بخشنامه
بخشنامه سازمان امور مالیاتی در رابطه با ابلاغ رای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری موضوع دادنامه شماره 404 مورخ 1396/05/03 در خصوص ابطال بند 5-1 بخشنامه شماره 200/23720 مورخ 1391/11/30
ابلاغ راي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري موضوع دادنامه شماره 404 مورخ 03 /05 /13963 در خصوص ابطال بند 5 - 1 بخشنامه شماره 23720 /200 مورخ 30 /11 /91 در خصوص معافيت مالياتي موضوع ماده 132 قانون ماليات هاي مستقيم
مصوب 1396,06,14
به پيوست رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري موضوع دادنامه شماره ۴۰۴ مورخ 03 /۰۵ /1396 به شرح زير مبني بر ابطال بند ۵ - ۱ دستورالعمل شماره ۲۳۷۲۰ /۲۰۰ مورخ 30 /۱۱ /1391 براي اطلاع و اجرا، اعلام مي گردد:
الف:ب. ت. ب. اينكه پيش از اين، هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به موجب رأي شماره 355 و 9510090905800354 – 26 /05 /1395 بخشنامه شماره 14971 /230 /د – 03 /06 /1392 سازمان امور مالياتي را ابطال كرده است. بنابراين به لحاظ وجود رأي قبلي و حاكميت قاعده اعتبار امر مختوم، موجبي براي رسيدگي مجدد و ابطال بخشنامه مذكور وجود ندارد.
ب - مطابق ماده 132 قانون ماليات هاي مستقيم مقرر شده است كه: "درآمد مشمول ماليات ابرازي ناشي از فعاليتهاي توليدي و معدني در واحدهاي توليدي يا معدني در بخش هاي تعاوني و خصوصي كه از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه هاي ذيربط براي آنها پروانه بهره برداري صادر يا قرار داد استخراج و فروش منعقد مي شود، از تاريخ شروع بهره برداري يا استخراج به ميزان هشتاد درصد (80 ٪) و به مدت چهار سال و در مناطق كمتر توسعه يافته به ميزان صد درصد (100 ٪) و به مدت ده سال از ماليات موضوع ماده (105) اين قانون معاف هستند." نظر به اينكه در بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 – 30/11 /1391 سازمان امور مالياتي با تجاوز از حكم مقنن براي برخورداري از معافيت زمان صدور پروانه بهره برداري يا استخراج مورد حكم قرار گرفته است. بنابراين بند 5 - 1 بخشنامه موصوف مغاير قانون بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي شود."43-6/7
سيدكامل تقوي نژاد
ديوان عدالت اداري
تاريخ: 03 مرداد 1396
كلاسه پرونده: 547 /94
شماره دادنامه: 404
موضوع رأي: ابطال بخشنامه شماره 230 /14971د – 3 /6 /1392 و بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 -30 /11 /1391 سازمان امور مالياتي كشور
شاكي: شركت سيمان آذر آبادگان خوي
گردش كار: شركت سيمان آذر آبادگان خوي با مديريت آقاي محمدصالح نبي زاده اصل به موجب دادخواست و لايحه تكميلي ابطال بخشنامه شماره 230 /14971 /د – 3 /6 /1392 و بند 5 - 1دستورالعمل شماره 200 /237720 - 30 /11 /1391 سازمان امور مالياتي كشور را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه:
"رياست محترم ديوان عدالت اداري
احتراما، به استحضار مي رساند اينجانب نسبت به بخشنامه شماره 230 /1497 /د و نيز دستورالعمل شماره 23720/200 اعتراض داشته و ب. ت. ب. اينكه وفق قوانين نمي بايد از اين كارخانه به مدت 10 سال ماليات دريافت مي گرديد و به لحاظ معافيت 10 سال به شرح لايحه دفاعيه كه پيوست مي باشد، تقاضاي ابطال بخشنامه فوق الاشاره و نيز دستورالعمل مذكور را از محضر آن رياست داريم.
لايحه دفاعيه:
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري
سلام عليكم
موضوع: درخواست ابطال بخشنامه به شماره 14971 /230 /د مورخ 03 /06 /1392 معاون مالياتهاي مستقيم و بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 -30 /11 /1391 رياست سازمان امورمالياتي كشور
احتراماً همان طور كه مستحضريد اصولاً تصويب نامه ها، دستورالعملها و بخشنامه هاي صادره مي بايد در چارچوب قوانين موضوعه بوده و مغايرتي با آنها نداشته باشد، به طوري كه بند الف رديف 3 تصويب نامه شماره 76254 /ت36095هـ -10 /4 /1388 هيأت وزيران، به علت آن كه موجب تضييق دايره شمول قانون شده است طي دادنامه شماره 928 – 14 /12 /1391 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري ابطال گرديد، لكن معاون مالياتهاي مستقيم طي بخشنامه شماره 14971 /230 /د – 3 /6 /1392 در تبيين رأي صادره مذكور اعلام داشته اند به موجب بند 5 تصويب فوق الذكر، واحدهاي توليدي و معدني حتي در صورت بهره برداري تا پايان تيرماه 1388 از معافيت مالياتي مناطق كمتر توسعه يافته دارا نخواهند بود بلكه مي بايد از معافيت مالياتي چهار ساله و به ميزان 80 درصد برخوردار گردند كه اين امر در مغايرت آشكار با رأي صادره فوق الاشاره از طرف هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مي باشد چرا كه موجب تضييق بيشتر شمول قانون شده است به طوري كه اداره كل امور مالياتي استان آذربايجان غربي برابر مفاد بند الف رديف 3 مصوبه شماره 76254 /ت36095هـ -10 /4 /1388 و نيز بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 23720 /200- 1391/11/30 « واحدهاي توليدي و معدني از حيث برخورداري از معافيت اين ماده، تابع مقررات و ضوابط مالياتي زمان صدور پروانه بهره برداري خواهند بود» طي گواهي امكان برخورداري از معافيت مالياتي ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم به شماره 6723 /106 /هـ- 28 /4 /1392 معافيت مالياتي شركت را به مدت چهار سال و به ميزان 80 درصد اعلام نموده اند.
