منابع انساني، راهبردهاي عملياتي، اصلاحات و موارد تكميلي نظام آموزش كارمندان و مديران، تحت عنوان «اصلاحيه نظام آموزشي كارمندان و مديران دستگاه هاي اجرايي» به شرح موارد ذيل براي اجرا ابلاغ مي شود.
۱. اصلاحيه نظام آموزش كارمندان و مديران دستگاه هاي اجرايي
۲. استانداردهاي ارزيابي كيفيت فرآيند آموزش در دستگاه هاي اجرايي (پيوست شماره۱)
۳. دستورالعمل تهيه و تصويب برنامه هاي آموزشي سالانه دستگاه هاي اجرايي (پيوست شماره ۲)
۴. دستورالعمل سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي دستگاه هاي اجرايي (پيوست شماره ۳)
محمود عسكري آزاد
اصلاحيه نظام آموزش كارمندان و مديران دستگاه هاي اجرايي
ماده 1) تعاريف و اختصارات
- دستگاه اجرايي : به دستگاه هاي اجرايي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري با رعايت مستثنيات ماده (117) اطلاق مي شود.
- معاونت : معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور كه به اختصار معاونت ناميده مي شود.
- مديران حرفه اي : تمامي عناوين پست هاي مديريتي و سرپرستي دستگاه اجرايي، به استثناي سمت هاي مديريت سياسي موضوع ماده (71) قانون مديريت خدمات كشوري و همتراز آنان، مديران حرفه اي تلقي مي شوند.
- مديران سياسي : مقامات موضوع ماده (71) قانون مديريت خدمات كشوري و همتراز آنها مديران سياسي محسوب مي شوند.
- كميته راهبري آموزش : منظور كميته راهبري آموزش و توانمندسازي دستگاه هاي اجرايي موضوع بند 2-3 نظام آموزش كارمندان دولت است.
- مشاغل عمومي : منظور مشاغل مندرج در بخشنامه شماره 41935 /91 /220 مورخ 04 /11 /1392 است.
- مركز آموزش : منظور مركز آموزش مديريت دولتي است.
ماده 2) استاندارد كردن فرآيند آموزش كارمندان دستگاه هاي اجرايي
به منظور بهبود كيفيت از طريق استانداردسازي فرآيند آموزش دستگاه هاي اجرايي (خط مشي گذاري، نيازسنجي، طراحي، برنامه ريزي، اجرا، ارزشيابي و نظارت آموزشي) موضوع بند 1-3 نظام آموزش كارمندان، دستگاه هاي اجرايي موظفند بر اساس استانداردهاي ابلاغي (پيوست شماره 1) يا استانداردهاي طراحي شده توسط مراكز مورد تأييد معاونت، فرآيند آموزش را بازنگري، مستندسازي و استاندارد نمايند. فرآيند آموزش در دستگاه هاي اجرايي در چارچوب استانداردهاي فوق الذكر توسط معاونت مورد بررسي و مميزي قرار مي گيرد.
ماده 3) استانداردسازي آموزش هاي مشاغل عمومي و اختصاصي
1 /3 - تمام دستگاه هاي اجرايي مطابق بند 2 /2 /5 نظام آموزش كارمندان دولت (موضوع آموزش هاي ارتقاي شغلي)، موظفند استانداردهاي آموزشي مشاغل اختصاصي خود را بر مبناي شايستگي مورد نياز مشاغل طراحي و در رتبه هاي شغلي به گونه اي طبقه بندي كنند كه كارمندان پس از طي آموزش هاي هر رتبه با كسب ساير شرايط تعريف شده در ضوابط نحوه ارتقاي كارمندان در طبقات و رتبه هاي شغلي (موضوع بخشنامه شماره 55588 /200 مورخ 27 /10 /1389)، به رتبه هاي بالاتر ارتقا يابند. گذراندن دوره هاي آموزشي تعيين شده در هر رتبه براي ارتقا به رتبه هاي شغلي بالاتر، الزامي است. آموزش هاي طي شده و مورد نياز كاركنان در شناسنامه آموزشي آنها بر اساس نوع شغل و رتبه مكتسبه درج مي گردد.
2 /3 - به منظور توانمندسازي كارمندان دولت به استناد ماده (62) قانون مديريت خدمات كشوري، در صورتي كه كارمندان شايستگي هاي تعريف شده شغل (موضوع بند 1 /3) را كسب نمايند و اين شايستگي ها توسط مركز آموزش و ديگر مراكز مورد تأييد معاونت (مراكز، تشكل ها و مجامع علمي و حرفه اي) احراز گردد، دستگاه هاي اجرايي مي توانند شايستگي هاي احراز شده را با دوره هاي استاندارد آن شغل تطبيق داده و پس از تأييد كميته راهبري آموزش در شناسنامه آموزشي فرد ثبت نمايند.
3 /3 - استاندارد آموزشي مشاغل عمومي با همكاري مركز آموزش و دستگاه هاي اجرايي و ديگر مراكز تخصصي مورد تأييد معاونت، توسط معاونت طراحي، تدوين و ابلاغ مي شود.
4 /3 - "سامانه الكترونيكي استانداردهاي آموزشي مشاغل دولت" توسط معاونت با همكاري دستگاه هاي اجرايي ايجاد و استانداردهاي آموزشي مشاغل عمومي و اختصاصي از سوي معاونت و دستگاه هاي اجرايي در آن ثبت و بروز رساني مي گردد.
5 /3 - شوراها و كميسيون هاي تحول اداري دستگاه هاي اجرايي در احتساب دوره هاي آموزشي كاركنان براي ارتقا در رتبه هاي شغلي، بايد تأييديه كميته راهبري آموزش را با رعايت موارد ذيل اخذ نمايند:
الف) صرفاً دوره هاي آموزشي شغلي و مديران براي احتساب در ارتقا در رتبه هاي شغلي ملاك عمل است.
ب) دوره هاي آموزشي بايد در استاندارد آموزشي شغل پيش بيني و در شناسنامه آموزشي كارمند تعريف شده باشند.
ج) گواهينامه هاي آموزشي ارائه شده بايد شماره و تاريخ تصويب كميته راهبري آموزش (به عنوان مجوز دوره) داشته باشد.
ماده 4) طراحي و اجراي برنامه هاي تربيت كارشناسان
1 /4 - دستگاه هاي اجرايي موظفند به منظور توسعه ظرفيت كارشناسي و بهبود شايستگي هاي شغلي و كاربردي كارشناسان مشاغل اختصاصي خود، بر اساس بند (1 /5) نظام آموزش كارمندان (موضوع آموزش هاي تصدي شغل بدو خدمت)، نسبت به طراحي و تدوين برنامه هاي تربيت كارشناسان مشاغل اختصاصي اقدام نموده و پس از تصويب برنامه ها در كميته راهبري آموزش براي كارمندان بدو استخدام و بدو تصدي شغل (در صورت تغيير شغل) آن را اجرا نمايند. برنامه هاي تربيت كارشناسان بايستي حداكثر تا پايان سال اول ورود به خدمت افراد و تا شش ماه اول تصدي شغل جديد اجرا شود.
2 /4 - برنامه هاي تربيت كارشناسان مشاغل بايد شامل مواردي مانند: عنوان، هدف، شايستگي ها، دوره هاي آموزشي، فرصت هاي يادگيري، مخاطبين، روش ارائه محتوا و نحوه سنجش شايستگي باشد. ارائه گواهينامه پايان دوره و يا برنامه يادگيري براي ارتقا به رتبه هاي شغلي بالاتر كاركنان الزامي است.
3 /4 - برنامه هاي تربيت كارشناسان مشاغل عمومي توسط معاونت با همكاري دستگاه هاي اجرايي و مركز آموزش، طراحي و ابلاغ مي شود.
4 /4 - اجراي برنامه هاي تربيت كارشناسان مشاغل عمومي بر عهده دستگاه هاي اجرايي، مركز آموزش و مراكز و مؤسسات مورد تأييد معاونت است.
تبصره - اجراي برنامه تربيت كارشناسان مشاغل عمومي در حيطه اداري (فهرست بند 2 /13) صرفاً بر عهده مركز آموزش است.
5 /4 - اجراي برنامه هاي تربيت مشاغل اختصاصي بر عهده دستگاه هاي اجرايي و مراكز و مؤسسات مورد تأييد معاونت است.
ماده 5) تربيت مدرسان و تشكيل بانك اطلاعات
1 /5 - در اجراي بند (4) بخشنامه شماره 1834 /200 مورخ 30 /01 /1390 (موضوع نظام آموزش كارمندان دولت)، دستگاه هاي اجرايي و مراكز و مؤسسات آموزشي تأييد صلاحيت شده توسط معاونت موظفند براي ارائه آموزش هاي كاركنان دولت از مدرساني كه گواهينامه صلاحيت تدريس دارند استفاده نمايند. برنامه تربيت مدرس (TOT)، شرايط عمومي و نحوه سنجش صلاحيت تدريس آنها توسط مركز آموزش طراحي و پس از تأييد معاونت به دستگاه هاي اجرايي ابلاغ مي شود.
2 /5 - تأييد شرايط و صلاحيت تخصصي مدرسان مشاغل اختصاصي بر عهده دستگاه اجرايي، و مدرسان مشاغل عمومي بر عهده مركز آموزش است. دستگاه هاي اجرايي موظفند افراد واجد شرايط تدريس در دوره هاي شغلي مشاغل اختصاصي را شناسايي و پس از تاييد كميته راهبري آموزش، براي طي دوره هاي تربيت مدرس به مركز آموزش معرفي كنند.
3 /5 - مركز آموزش با استفاده از ظرفيت ملي، استاني و مراكز و مؤسسات مورد تأييد معاونت، دوره هاي آموزشي تربيت مدرس (TOT) را برنامه ريزي و اجرا مي كند و مشخصات مدرسان تأييد شده را در بانك اطلاعات مدرسان براي استفاده دستگاه هاي اجرايي، مراكز و مؤسسات تأييد صلاحيت شده، ذخيره مي كند.
تبصره -افرادي كه سوابق تدريس مفيد و يا داراي مدرك تحصيلي مرتبط با آموزش و مربيگري دارند و همچنين كساني كه گواهينامه تربيت مدرس (TOT) از مراجع معتبر داخلي و خارجي گرفته اند، با تأييد مركز آموزش، از شركت در برنامه تربيت مدرس معاف مي باشند.
4 /5 - مركز آموزش از تاريخ ابلاغ اين بخشنامه حداكثر به مدت شش ماه فرصت دارد تا نسبت به طراحي و اجراي برنامه هاي آموزشي تربيت مدرس اقدام كند. دستگاه هاي اجرايي طي اين مدت مي توانند از مدرسان مورد تأييد كميته راهبري آموزش استفاده كنند.
ماده 6) طراحي و تصويب برنامه هاي آموزشي سالانه
دستگاه هاي اجرايي موظفند مطابق بند (ب) ماده (4) نظام آموزش كارمندان (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 - 30 /01 /1390)، برنامه هاي آموزشي سالانه كارمندان و مديران را كه در چارچوب اهداف و راهبردهاي آموزش كاركنان دولت و نيازسنجي آموزشي بر مبناي تحليل سازماني، شغلي و فردي صورت مي گيرد، با رعايت موارد ذيل، حداكثر تا پايان بهمن ماه هر سال براي سال آينده بر اساس پيوست شماره (2) اين بخشنامه تهيه و به تصويب كميته راهبري آموزش دستگاه برساند:
1) رعايت سرانه آموزش كارمندان و مديران ابلاغي معاونت؛
2) تمركز بر آموزش هاي سازماني، شغلي با رويكرد مهارتي و كاربردي؛
3) رعايت نسبت آموزش هاي شغلي، مديريتي و عمومي؛
4) پيش بيني برنامه هاي تربيت كارشناسان مشاغل عمومي و اختصاصي؛
5) برنامه ريزي متمركز براي دستگاه هاي اجرايي ملي داراي واحدهاي استاني؛
ماده 7) نظارت بر فرآيند و فعاليت هاي آموزشي دستگاه هاي اجرايي
معاونت با استفاده از ساز و كارهاي نظارتي، بر فرآيند و فعاليت هاي آموزشي دستگاه هاي اجرايي در ابعاد و مؤلفه هاي زير نظارت مي كند. دستگاه هاي اجرايي موظفند گزارش ها، مستندات و منابع مورد نياز نظارتي را پس از تأييد كميته راهبري آموزش به نحو مقتضي در اختيار معاونت قرار دهند.
1) تشكيل كميته هاي راهبري و اجرايي آموزش؛
2) فرآيند نيازسنجي آموزشي؛
3) فرآيند طراحي برنامه هاي آموزشي سالانه؛
4) پيش بيني و هزينه كرد اعتبارات آموزشي؛
5) اجراي برنامه هاي آموزشي؛
6) تشكيل بانك اطلاعات مدرسان مشاغل اختصاصي؛
7) انتخاب مؤسسات و مجريان آموزش؛
8) تنظيم شناسنامه آموزشي كارمندان؛
9) صدور گواهينامه هاي آموزشي؛
10) ارزشيابي و بررسي اثربخشي برنامه هاي آموزشي؛
11) ساير موارد.
ماده 8) ارزشيابي عملكرد آموزش دستگاه هاي اجرايي
به استناد ماده (15) نظام آموزش كارمندان (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 مورخ30 /01 /1390)، عملكرد آموزشي دستگاه هاي اجرايي بطور سالانه توسط معاونت مورد ارزيابي قرار مي گيرد و معاونت گزارش هاي عملكردي از حوزه آموزش كارمندان و مديران دولت را به صورت كلي و دستگاهي تهيه و ارائه مي نمايد. دستگاه هاي اجرايي موظفند از طريق استقرار سامانه مديريت آموزش كاركنان، گزارش ها، آمار و اطلاعات مورد نياز را بر اساس شاخص هاي تعيين شده تهيه و پس از تأييد كميته راهبري آموزش در سطح ملي و استاني به معاونت ارائه كنند. اهم شاخص هاي كليدي ارزيابي عملكرد آموزش دستگاه هاي اجرايي عبارتند از:
1) شاخص سرانه ساعت آموزش كارمندان و مديران؛
2) شاخص نسبت آموزش هاي شغلي، مديريتي و عمومي؛
3) شاخص سرمايه گذاري در آموزش؛
4) شاخص توزيع عادلانه آموزش (ستادي، استاني، كاركنان، مديران ....)؛
5) شاخص نسبت روش هاي آموزشي مورد استفاده (كارگاهي، كلاسي، حضوري، غيرحضوري، الكترونيكي)؛
6) شاخص ميزان اثربخش بودن دوره هاي آموزشي؛
ماده 9) سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي
دستگاه هاي اجرايي موظفند بر اساس دستورالعمل «نحوه سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي» ( پيوست شماره 3) ميزان اثربخشي برنامه ها را مورد سنجش قرار دهند و به طور سالانه گزارش لازم را به معاونت ارائه دهند.
