مصوبات سی امین جلسه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری سی امین جلسه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) روز یکشنبه مورخ 1403/10/02 با حضور معاون اول رییس جمهور و اعضای محترم در

تاریخ ابلاغ شمسی: 1404/01/26 مصوبات سی امین جلسه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری سی امین جلسه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) روز یکشنبه مورخ 1403/10/02 با حضور معاون اول رییس جمهور و اعضای محترم در نهاد ریاست جمهوری ـ ساختمان شهید رجایی سالن شهید بهشتی ـ تشکیل و موارد زیر به تصویب رسید که جهت اجرا ابلاغ می شود: 1 - در این جلسه گزارش عملکرد شورای عالی عتف در سه سال 1401 تا 1403 شامل «برگزاری جلسات شورای عالی، کمیسیون دایمی و کمیسیون های تخصصی»، «راه اندازی دوره های پسادکتری»، «ساماندهی پژوهشگران مستقل»، «تأسیس صندوق شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری»، «تدوین و تصویب اولویت های پژوهش و فناوری کشور در بازه زمانی 1407 ـ 1403»، «تصویب طرح های اجرایی بلندمدت سرمایه گذاری کلان ملی»، «برگزاری نمایشگاه تقاضای ساخت و تولید ایرانی (تستا)»، «تأسیس شبکه ملی آزمایشگاهی»، «نظارت بر عملکرد 60 درصد هزینه امور پژوهشی شرکت ها، بانک ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت از طریق سامانه ساتع (موضوع بند "د" تبصره (9) قانون بودجه سال 1402 کشور)»، «نظارت بر عملکرد یک درصد اعتبارات هزینه دستگاه های اجرای از طریق سامانه سمات ملی (موضوع ماده 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت 2)» و «گزارش سالانه پایش و ارزیابی علم، فناوری و نوآوری کشور» ارایه و مورد بررسی قرار گرفت. 2 - ساختار سازمانی دبیرخانه شورای عالی عتف به صورت زیر مورد تصویب قرار گرفت: نمودار 3 - به منظور تبیین فرایند تعریف، انتخاب و تصویب طرح های اجرایی بلندمدت سرمایه گذاری کلان در حوزه های آموزشی، پژوهشی و فناوری و نحوه نظارت و راهبری آنها، آیین نامه طرح های اجرایی بلندمدت سرمایه گذاری کلان در بخش های آموزشی، پژوهشی و فناوری به شرح پیوست (1) مورد تصویب قرار گرفت. 4 - در راستای اجرای بند (1) ماده 5 اساسنامه صندوق شورای عالی عتف، سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است اعتبار مورد نیاز صندوق شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری را ذیل ردیف دبیرخانه شورای عالی عتف لحاظ نماید. 5 - در راستای تحقق مرجعیت علمی و فناوری و توجه به پیشرفت در حوزه های علم و فناوری آینده ساز، مزیت آفرین و راهبردی و همچنین در راستای اجرایی سازی بند "ت" ماده (99)، بند "ب" ماده (96) و بند "پ" ماده (97) برنامه هفتم پیشرفت موارد زیر جهت اجرا تصویب می شود: 5 - 1 - دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی موظف است هر دو سال یکبار فهرست حوزه های علم و فناوری راهبردی را اعلام و به روزرسانی نماید. 5 – 2 - شوراهای برنامه ریزی آموزشی و گسترش آموزش عالی وزارتین موظف می باشند نسبت به تسهیل تدوین و اجرای رشته های تحصیلی جدید در حوزه های علم و فناوری راهبردی موضوع بند "5 - 1" در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی برتر کشور اقدام نمایند. تبصره - فهرست دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی برتر دولتی و غیردولتی موضوع بند "5 - 2" در چارچوب ساز و کارهای مصوب شورای عالی برنامه ریزی آموزشی تکمیل، به روزرسانی و نهایی می شود.5 – 3 - وزارتین و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری موظف به راه اندازی و تجهیز آزمایشگاه های مرتبط با رشته های راهبردی، تخصیص ظرفیت جذب