بعد از ابطال مفاد بند الف رديف 3 مصوبه ياد شده، طي رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري، جهت اصلاح مدت و ميزان معافيت، درخواست بررسي مجدد داده شد لكن اين بار نيز اداره كل امور مالياتي مربوطه به استناد بخشنامه شماره 14971 /230 /د - 3 /6 /1392 معاون مالياتهاي مستقيم درخواست شركت جهت اعمال معافيت مناطق كمتر توسعه يافته را مردود اعلام نموده اند. لازم به توضيح است اين شركت داراي اعلاميه تاسيس به شماره 1101 /800 – 1383/1/22 و پروانه بهره برداري به شماره 1101 /3641 - 4 /12 /1388 در زمينه توليد سيمان خاكستري مي باشد كه تاريخ اعلاميه تاسيس مصادف با طول برنامه سوم توسعه اقتصادي (1383 - 1379) بوده كه ب. ت. ب. تصويب نامه شماره 25335 /ت24836هـ - 29 /5 /1380 هيأت وزيران و برابر ماده 1مصوبه مذكور با موضوع فهرست مناطق كمتر توسعه يافته كشور، بخش ايواوغلي شهرستان خوي (محل استقرار و فعاليت شركت) در رديف 169 فهرست مناطق كمتر توسعه يافته مي باشد. از طرفي برابر بخشنامه شماره 10221 /48462 -30 /4 – 28 /9 /1378 معاون وقت درآمدهاي مالياتي وزارت متبوع، معافيت مالياتي واحدهاي توليدي تابع مقررات حاكم بر زمان صدور مجوز يا پروانه تاسيس مربوطه خواهد بود (نه تابع مقررات و ضوابط زمان صدور پروانه) به طوري كه رفع محروميت از مناطق محروم طي دوره استفاده واحدهاي توليدي و معدني از معافيتهاي موضوع اولويتهاي مذكور در ماده 132 و اصلاحي پس از آن موجبي جهت حذف پنجاه درصد (50 ٪) مدتهاي مذكور در ماده فوق نبوده، متقابلاً در خصوص مناطقي كه موقع اخذ مجوز به عنوان محروم شناخته نمي شده و پس از آن، بنا به دلايلي جزو مناطق محروم آورده مي شود، اين تغيير وضعيت سبب برقراري معافيت بيشتر از مدت اوليه نخواهد بود (لازم به توضيح است برابر مقررات ماده 132 قبل از اصلاحي مصوب 27 /11 /1380 مدت زمان معافيت مالياتي بر اساس نوع كالاهاي توليدي اولويت بندي شده بود و در صورت استقرار محل فعاليت واحد توليدي در منطقه محروم به ميزان 50 درصد معافيت مالياتي افزوده مي شد لكن برابر ماده 132 اصلاحي مصـوب 27 /11 /1380 مدت زمـان معافيت بـر اساس مناطق اعمال مي شود يعني كل مناطق به مدت چهار سال به ميزان 80 درصد و در صورت استقرار محل فعاليت واحد توليدي در مناطق كمتر توسعه يافته به ميزان 100 درصد و به مدت ده سال) چنانچه ملاحظه مي شود هدف مقنن در راستاي تحقق اهداف برنامه توسعه اقتصادي ايجاد انگيزه جهت مشاركت و سرمايه گذاري اشخاص در مناطق ياد شده مي باشد و بخشنامه معاون وقت درآمدهاي مالياتي با درك صحيح از هدف مقنن صورت گرفته است. لذا اعمال معافيت مالياتي موضوع ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم به مدت چهار سال و به ميزان 80 درصد توسط اداره كل امورمالياتي استان آذربايجان غربي، وفق بخشنامه شماره 230 /1497 /د -3 /6 /1392 و بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 -30 /11 /1391 به ترتيب مغاير با رأي صادره توسط هيأت عمومي ديوان عدالت اداري و بخشنامه معاون وقت درآمدهاي مالياتي بوده، لذا خواهشمند است دستور فرماييد نسبت به ابطال آنها اقدام لازم را مبذول نمايند."
- متن بخشنامه و دستورالعمل مورد اعتراض به قرار زير است:
الف - بخشنامه شماره 230 /14971 /د -3 /6 /1392 معاون مالياتهاي مستقيم
" بخشنامه
مخاطبين/ ذينفعان امور مالياتي شهر و استان تهران
اداره كل امور مالياتي
موضوع :ابلاغ رأي شماره 928 -14 /12 /1391 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع ابطال بند الف رديف 3 تصويب نامه شماره 76254 /ت36095هـ -10 /4 /1388 هيأت وزيران
به پيوست دادنامه شماره 928 -14 /12 /1391 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري مبني بر ابطال بند الف رديف 3 تصويب نامه شماره 76254 /ت36095هـ -10 /4 /1388 هيأت وزيران در ارتباط با فهرست مناطق كمتر توسعه يافته جهت اطلاع و اقدام لازم ابلاغ مي گردد.
از آنجا كه به موجب بند 5 تصويب نامه مذكور فهرست ضميمه آن از ابتداي سال 1388 ملاك عمل مي باشد و بر اساس بند الف رديف 3 مصوبه مذكور واحدهاي توليدي و معدني مستقر در مناطق كمتر توسعه يافته موضوع فهرست ضميمه تصويب نامه شماره 21372 /ت28893هـ -31 /4 /1382 كه نام آن مناطق در فهرست ضميمه تصويب نامه شماره 76254 /ت36095هـ -10 /4 /1388 هيأت وزيران نيامده بود در صورت بهره برداري تا پايان تيرماه 1388 از معافيت مناطق كمتر توسعه يافته برخوردار مي گرديدند لذا ب. ت. ب. ابطال بند مذكور به موجب رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري، از تاريخ ابطال (14 /12 /1391) واحدهاي توليدي و معدني مورد نظر امكان برخورداري از معافيت مالياتي موضوع ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم براي مناطق كمتر توسعه يافته را دارا نخواهند بود. بديهي است واحدهاي توليدي و معدني مزبور در صورت رعايت مقررات، امكان برخورداري از معافيت مالياتي موضوع ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم را به ميزان هشتاد درصد درآمد مشمول ماليات ابرازي و به مدت 4 سال با رعايت مقررات دارا خواهند بود.
در صورتي كه بر اساس دستورالعملهاي صادره قبلي نسبت به صدور گواهي امكان برخورداري از معافيت بر اساس مناطق كمتر توسعه يافته براي اين موديان اقدام شده است ترتيبي اتخاذ گردد تا نسبت به اصلاح گواهي مورد نظر اقدام شود.
ب - دستورالعمل شماره 200 /23730 -30 /11 /1391 سازمان امور مالياتي كشور:
"5 - شرط لازم جهت امكان برخورداري از معافيت موضوع اين ماده اخذ پروانه بهره برداري از وزارتخانه ذيربط مي باشد.
5 – 1 - واحدهاي توليدي و معدني از حيث برخورداري از معافيت اين ماده، تابع مقررات و ضوابط مالياتي زمان – صدور پروانه بهره برداري خواهند بود."
در پاسخ به شكايت مذكور، مديركل دفتر حقوقي سازمان امور مالياتي كشور به موجب لايحه شماره 212 /30423 د -19 /8 /1394 تصوير نامه شماره 232 /28316 /د - 6 /8 /1394 مديركل دفتر فني و حسابرسي مالياتي را ارسال كرده كه متن آن به قرار زير است:
"در خصوص درخواست ابطال بخشنامه شماره 230 /14971 /د - 3 /6 /1392:
1 - بر اساس ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم اصلاحي مصوب 27 /11 /1380، درآمد مشمول ماليات ابرازي ناشي از فعاليتهاي توليدي و معدني در واحدهاي توليدي يا معدني در بخشهاي تعاوني و خصوصي كه از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه هاي ذيربط براي آنها پروانه بهره برداري صادر يا قرارداد استخراج و فروش منعقد مي شود، از تاريخ شروع بهره برداري يا استخراج به ميزان هشتاد درصد (80 ٪) و به مدت چهار سال و در مناطق كمتر توسعه يافته به ميزان صد در صد (100 ٪) و به مدت ده سال از ماليات موضوع ماده 105 اين قانون معاف هستند.
2 - به موجب تبصره 1 ماده 132 قانون مذكور، فهرست مناطق كمتر توسعه يافته براي بقيه مدت برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فـرهنگي جمهوري اسلامي ايران و همچنين در آغاز هر دوره برنامه توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و وزارتخانه هاي امور اقتصادي و دارايي و صنايع و معادن تهيه و به تصويب هيأت وزيران مي رسد.
3 - بر اساس تصويب نامه شماره 21372 /ت28893 هـ-31 /4 /1382، فهرست مناطق كمتر توسعه يافته موضوع تبصره 1 ماده 132 اصلاحي قانون مالياتهاي مستقيم اصلاحي مصوب 27 /11 /1380، براي مدت باقيمانده از برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران (سالهاي 1381، 1382 و 1383) ابلاغ گرديد. لازم به ذكر است به موجب تصويب نامه هاي 12290 /ت33051 هـ-24 /3 /1384، 4318 /ت34861 هـ-11 /2 /1385 و تبصره بند 5 تصويب نامه 76254 /ت36095 هـ-10 /4 /1388 فهرست مناطق كمتر توسعه يافته تصويب نامه شماره 21372 /ت28893 هـ-31 /4 /1382، به ترتيب براي سنوات 1384، 1385، 1386 و 1387 تنفيذ گرديد.