ماده 10) الزامات نيروي انساني و بسترهاي اجرايي
به منظور تأمين الزامات ساختاري، نيروي انساني و فراهم نمودن بستر لازم براي عملياتي شدن نظام آموزش كارمندان، دستگاه هاي اجرايي موظفند موارد ذيل را رعايت كنند:
الف) كارمندان شاغل در واحد آموزش و بهسازي بايد داراي شغل و پست سازماني كارشناس آموزش و بهسازي منابع انساني با شرايط احراز قانوني لازم باشند.
ب) معاونت، شغل كارشناس آموزش و بهسازي منابع انساني را طراحي و پس از تصويب شوراي توسعه مديريت و سرمايه انساني در طرح طبقه بندي مشاغل دولت پيش بيني مي كند.
ج) براي كاركنان موجود، در صورت عدم برخورداري از شرايط احراز كارشناس آموزش و بهسازي منابع انساني، كسب شايستگي هاي تخصصي آموزش و بهسازي از طريق شركت در دوره هاي آموزشي و برنامه هاي يادگيري مرتبط، (دارا بودن گواهينامه صلاحيت حرفه اي آموزش و بهسازي منابع انساني) الزامي است.
د) تعيين حداقل يك كارشناس آموزش با پست سازماني مصوب در واحدهاي سازماني استاني، الزامي است.
ماده 11) بودجه و اعتبارات
به استناد ماده (3) آيين نامه اجرايي فصل نهم قانون مديريت خدمات كشوري، دستگاه هاي اجرايي مكلفند بر اساس برنامه ريزي سالانه آموزشي و شاخص هاي سرانه ابلاغي معاونت، اعتبارات آموزش و بهسازي منابع انساني را تعيين و در بودجه سنواتي دستگاه پيش بيني نمايند.
ماده 12) گواهينامه هاي آموزشي نوع دوم
به منظور هدفمند كردن و افزايش اثربخشي گواهينامه هاي نوع دوم، اصلاحات زير در بند هفتم نظام آموزش كارمندان (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 - 30 /01 /1390) و بخش دوم دستورالعمل نحوه احتساب و تطبيق آموزش هاي كارمندان دولت و نحوه بررسي، تأييد و صدور گواهينامه هاي نوع دوم (موضوع بخشنامه شماره 31146 /90 /200 مورخ 04 /12 /1390) صورت مي گيرد:
1 /12 - سطوح گواهينامه آموزشي نوع دوم تا سطح تخصصي- پژوهشي سطح (1) مي باشد و گواهينامه تخصصي- پژوهشي سطح (2) از نظام آموزش كارمندان دولت حذف مي شود. اعطاي گواهينامه نوع دوم در صورت دارا بودن مدرك تحصيلي رسمي با ارزش علمي (به عنوان مدرك پايه) و ديگر شرايط لازم صرفاً يك بار در طول خدمت براي هر كارمند امكان پذير است.
2 /12 - صدور گواهينامه هاي نوع دوم در تمامي سطوح مهارتي، تخصصي و تخصصي- پژوهشي از تاريخ ابلاغ اين بخشنامه منوط به شركت افراد واجد شرايط در آزمون جامع و كسب حد نصاب امتياز لازم است.
3 /12 - حداكثر 5 /1 (يك پنجم) كل آموزش ها براي اخذ گواهينامه نوع دوم مي تواند آموزش هاي عمومي و فرهنگي مصوب باشد. آموزش هاي توجيهي بدو استخدام براي گواهينامه هاي آموزشي نوع دوم قابل احتساب نيست.
4 /12 - پرونده آموزشي كارمندان براي اخذ گواهينامه نوع دوم بايد پس از سير مراحل تعريف شده در دستورالعمل فوق الذكر و تأييد كميته راهبري آموزش دستگاه از طريق سامانه الكترونيكي گواهينامه هاي آموزشي نوع دوم به معاونت ارسال شود. پرونده هاي ارسالي توسط كميته سه نفره (متشكل از نماينده معاونت، نماينده مركز آموزش و نماينده دستگاه اجرايي مربوط) مستقر در معاونت بررسي و در صورت تأييد، آزمون جامع توسط مركز آموزش براي افراد واجد شرايط اجرا مي شود. گواهينامه آموزشي نوع دوم توسط مركز آموزش براي پذيرفته شدگان در آزمون جامع و طي فرآيندهاي تعريف شده صادر مي شود. اطلاعات گواهينامه هاي آموزشي صادر شده كارمندان در سامانه مذكور ثبت و نگهداري مي شود.
ماده 13) اجراي آموزش هاي مديران و مشاغل عمومي
1 /13(اصلاحي 14ˏ05ˏ1394) - دستگاه هاي اجرايي مي توانند دوره هاي آموزشي بدو خدمت (توجيهي و تصدي شغل)، شغلي (شامل آموزش هاي ويژه كارمندان استخدام آزمايشي، ارتقاء شغلي و تمديد قرارداد)، آموزشهاي فرهنگي و عمومي (شامل آموزش هاي فرهنگي و اجتماعي، توانمندي هاي اداري و فناوري اطلاعات) را راساً و يا از طريق مركز آموزش و پژوهش هاي توسعه و آينده نگري (مركز آموزش مديريت دولتي) و واحدهاي استاني، دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي و مراكز و مؤسسات تأييد صلاحيت شده توسط اين سازمان، برنامه ريزي و اجرا نمايند.
2 /13 (اصلاحي 14ˏ05ˏ1394) - دستگاه هاي اجرايي مي توانند دوره هاي آموزشي مديران حرفه اي را راساً و يا از طريق مركز آموزش و پژوهش هاي توسعه و آينده نگري (مركز آموزش مديريت دولتي) و واحدهاي استاني، دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي، برنامه ريزي و اجرا نمايند. آموزش هاي مديران سياسي (مقامات موضوع ماده (71) قانون مديريت خدمات كشوري) صرفاً به عهده مركز آموزش و پژوهش هاي توسعه و آينده نگري (مركز آموزش مديريت دولتي) مي باشد.
بديهي است مراكز و مؤسسات تأييد صلاحيت شده، صرفاً مجاز به اجراي دوره هاي آموزشي مرتبط با حيطه تعيين شده مي باشند. همچنين كليه مراكز و مؤسسات آموزشي دولتي و غير دولتي و دستگاه هاي اجرايي موظف هستند در برگزاري دوره هاي آموزشي كارمندان دولت از مدرسان واجد گواهينامه صلاحيت تدريس استفاده نمايند.
3 /13 - مركز آموزش موظف است از ظرفيت هاي آموزشي دستگاه هاي اجرايي، استان ها و مراكز و مؤسسات مورد تأييد معاونت براي اجراي آموزش ها استفاده كند. نحوه و شرايط استفاده از ظرفيت هاي آموزشي مذكور براي اجراي برنامه ها، توسط مركز آموزش تهيه و پس از تاييد معاونت عملياتي مي شود.
ماده 14) تأييد صلاحيت مراكز و مؤسسات مجري آموزش و مراكز سنجش
مراكز و مؤسسات آموزشي متقاضي ارائه خدمات اجرا و سنجش آموزش توسط معاونت با استفاده از ظرفيت هاي تخصصي و اجرايي تشكل هاي علمي و حرفه اي، تعيين صلاحيت مي شوند. دستورالعمل نحوه تعيين صلاحيت، استفاده از مراكز تأييد صلاحيت شده و ارزيابي و نظارت بر آنها توسط معاونت تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده 15) دوره هاي آموزشي كه به استناد قوانين و مقررات خاص، گذراندن آنها براي كارمندان دولت الزامي مي شود، پس از طراحي توسط مراجع مشخص شده در مقررات مذكور و ابلاغ آنها توسط معاونت قابل اجرا است.
ماده 16) اعزام و يا اعطاي مأموريت آموزشي به كارمندان و مديران براي گذراندن هرگونه دوره هاي آموزشي بلندمدت به هر طريقي (آموزش محور، پژوهش محور و.....) كه منجر به اخذ مدرك دانشگاهي و يا معادل مي شود، از مصاديق ماده (61) قانون مديريت خدمات كشوري بوده و ممنوع است. همچنين انعقاد قرارداد آموزشي، پژوهشي، تفاهم نامه ها، انجام همكاري هاي آموزشي و پژوهشي با مراكز و مؤسسات آموزش عالي در ازاي تربيت كارمندان و مديران دستگاه كه منجر به اخذ مدرك دانشگاهي و يا معادل آن مي شود، ممنوع است.
پيوست شماره (1)
«استانداردهاي ارزيابي كيفيت فرآيند آموزش در دستگاه هاي اجرايي»
مقدمه
امروزه عوامل و پديده هاي نوظهوري مطرح شده اند كه مديران و مسئولين ارشد آموزش در سازمان ها و بنگاه هاي كسب و كار را به كاربرد نگرش سيستمي و برنامه ريزي راهبردي در چرخه فعاليت هاي آموزش رهنمون مي سازد. اين عوامل و پديده ها عبارتند از: جهاني شدن، نياز به كاركنان خود راهبر، فنآوري هاي نوين، تأكيد بر كيفيت، ارزش افزوده دانش، سيستم هاي كاري با عملكرد بالا، تغيير در مشاغل و ارتقاي مسير شغلي، شكاف بين آموزش عالي و نيازهاي دانشي محيط كسب و كار .
عوامل مطرح شده ضرورت توجه به آموزش در دستگاه هاي اجرايي به عنوان نظامي پويا و راهبردي را دو چندان نموده و نقش آموزش و بهسازي را در پيشبرد اهداف سازماني افزايش مي دهد. علاوه بر تغيير و تحول در ماهيت و نقش آموزش در سازمان، كاركرد آن نيز از ياددهي دانش و اطلاعات به چرخه توليد و تسهيم دانش تغيير يافته است. از اين نقطه نظر، كاركرد آموزش صرفاً انتقال دانش و مهارت به كاركنان نيازمند نيست، بلكه بايد با فراهم نمودن فضاي دانشي، زمينه را براي پرورش دانشگران در دستگاه هاي اجرايي فراهم نمود. بنابراين چرخه آموزش در سازمان ها بايد علاوه بر توجه به نگرش راهبردي كه آموزش را به خط مشي ها و اهداف سازماني پيوند مي دهد، ارتباط دروني بين فرآيندهاي آموزشي (خط مشي گذاري، نيازسنجي، طراحي آموزش، برنامه ريزي، اجرا و ارزشيابي آموزش) را نيز به صورت پويا و مؤثر حفظ نموده و در نهايت بتواند اثرات متقابل در زير نظام هاي منابع انساني سازمان داشته باشد.
از اين رو، بر اساس مدل ها و الگوهاي مختلف آموزش و بهسازي در سازمان، مدل هايي مانند مدل سيستمي آموزش (ISD)، استاندارد ISO10015، نظام آموزش كاركنان دولت و دستورالعمل هاي مربوط به نظام آموزش مي توان چرخه آموزش منابع انساني در دستگاه اجرايي را پنج فرآيند اصلي در نظر گرفت كه در طراحي اين فرآيندها بايد سه ويژگي زير در نظر گرفته شود:
- تعامل و ارتباط با راهبردها و اهداف سازماني؛
- تعامل و ارتباط دروني بين فرآيندها؛
- تعامل و ارتباط بيروني با نظام هاي منابع انساني؛
الف - مدل مديريت كيفيت آموزش دستگاه هاي اجرايي
ماده 1) اصول و ارزش هاي پايه اي آموزش در دستگاه هاي اجرايي
اصول و ارزش هاي پايه اي مديريت و راهبري آموزش در دستگاه هاي اجرايي بر اساس نظام آموزش كارمندان عبارتند از:
نگرش سيستمي
نظام آموزش در سازمان بايد به گونه اي طراحي شده و استقرار يابد كه از يك طرف با الهام از نگرش سيستمي، ارتباطات و تعاملات دروني و بيروني بين فرآيندهاي آموزشي سازمان شامل خط مشي گذاري، نيازسنجي، طراحي آموزش، برنامه ريزي، اجرا و ارزشيابي برقرار شود و از سويي ديگر تأثير آموزش در ديگر نظام هاي منابع انساني مانند حقوق و دستمزد، ارتقا و انتصاب، ارزشيابي و ... مشخص و تعيين شود.
نگرش راهبردي
يكي از عوامل مؤثر در تحقق اهداف و برنامه هاي هر سازمان، منابع انساني توسعه يافته و توانمند آن است. فرآيندهاي آموزش و توسعه از جمله رويكردهاي اصلي در توسعه مهارت، دانش، نگرش و شايستگي هاي كارمندان و مديران در سازمان است. اين امر از طريق برقراري ارتباط بين اهداف، استراتژي ها و اقدامات آموزشي با اهداف و برنامه هاي سازماني و هم راستا سازي آنها محقق مي شود.
جامعيت نگري
جامعيت آموزش را مي توان در ابعاد مختلفي چون جامعيت در نوع شركت كنندگان و فراگيران در آموزش كه شامل تمامي كارمندان و مديران سازمان مي شود و همچنين مدنظر قراردادن تمامي نيازهاي آموزشي منابع انساني در نظر گرفت. برنامه ريزي و اجراي آموزش در محيط سازماني بايد به گونه اي باشد كه ابعاد مختلف جامعيت آموزش را در نظر گيرد تا از آن طريق بتوان تأثير برنامه هاي آموزشي را در ابعاد و سطوح مختلف سازمان مشاهده كرد.