اعضاء هیات علمی مازاد بر سهمیه های معمول، حمایت ویژه از نشریات این حوزه و بین المللی سازی آن و پرداخت پژوهانه ماهیانه می باشند. تبصره - شرایط احراز دریافت پژوهانه، مبلغ پژوهانه و تعداد مشمولین براساس شیوه نامه ای خواهد بود که توسط دبیرخانه شورای عالی عتف با همکاری وزارتین، سازمان برنامه و بودجه کشور، دانشگاه آزاد اسلامی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان تدوین و پس از تایید سازمان برنامه و بودجه کشور، به تصویب کمیسیون دایمی شورای عالی عتف می رسد.5 – 4 - وزارتین موظف به حمایت از راتبه تحصیلی خارج از کشور یا فرصت مطالعاتی دانشجویان و اعضای هیات علمی در رشته های راهبردی در طول برنامه هفتم پیشرفت می باشند. راتبه تحصیلی خارج از کشور به دانشجویان برتر فعال در رشته های راهبردی و جهت اعزام به دانشگاه های برتر دنیا م. ب.. تبصره - شرایط راتبه تحصیلی خارج از کشور، دانشگاه های مد نظر برای اعزام دانشجو و تعداد مشمولین آن بر اساس شیوه نامه ای خواهد بود که توسط دبیرخانه شورای عالی عتف با همکاری وزارتین و سازمان برنامه و بودجه کشور تدوین و پس از تایید سازمان برنامه و بودجه کشور، به تصویب کمیسیون دایمی شورای عالی عتف می رسد.5 - 5 - شوراهای هدایت استعدادهای درخشان وزارتین موظف می باشند نسبت به تسهیل پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان و نخبگان در رشته های راهبردی مذکور به شیوه بدون آزمون در قالب آیین نامه ای مستقل اقدام نمایند. 5 – 6 - معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان و بنیاد ملی نخبگان، وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت راه و شهرسازی، وزارت نفت و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح موظف به حمایت از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، دانشجویان و اعضای هیات علمی فعال در رشته های تحصیلی راهبردی از طریق برنامه های ویژه می باشند. تبصره - نحوه و میزان حمایت از دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، دانشجویان و اعضای هیات علمی فعال در رشته های تحصیلی راهبردی براساس شیوه نامه ای خواهد بود که توسط دبیرخانه شورای عالی عتف و سازمان برنامه و بودجه کشور تهیه و پس از تایید سازمان برنامه و بودجه کشور، به تصویب کمیسیون دایمی شورای عالی عتف می رسد.5 – 7 - سازمان برنامه و بودجه موظف است اعتبار مورد نیاز برای اجرای مصوبات فوق الذکر را، ذیل ردیف دبیرخانه شورای عالی عتف لحاظ نماید. 5 – 8 - سازمان اداری و استخدامی کشور، با رعایت قوانین و مقررات مربوط، موظف به ارایه مجوزهای مورد نیاز جهت تامین هیات علمی در دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی در رشته های راهبردی و مازاد بر سهمیه های معمول وزارتین م. ب.. 5 – 9 - وزارتین موظف می باشند گزارش اجرای مصوبات مذکور را پس از تصویب در شوراهای عالی برنامه ریزی آموزشی وزارتین، هر شش ماه یکبار به دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری ارایه نمایند. گزارش اقدامات انجام شده جهت اخذ تصمیمات مقتضی توسط دبیرخانه در صحن شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری ارایه خواهد شد. 6 - گزارش «عملکرد ماده 56 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2) در سال 1402»، گزارش «عملکرد بند "د" تبصره (9) قانون بودجه سال 1402 کشور» و گزارش ملی «پایش و ارزیابی علم، فناوری و نوآوری کشور در سال 1401» ارایه و مورد تصویب قرار گرفت و مقرر شد دبیرخانه شورای عالی عتف گزارش های مذکور را به مراجع ذی صلاح ارسال نماید. پیوست 1) آیین نامه طرح های اجرایی بلند مدت سرمایه گذاری کلان در بخش های آموزش، پژوهش