4 - بر اساس تصويب نامه شماره 76234 /ت36095 هـ-10 /4 /1388 هيأت وزيران، فهرست جديد مناطق كمتر توسعه يافته موضوع تبصره 1 ماده 132 اصلاحي قانون مالياتهاي مستقيم اصلاحي مصوب 27 /11 /1380، ابلاغ گرديد كه به موجب بند 5 آن، مفاد تصويب نامه مذكور از ابتداي سال 1388ملاك عمل مي باشد.
5 - لازم به ذكر است طبق جزء (الف) بند 3 تصويب نامه اخيرالذكر در مورد نقاط كمتر توسعه يافته قبلي كه نام آنها در فهرست جديد مناطق كمتر توسعه يافته نيامده است، چنانچه بهره برداري واحدهاي صنعتي و معدني موضوع ماده 132 اصلاحي قانون مالياتهاي مستقيم تا پايان تير 1388 شروع شود، همچنان تا پايان دوره ده ساله ملاك عمل خواهد بود ليكن وفق حكم دادنامه شماره 928 - 14 /12 /1391هيأت عمومي ديوان عدالت اداري، مفاد جزء (الف) بند 3 تصويب نامه ياد شده، ابطال گرديد لذا تسري معافيت مالياتي مناطق كمتر توسعه يافته براي واحدهاي توليدي و معدني كه از ابتداي سال 1388 به بعد به بهره برداري رسيده اند ( پس از طي كليه مراحل و صدور پروانه بهره برداري از طرف وزارتخانه ذيربط براي آنها صادر گرديده است) و محل استقرار آنها در فهرست ضميمه تصويب نامه شماره 76234 /ت36095هـ-10 /4 /1388 هيأت وزيران نباشد فاقد وجاهت قانوني مي باشد.
با عنايت به مراتب فوق و ابطال جزء (الف) بند 3 تصويب نامه اخيرالذكر، از ابتداي سال 1388 صرفا واحدهاي توليدي و معدني مستقر در فهرست مناطق كمتر توسعه يافته موضوع تصويب نامه شماره 76234 /ت36095هـ-10 /04 /1388 با رعايت ساير قوانين و مقررات، شرايط لازم براي استفاده از معافيت مالياتي مناطق كمتر توسعه يافته موضوع ماده 132 قانون موصوف را دارا مي باشند و تسري معافيت مالياتي ياد شده به درآمد ابرازي واحدهاي توليدي و معدني مستقر در نقاطي كه در فهرست مناطق كمتر توسعه يافته تصويب نامه شماره 76234 /ت36095 هـ -10 /4 /1388 مصرح نگرديده اند، فاقد وجاهت قانوني مي باشد.
"در خصوص درخواست ابطال بند 5 - 1 بخشنامه 200 /23720 – 30 /11 /1391:
1 - بر اساس ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم اصلاحي مصوب 26 /11 /1376، درآمد واحدهاي توليدي و معدني كه از تاريخ لازم الاجرا شدن اين قانون از طرف وزارتخانه هاي صنايع، معادن و فلزات يا جهاد سازندگي حسب مورد براي آنها كارت شناسايي يا پروانه بهره برداري صادر يا قراردادهاي استخراج و فروش منعقد مي شود از تاريخ استخراج و بهره برداري حسب اولويتهاي (1)، (2) و (3) به ترتيب به مدت 8، 6، 4 سال از ماليات معاف هستند. در مورد واحدهاي ياد شده كه در مناطق محروم استقرار دارند و يا مستقر مي شوند، معادل پنجاه درصد (50%) مدتهاي مذكور در فوق حسب مورد به مدت معافيت مقرر در اين ماده اضافه مي شود.
2 - بر اساس ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم اصلاحي مصوب 27 /11 /1380، درآمد مشمول ماليات ابرازي ناشي از فعاليتهاي توليدي و معدني در واحدهاي توليدي يا معدني در بخشهاي تعاوني و خصوصي كه از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه هاي ذيربط براي آنها پروانه بهره برداري صادر يا قرارداد استخراج و فروش منعقد مي شود، از تاريخ شروع بهره برداري يا استخراج به ميزان هشتاد درصد (80 ٪) و به مدت چهار سال در مناطق كمتر توسعه يافته به ميزان صد درصد (100 ٪) و به مدت ده سال از ماليات موضوع ماده 105 اين قانون معاف هستند.
3 - به موجب ماده 273 قانون مالياتهاي مستقيم اصلاحي مصوب 27 /11 /1380، «تاريخ اجراي اين قانون از اول سال 1381 خواهد بود و كليه اشخاص حقوقي كه شروع سال مالي آنها از اول فروردين ماه سال 1380 به بعد باشد نيز از لحاظ ترتيب رسيدگي و نرخ مالياتي مشمول اين قانون خواهند شد. از تاريخ اجراي اين قانون كليه قوانين و مقررات مغاير به استثناي احكام مالياتي مقرر در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در دوران برنامه مزبور و نيز ماده (13) قانون چگونگي اداره مناطق آزاد تجاري - صنعتي جمهوري اسلامي ايران مصوب 7 /6 /1372 و استفساريه مصوب 21 /1 /1374 قانون اخيرالذكر لغو مي گردد.» لذا حكم موضوع بخشنامه شماره 30 /4 /10221 /48462 – 28 /9 /1378 رياست وقت اين سازمان، كه بر اساس آن معافيت مالياتي واحدهاي توليدي تابع مقررات حاكم بر زمان صدور مجوز يا پروانه تاسيس مربوط خواهد بود، صرفاً در طول سنوات لازم الاتباع بودن قانون مالياتهاي مستقيم مصوب 26 /11 /1376 جاري بوده و از ابتداي سال 1381 با تصويب قانون مالياتهاي مستقيم مورخ 27 /11 /1380، قوانين و مقررات جديد لازم الاجراء مي باشند.
با عنايت به مراتب فوق و از آنجا كه به موجب ضوابط اجرايي موضوع تبصره 4 ماده 132 اصلاحي مصوب 27 /11 /1380 قانون مالياتهاي مستقيم، تاريخ صدور پروانه بهره برداري يا قرارداد استخراج واحدهاي توليدي و معدني حسب مورد مبدأ شروع معافيت موضوع ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم خواهد بود و همچنين بر اساس مقررات، چنانچه واحد توليدي يا معدني در تاريخ اخذ پروانه بهره برداري يا انعقاد قرارداد استخراج و فروش، در مناطق كمتر توسعه يافته واقع شده باشند، رفع عدم توسعه يافتگي از منطقه موثر در كاهش مدت معافيت نخواهد بود. همچنين واحدهاي توليدي يا معدني كه در تاريخ اخذ پروانه بهره برداري يا انعقاد قرارداد استخراج و فروش، در مناطق كمتر توسعه يافته واقع نشده باشند، چنانچه آن مناطق بعداً به فهرست مناطق كمتر توسعه يافته اضافه گردد امكان برخورداري از مزاياي مناطق كمتر توسعه يافته موضوع قسمت اخير ماده 132 قانون مذكور را نخواهند داشت، لذا مبدأ شروع اعمال معافيت مالياتي مذكور و همچنين قوانين و مقررات و ضوابط مالياتي حاكم بر واحدهاي توليدي و معدني، صرفا تابع زمان صدور پروانه بهره برداري از طرف وزارتخانه هاي ذيربط، مي باشد."
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 3 /5 /1396 با حضور رئيس و معاونين ديوان عدالت اداري و روسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است.
رأي هيأت عمومي
الف: ب. ت. ب. اينكه پيش از اين، هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به موجب رأي شماره 355 و 9510090905800354 – 26 /5 /1395 بخشنامه شماره 14971 /230 /د -3 /6 /1392 سازمان امور مالياتي را ابطال كرده است، بنابراين به لحاظ وجود رأي قبلي و حاكميت قاعده اعتبار امر مختوم، موجبي براي رسيدگي مجدد و ابطال بخشنامه مذكور وجود ندارد.