پويايي و استمرار
اقدامات و برنامه هاي آموزشي در دستگاه هاي اجرايي ب. ت. ب. تغييرات و تحولات در عرصه هاي مختلف سازماني، محيطي، فنآوري و موارد ديگر، امري است پويا و مستمر كه نيازمند به روزآوري و مشاركت هميشگي فراگيران، مديران و دست اندركاران است. به عبارت ديگر، ارائه آموزش هاي بهنگام، كاربري در بدو و در طول سنوات خدمت يك كارمند يا مدير و در شرايط مختلف بايد در فرآيندهاي آموزشي مورد توجه و تأكيد قرار گيرد.
اصل مشاركت
درگيري و مشاركت كارمندان، ذي نفعان، دست اندركاران و مديران ارشد و مياني سازمان در فرآيندهاي مختلف آموزش از جمله سياست گذاري، نيازسنجي و ارزشيابي موجب مي شود كه علاوه بر طرح ريزي واقعي و هدفمند آموزش ها، مسئوليت پذيري و حمايت مديران و كارمندان از اقدامات آموزشي افزايش يابد و در نتيجه تحقق اهداف آموزشي و اثربخشي آنها امكان پذيرتر شود.
ماده 2) مدل سيستمي آموزش در دستگاه هاي اجرايي
اجزا و عناصر كلي مدل سيستمي آموزش در دستگاه هاي اجرايي مبناي تدوين استانداردهاي فرآيند آموزش به شرح زير است:
- رهبري و خط مشي گذاري (سياست گذاري) آموزشي؛
- نيازسنجي آموزشي؛
- طراحي آموزشي؛
- برنامه ريزي آموزشي؛
- مديريت اجرايي آموزش؛
- ارزشيابي آموزشي، پايش و بهبود فرآيند آموزش.
الف - رهبري و خط مشي گذاري (سياست گذاري) آموزشي
يكي از مهمترين فرآيندهاي نظام آموزش، فرآيند خط مشي گذاري (سياست گذاري) آموزش در دستگاه اجرايي است. عموماً اين بخش از فعاليت آموزش در بسياري از سازمان ها يا ناديده گرفته شده يا به نحوي كم رنگ تر ديده مي شود. در حالي كه اين بخش به مثابه چتري است كه تمامي فعاليت ها و كاركردهاي آموزشي را زير سايه خود هدايت و راهبري مي كند. خط مشي گذاري آموزشي در دستگاه اجرايي دربرگيرندة فعاليت هاي هدف گذاري و تعيين سياست هاي كلان آموزش و همچنين تدوين استراتژي هاي آموزشي است. استراتژي ها و اهداف آموزشي سازمان بر اساس تحليل هاي چندگانه بر روي اهداف و استراتژي هاي سازمان، وضعيت كلي شايستگي منابع انساني سازمان، الزامات و شرايط قانوني و پيراموني، ماهيت و ويژگيهاي سازماني و شغلي و همچنين منابع وامكانات سازماني توسط مسئولين آموزش طراحي و تدوين ميشود.
ب - نيازسنجي آموزشي
نيازسنجي آموزشي دومين فرآيند آموزش در دستگاه هاي اجرايي است. نيازسنجي، فرآيند تعيين نوع و مقدار آموزشي است كه افراد در راستاي تحقق اهداف و سياست هاي آموزشي سازمان بايد طي كنند. به عبارت ديگر، در اين فرآيند، بر اساس تجزيه و تحليل هاي مختلف مشخص مي شود چه كسي چه نوع آموزش هايي را نياز دارد.
عوامل مؤثر در تعيين نياز و نتايج نيازسنجي آموزشي عموماً در سازمان ها شامل مشكلات عملكردي، فناوري نوين، نياز مشتري، طراحي مجدد شغل، قوانين و مقررات جديد، محصولات جديد يا فقدان مهارت هاي لازم هستند كه با تجزيه و تحليل هر يك از آنها و با در نظر گرفتن اهداف و سياست هاي آموزشي سازمان، نيازهاي آموزشي افراد در مشاغل مختلف تعيين مي شود. نتيجه كلي فرآيند نيازسنجي، تعيين نيازهايي است كه بايد از طريق آموزش برطرف شود. به عبارت ديگر چه كسي بايد آموزش ببيند؟ چه نوع آموزشي براي رفع نياز در داخل يا خارج سازمان؟ و نهايتاً آيا آموزش يا ديگر روش هاي توسعه مورد نياز است يا خير؟
ج - طراحي آموزشي
پس از تعيين نيازهاي آموزشي سازمان و كاركنان آن، طراحي و تدوين آموزش هايي كه بتواند آن نيازها را مرتفع كند، در اولويت قرار مي گيرد. يك طرح آموزشي شامل تمامي اطلاعات موجود در يك دورة آموزشي و چگونگي اجراي آن است كه عبارت اند از:
1) تعيين عناوين آموزش؛
2) سرفصل هاي آموزشي؛
3) اهداف آموزش؛
4) محتواي آموزش؛
5) فناوري آموزش؛
6) روش آموزش؛
7) شرايط شركت كنندگان؛
8) روش ارزشيابي؛
9) ويژگي مدرسان.
طراحي آموزشي از اين جهت در سازمان ها متفاوت با نظام آموزش و پرورش و آموزش عالي است كه آموزش هاي ضمن خدمت بايد از ويژگي هاي زير برخوردار باشند:
1) مرتبط با نياز سازمان، شغل و يا كاركنان باشد؛
2) كاربردي و انتقال دهنده دانش، مهارت و يا نگرش مشخص باشد؛
3) انگيزه لازم در شركت كننده براي مشاركت فعال ايجاد كند؛
4) قابل كاربرد در محيط واقعي كسب و كار باشد؛
5) نتايج كاربرد آن در بهره وري و ارتقاي عملكرد كاركنان و سازمان قابل مشاهده باشد.
د - برنامه ريزي آموزشي
حاصل فرآيند برنامه ريزي آموزشي، برنامه اي است كه در برگيرنده اهداف آموزشي سازمان، فلسفه آموزش، دوره هاي آموزشي، انتظارات و اهداف رفتاري، نحوه ارتباط آموزش ها با اهداف و استراتژي هاي آموزشي، شركت كنندگان در آموزش، روش هاي آموزشي، زمانبندي اجرا، منابع موردنياز، ملاك هاي ارزشيابي آموزشي براي مدت زمان خاص به طور بلندمدت، ميان مدت و كوتاه مدت است.
ه ـ - مديريت اجرايي آموزش
پس از طراحي و تدوين برنامه هاي آموزشي سازمان، در اين مرحله پشتيباني هاي لازم براي اجراي برنامه هاي آموزشي فراهم مي شود. بر اساس استاندارد ايزو 10015 سه نوع پشتيباني قبل از آموزش، حين آموزش و پس از آموزش در فرآيند مديريت اجرايي ضروري است. برخي از اين اقدامات پشتيباني كننده آموزش به شرح زير است:
1) توجيح دقيق مجري آموزش و شركت كنندگان در آموزش؛
2) ايجاد تعامل بين مدرسان و شركت كنندگان؛
3) فراهم نمودن ابزار، تجهيزات و مواد آموزشي؛
4) فراهم نمودن بازخوردهاي به موقع براي مدرسان و كارآموزان و دست اندركاران آموزش.
و - ارزشيابي آموزشي و پايش و بهبود فرآيند آموزش
آخرين فرآيند آموزش در سازمان ها، ارزشيابي آموزشي و پايش و بهبود فرآيند آموزش است كه عبارت است از: فرآيند اندازه گيري نتايج آموزش از طريق ملاك ها و استانداردهاي از قبل تعيين شده. ارزشيابي آموزشي مشخص خواهد كرد كه آيا سرمايه گذاري سازمان در امر آموزش موجب بهبود عملكرد كاركنان و يا موجب افزايش بهره وري و كارآيي سازمان شده است؟
ارزشيابي آموزشي به طور كلي براي مشخص شدن مسائل زير صورت مي گيرد:
1) شناسايي نقاط قوت و ضعف برنامه آموزش، تحقق اهداف آموزش، كيفيت محيط يادگيري و انتقال گيري؛
2) ارزيابي محتواي برنامه، برنامه زمان بندي، مدرسان، مواد آموزشي؛
3) ارزيابي مزايا و هزينه هاي مالي مترتب بر برنامه هاي آموزشي؛
4) مقايسه هزينه ها و بهره هاي آموزشي در مقابل سرمايه گذاري غيرآموزشي (باز طراحي شغل، سيستم گزينش)؛
5) شناسايي نقاط ضعف و قوت فرآيندهاي آموزش و ارائه بازخورد به رهبران آموزش براي بهبود.
ماده 3) معيارهاي اصلي و فرعي ارزيابي كيفيت فرآيند آموزش در دستگاه هاي اجرايي
معيارهاي اصلي و فرعي مدل سيستمي آموزش به منظور استقرار فرآيندهاي ششگانه آموزش در دستگاه اجرايي و ارزيابي كيفيت آن فرآيندها به شرح زير است:
معيار1 - رهبري و خط مشي گذاري آموزشي
تعريف: سازمان هاي متعالي، چشم انداز و ارزش هاي محوري آموزش و يادگيري منابع انساني را تعيين مي كنند و از طريق طراحي و تدوين استراتژي هاي آموزش مبتني بر نيازها و اهداف كاركنان و سازمان تضمين مي كنند كه اقدامات و فعاليت هاي آموزشي آنها در چارچوب تحقق چشم انداز و اهداف و استراتژي هاي سازماني است.
معيارهاي فرعي:
- جهت گيري استراتژيك آموزش سازمان
شواهد مربوط:
- تعيين رسالت، چشم انداز و اهداف آموزش سازمان؛
- تدوين استراتژي هاي آموزشي مناسب براي رسيدن به اهداف.
- نگرش سيستمي به آموزش سازمان
شواهد مربوط:
- برقراري روابط دروني بين فرآيندهاي آموزشي؛
- همسويي آموزش با ديگر زير نظامهاي منابع انساني؛
- فرهنگ يادگيري و تعهد به آموزش و توسعه
شواهد مربوط:
- ايجاد و توسعه فرهنگ يادگيري و توسعه در سازمان؛
- تعهد مديران ارشد سازمان به آموزش و توسعه منابع انساني؛
- مشاركت فعال مديران در فعاليت هاي آموزشي؛
- فراهم نمودن انگيزه هاي لازم براي مشاركت كاركنان در آموزش.
معيار 2 - نيازسنجي آموزشي
تعريف: سازمان هاي متعالي براي نيل به اهداف و استراتژي هاي آموزش و توسعه و ارتقاي توانمندي منابع انساني، نيازهاي آموزشي كاركنان و مديران خود را در سطوح سه گانه سازماني، شغلي و فردي تحليل و الويت بندي مي كنند.
معيار هاي فرعي:
- تجزيه و تحليل و تعيين نيازهاي سازماني
- شواهد مربوط:
- شناسايي نيازها متناسب با اهداف و استراتژي هاي سازمان؛
- شناسايي نيازها متناسب با برنامه هاي توسعه سازمان؛
- شناسايي نيازها بر اساس شرايط محيطي سازمان (قوانين و مقررات، استانداردها و..)؛
- تجزيه و تحليل و تعيين نيازهاي شغلي
شواهد مربوط:
- شناسايي نيازهاي آموزشي متناسب با شايستگي هاي مشاغل اختصاصي؛
- تعريف و طبقه بندي آموزش ها در رتبه هاي شغلي؛
- تجزيه و تحليل و تعيين نيازهاي فردي؛
شواهد مربوط:
- تعيين اختلاف بين شايستگي هاي موجود و مطلوب كاركنان؛
- تعيين نياز آموزشي بر اساس شكاف شايستگي كاركنان (شناسنامه آموزشي كاركنان)؛
- تجزيه و تحليل و تعيين نيازهاي آموزشي و توسعه اي مديران
شواهد مربوط:
- تحليل و تعيين شايستگي هاي تخصصي مديران سازمان در سطوح مختلف؛
- تعيين نيازهاي آموزشي و توسعه اي مديران تخصصي؛
- به روزآوري و باز تحليل نيازها.
معيار 3 - طراحي آموزشي
تعريف: سازمان هاي متعالي به منظور برطرف كردن حداكثر نيازهاي آموزشي منابع انساني، طرح هاي آموزشي كاربردي، به روز و متناسب نياز سازمان، شغل و متصدي شغل فراهم مي كنند تا تغييرات موردنظر در شركت كنندگان و فراگيران پس از اتمام آموزش ايجاد شود.
معيارهاي فرعي:
معيارهاي زير بايد در طراحي دوره هاي آموزشي رعايت شود:
- عنوان و اهداف آموزش
شواهد مربوط:
- تعيين عنوان آموزش بر اساس نياز؛
- تعريف اهداف كلي و رفتاري آموزش و نتايج مورد انتظار؛
- شركت كنندگان در آموزش
شواهد مربوط:
- تعيين مشاغل شركت كنندگان؛
- تعيين تجربه كاري شركت كنندگان؛
- تعيين شرايط تحصيلي شركت كنندگان؛
- تعيين رفتار ورودي شركت كنندگان و پيش نياز؛
- محتواي (سرفصل) آموزش
شواهد مربوط:
- طراحي سرفصل هاي آموزشي بر اساس نياز؛
- طبقه بندي سرفصل هاي آموزشي و تعيين گام هاي يادگيري؛
- طراحي و تدوين مواد آموزشي متناسب با سرفصل ها؛
- تعيين وسايل آموزشي و كمك آموزشي موردنياز براي تحقق اهداف يادگيري؛
- روش آموزش و ارزشيابي
شواهد مربوط:
- تعيين روش ارائه آموزش؛
- طراحي آزمون سنجش ميزان تحقق اهداف يادگيري؛
معيار 4 - برنامه ريزي آموزشي
تعريف: سازمان هاي متعالي برنامه هاي آموزشي منابع انساني را در مقياس زماني كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت بر اساس اهداف و استراتژي هاي آموزشي، الويت ها و منابع و امكانات سازماني طراحي مي كنند.