و فناوری الف ) مقدمه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری در راستای رشد و شکوفایی و توسعه پایدار مبتنی بر علم، فناوری و نوآوری در کشور و همچنین بر اساس بندهای 1 و 2 ماده (4) قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وظیفه اولویت بندی و انتخاب طرح های اجرایی بلند مدت سرمایه گذاری کلان در بخش های آموزش، پژوهش و فناوری را بر عهده دارد. همچنین بر اساس شرح تفصیلی وظایف و اختیارات شورای عالی عتف (مصوب هیات وزیران، مورخ 1395/02/01) تدوین و تصویب شیوه نامه فرآیند ارایه، انتخاب و تصویب طرح های کلان ملی و نحوه نظارت بر آنها به شورای عالی عتف واگذار شده است. این آیین نامه به منظور ارایه فرایند تعریف، انتخاب و تصویب طرح های اجرایی بلندمدت سرمایه گذاری کلان در حوزه های آموزشی، پژوهشی و فناوری و نحوه نظارت و راهبری آنها تدوین گردیده است. ب ) تعاریف و اختصارات ماده 1) در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوطه به کار می روند: 1 – 1 - شورای عالی: شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری 1 – 2 - دبیرخانه: دبیرخانه شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری 1 – 3 - کمیسیون دایمی: کمیسیون دایمی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری 1 – 4 - طرح کلان: طرح های اجرایی بلند مدت سرمایه گذاری کلان در بخش های آموزشی، پژوهشی و فناوری 1 - 5 - ستاد: ستاد طرح های کلان ملی مستقر در دبیرخانه 1 – 6 - کمیته: کمیته ارزیابی، راهبری و نظارت طرح کلان ذیل ستاد 1 – 7 - کمیسیون: کمیسیون های تخصصی مستقر در دبیرخانه 1 – 8 - عامل مالی: عامل مالی شامل صندوق شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری و یا کارگزاران مالی دارای مجوز و مورد تایید دبیرخانه می باشد؛ که کلیه امور مالی (اعم از: انعقاد قرارداد، مدیریت منابع دریافتی، تخصیص اعتبار، نظارت بر نحوه هزینه کرد مناسب توسط مجریان طرح و ...) را تا تسویه حساب نهایی طرح های کلان بر عهده دارد. 1 – 9 - مجری: شامل اشخاص حقوقی در قالب دانشگاه ها، مراکز علمی و پژوهشی، پارک های علم و فناوری، شرکت های فناور و نوآور، صنعت و سایر نهادهای دولتی، عمومی و خصوصی می باشد؛ که وظیفه معرفی تیم پروژه و مدیر طرح، تدوین و ارایه مستندات، برنامه زمانبندی تفضیلی و گزارش های پیشرفت دوره ای (فنی، مالی و اجرایی) طرح کلان به کمیته، هماهنگی و تقسیم کار بین همکاران طرح کلان و نظارت بر عملکرد آنها و نظایر آن را بر عهده دارد. 1 – 10 - بهره بردار: نهاد (دولتی، غیردولتی) استفاده کننده از نتایج و دستاوردهای طرح کلان م. ب. که وظیفه مشارکت در تأمین منابع مالی طرح کلان، نظارت مستقیم بر عملکرد مجری در قالب همکاری با کمیته، ارایه اطلاعات مورد نیاز در زمینه مشخصات خروجی و دستاورد اصلی طرح کلان به منظور بهره برداری نهایی را بر عهده دارد. 1 – 11 - مشارکت کننده: نهاد (دولتی، غیردولتی) که در تأمین مالی مورد نیاز جهت اجرای طرح های کلان مشارکت داشته و با دبیرخانه همکاری می نماید. ج ) مشخصات و ویژگی های طرح های کلان ماده 2) منظور از طرح کلان، طرحی است که حداقل هشت ویژگی از مشخصات یازده گانه ذیل را دارا باشد: 2 - 1 - همراستا با اولویت های ملی و راهبردی کشور، که منجر به توسعه و هم افزایی در حوزه های آموزش، پژوهش و فناوری شود. 2 – 2 - در راستای حل مسایل و چالش ها و پاسخگوی نیازهای اساسی (اعم از حوزه های سخت و نرم) کشور باشد. 2 – 3 - دارای نهاد بهره بردار مشخص جهت استفاده از یک خروجی و دستاورد معین م. ب.. 2 – 4 - تحقیق و توسعه داخلی و رشد درونزا و یا انتقال، اکتساب، جذب و بومی سازی دانش و فناوری های جدید