ب: مطابق ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم مقرر شده است كه: «درآمد مشمول ماليات ابرازي ناشي از فعاليتهاي توليدي و معدني در واحدهاي توليدي يا معدني در بخشهاي تعاوني و خصوصي كه از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه هاي ذي ربط براي آنها پروانه بهره برداري صادر يا قرارداد استخراج و فروش منعقد مي شود، از تاريخ شروع بهره برداري يا استخراج به ميزان هشتاد درصد و به مدت چهار سال و در مناطق كمتر توسعه يافته به ميزان صد درصد و به مدت ده سال از ماليات موضوع ماده 105 اين قانون معاف هستند.» نظر به اينكه در بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 23720 /200 – 30 /11 /1391 سازمان امور مالياتي با تجاوز از حكم مقنن براي برخورداري از معافيت زمان صدور پروانه بهره برداري پيش بيني شده ولي در ماده 132 قانون مالياتهاي مستقيم اعمال معافيت از تاريخ شروع بهره برداري يا استخراج مورد حكم قرار گرفته است، بنابراين بند 5 - 1 بخشنامه موصوف مغاير قانون بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 ابطال مي شود./
محمدكاظم بهرامي
رئيس هيأت عمومي ديوان عدالت اداري
رای شماره 404 مورخ 1396/05/03 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
در پرونده به شماره کلاسه 94/547، شرکت سیمان آذر آبادگان خوی با ارائه دادخواستی، خواستار ابطال بخشنامه شماره 14971/230/د-1392/06/03 و بند 5-1 دستورالعمل شماره 23720/200-1391/11/30 سازمان امور مالیاتی کشور شده است. این شرکت ادعا کرده که طبق قوانین مربوطه، به مدت 10 سال از پرداخت مالیات معاف بوده و بخشنامهها با این معافیت در تضاد هستند. در مقابل، سازمان امور مالیاتی استدلال میکند که معافیتهای مالیاتی باید بر اساس زمان صدور پروانه بهرهبرداری اعمال شود و ب. ت. ب. ابطال بند الف ردیف 3 مصوبه هیات وزیران، شرایط معافیت برای واحدهای تولیدی مستقر در مناطق کمتر توسعه یافته تغییر کرده است. در نهایت، هیات عمومی دیوان عدالت اداری با استناد به ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم و رای قبلی خود، بخشنامه مورد اعتراض را به دلیل مغایرت با قانون ابطال کرده و اعلام نمود که بند 5-1 دستورالعمل نیز به دلیل تجاوز از حکم مقنن، مغایر با قانون است و بنابراین بر اساس بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392، ابطال میشود.
بسم الله الرحمن الرحیم
تاریخ دادنامه: 3/5/1396
کلاسه پرونده: 94/547
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره 14971/230/د-3/6/1392 و بند 5-1 دستورالعمل شماره 23720/200-30/11/1391 سازمان امور مالیاتی کشور
گردش کار: شرکت سیمان آذر آبادگان خوی با مدیریت آقای … اصل به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بخشنامه شماره 14971/230/د-3/6/1392 و بند 5-1 دستورالعمل شماره 23720/200-30/11/1391 سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
احتراماً، به استحضار می رساند اینجانب نسبت به بخشنامه شماره 1497/230/د و نیز دستورالعمل شماره 23720/200 اعتراض داشته و ب. ت. ب. اینکه وفق قوانین نمی باید از این کارخانه به مدت 10 سال مالیات دریافت می گردید و به لحاظ معافیت 10 سال به شرح لایحه دفاعیه که پیوست میباشد، تقاضای ابطال بخشنامه فوق الاشاره و نیز دستورالعمل مذکور را از محضر آن ریاست داریم.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع: درخواست ابطال بخشنامه به شماره 1497/230/د-3/6/1392 معاون مالیاتهای مستقیم و بند 5-1 دستورالعمل شماره 23720/200-30/11/1391 ریاست سازمان امور مالیاتی کشور
احتراماً همان طور که مستحضرید اصولاً تصویب نامه ها، دستورالعملها و بخشنامه های صادره می باید در چارچوب قوانین موضوعه بوده و مغایرتی با آنها نداشته باشد، به طوری که بند الف ردیف 3 تصویب نامه شماره 76254/ت36095ه--10/4/1388 هیات وزیران، به علت آن که موجب تضییق دایره شمول قانون شده است طی دادنامه شماره 928-14/12/1391 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردید، لکن معاون مالیاتهای مستقیم طی بخشنامه شماره 1497/230/د- 3/6/1392 در تبیین رای صادره مذکور اعلام داشته اند به موجب بند 5 تصویب فوق الذکر، واحدهای تولیدی و معدنی حتی در صورت بهره برداری تا پایان تیر ماه 1388 از معافیت مالیاتی مناطق کمتر توسعه یافته دارا نخواهند بود بلکه می باید از معافیت مالیاتی چهار ساله و به میزان 80 درصد برخوردار گردند که این امر در مغایرت آشکار با رای صادره فوق الاشاره از طرف هیات عمومی دیوان عدالت اداری م. ب. چرا که موجب تضییق بیشتر شمول قانون شده است به طوری که اداره کل امور مالیاتی استان آذربایجان غربی برابر مفاد بند الف ردیف 3 مصوبه شماره76254/ت36095ه--10/4/1388 و نیز بند 5-1 دستورالعمل شماره 23720/200-30/11/1391 « واحدهای تولیدی و معدنی از حیث برخورداری از معافیت این ماده، تابع مقررات و ضوابط مالیاتی زمان صدور پروانه بهره برداری خواهند بود» طی گواهی امکان برخورداری از معافیت مالیاتی ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم به شماره 6723/106/ه--28/4/1392 معافیت مالیاتی شرکت را به مدت چهار سال و به میزان 80 درصد اعلام نموده اند.