معيارهاي فرعي:
- برنامه جامع آموزش سازمان
شواهد مربوط:
- تدوين استاندارد آموزشي مشاغل اختصاصي بر اساس مسير شغلي؛
- تدوين استاندارد آموزش تخصصي مديران در سطوح مختلف؛
- تدوين استاندارد آموزش عمومي سازمان؛
- برنامه سالانه آموزش سازمان
شواهد مربوط:
- تعيين آموزش هاي مورد نياز كاركنان در طول يك سال؛
- تعيين برنامه زمان بندي اجراي آموزش؛
- تعيين ملزومات ومنابع مورد نياز اجراي آموزش؛
- تعيين مجري آموزش و شرايط آنها؛
- تعيين شرايط مدرسان آموزش ها؛
- تعيين نحوه و كيفيت شركت در آموزش ها.
معيار 5 - مديريت اجرايي آموزش
تعريف: سازمان هاي متعالي، امكانات، منابع و روش هاي آموزشي مناسب براي اجراي اثربخش برنامه هاي آموزشي تدوين شده با استفاده از سيستم ها و رويه هاي اجراي موثر فراهم مي كنند.
معيارهاي فرعي:
- سازمان دهي آموزش سازمان
شواهد مربوط:
- استقرار كميته راهبري و اجرايي آموزش؛
- ساختار مناسب واحد آموزش متناسب با نوع سازماندهي آموزش (در ستاد و استان)؛
- به كارگيري و توسعه منابع انساني مورد نياز در واحد آموزش؛
- تقسيم كار مناسب بين زيربخش ها و كاركنان واحد آموزش.
- فرآيند ها و روش هاي كاري آموزش
شواهد مربوط:
- طراحي و استقرار فرآيند نيازسنجي آموزشي؛
- طراحي و استقرار فرآيند طراحي و برنامه ريزي آموزشي سازمان؛
- طراحي و استقرار فرآيند نظارت و ارزشيابي آموزشي سازمان.
- سيستم مديريت آموزش سازمان
شواهد مربوط:
- طراحي و استقرار سيستم مديريت آموزش به صورت رايانه اي؛
- طراحي و استقرار بانك هاي اطلاعاتي مورد نياز آموزش؛
- طراحي و تدوين شناسنامة آموزشي كاركنان و مديران سازمان؛
معيار 6 - ارزشيابي آموزش و پايش و بهبود آموزش
تعريف: سازمان هاي متعالي چرخه آموزش را در ابعاد كمي و كيفي شامل شركت كنندگان، دوره هاي آموزشي، برنامه هاي آموزشي، فرآيندهاي آموزشي و نتايج عملكردي فردي و سازماني مورد ارزشيابي و پايش قرار داده و نتايج آن را جهت اتخاذ تصميم هاي آموزشي به رهبران آموزش ارائه مي دهند.
معيارهاي فرعي:
- انتقال يادگيري
شواهد مربوط:
- ايجاد انگيزش در فراگيران براي كاربرد آموخته هاي شان در محيط كار؛
- ايجاد جو انتقال مناسب يادگيري در سازمان؛
- حمايت مديريت و همكاران جهت كاربرد يافته ها؛
- فراهم نمودن فرصت كاربرد.
- ارزشيابي آموزشي در سطوح چهارگانه
شواهد مربوط:
- ارزشيابي جهت تعيين واكنش فراگيران؛
- ارزشيابي جهت تعيين ميزان يادگيري فراگيران؛
- ارزشيابي جهت تعيين ميزان تاثير آموزش در عملكرد فردي؛
- ارزشيابي جهت تعيين ميزان اثرگذاري در تحقق اهداف سازماني؛
- ارزيابي كمي آموزش
شواهد مربوط:
- ميزان سرمايه گذاري در آموزش؛
- سرانه آموزش كارمندان و مديران؛
- پايش، بهبود فرآيند آموزش
شواهد مربوط:
- نظارت بر مجريان آموزش؛
- نظارت بر نحوه عملكرد مدرسان؛
- نظارت بر اجراي صحيح ضوابط و مقررات آموزش؛
- نظارت بر تدارك منابع و امكانات آموزشي پيش بيني شده.
ب - فرآيند ارزيابي دروني و بيروني كيفيت آموزش دستگاه هاي اجرايي
ماده 4 - دستگاه هاي اجرايي موظفند بر اساس مدل سيستمي آموزش و معيارهاي اصلي و فرعي ماده (3)، فرآيندهاي اجرايي، ساختار آموزش و به طور كلي كيفـيت فرآيند آموزش را بر اساس پرسشنامه ارزيابي آموزش مورد خودارزيابي قرار داده و نقاط قابل بهبود را شناسايي و اصلاحات لازم را انجام دهند.
ماده 5 - معاونت پس از خودارزيابي دستگاه هاي اجرايي و انجام اصلاحات لازم، بر اساس پرسشنامه ارزيابي كيفيت فرآيند آموزش، فرآيندهاي آموزشي در دستگاه ها را مورد ارزيابي بيروني قرار داده و ميزان رعايت استانداردهاي آموزش آنها را مشخص مي كند.
ماده 6 - معاونت مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور با همكاري مراكز و تشكل هاي علمي و حرفه اي مورد تأييد معاونت، دستگاه هاي اجرايي با كيفيت مطلوب را پس از ارزيابي معرفي مي كند.
پرسشنامه ارزيابي معيارهاي اصلي و فرعي آموزش در دستگاه هاي اجرايي
به منظور ارزيابي كيفيت فرآيندهاي آموزش در دستگاه هاي اجرايي، پرسشنامه اي بر اساس مدل سيستمي آموزش و فرآيندها و معيارهاي اصلي و فرعي كه در ماده (3) ارائه شده، طراحي شده است. اين پرسشنامه 70 پرسش دارد و هر يك از معيارهاي فرعي حداقل دو يا چند پرسش دارند. علاوه بر اين، پرسشنامه داراي يك مقياس امتيازدهي 4 درجه اي است كه ميزان تعالي آموزش را از نقطه عدم اقدام تا پيشرفت كامل نشان مي دهد.
پرسشنامه ارزيابي كيفيت فرايند آموزش در دستگاه هاي اجرايي
عدم اقدام: D
پيشرفت جزئي: C
پيشرفت قابل ملاحظه: B
پيشرفت كامل: A
0
33
67
100
معيار اصلي: رهبري و خط مشي گذاري آموزشي
معيار فرعي: جهت گيري استراتژيك آموزش سازمان
D
C
B
A
سوال 1: آيا رسالت، چشم انداز و اهداف آموزش سازمان تعريف و مستند شده است؟
سؤال 2: آيا استراتژيهاي آموزش براي رسيدن به اهداف طراحي و تدوين شده اند؟
معيار فرعي: نگرش سيستمي به آموزش سازمان
سوال 3: آيا بين فرآيندهاي آموزشي ارتباط سيستمي برقرار شده است؟
سوال 4: آيا بين نظام آموزش با ساير نظام هاي منابع انساني سازمان ارتباط و همسويي وجود دارد؟
معيار فرعي: فرهنگ يادگيري و تعهد به آموزش و توسعه
سوال 5: تا چه حد فرهنگ يادگيري و توسعه در سازمان مشهود است و آيا دست اندركاران آموزش در صدد توسعه آن هستند؟
سوال 6: آيا مديران ارشد سازمان به آموزش و يادگيري تعهد دارند؟
سوال 7: آيا مديران بخش هاي مختلف در فعاليت هاي آموزشي مشاركت دارند؟
معيار اصلي: نيازسنجي آموزشي
معيار فرعي: تجزيه و تحليل و تعيين نيازهاي سازماني
سوال 8: آيا اهداف و استراتژي هاي سازمان براي تعيين نيازهاي آموزشي تحليل شده و بر اساس آن، نيازهاي سازماني آموزش تعريف شده اند؟
سوال 9: آيا برنامه هاي توسعه و تحول سازمان براي تعيين نيازهاي آموزشي تحليل و بررسي شده اند؟
معيار فرعي: تجزيه وتحليل نيازهاي شغلي
سوال 10: آيا شايستگي هاي مورد نياز مشاغل سازمان تعريف و تدوين شده اند؟
سوال 11: آيا نيازهاي آموزشي متناسب با شايستگي هاي شغلي تحليل و تعيين شده اند؟
سوال 12: آيا نيازهاي آموزشي مشاغل در رتبه هاي شغلي طبقه بندي و مشخص شده اند؟
معيار فرعي: تجزيه وتحليل نيازهاي فردي
سوال 13: آيا اختلاف بين شايستگي موجود و مطلوب كاركنان مورد شناسايي قرار گرفته اند؟
سوال 14: آيا نيازهاي آموزشي كاركنان بر اساس اختلاف شايستگي شناسايي شده تعيين شده اند؟
معيار فرعي: تجزيه وتحليل و تعيين نيازهاي آموزش و توسعه مديران
سوال 15: آيا شايستگي هاي تخصصي مديران سازمان در سطوح مختلف تعيين شده اند؟
سوال 16: آيا نيازهاي آموزشي تخصصي مديران در سطوح مختلف تعيين شده اند؟
سوال 17: آيا نيازهاي آموزشي در ابعاد سازماني، شغلي و فردي به طور مقتضي و مستمر مورد باز نگري قرار مي گيرند؟
معيار اصلي: طراحي آموزشي
سوال 18: آيا عناوين آموزش ها متناسب با نيازهاي آموزشي شناسايي و تعريف شده اند؟
سوال 19: آيا اهداف كلي و رفتاري هريك از آموزش ها تعريف شده اند؟
معيار فرعي : شركت كنندگان در آموزش
سوال 20: آيا ارتباط بين آموزش ها و مشاغل شركت كنندگان مشخص شده است؟
سوال 21: آيا تجربه كاري شركت كنندگان در آموزش ها متناسب با نوع آموزش تعريف و مشخص است؟
سوال 22: آيا شرايط تحصيلي پيش نياز براي شركت در آموزش ها پيش بيني و تعريف شده است؟
سوال 23: آيا نوع رفتار ورودي شركت كنندگان براي ورود به آموزش تعيين شده است؟
معيار فرعي: محتوي آموزش (سرفصل)
سوال 24: آيا سرفصل هاي آموزشي دوره ها متناسب با نيازهاي آموزشي بوده و مستند شده اند؟
سوال 25: آيا سرفصل هاي آموزشي، طبقه بندي شده و گام هاي يادگيري آموزش ها تعيين شده اند؟
سوال 26: آيا مواد آموزشي متناسب با سرفصل هاي آموزشي طراحي و تدوين شده است؟
سوال 27: آيا وسايل آموزشي و كمك آموزشي مورد نياز براي تحقق اهداف يادگيري در برنامه هاي آموزشي پيش بيني و تعريف شده اند؟
معيار فرعي: روش آموزش و ارزشيابي
سوال 28: آيا روش ارائه آموزش متناسب با اهداف و سرفصل هاي آموزشي آموزش ها طراحي شده اند؟
سوال 29: آيا آزمون سنجش ميزان تحقق اهداف يادگيري براي هريك از آموزش ها طراحي شده است؟
معيار اصلي: برنامه ريزي آموزشي
معيار فرعي: برنامه جامع آموزش
سوال30: آيا براي مشاغل اختصاصي سازمان، استاندارد آموزشي به صورت مدون و مستند وجود دارد؟
سوال 31: آيا استاندارد آموزشي براي مديران سازمان در سطوح مختلف طراحي شده است؟
سوال 32: آيا آموزش هاي عمومي مورد نياز سازمان مستند و تدوين شده اند؟
معيار فرعي: برنامه سالانه آموزش سازماني
سوال 33: آيا آموزش هاي مورد نياز كاركنان به طور سالانه در قالب يك برنامه، نيازسنجي و تعيين مي شوند؟
سوال 34: آيا برنامه زمان بندي اجراي آموزش ها پيش بيني و تعيين مي شود؟
سوال 35: آيا ملزومات و منابع مورد نياز آموزش سالانه سازمان پيش بيني و مشخص است؟
سوال 36: آيا مجريان آموزش و شرايط آنها براي اجراي آموزش هاي پيش بيني شده تعيين شده اند؟
سوال 37: آيا شرايط مدرسان آموزش ها براساس نوع آموزش ها مشخص و تعيين شده اند؟
سوال 38: آيا شرايط و نحوه شركت در آموزش ها تعريف و مشخص شده است؟
معيار اصلي: مديريت اجرايي
معيار فرعي: سازماندهي آموزشي سازمان
سوال 39: آيا متناسب با حجم نيروي انساني سازمان و نوع آموزش ها ، ساختار سازماني مناسب در ستاد و استان ها براي واحد آموزش طراحي و استقرار يافته است؟
سوال 40: آيا كميته هاي راهبري و اجرايي آموزش در ستاد و استان ها تشكيل و عملياتي شده است؟
سوال 41: آيا منابع انساني متناسب با وظايف واحد آموزش به كار گرفته و توسعه داده مي شوند؟
سوال 42: آيا بين بخش هاي مختلف و مشاغل مختلف واحد آموزش، تقسيم كار مشخص و تعريف شده اي وجود دارد؟
معيار فرعي: فرآيندها و روش هاي كاري آموزش
سوال 43: آيا فرآيند نيازسنجي آموزشي (سالانه، به روزآوري آموزش، در سطوح فردي، واحدي و سازماني سازمان) طراحي و مستند شده است؟
سوال 44: آيا فرآيند طراحي و برنامه ريزي آموزشي سازمان متناسب با شرايط سازمان طراحي و مستند شده است؟
سوال 45: آيا فرآيند نظارت و ارزشيابي آموزش سازمان تعريف و مستند شده است؟
معيار فرعي: سيستم مديريت آموزش سازمان
سوال 46: آيا سيستم مديريت آموزش به صورت رايانه اي طراحي و استقرار يافته است؟
سوال 47: آيا بانك هاي اطلاعاتي مورد نياز فرآيند آموزشي طراحي و استقرار يافته اند؟
سوال 48: آيا براي تمامي كاركنان و مديران آموزش شناسنامه آموزشي طراحي و تكميل شده است؟
معيار فرعي: انتقال يادگيري
سوال 49: آيا فراگيران از انگيزه لازم براي كاربرد آموخته هاي شان در محيط كار برخوردارند؟
سوال 50: آيا حمايت لازم توسط مديران و همكاران براي كاربرد يافته هاي شان در سازمان وجود دارد؟
سوال 51: آيا فرصت لازم براي كاربرد يافته هاي آموزشي در محيط كار براي شركت كنندگان در آموزش فراهم است؟
معيار اصلي: ارزشيابي آموزش، پايش و بهبود آموزش
معيار فرعي: سطوح ارزشيابي نتايج
سوال 52: آيا براي تعيين واكنش فراگيران، به آموزش و فعاليت هاي آموزشي ارزشيابي صورت مي گيرد؟
سوال 53: آيا براي تعيين ميزان يادگيري فراگيران در آموزش، ارزشيابي صورت مي گيرد؟
سوال 54: آيا براي تعيين ميزان تأثير آموزش در عملكرد فردي فراگيران ارزشيابي صورت مي گيرد؟
سوال 55: آيا براي تعيين ميزان تأثير آموزش ها در تحقق اهداف سازماني ارزشيابي صورت مي گيرد؟
معيار فرعي: ارزيابي كمي آموزش
سوال 56: آيا ميزان سرمايه گذاري در آموزش سازمان با استانداردهاي آموزش متناسب است؟
سوال 57: آيا سرانه آموزشي كارمندان و مديران مطابق با استانداردهاي سرانه آموزشي است؟
معيار فرعي: نظارت و پايش آموزش
سوال 58: آيا نظارت در حين اجرا بر فعاليت و عملكرد مجريان آموزش وجود دارد؟
سوال 59: آيا بر اجراي صحيح ضوابط و مقررات آموزشي نظارت صورت مي گيرد؟
سوال 60: آيا بر نحوه تدارك منابع و امكانات آموزشي پيش بيني شده نظارت صورت مي گيرد؟
پيوست شماره (2)
«دستورالعمل تهيه و تصويب برنامه هاي آموزشي سالانه دستگاه هاي اجرايي»
به منظور برنامه ريزي و مديريت اثربخش برنامه هاي آموزشي كارمندان و مديران دولت و متناسب سازي برنامه ها با نيازهاي واقعي دستگاه و كارمندان، ضروري است دستگاه هاي اجرايي مشخصات كلي برنامه هاي آموزشي سالانه كارمندان خود را بر اساس الزامات و فرآيندهاي زير و بر مبناي داده هاي درخواست شده در «فرمهاي الف، ب، ج و د» تكميل و نسخه اي از برنامه هاي آموزشي سالانه مصوب (ستادي و استاني) را پس از تأييد كميته راهبري آموزش با امضاي بالاترين مقام مسئول آموزش دستگاه، به معاونت ارسال نمايند:
ماده 1) الزامات
1 /1 : رعايت نسبت آموزش هاي مشاغل عمومي و اختصاصي، مديريتي و عمومي؛
1 /2 : تمركز بر آموزش هاي سازماني و شغلي با رويكرد مهارتي و كاربردي؛
1 /3 : تمركز بر كيفيت و اثربخش بودن دوره هاي آموزشي به جاي كميت؛
1 /4 : پيش بيني برنامه هاي آموزشي مربوط به طرح هاي تربيت مديران، كارشناسان و ديگر برنامه هاي آموزشي ابلاغي معاونت؛
1 /5 : تهيه و تفكيك برنامه ها و دوره هاي آموزشي توجيهي بدو استخدام، عمومي، شغلي و مديريتي؛
1 /6 : ممنوعيت برگزاري هر گونه مجموعه دوره يا پودمان هاي آموزشي كه اجراي دوره هاي بلندمدت يا اعطاي گواهي نامه هاي با ارزش استخدامي از سوي آنها را به ذهن متبادر نمايد.