را برای کشور به همراه داشته باشد. 2 – 5 - اندازه و هزینه طرح عموماً فراتر از حیطه و توان یک بخش یا نهاد خاص باشد. 2 – 6 - نقشی تعیین کننده و پیشران در سطح ملی و یا بین المللی داشته و نتایج آن در بلندمدت جریان ساز و تحول آفرین است. 2 – 7 - منتج به سرریز دانش و فناوری و اثرگذاری بر سایر صنایع و یا حوزه های مختلف کشور شود. 2 – 8 - مستلزم تعامل، همکاری و هماهنگی نهادها و سازمان های مختلف (از قبیل: دانشگاه ها و مراکز علمی و تحقیقاتی، پارک های علم و فناوری، شرکت های فناور و نوآور، صنعت و سایر ارگان های دولتی، خصوصی و عمومی) باشد. 2 – 9 - طرح جزء وظایف جاری ذاتی سازمان نباشد و نیازمند تجمیع و هم افزایی منابع انسانی، مالی، سرمایه گذاری و امکانات زیرساختی جهت انجام تقسیم کار ملی، ایجاد شبکه ها و هسته های تخصصی دانشی، فناور و نوآور به منظور اجرای طرح در کشور باشد. 2 – 10 - منافع و نتایج حاصل از اجرای طرح برای جامعه یا بخش قابل توجهی از کشور در دسترس باشد. 2 – 11 - موجب تقویت و ارتقاء مرجعیت و دیپلماسی علمی و فناوری کشور شود. تبصره: بندهای (2 ـ 1)، (2 ـ 2) و (2 ـ 3) ماده (2) به عنوان مشخصات لاینفک و الزامی طرح های کلان تعریف می شود. د ) ارکان طرح های کلان ماده 3) طرح های کلان دارای ارکان ذیل م. ب.: 3 – 1 ) شورای عالی: شورای عالی وظایف ذیل را بر عهده دارد: 3 – 1- 1 - تعیین سیاست های کلی ناظر به اولویت بندی و انتخاب طرح های کلان 3 - 1 – 2 - تصویب نهایی طرح های کلان، برنامه و بودجه سالیانه طرح ها 3 – 1 – 3 - نظارت کلان بر راهبری اسناد بالادستی طرح های کلان 3 - 2 ) ستاد: این ستاد ذیل دبیرخانه شورا تشکیل شده و وظایف آن عبارتست از: 3 - 2 – 1 - تعیین سیاست های اجرایی در چارچوب اولویت های کلان مصوب شورای عالی 3 - 2 – 2 - تعیین منابع مورد نیاز سالانه جهت اجرای طرح های کلان، بر اساس بودجه مصوب و پیشنهاد آن به شورای عالی 3 - 2 – 3 - تشکیل کمیته برای هر طرح کلان و مدیریت بر عملکرد آن 3 – 2 – 4 - تأیید طرح های کلان منتخب کمیته و پیگیری تصویب آن در شورای عالی 3 – 2 – 5 - دریافت مستندات، مدارک و پیوست های مورد نیاز، انعقاد قرارداد و ابلاغ به مجری 3 – 2 - 6 - اخذ تصمیمات اساسی به منظور رفع چالش ها و مشکلات کلیدی طرح کلان در سطح ملی و در صورت لزوم ارایه گزارش به شورای عالی 3 – 2 – 7 - نظارت عالی بر حسن اجرای طرح های کلان 3 – 2 – 8 - ارسال درخواست مالی طرح به عامل مالی پس از اخذ تأییدیه پیشرفت طرح توسط کمیته 3 – 2 - 9 - اعلام نهایی اختتام طرح های کلان ترکیب اعضای ستاد عبارتند از: 1 . دبیرکل شورای عالی و رییس دبیرخانه (رییس ستاد) 2 . دبیر ستاد طرح های کلان 3 . دبیر کمیسیون هماهنگی شورای عالی عتف 4 . نماینده تام الاختیار سازمان برنامه و بودجه کشور 5 . نماینده تام الاختیار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری 6 . نماینده تام الاختیار معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری 7 . نماینده تام الاختیار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی 8 . نماینده تام الاختیار بهره بردار و یا سایر سازمان های ذیربط بر حسب مورد 9 . دبیر کمیسیون تخصصی مربوطه حسب مورد تبصره 1: جلسات ستاد با حضور حداقل دو سوم اعضا رسمیت می یابد و تصمیم های آن با رای اکثریت نسبی اعضای حاضر در جلسه معتبر است. تبصره 2: دبیر ستاد طرح های کلان با حکم دبیرکل شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری منصوب می شود. 3 – 3 ) کمیته: این کمیته ذیل ستاد برای هر طرح کلان، وظیفه بررسی و ارزیابی تخصصی و انتخاب اولیه طرح، مجری اصلی و همکاران طرح، چارچوب زمانی و اعتبار مورد نیاز طرح کلان