بعد از ابطال مفاد بند الف ردیف 3 مصوبه یاد شده، طی رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری، جهت اصلاح مدت و میزان معافیت، درخواست بررسی مجدد داده شد لکن این بار نیز اداره کل امور مالیاتی مربوطه به استناد بخشنامه شماره 1497/230/د-3/6/1392 معاون مالیاتهای مستقیم درخواست شرکت جهت اعمال معافیت مناطق کمتر توسعه یافته را مردود اعلام نموده اند. لازم به توضیح است این شرکت دارای اعلامیه تاسیس به شماره 800/1101-22/1/1383 و پروانه بهره برداری به شماره 3641/1101-4/12/1388 در زمینه تولید سیمان خاکستری م. ب. که تاریخ اعلامیه تاسیس مصادف با طول برنامه سوم توسعه اقتصادی (1383- 1379) بوده که ب. ت. ب. تصویب نامه شماره 25335/ت24836ه--29/5/1380 هیات وزیران و برابر ماده 1مصوبه مذکور با موضوع فهرست مناطق کمتر توسعه یافته کشور، بخش ایواوغلی شهرستان خوی (محل استقرار و فعالیت شرکت) در ردیف 169 فهرست مناطق کمتر توسعه یافته م. ب.. از طرفی برابر بخشنامه شماره 48462/10221-4/30-28/9/1378 معاون وقت درآمدهای مالیاتی وزارت متبوع، معافیت مالیاتی واحدهای تولیدی تابع مقررات حاکم بر زمان صدور مجوز یا پروانه تاسیس مربوطه خواهد بود (نه تابع مقررات و ضوابط زمان صدور پروانه) به طوری که رفع محرومیت از مناطق محروم طی دوره استفاده واحدهای تولیدی و معدنی از معافیتهای موضوع اولویتهای مذکور در ماده 132 و اصلاحی پس از آن موجبی جهت حذف پنجاه درصد (50%) مدتهای مذکور در ماده فوق نبوده، متقابلاً در خصوص مناطقی که موقع اخذ مجوز به عنوان محروم شناخته نمی شده و پس از آن، بنا به دلایلی جزو مناطق محروم آورده میشود، این تغییر وضعیت سبب برقراری معافیت بیشتر از مدت اولیه نخواهد بود (لازم به توضیح است برابر مقررات ماده 132 قبل از اصلاحی مصوب 27/11/1380 مدت زمان معافیت مالیاتی بر اساس نوع کالاهای تولیدی اولویت بندی شده بود و در صورت استقرار محل فعالیت واحد تولیدی در منطقه محروم به میزان 50 درصد معافیت مالیاتی افزوده می شد لکن برابر ماده 132 اصلاحی مصوب 27/11/1380 مدت زمان معافیت بر اساس مناطق اعمال میشود یعنی کل مناطق به مدت چهار سال به میزان 80 درصد و در صورت استقرار محل فعالیت واحد تولیدی در مناطق کمتر توسعه یافته به میزان 100 درصد و به مدت ده سال)
چنانچه ملاحظه میشود هدف مقنن در راستای تحقق اهداف برنامه توسعه اقتصادی ایجاد انگیزه جهت مشارکت و سرمایه گذاری اشخاص در مناطق یاد شده م. ب. و بخشنامه معاون وقت درآمدهای مالیاتی با درک صحیح از هدف مقنن صورت گرفته است. لذا اعمال معافیت مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم به مدت چهار سال و به میزان 80 درصد توسط اداره کل امورمالیاتی استان آذربایجان غربی، وفق بخشنامه شماره 1497/230/د-3/6/1392 و بند 5-1 دستورالعمل شماره 23720/200-30/11/1391 به ترتیب مغایر با رای صادره توسط هیات عمومی دیوان عدالت اداری و بخشنامه معاون وقت درآمدهای مالیاتی بوده، لذا خواهشمند است دستور فرمایید نسبت به ابطال آنها اقدام لازم را مبذول نمایند. "
الف- بخشنامه شماره 14971/230/د-3/6/1392 معاون مالیاتهای مستقیم
موضوع ابلاغ رای شماره 928-14/12/1391 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند الف ردیف 3 تصویب نامه شماره 76254/ت36095ه--10/4/1388 هیات وزیران
به پیوست دادنامه شماره 928-14/12/1391 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال بند الف ردیف 3 تصویب نامه شماره 76254/ت36095ه--10/4/1388 هیات وزیران در ارتباط با فهرست مناطق کمتر توسعه یافته جهت اطلاع و اقدام لازم ابلاغ میگردد.
از آنجا که به موجب بند 5 تصویب نامه مذکور فهرست ضمیمه آن از ابتدای سال 1388 ملاک عمل م. ب. و بر اساس بند الف ردیف 3 مصوبه مذکور واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در مناطق کمتر توسعه یافته موضوع فهرست ضمیمه تصویب نامه شماره 21372/ت28893ه--31/4/1382 که نام آن مناطق در فهرست ضمیمه تصویب نامه شماره 76254/ت36095ه--10/4/1388 هیات وزیران نیامده بود در صورت بهره برداری تا پایان تیر ماه 1388 از معافیت مناطق کمتر توسعه یافته برخوردار می گردیدند لذا ب. ت. ب. ابطال بند مذکور به موجب رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری، از تاریخ ابطال (14/12/1391) واحدهای تولیدی و معدنی مورد نظر امکان برخورداری از معافیت مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم برای مناطق کمتر توسعه یافته را دارا نخواهند بود. بدیهی است واحدهای تولیدی و معدنی مزبور در صورت رعایت مقررات، امکان برخورداری از معافیت مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم را به میزان هشتاد درصد درآمد مشمول مالیات ابرازی و به مدت 4 سال ب. ر. م. دارا خواهند بود.
ب- دستورالعمل شماره 23730/200-30/11/1391 سازمان امور مالیاتی کشور:
" 5- شرط لازم جهت امکان برخورداری از معافیت موضوع این ماده اخذ پروانه بهره برداری از وزارتخانه ذیربط م. ب..
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 30423/212/د-19/8/1394 تصویر نامه شماره 28316/232/د-6/8/1394 مدیرکل دفتر فنی و حسابرسی مالیاتی را ارسال کرده که متن آن به قرار زیر است:
" در خصوص درخواست ابطال بخشنامه شماره 14971/230/د-3/6/1392:
2- به موجب تبصره 1 ماده 132 قانون مذکور، فهرست مناطق کمتر توسعه یافته برای بقیه مدت برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و همچنین در آغاز هر دوره برنامه توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور و وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی و صنایع و معادن تهیه و به تصویب هیات وزیران میرسد.
3- بر اساس تصویب نامه شماره 21372/ت28893ه--31/4/1382، فهرست مناطق کمتر توسعه یافته موضوع تبصره 1 ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 27/11/1380، برای مدت باقیمانده از برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (سالهای 1381، 1382 و 1383) ابلاغ گردید. لازم به ذکر است به موجب تصویب نامه های 12290/ت33051ه--24/3/1384، 4318/ت34861ه--11/2/1385 و تبصره بند 5 تصویب نامه 76254/ت36095ه--10/4/1388 فهرست مناطق کمتر توسعه یافته تصویب نامه شماره 21372/ت28893ه--31/4/1382، به ترتیب برای سنوات 1384، 1385، 1386 و 1387 تنفیذ گردید.
4- بر اساس تصویب نامه شماره 76234/ت36095ه--10/4/1388 هیات وزیران، فهرست جدید مناطق کمتر توسعه یافته موضوع تبصره 1 ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 27/11/1380، ابلاغ گردید که به موجب بند 5 آن، مفاد تصویب نامه مذکور از ابتدای سال 1388 ملاک عمل م. ب..
5- لازم به ذکر است طبق جزء (الف) بند 3 تصویب نامه اخیرالذکر در مورد نقاط کمتر توسعه یافته قبلی که نام آنها در فهرست جدید مناطق کمتر توسعه یافته نیامده است، چنانچه بهره برداری واحدهای صنعتی و معدنی موضوع ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم تا پایان تیر 1388 شروع شود، همچنان تا پایان دوره ده ساله ملاک عمل خواهد بود لیکن وفق حکم دادنامه شماره 928-14/12/1391 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مفاد جزء (الف) بند 3 تصویب نامه یاد شده، ابطال گردید لذا تسری معافیت مالیاتی مناطق کمتر توسعه یافته برای واحدهای تولیدی و معدنی که از ابتدای سال 1388 به بعد به بهره برداری رسیده اند (پس از طی کلیه مراحل و صدور پروانه بهره برداری از طرف وزارتخانه ذیربط برای آنها صادر گردیده است) و محل استقرار آنها در فهرست ضمیمه تصویب نامه شماره 76234/ت36095ه--10/4/1388 هیات وزیران نباشد فاقد وجاهت قانونی م. ب..
با عنایت به مراتب فوق و ابطال جزء (الف) بند 3 تصویب نامه اخیرالذکر، از ابتدای سال 1388 صرفاً واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در فهرست مناطق کمتر توسعه یافته موضوع تصویب نامه شماره 76234/ت36095ه-- 10/4/1388 با رعایت سایر قوانین و مقررات، شرایط لازم برای استفاده از معافیت مالیاتی مناطق کمتر توسعه یافته موضوع ماده 132 قانون موصوف را دارا میباشند و تسری معافیت مالیاتی یاد شده به درآمد ابرازی واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در نقاطی که در فهرست مناطق کمتر توسعه یافته تصویب نامه شماره 76234/ت36095ه--10/4/1388 مصرح نگردیده اند، فاقد وجاهت قانونی م. ب..