1 /7 : رعايت سرانه آموزش پيش بيني شده براي كارمندان و مديران (60 ساعت براي مديران و 40 ساعت براي كارمندان) بر اساس روش زير:
- نحوه محاسبه نفر - ساعت آموزش: مجموع حاصل ضرب هاي ميزان ساعت هر يك از دوره ها در تعداد شركت كنندگان دوره.
- نحوه محاسبه سرانه آموزش كاركنان: مجموع نفر - ساعت دوره هاي آموزشي كاركنان تقسيم بر تعداد كل كاركنان.
- نحوه محاسبه سرانه آموزش مديران: مجموع نفر - ساعت دوره هاي آموزشي مديران تقسيم بر تعداد كل مديران.
ماده 2) فرآيند نيازسنجي آموزشي سالانه
2 /1 : دستگاه هاي اجرايي موظفند بر اساس اهداف و راهبردهاي آموزش كارمندان دولت، راهبردهاي آموزشي منابع انساني دستگاه و انجام نيازسنجي مبتني بر تحليل هاي سازماني، شايستگي ها و استانداردهاي شغلي و بررسي شناسنامه و بانك اطلاعات آموزش كارمندان، دوره هاي آموزشي سالانه مورد نياز كارمندان و مديران را شناسايي كنند.
2 /2 : دوره هاي شناسايي شده را براي نيازسنجي فردي و مشخص شدن قلمرو جغرافيايي اجراي دوره ها به صورت ملي، ستادي و استاني به واحدهاي مختلف دستگاه و واحدهاي استاني (مديران، سرپرستان و كارمندان) اعلام كنند.
2 /3 : پس از شناسايي نياز واقعي سالانه كارمندان و اولويت بندي دوره هاي آموزشي فرم «د» تكميل خواهد شد.
ماده 3) نحوه تكميل فرم ها
دستگاه ها موظفند بر اساس سياست ها و الزامات مذكور فرم هاي پيوست را به شرح زير تكميل كنند:
3 /1 - فرم هاي «الف» و «ب» را بر اساس فرم «د» به تفكيك، دوره هاي توجيهي بدو استخدام، عمومي، شغلي و مديريتي تكميل كنند.
3 /1 /1 - دوره هاي توجيهي بدواستخدام
ساعات آموزش دوره هاي توجيهي (موضوع بند 1 -5 بخش چهارم نظام آموزش كارمندان دولت) بر اساس برنامه ابلاغي معاونت (بخشنامه شماره 26680 /200 مورخ 20 /10 /1390) خواهد بود. در صورتي كه دستگاه نيروي جديدي استخدام كرده است، يا برنامه استخدام نيروهاي جديد را دارد، بايد دوره هاي آموزشي توجيهي را در برنامه سالانه پيش بيني كند.
3 /1 /2 - دوره هاي آموزشي شغلي
3 /1 /2 /1( دوره هاي آموزشي مشاغل اختصاصي
- ساعات و عناوين دوره هاي آموزشي شغلي (موضوع بند 2 /5 ماده 5 بخش چهارم نظام آموزش كارمندان دولت) بايد بر اساس شايستگي ها، استانداردها و عناوين دوره هاي آموزشي مشاغل اختصاصي دستگاه اجرايي كه به تأييد كميته راهبري آموزش و توانمندسازي دستگاه اجرايي رسيده است، تعيين شود.
3 /1 /2 /2) دوره هاي آموزشي مشاغل عمومي
- ساعات و عناوين دوره هاي آموزشي مشاغل عمومي بر اساس استانداردها و عناوين و ميزان ساعت تعيين شده در دوره هاي آموزشي ابلاغي معاونت خواهد بود. دستگاه هاي اجرايي مي توانند بنا به ضرورت و ماهيت فعاليت خود، دوره هاي آموزشي تكميلي مورد نياز مشاغل عمومي را در قالب فرم «د» طراحي و پس از پيش بيني در برنامه سالانه و تأييد كميته راهبري آموزش اجرا كنند.
دستگاه هاي اجرايي مي توانند نسبت به طراحي و تدوين استانداردها و دوره هاي آموزشي مورد نياز آن دسته از مشاغل عمومي كه هنوز از سوي معاونت اعلام نشده است، در قالب فرم « د» اقدام و پس از تأييد كميته راهبري آموزش و توانمندسازي در برنامه هاي آموزشي سالانه پيش بيني نمايند.
3 /1 /3 - دوره هاي آموزشي عمومي
- ساعات و عناوين دوره هاي آموزشي عمومي (فرهنگي - اجتماعي، توانمندي هاي اداري و فناوري اطلاعات) بر مبناي استانداردها و عناوين و ساعات دوره هاي اعلام شده از سوي معاونت است. پيش بيني و برگزاري دوره هاي آموزشي عمومي كه به استناد تكاليف قانوني، تصويب نامه ها و تصميمات مراجع عالي رسمي كشور، از سوي معاونت مديريت طراحي و ابلاغ مي گردد در اولويت است.
3 /1 /4 - دوره هاي آموزشي مديران
- ساعات و عناوين آموزش هاي مديران (موضوع بند 4 /5 ماده 5 بخش چهارم نظام آموزش كارمندان دولت) بر اساس استانداردها، عناوين و ميزان ساعات «سامانه و برنامه تربيت و آموزش مديران» (موضوع بخشنامه شماره 32664 /90 /200 مورخ 15 /12 /1390) خواهد بود. چنانچه دستگاه هاي اجرايي درخواست طراحي و اجراي دوره هاي شغلي اختصاصي ويژه مديران خود در چارچوب نظام آموزش كاركنان را داشته باشند، بايد مشخصات آن ها را در قالب فرم «د» به تأييد كميته راهبري آموزش برسد.
3 /2 - ستاد دستگاه اجرايي سهم واحدهاي استاني خود را بر مبناي داده هاي فرم هاي «الف» احصاء و بر اساس فرم «ب» به واحدهاي استاني خود اعلام مي كند. واحدهاي استاني موظفند يك نسخه از برنامه هاي آموزشي سالانه كارمندان خود را براي برنامه ريزي به معاونت توسعه مديريت و منابع انساني استانداري استان ارسال نمايند.
3 /3 - پيش بيني دوره ها و پودمان هاي آموزشي در حوزه هاي زير در فرم هاي «الف» و «ب» ضروري نيست:
3 /3 /1 : دوره ها يا پودمان هاي آموزشي كه بنا به ضرورت خاص، به صورت محدود و بنا به مقتضيات حاصل از برنامه ها و قوانين و مقررات توسط شوراي فني و يا كارگروه تحول اداري استان براي مجموعه اي از كاركنان دستگاه هاي اجرايي استان برنامه ريزي و اجرا مي شود. ولي اين گونه دوره ها بايد قبل از اجرا به تأييد كميته اجراي آموزش واحدهاي استاني برسد.
3 /3 /2 : دوره ها و يا پودمان هاي آموزشي گزينش كه مسئوليت اجراي آنها با هيأت عالي گزينش است.
3 /3 /3 : بورس ها و دوره هاي آموزشي خارج از كشور.
3 /3 /4 : دوره ها يا پودمان هاي آموزشي شغل مأمور حراست كه مسئوليت برنامه ريزي و اجراي آن ها با سازمان حراست كل كشور و وزارت اطلاعات است.
3 /3 /5 : دوره ها يا پودمان هاي آموزشي كه مجوز آنها توسط دفتر آموزش مداوم جامعه پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي شاغلان ذي ربط در اين وزارتخانه صادر مي شود.
فرم الف) عناوين دوره هاي آموزشي سال............دستگاه اجرايي ............................................................
رديف
عناوين دوره هاي آموزشي
ميزان ساعت
نوع دوره
تعداد شركت كنندگان
شركت كنندگان
مجري
قلمرو جغرافيايي اجراي دوره ها
نحوه اجرا
زمان اجراي
دوره ها
كاركنان
مديران
حضوري
غيرحضوري
شغلي
مديريتي
عمومي
توجيهي بدو استخدام
بدو تصدي شغل
حرفه اي پايه
حرفه اي مياني
حرفه اي ارشد
سياسي
مشاغل عمومي
مشاغل اختصاصي
مشترك
اختصاصي
درون سازماني
برون سپاري
ستاد
استان
تهيه كننده (واحد مسئول آموزش كارمندان):
نام و نام خانوادگي
پست سازماني
امضاء
تاييد كننده (بالاترين مقام مسئول آموزش):
نام و نام خانوادگي
پست سازماني
امضاء
نماينده معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور:
نام و نام خانوادگي
امضاء
فرم ب) عناوين دوره هاي آموزشي سال ............ دستگاه اجرايي ........................ استان .............................
رديف
عناوين دوره هاي آموزشي
ميزان ساعت
نوع دوره
تعداد شركت كنندگان
شركت كنندگان
مجري
نحوه اجرا
زمان اجراي دوره ها
كاركنان
مديران
حضوري
غيرحضوري
شغلي
مديريتي
عمومي
بدواستخدام
بدو تصدي شغل
حرفه اي پايه
حرفه اي مياني
حرفه اي ارشد
مشاغل عمومي
مشاغل اختصاصي
مشترك
اختصاصي
درون سازماني
برون سپاري
تهيه كننده (واحد مسئول آموزش كارمندان):
نام و نام خانوادگي
پست سازماني
امضاء
تاييد كننده ( بالاترين مقام مسئول آموزش):
نام و نام خانوادگي
پست سازماني
امضاء
نماينده معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور:
نام و نام خانوادگي
امضاء
فرم ج) آمار و مشخصات نيروي انساني سال .........
دستگاه اجرايي ................................