بر اساس مفاد بخش دوم این آیین نامه و همچنین کنترل و نظارت مستقیم فنی، اجرایی و مالی بر عملکرد مجریان را از طریق بررسی گزارش های پیشرفت و مستندات طرح کلان، انجام بازدیدهای میدانی و برگزاری جلسات تخصصی و ارایه نتایج نهایی به صورت دوره ای به ستاد را بر عهده دارد. ترکیب اعضای این کمیته به شرح ذیل م. ب.: 1 . دبیر ستاد طرح های کلان (رییس کمیته) 2 . رییس کمیسیون مربوطه (دبیر کمیته) 3 . نماینده عامل مالی 4 . نماینده بهره بردار 5 . حداقل دو نفر ارزیاب و ناظر تخصصی طرح کلان، که با پیشنهاد رییس کمیته و تأیید رییس ستاد انتخاب می شود. 6 . نماینده مشارکت کننده و یا سایر سازمان های ذیربط بر حسب مورد هـ ) فرآیند ارزیابی، تصویب و تامین مالی طرح های کلان ماده 4) پیشنهاده طرح های کلان در قالب فرایندی شفاف، رقابتی و از طریق فراخوان عام دریافت می شوند. پس از دریافت پیشنهاده طرح های کلان، فرآیند بررسی و ارزیابی فنی، مالی و اجرایی طرح کلان توسط کمیته صورت می پذیرد. طرح کلان منتخب به پیشنهاد ستاد و پس از تأیید کمیسیون دایمی به منظور تصویب در شورای عالی مطرح می گردد. پس از تصویب، فرآیند دریافت مستندات و پیوست های مورد نیاز، انعقاد قرارداد و ابلاغ به مجری توسط ستاد انجام خواهد شد. ماده 5) به منظور حصول اطمینان از تأمین مالی توسط شورای عالی عتف جهت اجرای طرح های کلان در کشور، سازمان برنامه و بودجه، با رعایت قوانین و مقررات مربوط، اعتبارات مورد نیاز برای اجرای طرح های کلان مصوب را ذیل ردیف دبیرخانه شورای عالی عتف لحاظ نماید. تبصره 1: مشارکت مالی بهره بردار، مجری یا سرمایه گذار در تامین بخشی از هزینه های مورد نیاز طرح کلان به عنوان مزیت طرح در فرآیند تصویب محسوب می گردد. تبصره 2: متناسب با موارد اعلام شده در قرارداد و شیوه تأمین مالی طرح کلان، در خصوص حقوق مادی و مالکیت معنوی ذی نفعان، تصمیمات لازم توسط ستاد، با رعایت قوانین و مقررات مربوط، أخذ می گردد. و ) فرآیند نظارت و راهبری طرح های کلان ماده 6) کمیته، وظیفه اصلی مدیریت، کنترل و نظارت مستقیم بر حسن اجرای طرح کلان از طریق بکارگیری ارزیابان یا ناظرین تخصصی، برگزاری جلسات فنی و اجرایی، انجام بازدیدهای میدانی و دریافت و بررسی گزارشات پیشرفت و مستندات مدون از مجری را بر عهده خواهد داشت. ماده 7) کلیه پرداخت های مالی به مجری به صورت مرحله ای در چارچوب پیشنهاد مصوب طرح کلان و بر اساس بررسی، کارشناسی و تأیید پیشرفت طرح در پایان هر مرحله از اجرای آن توسط کمیته و تصویب ستاد صورت خواهد پذیرفت. ماده 8) اعلام اختتام نهایی طرح کلان پس از تایید کمیته، توسط ستاد صورت خواهد پذیرفت. تبصره 1: به منظور اعلام اختتام نهایی طرح کلان موارد زیر توسط مجری می بایستی مد نظر قرار گیرد: الف) حصول نتایج و اهداف مورد انتظار طرح کلان در چارچوب شرایط لحاظ شده در قرارداد فیمابین ب) تدوین گزارش نهایی و مستندسازی طرح کلان در چارچوب اعلام شده از طرف کمیته ج) فراهم کردن تمهیدات لازم جهت تجاری سازی و یا انتقال مستندات و دانش فنی دستاوردهای حاصل از اجرای طرح کلان با رعایت حقوق مادی و مالکیت معنوی ذی نفعان تبصره 2: اخذ تصمیمات لازم در زمینه چگونگی برخورد حقوقی و قانونی مرتبط با طرح های کلان نیمه تمام پس از ارایه گزارش ستاد، در کمیسیون دایمی شورای عالی با رعایت قوانین و مقررات مربوطه انجام می شود. ز ) تصویب و اجرا ماده 9) این آیین نامه در یک مقدمه، 9 ماده و 7 تبصره در تاریخ 1403/10/02 به تصویب شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا بوده و جایگزین آیین نامه های مصوب قبلی م. ب.. رییس جمهور و رییس شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری ـ مسعود پزشکیان