در خصوص درخواست ابطال بند 5-1 بخشنامه 23720/200-30/11/1391:
3- به موجب ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 27/11/1380، « تاریخ اجرای این قانون از اول سال 1381 خواهد بود و کلیه اشخاص حقوقی که شروع سال مالی آنها از اول فروردین ماه سال 1380 به بعد باشد نیز از لحاظ ترتیب رسیدگی و نرخ مالیاتی مشمول این قانون خواهند شد. از تاریخ اجرای این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر به استثنای احکام مالیاتی مقرر در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دوران برنامه مزبور و نیز ماده (13) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری- صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 7/6/1372 و استفساریه مصوب 21/1/1374 قانون اخیرالذکر لغو میگردد.» لذا حکم موضوع بخشنامه شماره 48462/10221/04/30-28/9/1378 ریاست وقت این سازمان، که بر اساس آن معافیت مالیاتی واحدهای تولیدی تابع مقررات حاکم بر زمان صدور مجوز یا پروانه تاسیس مربوط خواهد بود، صرفاً در طول سنوات لازم الاتباع بودن قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 26/11/1376 جاری بوده و از ابتدای سال 1381 با تصویب قانون مالیاتهای مستقیم مورخ 27/11/1380، قوانین و مقررات جدید لازم الاجراء میباشند.
با عنایت به مراتب فوق و از آنجا که به موجب ضوابط اجرایی موضوع تبصره 4 ماده 132 اصلاحی مصوب 27/11/1380 قانون مالیاتهای مستقیم، تاریخ صدور پروانه بهره برداری یا قرارداد استخراج واحدهای تولیدی و معدنی حسب مورد مبدا شروع معافیت موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم خواهد بود و همچنین بر اساس مقررات، چنانچه واحد تولیدی یا معدنی در تاریخ اخذ پروانه بهره برداری یا انعقاد قرارداد استخراج و فروش، در مناطق کمتر توسعه یافته واقع شده باشند، رفع عدم توسعه یافتگی از منطقه موثر در کاهش مدت معافیت نخواهد بود. همچنین واحدهای تولیدی یا معدنی که در تاریخ اخذ پروانه بهره برداری یا انعقاد قرارداد استخراج و فروش، در مناطق کمتر توسعه یافته واقع نشده باشند، چنانچه آن مناطق بعداً به فهرست مناطق کمتر توسعه یافته اضافه گردد امکان برخورداری از مزایای مناطق کمتر توسعه یافته موضوع قسمت اخیر ماده 132 قانون مذکور را نخواهند داشت، لذا مبدا شروع اعمال معافیت مالیاتی مذکور و همچنین قوانین و مقررات و ضوابط مالیاتی حاکم بر واحدهای تولیدی و معدنی، صرفاً تابع زمان صدور پروانه بهره برداری از طرف وزارتخانه های ذیربط، م. ب.."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 3/5/1396 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
الف: ب. ت. ب. این که پیش از این، هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رای شماره 355 و 9510090905800354-26/5/1395 بخشنامه شماره 14971/230/د -3/6/1392 سازمان امور مالیاتی را ابطال کرده است، بنابراین به لحاظ وجود رای قبلی و حاکمیت قاعده اعتبار امر مختوم، موجبی برای رسیدگی مجدد و ابطال بخشنامه مذکور وجود ندارد.
محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بخشنامه سازمان امور مالیاتی در رابطه با ابلاغ رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع دادنامه شماره 404 مورخ 1396/05/03 در خصوص ابطال بند 5-1 بخشنامه شماره 200/23720 مورخ 1391/11/30 در خصوص معافیت مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیات های مستقیم
مصوب 1396/06/14 رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
به پیوست رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع دادنامه شماره 404 مورخ 1396/05/03 به شرح زیر مبنی بر ابطال بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 23720 /200 مورخ 1391/11/30 برای اطلاع و اجرا، اعلام میگردد:
الف:ب. ت. ب. اینکه پیش از این، هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رای شماره 355 و 9510090905800354 - 1395/05/26 بخشنامه شماره 14971 /230 /د - 1392/06/03 سازمان امور مالیاتی را ابطال کرده است. بنابراین به لحاظ وجود رای قبلی و حاکمیت قاعده اعتبار امر مختوم، موجبی برای رسیدگی مجدد و ابطال بخشنامه مذکور وجود ندارد.
ب - مطابق ماده 132 قانون مالیات های مستقیم مقرر شده است که: "درآمد مشمول مالیات ابرازی ناشی از فعالیتهای تولیدی و معدنی در واحدهای تولیدی یا معدنی در بخش های تعاونی و خصوصی که از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه های ذیربط برای آنها پروانه بهره برداری صادر یا قرار داد استخراج و فروش منعقد میشود، از تاریخ شروع بهره برداری یا استخراج به میزان هشتاد درصد (80 ٪) و به مدت چهار سال و در مناطق کمتر توسعه یافته به میزان صد درصد (100 ٪) و به مدت ده سال از مالیات موضوع ماده (105) این قانون معاف هستند." ن. ب. ا. در بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 - 30/11 /1391 سازمان امور مالیاتی با تجاوز از حکم مقنن برای برخورداری از معافیت زمان صدور پروانه بهره برداری یا استخراج مورد حکم قرار گرفته است. بنابراین بند 5 - 1 بخشنامه موصوف مغایر قانون بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود."43-6/7
موضوع رای: ابطال بخشنامه شماره 230 /14971د - 1392/6/3 و بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 -1391/11/30 سازمان امور مالیاتی کشور
گردش کار: شرکت سیمان آذر آبادگان خوی با مدیریت آقای … اصل به موجب دادخواست و لایحه تکمیلی ابطال بخشنامه شماره 230 /14971 /د - 1392/6/3 و بند 5 - 1دستورالعمل شماره 200 /237720 - 1391/11/30 سازمان امور مالیاتی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
موضوع: درخواست ابطال بخشنامه به شماره 14971 /230 /د مورخ 1392/06/03 معاون مالیاتهای مستقیم و بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 -1391/11/30 ریاست سازمان امورمالیاتی کشور
احتراماً همان طور که مستحضرید اصولاً تصویب نامه ها، دستورالعملها و بخشنامه های صادره می باید در چارچوب قوانین موضوعه بوده و مغایرتی با آنها نداشته باشد، به طوری که بند الف ردیف 3 تصویب نامه شماره 76254 /ت36095ه- -1388/4/10 هیات وزیران، به علت آن که موجب تضییق دایره شمول قانون شده است طی دادنامه شماره 928 - 1391/12/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری ابطال گردید، لکن معاون مالیاتهای مستقیم طی بخشنامه شماره 14971 /230 /د - 1392/6/3 در تبیین رای صادره مذکور اعلام داشته اند به موجب بند 5 تصویب فوق الذکر، واحدهای تولیدی و معدنی حتی در صورت بهره برداری تا پایان تیرماه 1388 از معافیت مالیاتی مناطق کمتر توسعه یافته دارا نخواهند بود بلکه می باید از معافیت مالیاتی چهار ساله و به میزان 80 درصد برخوردار گردند که این امر در مغایرت آشکار با رای صادره فوق الاشاره از طرف هیات عمومی دیوان عدالت اداری م. ب. چرا که موجب تضییق بیشتر شمول قانون شده است به طوری که اداره کل امور مالیاتی استان آذربایجان غربی برابر مفاد بند الف ردیف 3 مصوبه شماره 76254 /ت36095ه- -1388/4/10 و نیز بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 23720 /200- 1391/11/30 « واحدهای تولیدی و معدنی از حیث برخورداری از معافیت این ماده، تابع مقررات و ضوابط مالیاتی زمان صدور پروانه بهره برداری خواهند بود» طی گواهی امکان برخورداری از معافیت مالیاتی ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم به شماره 6723 /106 /ه-- 1392/4/28 معافیت مالیاتی شرکت را به مدت چهار سال و به میزان 80 درصد اعلام نموده اند.