تعداد مديران
تعداد كاركنان
جمع كل نيروي
انساني
ميزان نفرساعت آموزش
سرانه آموزش مديران
سرانه آموزش كاركنان
تعداد مشاغل
حرفه اي پايه
حرفه اي مياني
حرفه اي ارشد
سياسي
مديران
كاركنان
اختصاصي
عمومي
پايه
مياني
ارشد
سياسي
رسمي
پيماني
كار معين
رسمي
پيماني
رسمي
پيماني
رسمي
پيماني
رسمي
پيماني
رسمي
پيماني
كار معين
مديران
كاركنان
جمع
جمع كل
تهيه كننده (واحد مسئول آموزش كارمندان):
نام و نام خانوادگي:
پست سازماني:
امضاء:
تاييد كننده ( بالاترين مقام مسئول آموزش):
نماينده معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهور:
نام و نام خانوادگي
پست سازماني
امضاء
فرم « د» مشخصات دور ه آموزشي
-عنوان دوره آموزشي:
نوع دوره
توجيهي
بدو تصدي شغل
عمومي
شغلي
مديريتي
اهداف كلي آموزش:
اهداف آموزشي رفتاري/ عملكردي:
مدت آموزش به ساعت: ............. نظري: عملي:
نوع آموزش: الزامي اختياري
سرفصل هاي آموزشي:
مقطع تحصيلي شركت كنندگان :
رشته تحصيلي شركت كنندگان :
مشاغل شركت كنندگان:
رتبه شغلي:
شرايط مدرسان:
-شرايط تحصيلي:
-شرايط تجربي:
-ويژگيهاي مهارتي و تخصصي:
منابع و محتواي آموزشي:
شيوه هاي ارزشيابي آموزش:
كتبي O شفاهي O عملي O ساير ..............
شيوه ارايه:
- حضـوري:
كلاس درس O كارگاه آموزشي O سمينار O ساير ..............
-غيرحضـوري: مكاتبه اي O الكترونيكي O ساير ..............
مجريان آموزش:
زمان اجراي دوره:
نام و نام خانوادگي بالاترين مقام مسئول آموزش:
امضاء
تاريخ
مرجع تصويب:
تاريخ تصويب:
پيوست شماره (3)
«دستورالعمل سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي دستگاه هاي اجرايي»
در اجراي بند «د» ماده 4 نظام آموزش كارمندان دستگاه هاي اجرايي (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 مورخ 30 /1 /1390)، دستورالعمل سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي دستگاه هاي اجرايي به شرح زير ابلاغ مي شود:
ارزشيابي آموزشي و سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي آخرين مرحله از چرخه آموزش كاركنان است كه نقش كليدي در كنترل كيفيت چرخه آموزش، با فراهم كردن بازخورها [بازخوردها] در خصوص اثربخشي محتوي و روش هاي آموزش، ميزان تحقق اهداف تعيين شده و اينكه آيا نيازهاي شناسايي شده سطوح سازماني، شغلي و فردي محقق شده اند، ايفا مي نمايد. بر اساس بند «د» ماده 4 نظام آموزش كارمندان دولت، ارزشيابي برنامه هاي آموزشي از جمله سنجش اثربخشي برنامه ها بر عهده دستگاه هاي اجرايي نهاده شده است. اين دستورالعمل به منظور همسان سازي و يكپارچگي در سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي طراحي و تدوين شده است.
ماده 1 - تعاريف واصطلاحات
اثربخشي آموزشي: فوايد و منافع ملموس و ناملموس حاصل از يك برنامه آموزشي براي فراگيران و دستگاه اجرايي.
سنجش اثربخشي آموزشي: فرايند اندازه گيري نتايج آموزشي (فوايد و منافع ملموس و ناملموس) يك برنامه آموزشي در 4 سطح ارزشيابي از طريق ملاك ها و استانداردهاي از پيش تعيين شده توسط دستگاه اجرايي.
برنامه آموزشي: به يك دوره آموزشي مصوب در چهارچوب نظام آموزش كارمندان دولت اطلاق مي شود كه براي عده اي خاص يا عموم كارمندان و يا مديران يك دستگاه اجرايي در يك زمان بندي مشخص با اهداف تعيين شده، طراحي و اجرا مي گردد.
ماده 2 - اهداف و انتظارات
2 /1 : فراهم نمودن بازخوردهاي لازم و بهنگام در مورد يك برنامه آموزشي براي مديران و دست اندركاران آموزش دستگاه هاي اجرايي براي قضاوت درباره برنامه آموزش و برنامه ريزي براي بهبود آن.
2 /2 : تهيه آمار و اطلاعات كمي و كيفي در مورد برنامه هاي آموزشي كارمندان و مديران براي ارائه به مديران ارشد دستگاه ها و مراجع نظارتي.
2 /3 : تصميم گيري در خصوص تداوم يا عدم تداوم يك برنامه آموزشي از طريق نتايج حاصله از فرايند سنجش اثربخشي آموزشي.
ماده 3. مدل 4 سطحي سنجش اثربخشي آموزشي
به منظور سنجش اثربخشي آموزشي برنامه هاي آموزشي در دستگاه هاي اجرايي از مدل 4 سطحي به شرح زير استفاده شده است:
3 /1 - ارزشيابي واكنش فراگيران
اولين سطح، ارزشيابي عكس العمل ها يا واكنش فراگيران و همچنين ميزان مشاركت و درگيري آنها در برنامه است و منظور از آن واكنشي است كه شركت كنندگان در يك برنامه آموزشي در مورد آن برنامه از خود نشان مي دهند و بيانگر ميزان رضايتي است كه فراگيران از برنامه آموزشي دارند. ارزشيابي واكنش ها يا عكس العمل ها داراي اين ارزش است كه مي تواند بازخورد فوري براي عملكرد مدرس دوره و نيز پيشنهادهايي براي بهبود دوره و برنامه آموزشي فراهم نمايد.
3 /2 - ارزشيابي يادگيري
ارزشيابي يادگيري در يك برنامه آموزشي يعني تعيين حداقل يكي از موارد زير:
- چه دانشي فرا گرفته شده است؟
- چه مهارتي ايجاد شده است؟
- چه نگرشي تغيير يافته است؟
در سطح دوم يعني سطح يادگيري، در واقع اين پرسش مطرح است كه آيا فراگيران واقعاً آنچه را كه دوره درصدد دستيابي به آن بوده ياد گرفته اند يا خير؟ اين نوع ارزشيابي از آن نظر اهميت دارد كه تسلط فراگيران را بر دانش و مهارت هاي ارائه شده در دوره نشان مي دهد و در همين حال بازخوردهاي لازم را به مدرسان و طراحان در مورد اينكه كدام اهداف تحقق يافته اند و يا تحقق نيافته اند و بايد در دوره هاي آموزشي بعدي مجدداً دنبال شوند، فراهم مي نمايد.
3 /3 - ارزشيابي تغيير رفتار
سومين سطح سنجش اثربخشي آموزشي عبارتست از: تعيين اين واقعيت كه آيا دانش و مهارت هاي آموخته شده در طي دوره هاي آموزشي در دستگاه اجرايي به كار گرفته شده اند و تغيير محسوس و معني داري در رفتار افراد شركت كننده در دوره ها به وجود آمده است؟ اين نوع ارزشيابي مدتي پس از اتمام دوره معمولاً 6 ماه تا يكسال بعد، انجام مي شود. منظور از ارزشيابي سطح سوم، سنجش ميزان تغييرات حاصله در رفتار شغلي به عنوان نتيجه يادگيري دانش و مهارت هاي جديد در دوره هاي آموزشي است. هنگامي كه يادگيري به وقوع پيوست، مرحله بعدي عبارت از به كارگيري اين مهارت ها در راستاي عملكرد شغلي است. تغيير رفتار يا انتقال يادگيري به عوامل متعدد بستگي دارد كه اكثر آنها تحت كنترل مدرسان دوره ها نيست. 5 الزام براي تغيير رفتار شغلي موفقيت آميز شناسايي شده است. اين عوامل عبارتند از:
1- علاقه و تمايل به تغيير؛
2- مهارت براي تغيير؛
3- جوّ كاري مناسب و مطلوب؛
4- پشتيباني و حمايت براي به كارگيري مهارت هاي جديد؛
5- پاداش براي تغيير رفتار؛
4/3 - ارزشيابي نتايج
سطح چهارم سنجش اثربخشي برنامه آموزشي به نتايج و فوايد برنامه آموزشي براي دستگاه اجرايي اختصاص دارد. پرسش اساسي در اين سطح اين است كه دستگاه اجرايي چه نفعي از برنامه آموزشي اجرا شده برده است؟ اثرات سازماني دوره چه بوده است؟ اين نوع ارزشيابي مستلزم گذشت حداقل 1 تا 2 سال از زمان برگزاري دوره است.
ماده 4 . فرايند سنجش اثربخشي آموزشي برنامه ها
4 /1 - دستگاه هاي اجرايي موظفند بر اساس برنامه هاي آموزشي مصوب ساليانه، مطابق شاخص هاي زير برنامه سنجش اثربخشي آموزشي دستگاه را تهيه و اجرا كنند:
1- ساعت يا مدت زمان برنامه آموزشي؛
2- ارتباط بين برنامه آموزش با استراتژي ها و اهداف سازماني؛
3- كاربردي و تخصصي بودن برنامه آموزشي بر اساس نياز شغلي؛
4- بالابودن هزينه برنامه آموزشي؛
5- بالابودن تعداد شركت كنندگان در برنامه آموزشي؛
6- اهميت زياد برنامه براي مديران ارشد دستگاه اجرايي؛
4 /2 - نحوه انتخاب حداقل تعداد برنامه هاي آموزشي براي سنجش در سطوح مختلف اثربخشي آموزشي بر اساس معيارهاي فوق به شرح زير است:
1) واكنش فراگيران در تمامي برنامه هاي آموزشي كه توسط دستگاه هاي اجرايي برگزار مي شود، بايد مورد سنجش قرار گيرد.
2) يادگيري فراگيران در تمامي برنامه هاي آموزشي كه توسط دستگاه هاي اجرايي و مراكز و مؤسسات مورد تاييد برگزار مي شود، بايد مورد سنجش قرار گيرد.
3) تغيير رفتار فراگيران پس از اجراي برنامه آموزشي كه براي آنها اهداف رفتاري وكاربردي تعريف شده است در محيط كار كارمندان و مديران بايد مورد سنجش قرار گيرد. در هر صورت تعداد برنامه هاي ارزشيابي شده در اين سطح نبايستي كمتر از 25 درصد كل برنامه هاي آموزشي مصوب ساليانه باشد.
4) از بين برنامه هاي آموزشي كه ارزشيابي سطح سوم بر روي آنها انجام شده است بايد حداقل 30 درصد آنها ب. ت. ب. معيارهاي بند 1 -4، توسط كميته راهبري آموزش دستگاه براي سطح 4 سنجش اثربخشي انتخاب شده و مورد سنجش قرار گيرند.
4 /3 - دستگاه هاي اجرايي موظفند بر اساس روش ها و ابزارهاي زير، سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي را در سطوح 4گانه انجام دهند:
الف) سنجش واكنش فراگيران
شاخص هاي سنجش: واكنش فراگيران بايد نسبت به ارتباط برنامه آموزشي با نياز شغلي/ سازماني- كيفيت محتوي آموزش- مدرس- محيط يادگيري - زمانبندي اجرايي و نظاير آن متناسب با نوع و محتوي دوره مورد ارزيابي قرار گيرد.
ابزار سنجش: براي سنجش واكنش فراگيران از «پرسشنامه سنجش واكنش فراگيران» كه در بردارنده شاخص هاي فوق است، استفاده مي شود. دستگاه هاي اجرايي مي توانند علاوه بر شاخص هاي تعريف شده، شاخص هاي اختصاصي ديگري را در صورت نياز براي برنامه هاي آموزشي مختلف تعيين كنند.
زمان سنجش: پس از اتمام برنامه هاي آموزشي قبل از ترك محيط يادگيري بايد پرسشنامه هاي سنجش واكنش فراگيران توسط شركت كنندگان در برنامه تكميل شود.
ب) سنجش يادگيري فراگيران
شاخص هاي سنجش: ميزان يادگيري فراگيران در 3 بخش دانش/ مهارت/ نگرش بر اساس سرفصل و محتوي برنامه آموزشي سنجيده مي شود. دانش/ مهارت/ نگرش بايد بر اساس هدف هاي آموزشي / رفتاري دوره مورد سنجش قرار گيرند.
ابزار سنجش: براي سنجش يادگيري فراگيران در برنامه هاي آموزشي از "آزمون" ( آزمون استاندارد/ آزمون مدرس ساخته/ آزمون عملي بر حسب نياز) بايد استفاده شود. دستگاه هاي اجرايي موظفند براي برنامه هاي آموزشي، آزمون را در قبل و پس از اجراي آموزش (پيش آزمون- پس آزمون) به منظور تعيين تفاوت بين يادگيري فراگيران برگزار كنند.
زمان سنجش: قبل از شروع برنامه، پيش آزمون برگزار شود و حداكثر يك هفته پس از اتمام برنامه بايد پس آزمون اجرا شود.
ج) سنجش تغيير رفتار فراگيران
شاخص هاي سنجش: رفتار فردي/ سازماني يا شغلي كه بايد فراگيران پس از اتمام برنامه هاي آموزشي در محيط سازماني خود نشان دهند. اين رفتارها بايد بر اساس اهداف رفتاري دوره تعيين و مورد سنجش قرار گيرند
ابزار سنجش: براي سنجش رفتار فراگيران در محيط كار و دستگاه اجرايي از "پرسشنامه سنجش رفتار فراگيران" استفاده مي شود. اين پرسشنامه توسط مدير بلافصل فراگير و خود فراگير تكميل مي شود.
زمان سنجش: 3 الي 6 ماه پس از پايان برنامه آموزشي بايد رفتار فراگيران در محيط سازمان مورد سنجش قرار گيرد.
د) سنجش نتايج سازماني
شاخص هاي سنجش: برخي از شاخص هايي كه در ارزيابي نتايج سازماني برنامه هاي آموزشي بايد مورد سنجش قرار گيرند عبارتند از: افزايش كيفيت ارائه خدمات/ افزايش بهره وري سازماني/ حل مسائل و مشكلات عملكردي/ كاهش هزينه ها / صرفه جويي/ زمان تكميل طرح ها و پروژه ها / افزايش رضايت كارمندان.
دستگاه هاي اجرايي موظفند بر اساس اهداف و ماهيت برنامه هاي آموزشي خود شاخص هاي مربوط به نتايج سازماني را شناسايي و تعريف كنند.
ابزار سنجش: براي سنجش نتايج سازماني برنامه هاي آموزشي از نسبت هزينه - فايده و محاسبه بازگشت در سرمايه گذاري آموزش (ROI) استفاده مي شود. فرمول تجزيه وتحليل هزينه - فايده به شرح زير است:
نسبت هزينه به فايده: هزينه هاي برنامه آموزش ÷ فوايد برنامه آموزش
بازگشت سرمايه گذاري در آموزشROI: هزينه آموزش – منافع آموزش / منافع آموزش
زمان سنجش:6 ماه تا يك سال پس از پايان برنامه آموزشي، بايد نتايج سازماني آنها در محيط سازمان مورد سنجش قرار گيرد.
4 /4 - دستگاه هاي اجرايي موظفند در هر سطح از سنجش اثربخشي برنامه هاي آموزشي از تحليل هاي آماري توصيفي و استنباطي مانند ميانگين، انحراف معيار، خطاي استاندارد و غيره استفاده كنند.
4 /5 - دستگاه هاي اجرايي موظفند پس از انجام اثربخشي برنامه هاي آموزشي، گزارش مربوط به آن را تهيه و پس از تأييد كميته راهبري آموزش به معاونت ارائه كنند. گزارش سنجش اثربخشي بايد شامل: نتايج ارزشيابي در سطوح 4 گانه براي برنامه هاي آموزشي ارزشيابي شده به انضمام تحليل هاي آماري مربوطه باشد.
4 /6 - معاونت، سالانه گزارش هاي ارسال شده را مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار مي دهد و دستگاه هاي اجرايي را از نظر ميزان اثربخشي آموزش ها رتبه بندي مي نمايد و گزارش نهايي را تهيه و به نحو مقتضي اطلاع رساني مي كند.
مصوب 1392/11/14 معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور
پیرو بخشنامه شماره 1834 /200 مورخ 1390/01/30 (موضوع نظام آموزش کارمندان و مدیران دستگاه های اجرایی) و بخشنامه شماره 31146 /90 /200 مورخ 1390/12/04 (موضوع دستورالعمل نحوه احتساب و تطبیق آموزش های کارمندان دولت و نحوه بررسی گواهینامه های نوع دوم) و به منظور فراهم کردن بسترهای لازم برای تحقق بند (5) سیاست های کلی نظام اداری، ابلاغی مقام معظم رهبری مبنی بر «ایجاد زمینه رشد معنوی منابع انسانی و بهسازی و ارتقای سطح دانش و تخصص و مهارت های آنان»، همچنین برای ارتقای کیفیت برنامه های آموزش و بهسازی منابع انسانی، راهبردهای عملیاتی، اصلاحات و موارد تکمیلی نظام آموزش کارمندان و مدیران، تحت عنوان «اصلاحیه نظام آموزشی کارمندان و مدیران دستگاه های اجرایی» به شرح موارد ذیل برای اجرا ابلاغ میشود.
- مشاغل عمومی : منظور مشاغل مندرج در بخشنامه شماره 41935 /91 /220 مورخ 1392/11/04 است.
به منظور بهبود کیفیت از طریق استانداردسازی فرآیند آموزش دستگاه های اجرایی (خط مشی گذاری، نیازسنجی، طراحی، برنامه ریزی، اجرا، ارزشیابی و نظارت آموزشی) موضوع بند 1-3 نظام آموزش کارمندان، دستگاه های اجرایی موظفند بر اساس استانداردهای ابلاغی (پیوست شماره 1) یا استانداردهای طراحی شده توسط مراکز مورد تایید معاونت، فرآیند آموزش را بازنگری، مستندسازی و استاندارد نمایند. فرآیند آموزش در دستگاه های اجرایی در چارچوب استانداردهای فوق الذکر توسط معاونت مورد بررسی و ممیزی قرار میگیرد.
1 /3 - تمام دستگاه های اجرایی مطابق بند 2 /2 /5 نظام آموزش کارمندان دولت (موضوع آموزش های ارتقای شغلی)، موظفند استانداردهای آموزشی مشاغل اختصاصی خود را بر مبنای شایستگی مورد نیاز مشاغل طراحی و در رتبه های شغلی به گونه ای طبقه بندی کنند که کارمندان پس از طی آموزش های هر رتبه با کسب سایر شرایط تعریف شده در ضوابط نحوه ارتقای کارمندان در طبقات و رتبه های شغلی (موضوع بخشنامه شماره 55588 /200 مورخ 1389/10/27)، به رتبه های بالاتر ارتقا یابند. گذراندن دوره های آموزشی تعیین شده در هر رتبه برای ارتقا به رتبه های شغلی بالاتر، الزامی است. آموزش های طی شده و مورد نیاز کارکنان در شناسنامه آموزشی آنها بر اساس نوع شغل و رتبه مکتسبه درج میگردد.
2 /3 - به منظور توانمندسازی کارمندان دولت به استناد ماده (62) قانون مدیریت خدمات کشوری، در صورتی که کارمندان شایستگی های تعریف شده شغل (موضوع بند 1 /3) را کسب نمایند و این شایستگی ها توسط مرکز آموزش و دیگر مراکز مورد تایید معاونت (مراکز، تشکل ها و مجامع علمی و حرفه ای) احراز گردد، دستگاه های اجرایی میتوانند شایستگی های احراز شده را با دوره های استاندارد آن شغل تطبیق داده و پس از تایید کمیته راهبری آموزش در شناسنامه آموزشی فرد ثبت نمایند.
3 /3 - استاندارد آموزشی مشاغل عمومی با همکاری مرکز آموزش و دستگاه های اجرایی و دیگر مراکز تخصصی مورد تایید معاونت، توسط معاونت طراحی، تدوین و ابلاغ میشود.
5 /3 - شوراها و کمیسیون های تحول اداری دستگاه های اجرایی در احتساب دوره های آموزشی کارکنان برای ارتقا در رتبه های شغلی، باید تاییدیه کمیته راهبری آموزش را با رعایت موارد ذیل اخذ نمایند:
4 /4 - اجرای برنامه های تربیت کارشناسان مشاغل عمومی بر عهده دستگاه های اجرایی، مرکز آموزش و مراکز و موسسات مورد تایید معاونت است.
5 /4 - اجرای برنامه های تربیت مشاغل اختصاصی بر عهده دستگاه های اجرایی و مراکز و موسسات مورد تایید معاونت است.
1 /5 - در اجرای بند (4) بخشنامه شماره 1834 /200 مورخ 1390/01/30 (موضوع نظام آموزش کارمندان دولت)، دستگاه های اجرایی و مراکز و موسسات آموزشی تایید صلاحیت شده توسط معاونت موظفند برای ارائه آموزش های کارکنان دولت از مدرسانی که گواهینامه صلاحیت تدریس دارند استفاده نمایند. برنامه تربیت مدرس (TOT)، شرایط عمومی و نحوه سنجش صلاحیت تدریس آنها توسط مرکز آموزش طراحی و پس از تایید معاونت به دستگاه های اجرایی ابلاغ میشود.
2 /5 - تایید شرایط و صلاحیت تخصصی مدرسان مشاغل اختصاصی بر عهده دستگاه اجرایی، و مدرسان مشاغل عمومی بر عهده مرکز آموزش است. دستگاه های اجرایی موظفند افراد واجد شرایط تدریس در دوره های شغلی مشاغل اختصاصی را شناسایی و پس از تایید کمیته راهبری آموزش، برای طی دوره های تربیت مدرس به مرکز آموزش معرفی کنند.
3 /5 - مرکز آموزش با استفاده از ظرفیت ملی، استانی و مراکز و موسسات مورد تایید معاونت، دوره های آموزشی تربیت مدرس (TOT) را برنامه ریزی و اجرا می کند و مشخصات مدرسان تایید شده را در بانک اطلاعات مدرسان برای استفاده دستگاه های اجرایی، مراکز و موسسات تایید صلاحیت شده، ذخیره می کند.
تبصره -افرادی که سوابق تدریس مفید و یا دارای مدرک تحصیلی مرتبط با آموزش و مربیگری دارند و همچنین کسانی که گواهینامه تربیت مدرس (TOT) از مراجع معتبر داخلی و خارجی گرفته اند، با تایید مرکز آموزش، از شرکت در برنامه تربیت مدرس معاف میباشند.
4 /5 - مرکز آموزش از تاریخ ابلاغ این بخشنامه حداکثر به مدت شش ماه فرصت دارد تا نسبت به طراحی و اجرای برنامه های آموزشی تربیت مدرس اقدام کند. دستگاه های اجرایی طی این مدت میتوانند از مدرسان مورد تایید کمیته راهبری آموزش استفاده کنند.
دستگاه های اجرایی موظفند مطابق بند (ب) ماده (4) نظام آموزش کارمندان (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 - 1390/01/30)، برنامه های آموزشی سالانه کارمندان و مدیران را که در چارچوب اهداف و راهبردهای آموزش کارکنان دولت و نیازسنجی آموزشی بر مبنای تحلیل سازمانی، شغلی و فردی صورت میگیرد، با رعایت موارد ذیل، حداکثر تا پایان بهمن ماه هر سال برای سال آینده بر اساس پیوست شماره (2) این بخشنامه تهیه و به تصویب کمیته راهبری آموزش دستگاه برساند:
معاونت با استفاده از ساز و کارهای نظارتی، بر فرآیند و فعالیت های آموزشی دستگاه های اجرایی در ابعاد و مولفه های زیر نظارت می کند. دستگاه های اجرایی موظفند گزارش ها، مستندات و منابع مورد نیاز نظارتی را پس از تایید کمیته راهبری آموزش به نحو مقتضی در اختیار معاونت قرار دهند.
7) انتخاب موسسات و مجریان آموزش؛
به استناد ماده (15) نظام آموزش کارمندان (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 مورخ1390/01/30)، عملکرد آموزشی دستگاه های اجرایی به طور سالانه توسط معاونت مورد ارزیابی قرار میگیرد و معاونت گزارش های عملکردی از حوزه آموزش کارمندان و مدیران دولت را به صورت کلی و دستگاهی تهیه و ارائه می نماید. دستگاه های اجرایی موظفند از طریق استقرار سامانه مدیریت آموزش کارکنان، گزارش ها، آمار و اطلاعات مورد نیاز را بر اساس شاخص های تعیین شده تهیه و پس از تایید کمیته راهبری آموزش در سطح ملی و استانی به معاونت ارائه کنند. اهم شاخص های کلیدی ارزیابی عملکرد آموزش دستگاه های اجرایی عبارتند از:
به منظور تامین الزامات ساختاری، نیروی انسانی و فراهم نمودن بستر لازم برای عملیاتی شدن نظام آموزش کارمندان، دستگاه های اجرایی موظفند موارد ذیل را رعایت کنند:
به منظور هدفمند کردن و افزایش اثربخشی گواهینامه های نوع دوم، اصلاحات زیر در بند هفتم نظام آموزش کارمندان (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 - 1390/01/30) و بخش دوم دستورالعمل نحوه احتساب و تطبیق آموزش های کارمندان دولت و نحوه بررسی، تایید و صدور گواهینامه های نوع دوم (موضوع بخشنامه شماره 31146 /90 /200 مورخ 1390/12/04) صورت میگیرد:
1 /12 - سطوح گواهینامه آموزشی نوع دوم تا سطح تخصصی- پژوهشی سطح (1) م. ب. و گواهینامه تخصصی- پژوهشی سطح (2) از نظام آموزش کارمندان دولت حذف میشود. اعطای گواهینامه نوع دوم در صورت دارا بودن مدرک تحصیلی رسمی با ارزش علمی (به عنوان مدرک پایه) و دیگر شرایط لازم صرفاً یک بار در طول خدمت برای هر کارمند امکان پذیر است.
4 /12 - پرونده آموزشی کارمندان برای اخذ گواهینامه نوع دوم باید پس از سیر مراحل تعریف شده در دستورالعمل فوق الذکر و تایید کمیته راهبری آموزش دستگاه از طریق سامانه الکترونیکی گواهینامه های آموزشی نوع دوم به معاونت ارسال شود. پرونده های ارسالی توسط کمیته سه نفره (متشکل از نماینده معاونت، نماینده مرکز آموزش و نماینده دستگاه اجرایی مربوط) مستقر در معاونت بررسی و در صورت تایید، آزمون جامع توسط مرکز آموزش برای افراد واجد شرایط اجرا میشود. گواهینامه آموزشی نوع دوم توسط مرکز آموزش برای پذیرفته شدگان در آزمون جامع و طی فرآیندهای تعریف شده صادر میشود. اطلاعات گواهینامه های آموزشی صادر شده کارمندان در سامانه مذکور ثبت و نگهداری میشود.
1 /13(اصلاحی 1394/05/14) - دستگاه های اجرایی میتوانند دوره های آموزشی بدو خدمت (توجیهی و تصدی شغل)، شغلی (شامل آموزش های ویژه کارمندان استخدام آزمایشی، ارتقاء شغلی و تمدید قرارداد)، آموزشهای فرهنگی و عمومی (شامل آموزش های فرهنگی و اجتماعی، توانمندی های اداری و فناوری اطلاعات) را راساً و یا از طریق مرکز آموزش و پژوهش های توسعه و آینده نگری (مرکز آموزش مدیریت دولتی) و واحدهای استانی، دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی و مراکز و موسسات تایید صلاحیت شده توسط این سازمان، برنامه ریزی و اجرا نمایند.
2 /13 (اصلاحی 1394/05/14) - دستگاه های اجرایی میتوانند دوره های آموزشی مدیران حرفه ای را راساً و یا از طریق مرکز آموزش و پژوهش های توسعه و آینده نگری (مرکز آموزش مدیریت دولتی) و واحدهای استانی، دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، برنامه ریزی و اجرا نمایند. آموزش های مدیران سیاسی (مقامات موضوع ماده (71) قانون مدیریت خدمات کشوری) صرفاً به عهده مرکز آموزش و پژوهش های توسعه و آینده نگری (مرکز آموزش مدیریت دولتی) م. ب..