بعد از ابطال مفاد بند الف ردیف 3 مصوبه یاد شده، طی رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری، جهت اصلاح مدت و میزان معافیت، درخواست بررسی مجدد داده شد لکن این بار نیز اداره کل امور مالیاتی مربوطه به استناد بخشنامه شماره 14971 /230 /د - 1392/6/3 معاون مالیاتهای مستقیم درخواست شرکت جهت اعمال معافیت مناطق کمتر توسعه یافته را مردود اعلام نموده اند. لازم به توضیح است این شرکت دارای اعلامیه تاسیس به شماره 1101 /800 - 1383/01/22 و پروانه بهره برداری به شماره 1101 /3641 - 1388/12/4 در زمینه تولید سیمان خاکستری م. ب. که تاریخ اعلامیه تاسیس مصادف با طول برنامه سوم توسعه اقتصادی (1383 - 1379) بوده که ب. ت. ب. تصویب نامه شماره 25335 /ت24836ه- - 1380/5/29 هیات وزیران و برابر ماده 1مصوبه مذکور با موضوع فهرست مناطق کمتر توسعه یافته کشور، بخش ایواوغلی شهرستان خوی (محل استقرار و فعالیت شرکت) در ردیف 169 فهرست مناطق کمتر توسعه یافته م. ب.. از طرفی برابر بخشنامه شماره 10221 /48462 -30 /4 - 1378/9/28 معاون وقت درآمدهای مالیاتی وزارت متبوع، معافیت مالیاتی واحدهای تولیدی تابع مقررات حاکم بر زمان صدور مجوز یا پروانه تاسیس مربوطه خواهد بود (نه تابع مقررات و ضوابط زمان صدور پروانه) به طوری که رفع محرومیت از مناطق محروم طی دوره استفاده واحدهای تولیدی و معدنی از معافیتهای موضوع اولویتهای مذکور در ماده 132 و اصلاحی پس از آن موجبی جهت حذف پنجاه درصد (50 ٪) مدتهای مذکور در ماده فوق نبوده، متقابلاً در خصوص مناطقی که موقع اخذ مجوز به عنوان محروم شناخته نمی شده و پس از آن، بنا به دلایلی جزو مناطق محروم آورده میشود، این تغییر وضعیت سبب برقراری معافیت بیشتر از مدت اولیه نخواهد بود (لازم به توضیح است برابر مقررات ماده 132 قبل از اصلاحی مصوب 1380/11/27 مدت زمان معافیت مالیاتی بر اساس نوع کالاهای تولیدی اولویت بندی شده بود و در صورت استقرار محل فعالیت واحد تولیدی در منطقه محروم به میزان 50 درصد معافیت مالیاتی افزوده می شد لکن برابر ماده 132 اصلاحی مصوب 1380/11/27 مدت زمان معافیت بر اساس مناطق اعمال میشود یعنی کل مناطق به مدت چهار سال به میزان 80 درصد و در صورت استقرار محل فعالیت واحد تولیدی در مناطق کمتر توسعه یافته به میزان 100 درصد و به مدت ده سال) چنانچه ملاحظه میشود هدف مقنن در راستای تحقق اهداف برنامه توسعه اقتصادی ایجاد انگیزه جهت مشارکت و سرمایه گذاری اشخاص در مناطق یاد شده م. ب. و بخشنامه معاون وقت درآمدهای مالیاتی با درک صحیح از هدف مقنن صورت گرفته است. لذا اعمال معافیت مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم به مدت چهار سال و به میزان 80 درصد توسط اداره کل امورمالیاتی استان آذربایجان غربی، وفق بخشنامه شماره 230 /1497 /د -1392/6/3 و بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 200 /23720 -1391/11/30 به ترتیب مغایر با رای صادره توسط هیات عمومی دیوان عدالت اداری و بخشنامه معاون وقت درآمدهای مالیاتی بوده، لذا خواهشمند است دستور فرمایید نسبت به ابطال آنها اقدام لازم را مبذول نمایند."
الف - بخشنامه شماره 230 /14971 /د -1392/6/3 معاون مالیاتهای مستقیم
موضوع:ابلاغ رای شماره 928 -1391/12/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بند الف ردیف 3 تصویب نامه شماره 76254 /ت36095ه- -1388/4/10 هیات وزیران
به پیوست دادنامه شماره 928 -1391/12/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری مبنی بر ابطال بند الف ردیف 3 تصویب نامه شماره 76254 /ت36095ه- -1388/4/10 هیات وزیران در ارتباط با فهرست مناطق کمتر توسعه یافته جهت اطلاع و اقدام لازم ابلاغ میگردد.
از آنجا که به موجب بند 5 تصویب نامه مذکور فهرست ضمیمه آن از ابتدای سال 1388 ملاک عمل م. ب. و بر اساس بند الف ردیف 3 مصوبه مذکور واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در مناطق کمتر توسعه یافته موضوع فهرست ضمیمه تصویب نامه شماره 21372 /ت28893ه- -1382/4/31 که نام آن مناطق در فهرست ضمیمه تصویب نامه شماره 76254 /ت36095ه- -1388/4/10 هیات وزیران نیامده بود در صورت بهره برداری تا پایان تیرماه 1388 از معافیت مناطق کمتر توسعه یافته برخوردار می گردیدند لذا ب. ت. ب. ابطال بند مذکور به موجب رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری، از تاریخ ابطال (1391/12/14) واحدهای تولیدی و معدنی مورد نظر امکان برخورداری از معافیت مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم برای مناطق کمتر توسعه یافته را دارا نخواهند بود. بدیهی است واحدهای تولیدی و معدنی مزبور در صورت رعایت مقررات، امکان برخورداری از معافیت مالیاتی موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم را به میزان هشتاد درصد درآمد مشمول مالیات ابرازی و به مدت 4 سال ب. ر. م. دارا خواهند بود.
ب - دستورالعمل شماره 200 /23730 -1391/11/30 سازمان امور مالیاتی کشور:
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره 212 /30423 د -1394/8/19 تصویر نامه شماره 232 /28316 /د - 1394/8/6 مدیرکل دفتر فنی و حسابرسی مالیاتی را ارسال کرده که متن آن به قرار زیر است:
"در خصوص درخواست ابطال بخشنامه شماره 230 /14971 /د - 1392/6/3:
1 - بر اساس ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 1380/11/27، درآمد مشمول مالیات ابرازی ناشی از فعالیتهای تولیدی و معدنی در واحدهای تولیدی یا معدنی در بخشهای تعاونی و خصوصی که از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه های ذیربط برای آنها پروانه بهره برداری صادر یا قرارداد استخراج و فروش منعقد میشود، از تاریخ شروع بهره برداری یا استخراج به میزان هشتاد درصد (80 ٪) و به مدت چهار سال و در مناطق کمتر توسعه یافته به میزان صد در صد (100 ٪) و به مدت ده سال از مالیات موضوع ماده 105 این قانون معاف هستند.
3 - بر اساس تصویب نامه شماره 21372 /ت28893 ه--1382/4/31، فهرست مناطق کمتر توسعه یافته موضوع تبصره 1 ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 1380/11/27، برای مدت باقیمانده از برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (سالهای 1381، 1382 و 1383) ابلاغ گردید. لازم به ذکر است به موجب تصویب نامه های 12290 /ت33051 ه--1384/3/24، 4318 /ت34861 ه--1385/2/11 و تبصره بند 5 تصویب نامه 76254 /ت36095 ه--1388/4/10 فهرست مناطق کمتر توسعه یافته تصویب نامه شماره 21372 /ت28893 ه--1382/4/31، به ترتیب برای سنوات 1384، 1385، 1386 و 1387 تنفیذ گردید.
4 - بر اساس تصویب نامه شماره 76234 /ت36095 ه--1388/4/10 هیات وزیران، فهرست جدید مناطق کمتر توسعه یافته موضوع تبصره 1 ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 1380/11/27، ابلاغ گردید که به موجب بند 5 آن، مفاد تصویب نامه مذکور از ابتدای سال 1388ملاک عمل م. ب..