بدیهی است مراکز و موسسات تایید صلاحیت شده، صرفاً مجاز به اجرای دوره های آموزشی مرتبط با حیطه تعیین شده میباشند. همچنین کلیه مراکز و موسسات آموزشی دولتی و غیر دولتی و دستگاه های اجرایی موظف هستند در برگزاری دوره های آموزشی کارمندان دولت از مدرسان واجد گواهینامه صلاحیت تدریس استفاده نمایند.
3 /13 - مرکز آموزش موظف است از ظرفیت های آموزشی دستگاه های اجرایی، استان ها و مراکز و موسسات مورد تایید معاونت برای اجرای آموزش ها استفاده کند. نحوه و شرایط استفاده از ظرفیت های آموزشی مذکور برای اجرای برنامه ها، توسط مرکز آموزش تهیه و پس از تایید معاونت عملیاتی میشود.
ماده 14) تایید صلاحیت مراکز و موسسات مجری آموزش و مراکز سنجش
مراکز و موسسات آموزشی متقاضی ارائه خدمات اجرا و سنجش آموزش توسط معاونت با استفاده از ظرفیت های تخصصی و اجرایی تشکل های علمی و حرفه ای، تعیین صلاحیت میشوند. دستورالعمل نحوه تعیین صلاحیت، استفاده از مراکز تایید صلاحیت شده و ارزیابی و نظارت بر آنها توسط معاونت تهیه و ابلاغ میشود.
ماده 16) اعزام و یا اعطای ماموریت آموزشی به کارمندان و مدیران برای گذراندن هرگونه دوره های آموزشی بلندمدت به هر طریقی (آموزش محور، پژوهش محور و.....) که منجر به اخذ مدرک دانشگاهی و یا معادل میشود، از مصادیق ماده (61) قانون مدیریت خدمات کشوری بوده و ممنوع است. همچنین انعقاد قرارداد آموزشی، پژوهشی، تفاهم نامه ها، انجام همکاری های آموزشی و پژوهشی با مراکز و موسسات آموزش عالی در ازای تربیت کارمندان و مدیران دستگاه که منجر به اخذ مدرک دانشگاهی و یا معادل آن میشود، ممنوع است.
امروزه عوامل و پدیده های نوظهوری مطرح شده اند که مدیران و مسئولین ارشد آموزش در سازمان ها و بنگاه های کسب و کار را به کاربرد نگرش سیستمی و برنامه ریزی راهبردی در چرخه فعالیت های آموزش رهنمون می سازد. این عوامل و پدیده ها عبارتند از: جهانی شدن، نیاز به کارکنان خود راهبر، فنآوری های نوین، تاکید بر کیفیت، ارزش افزوده دانش، سیستم های کاری با عملکرد بالا، تغییر در مشاغل و ارتقای مسیر شغلی، شکاف بین آموزش عالی و نیازهای دانشی محیط کسب و کار.
عوامل مطرح شده ضرورت توجه به آموزش در دستگاه های اجرایی به عنوان نظامی پویا و راهبردی را دو چندان نموده و نقش آموزش و بهسازی را در پیشبرد اهداف سازمانی افزایش می دهد. علاوه بر تغییر و تحول در ماهیت و نقش آموزش در سازمان، کارکرد آن نیز از یاددهی دانش و اطلاعات به چرخه تولید و تسهیم دانش تغییر یافته است. از این نقطه نظر، کارکرد آموزش صرفاً انتقال دانش و مهارت به کارکنان نیازمند نیست، بلکه باید با فراهم نمودن فضای دانشی، زمینه را برای پرورش دانشگران در دستگاه های اجرایی فراهم نمود. بنابراین چرخه آموزش در سازمان ها باید علاوه بر توجه به نگرش راهبردی که آموزش را به خط مشی ها و اهداف سازمانی پیوند می دهد، ارتباط درونی بین فرآیندهای آموزشی (خط مشی گذاری، نیازسنجی، طراحی آموزش، برنامه ریزی، اجرا و ارزشیابی آموزش) را نیز به صورت پویا و موثر حفظ نموده و در نهایت بتواند اثرات متقابل در زیر نظام های منابع انسانی سازمان داشته باشد.
نظام آموزش در سازمان باید به گونه ای طراحی شده و استقرار یابد که از یک طرف با الهام از نگرش سیستمی، ارتباطات و تعاملات درونی و بیرونی بین فرآیندهای آموزشی سازمان شامل خط مشی گذاری، نیازسنجی، طراحی آموزش، برنامه ریزی، اجرا و ارزشیابی برقرار شود و از سویی دیگر تاثیر آموزش در دیگر نظام های منابع انسانی مانند حقوق و دستمزد، ارتقا و انتصاب، ارزشیابی و. .. مشخص و تعیین شود.
یکی از عوامل موثر در تحقق اهداف و برنامه های هر سازمان، منابع انسانی توسعه یافته و توانمند آن است. فرآیندهای آموزش و توسعه از جمله رویکردهای اصلی در توسعه مهارت، دانش، نگرش و شایستگی های کارمندان و مدیران در سازمان است. این امر از طریق برقراری ارتباط بین اهداف، استراتژی ها و اقدامات آموزشی با اهداف و برنامه های سازمانی و هم راستا سازی آنها محقق میشود.
جامعیت آموزش را می توان در ابعاد مختلفی چون جامعیت در نوع شرکت کنندگان و فراگیران در آموزش که شامل تمامی کارمندان و مدیران سازمان میشود و همچنین مدنظر قراردادن تمامی نیازهای آموزشی منابع انسانی در نظر گرفت. برنامه ریزی و اجرای آموزش در محیط سازمانی باید به گونه ای باشد که ابعاد مختلف جامعیت آموزش را در نظر گیرد تا از آن طریق بتوان تاثیر برنامه های آموزشی را در ابعاد و سطوح مختلف سازمان مشاهده کرد.
اقدامات و برنامه های آموزشی در دستگاه های اجرایی ب. ت. ب. تغییرات و تحولات در عرصه های مختلف سازمانی، محیطی، فنآوری و موارد دیگر، امری است پویا و مستمر که نیازمند به روزآوری و مشارکت همیشگی فراگیران، مدیران و دست اندرکاران است. به عبارت دیگر، ارائه آموزش های به هنگام، کاربری در بدو و در طول سنوات خدمت یک کارمند یا مدیر و در شرایط مختلف باید در فرآیندهای آموزشی مورد توجه و تاکید قرار گیرد.
عوامل موثر در تعیین نیاز و نتایج نیازسنجی آموزشی عموماً در سازمان ها شامل مشکلات عملکردی، فناوری نوین، نیاز مشتری، طراحی مجدد شغل، قوانین و مقررات جدید، محصولات جدید یا فقدان مهارت های لازم هستند که با تجزیه و تحلیل هر یک از آنها و با در نظر گرفتن اهداف و سیاست های آموزشی سازمان، نیازهای آموزشی افراد در مشاغل مختلف تعیین میشود. نتیجه کلی فرآیند نیازسنجی، تعیین نیازهایی است که باید از طریق آموزش برطرف شود. به عبارت دیگر چه کسی باید آموزش ببیند؟ چه نوع آموزشی برای رفع نیاز در داخل یا خارج سازمان؟ و نهایتاً آیا آموزش یا دیگر روش های توسعه مورد نیاز است یا خیر؟
ه - - مدیریت اجرایی آموزش
پس از طراحی و تدوین برنامه های آموزشی سازمان، د. ا. م. پشتیبانی های لازم برای اجرای برنامه های آموزشی فراهم میشود. بر اساس استاندارد ایزو 10015 سه نوع پشتیبانی قبل از آموزش، حین آموزش و پس از آموزش در فرآیند مدیریت اجرایی ضروری است. برخی از این اقدامات پشتیبانی کننده آموزش به شرح زیر است:
ماده 4 - دستگاه های اجرایی موظفند بر اساس مدل سیستمی آموزش و معیارهای اصلی و فرعی ماده (3)، فرآیندهای اجرایی، ساختار آموزش و به طور کلی کیفیت فرآیند آموزش را بر اساس پرسشنامه ارزیابی آموزش مورد خودارزیابی قرار داده و نقاط قابل بهبود را شناسایی و اصلاحات لازم را انجام دهند.
ماده 6 - معاونت مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور با همکاری مراکز و تشکل های علمی و حرفه ای مورد تایید معاونت، دستگاه های اجرایی با کیفیت مطلوب را پس از ارزیابی معرفی می کند.
سوال 2: آیا استراتژیهای آموزش برای رسیدن به اهداف طراحی و تدوین شده اند؟
سوال 54: آیا برای تعیین میزان تاثیر آموزش در عملکرد فردی فراگیران ارزشیابی صورت میگیرد؟
سوال 55: آیا برای تعیین میزان تاثیر آموزش ها در تحقق اهداف سازمانی ارزشیابی صورت میگیرد؟
به منظور برنامه ریزی و مدیریت اثربخش برنامه های آموزشی کارمندان و مدیران دولت و متناسب سازی برنامه ها با نیازهای واقعی دستگاه و کارمندان، ضروری است دستگاه های اجرایی مشخصات کلی برنامه های آموزشی سالانه کارمندان خود را بر اساس الزامات و فرآیندهای زیر و بر مبنای داده های درخواست شده در «فرمهای الف، ب، ج و د» تکمیل و نسخه ای از برنامه های آموزشی سالانه مصوب (ستادی و استانی) را پس از تایید کمیته راهبری آموزش با امضای بالاترین مقام مسئول آموزش دستگاه، به معاونت ارسال نمایند:
ساعات آموزش دوره های توجیهی (موضوع بند 1 -5 بخش چهارم نظام آموزش کارمندان دولت) بر اساس برنامه ابلاغی معاونت (بخشنامه شماره 26680 /200 مورخ 1390/10/20) خواهد بود. در صورتی که دستگاه نیروی جدیدی استخدام کرده است، یا برنامه استخدام نیروهای جدید را دارد، باید دوره های آموزشی توجیهی را در برنامه سالانه پیش بینی کند.
- ساعات و عناوین دوره های آموزشی شغلی (موضوع بند 2 /5 ماده 5 بخش چهارم نظام آموزش کارمندان دولت) باید بر اساس شایستگی ها، استانداردها و عناوین دوره های آموزشی مشاغل اختصاصی دستگاه اجرایی که به تایید کمیته راهبری آموزش و توانمندسازی دستگاه اجرایی رسیده است، تعیین شود.
- ساعات و عناوین دوره های آموزشی مشاغل عمومی بر اساس استانداردها و عناوین و میزان ساعت تعیین شده در دوره های آموزشی ابلاغی معاونت خواهد بود. دستگاه های اجرایی میتوانند بنا به ضرورت و ماهیت فعالیت خود، دوره های آموزشی تکمیلی مورد نیاز مشاغل عمومی را در قالب فرم «د» طراحی و پس از پیش بینی در برنامه سالانه و تایید کمیته راهبری آموزش اجرا کنند.
دستگاه های اجرایی میتوانند نسبت به طراحی و تدوین استانداردها و دوره های آموزشی مورد نیاز آن دسته از مشاغل عمومی که هنوز از سوی معاونت اعلام نشده است، در قالب فرم « د» اقدام و پس از تایید کمیته راهبری آموزش و توانمندسازی در برنامه های آموزشی سالانه پیش بینی نمایند.
- ساعات و عناوین آموزش های مدیران (موضوع بند 4 /5 ماده 5 بخش چهارم نظام آموزش کارمندان دولت) بر اساس استانداردها، عناوین و میزان ساعات «سامانه و برنامه تربیت و آموزش مدیران» (موضوع بخشنامه شماره 32664 /90 /200 مورخ 1390/12/15) خواهد بود. چنانچه دستگاه های اجرایی درخواست طراحی و اجرای دوره های شغلی اختصاصی ویژه مدیران خود در چارچوب نظام آموزش کارکنان را داشته باشند، باید مشخصات آن ها را در قالب فرم «د» به تایید کمیته راهبری آموزش برسد.
3 /3 /1 : دوره ها یا پودمان های آموزشی که بنا به ضرورت خاص، به صورت محدود و بنا به مقتضیات حاصل از برنامه ها و قوانین و مقررات توسط شورای فنی و یا کارگروه تحول اداری استان برای مجموعه ای از کارکنان دستگاه های اجرایی استان برنامه ریزی و اجرا میشود. ولی این گونه دوره ها باید قبل از اجرا به تایید کمیته اجرای آموزش واحدهای استانی برسد.
3 /3 /2 : دوره ها و یا پودمان های آموزشی گزینش که مسئولیت اجرای آنها با هیات عالی گزینش است.
3 /3 /4 : دوره ها یا پودمان های آموزشی شغل مامور حراست که مسئولیت برنامه ریزی و اجرای آن ها با سازمان حراست کل کشور و وزارت اطلاعات است.
-غیرحضوری: مکاتبه ای O الکترونیکی O سایر. .............
در اجرای بند «د» ماده 4 نظام آموزش کارمندان دستگاه های اجرایی (موضوع بخشنامه شماره 1834 /200 مورخ 1390/1/30)، دستورالعمل سنجش اثربخشی برنامه های آموزشی دستگاه های اجرایی به شرح زیر ابلاغ میشود:
2 /1 : فراهم نمودن بازخوردهای لازم و به هنگام در مورد یک برنامه آموزشی برای مدیران و دست اندرکاران آموزش دستگاه های اجرایی برای قضاوت درباره برنامه آموزش و برنامه ریزی برای بهبود آن.
2) یادگیری فراگیران در تمامی برنامه های آموزشی که توسط دستگاه های اجرایی و مراکز و موسسات مورد تایید برگزار میشود، باید مورد سنجش قرار گیرد.
4 /5 - دستگاه های اجرایی موظفند پس از انجام اثربخشی برنامه های آموزشی، گزارش مربوط به آن را تهیه و پس از تایید کمیته راهبری آموزش به معاونت ارائه کنند. گزارش سنجش اثربخشی باید شامل: نتایج ارزشیابی در سطوح 4 گانه برای برنامه های آموزشی ارزشیابی شده به انضمام تحلیل های آماری مربوطه باشد.
معاون سرمایه انسانی رئیس جمهور
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