5 - لازم به ذکر است طبق جزء (الف) بند 3 تصویب نامه اخیرالذکر در مورد نقاط کمتر توسعه یافته قبلی که نام آنها در فهرست جدید مناطق کمتر توسعه یافته نیامده است، چنانچه بهره برداری واحدهای صنعتی و معدنی موضوع ماده 132 اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم تا پایان تیر 1388 شروع شود، همچنان تا پایان دوره ده ساله ملاک عمل خواهد بود لیکن وفق حکم دادنامه شماره 928 - 1391/12/14هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مفاد جزء (الف) بند 3 تصویب نامه یاد شده، ابطال گردید لذا تسری معافیت مالیاتی مناطق کمتر توسعه یافته برای واحدهای تولیدی و معدنی که از ابتدای سال 1388 به بعد به بهره برداری رسیده اند (پس از طی کلیه مراحل و صدور پروانه بهره برداری از طرف وزارتخانه ذیربط برای آنها صادر گردیده است) و محل استقرار آنها در فهرست ضمیمه تصویب نامه شماره 76234 /ت36095ه--1388/4/10 هیات وزیران نباشد فاقد وجاهت قانونی م. ب..
با عنایت به مراتب فوق و ابطال جزء (الف) بند 3 تصویب نامه اخیرالذکر، از ابتدای سال 1388 صرفا واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در فهرست مناطق کمتر توسعه یافته موضوع تصویب نامه شماره 76234 /ت36095ه--1388/04/10 با رعایت سایر قوانین و مقررات، شرایط لازم برای استفاده از معافیت مالیاتی مناطق کمتر توسعه یافته موضوع ماده 132 قانون موصوف را دارا میباشند و تسری معافیت مالیاتی یاد شده به درآمد ابرازی واحدهای تولیدی و معدنی مستقر در نقاطی که در فهرست مناطق کمتر توسعه یافته تصویب نامه شماره 76234 /ت36095 ه- -1388/4/10 مصرح نگردیده اند، فاقد وجاهت قانونی م. ب..
"در خصوص درخواست ابطال بند 5 - 1 بخشنامه 200 /23720 - 1391/11/30:
1 - بر اساس ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 1376/11/26، درآمد واحدهای تولیدی و معدنی که از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون از طرف وزارتخانه های صنایع، معادن و فلزات یا جهاد سازندگی حسب مورد برای آنها کارت شناسایی یا پروانه بهره برداری صادر یا قراردادهای استخراج و فروش منعقد میشود از تاریخ استخراج و بهره برداری حسب اولویتهای (1)، (2) و (3) به ترتیب به مدت 8، 6، 4 سال از مالیات معاف هستند. در مورد واحدهای یاد شده که در مناطق محروم استقرار دارند و یا مستقر میشوند، معادل پنجاه درصد (50%) مدتهای مذکور در فوق حسب مورد به مدت معافیت مقرر در این ماده اضافه میشود.
2 - بر اساس ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 1380/11/27، درآمد مشمول مالیات ابرازی ناشی از فعالیتهای تولیدی و معدنی در واحدهای تولیدی یا معدنی در بخشهای تعاونی و خصوصی که از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه های ذیربط برای آنها پروانه بهره برداری صادر یا قرارداد استخراج و فروش منعقد میشود، از تاریخ شروع بهره برداری یا استخراج به میزان هشتاد درصد (80 ٪) و به مدت چهار سال در مناطق کمتر توسعه یافته به میزان صد درصد (100 ٪) و به مدت ده سال از مالیات موضوع ماده 105 این قانون معاف هستند.
3 - به موجب ماده 273 قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب 1380/11/27، «تاریخ اجرای این قانون از اول سال 1381 خواهد بود و کلیه اشخاص حقوقی که شروع سال مالی آنها از اول فروردین ماه سال 1380 به بعد باشد نیز از لحاظ ترتیب رسیدگی و نرخ مالیاتی مشمول این قانون خواهند شد. از تاریخ اجرای این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر به استثنای احکام مالیاتی مقرر در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در دوران برنامه مزبور و نیز ماده (13) قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1372/6/7 و استفساریه مصوب 1374/1/21 قانون اخیرالذکر لغو میگردد.» لذا حکم موضوع بخشنامه شماره 1022/4/301 /48462 - 1378/9/28 ریاست وقت این سازمان، که بر اساس آن معافیت مالیاتی واحدهای تولیدی تابع مقررات حاکم بر زمان صدور مجوز یا پروانه تاسیس مربوط خواهد بود، صرفاً در طول سنوات لازم الاتباع بودن قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1376/11/26 جاری بوده و از ابتدای سال 1381 با تصویب قانون مالیاتهای مستقیم مورخ 1380/11/27، قوانین و مقررات جدید لازم الاجراء میباشند.
با عنایت به مراتب فوق و از آنجا که به موجب ضوابط اجرایی موضوع تبصره 4 ماده 132 اصلاحی مصوب 1380/11/27 قانون مالیاتهای مستقیم، تاریخ صدور پروانه بهره برداری یا قرارداد استخراج واحدهای تولیدی و معدنی حسب مورد مبدا شروع معافیت موضوع ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم خواهد بود و همچنین بر اساس مقررات، چنانچه واحد تولیدی یا معدنی در تاریخ اخذ پروانه بهره برداری یا انعقاد قرارداد استخراج و فروش، در مناطق کمتر توسعه یافته واقع شده باشند، رفع عدم توسعه یافتگی از منطقه موثر در کاهش مدت معافیت نخواهد بود. همچنین واحدهای تولیدی یا معدنی که در تاریخ اخذ پروانه بهره برداری یا انعقاد قرارداد استخراج و فروش، در مناطق کمتر توسعه یافته واقع نشده باشند، چنانچه آن مناطق بعداً به فهرست مناطق کمتر توسعه یافته اضافه گردد امکان برخورداری از مزایای مناطق کمتر توسعه یافته موضوع قسمت اخیر ماده 132 قانون مذکور را نخواهند داشت، لذا مبدا شروع اعمال معافیت مالیاتی مذکور و همچنین قوانین و مقررات و ضوابط مالیاتی حاکم بر واحدهای تولیدی و معدنی، صرفا تابع زمان صدور پروانه بهره برداری از طرف وزارتخانه های ذیربط، م. ب.."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1396/5/3 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
الف: ب. ت. ب. اینکه پیش از این، هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رای شماره 355 و 9510090905800354 - 1395/5/26 بخشنامه شماره 14971 /230 /د -1392/6/3 سازمان امور مالیاتی را ابطال کرده است، بنابراین به لحاظ وجود رای قبلی و حاکمیت قاعده اعتبار امر مختوم، موجبی برای رسیدگی مجدد و ابطال بخشنامه مذکور وجود ندارد.
ب: مطابق ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم مقرر شده است که: «درآمد مشمول مالیات ابرازی ناشی از فعالیتهای تولیدی و معدنی در واحدهای تولیدی یا معدنی در بخشهای تعاونی و خصوصی که از اول سال 1381 به بعد از طرف وزارتخانه های ذی ربط برای آنها پروانه بهره برداری صادر یا قرارداد استخراج و فروش منعقد میشود، از تاریخ شروع بهره برداری یا استخراج به میزان هشتاد درصد و به مدت چهار سال و در مناطق کمتر توسعه یافته به میزان صد درصد و به مدت ده سال از مالیات موضوع ماده 105 این قانون معاف هستند.» ن. ب. ا. در بند 5 - 1 دستورالعمل شماره 23720 /200 - 1391/11/30 سازمان امور مالیاتی با تجاوز از حکم مقنن برای برخورداری از معافیت زمان صدور پروانه بهره برداری پیش بینی شده ولی در ماده 132 قانون مالیاتهای مستقیم اعمال معافیت از تاریخ شروع بهره برداری یا استخراج مورد حکم قرار گرفته است، بنابراین بند 5 - 1 بخشنامه موصوف مغایر قانون بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال میشود./
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
دریافت فایل پیدیاف
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 3
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
