تصویبنامه
اجازه اجرای ضمیمه ( 5 ) کنوانسیون شیکاگو با عنوان «واحدهای اندازه گیری مورد استفاده در عملیات هوایی و زمینی» به سازمان هواپیمایی کشوری با اصلاحات و الحاقات بعدی
اجازه اجراي ضميمه ( 5 ) كنوانسيون شيكاگو با عنوان «واحدهاي اندازه گيري مورد استفاده در عمليات هوايي و زميني» به سازمان هواپيمايي كشوري
مصوب 1392,03,19
با اصلاحات و الحاقات بعدي
هيئت وزيران در جلسه مورخ ۱۹/۳/۱۳۹۲ بنا به پيشنهاد شماره ۰۲/۱۰۰/۱۵۳۱۵ مورخ ۶/۳/۱۳۹۲ وزارت راه و شهرسازي و تأييد وزارت امور خارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصويب مقررات فني و قواعد مربوط به كنوانسيون هواپيمايي كشوري بين المللي (كنوانسيون شيكاگو) – مصوب ۱۳۵۶ – تصويب نمود:
سازمان هواپيمايي كشوري مجاز است ضميمه (۵) كنوانسيون شيكاگو تحت عنوان "واحدهاي اندازه گيري مورد استفاده در عمليات هوايي و زميني" را به شرح پيوست كه به مهر "دفتر هيئت دولت" تأييد شده است اجرا نمايد.
محمدرضا رحيمي
معاون اول رييس جمهور
واحدهاي اندازه گيري مورد استفاده در عمليات هوايي و زميني ويرايش چهارم جولاي ۱۹۷۹ سازمان جهاني هواپيمايي كشوري
بسمه تعالي
استانداردها و رويه هاي توصيه شده بين المللي
ضميمه ۵(كنوانسيون شيكاگو)
سازمان هواپيمايي كشوري
واحدهاي اندازه گيري مورد استفاده در عمليات هوايي و زميني
سازمان هواپيمائي كشوري
معاونت استاندارد پرواز
ضميمه ۵ كنوانسيون شيكاگو
دفتر مهندسي نظارت بر طراحي و ساخت
وسايل پرنده
دفتر مهندسي و قابليت پرواز
شماره سند: ضميمه ۵
معاونت استاندارد پرواز
استانداردها و رويه هاي توصيه شده بين المللي
ضميمه ۵ كنوانسيون شيكاگو
(سازمان هواپيمايي كشوري – شيكاگو)
واحدهاي اندازه گيري مورد استفاده در عمليات هوايي و زميني
مقدمه
زمينه ي تاريخي
استانداردهاي بين المللي و رويه هاي پيشنهادي براي واحدهاي ابعادي در ارتباطات زمين – هوا اولين بار در شانزده آوريل ۱۹۴۸(۲۷/۱/۱۳۲۷) براساس ماده ۳۷ كنوانسيون بين المللي هواپيمائي كشوري (شيكاگو-۱۹۴۴) توسط شوراي ايكائو پذيرفته شده و بعنوان ضميمه ۵ كنوانسيون تهيه گرديده. آنها از تاريخ ۱۵ سپتامبر ۱۹۴۸(۲۴/۶/۱۳۲۷) نافذ گرديده و از تاريخ ۱ ژانويه ۱۹۴۹(۱۱/۱۰/۱۳۲۷) قابل اجرا اعلام شده است.
- جدول الف منشا اصلاحات بعدي همراه با ليستي از موضوعات اصلي مورد نظر و تاريخ هاي اجرا و اعتبار ضمايم و اصلاحات را كه توسط شورا تصويب شده اند، نشان مي دهد.
اقدام كشورهاي عضو ايكائو
اعلام اختلاف عملكردها توجه كشورهاي عضو ايكائو را به اجراي تعهدات شان طبق ماده ۳۸ پيمان شيكاگو جلب مي نمايد كه براساس آن هر كشور عضو بايد هرگونه مغايرت قوانين ملي خود را با رويه ها و استانداردهاي بين المللي موجود در اين ضميمه و تمامي اصلاحيه هاي آن، در صورت تأثير مغايرت ها با رويه هاي پيشنهادي و اصلاحيه هاي آن بر ايمني ناوبري هوايي، آن ها را به اطلاع ايكائو برسانند. به علاوه از كشورهاي عضو دعوت بعمل مي آيد كه ايكائو را بطور مستمر در جريان بروز هرگونه اختلاف عملكرد جديد و يا رفع مغايرت هايي كه در گذشته اعلام نموده اند قرار دهند. درخواست مختص به اعلام اختلاف عملكرد به مجرد اعمال هر يك از اصلاحات در اين ضميمه به كشورهاي عضو ارسال خواهد شد.
همچنين توجه كشورهاي متعاهد را به الزامات ضميمه ي ۱۵ ايكائو در خصوص انتشار مغايرت هاي قوانين داخلي با استانداردها و رويه هاي پيشنهادي ايكائو از طريق سرويس اطلاعات هوانوردي و نيز پايبندي به تعهدات خود طبق مفاد مندرج در ماده ي ۳۸ پيمان شيكاگو جلب مي نمايد.
انتشار اطلاعات. اطلاعات مربوط به برقراري، برچينش و تغيير در تجهيزات، سرويس ها و دستورالعمل هايي كه عمليات هواگردها را تحت تأثير قرار مي دهد در استانداردها و رويه هاي پيشنهادي مندرج در اين ضميمه مقرر شده و مي بايست بر طبق الزامات ضميمه ي ۱۵ ايكائو اطلاع رساني و اجرا شوند.
وضعيت اجزاي ضميمه
يك ضميمه از تمام يا قسمتي از بخش هاي زير تشكيل شده است. هر آنچه در صورت ضرورت در هر ضميمه مشاهده ميگردد از وضعيت زير برخوردار مي باشد.
۱ - مطالب تشكيل دهنده ي ضميمه
الف) استانداردها و رويه هاي توصيه شده: كه توسط شورا ايكائو كه مطابق با مفاد كنوانسيون شيكاگو تصويب شده است به صورت زير تعريف مي شوند:
استاندارد: هرگونه خصوصيتي مربوط به شرايط فيزيكي، پيكربندي، تجهيزات نظامي، كارايي، پرسنل يا دستورالعمل كه به كارگيري يكنواخت آن براي ايمني يا انضباط ناوبري هوايي جهاني ضروري تشخيص داده شود و كشورهاي متعاهد بر طبق كنوانسيون از آن ها پيروي مي كنند؛ در صورت عدم امكان اجرا، بر طبق ماده ي ۳۸، اعلام اختلاف عملكرد لازم است شورا مطلع گردد
رويه هاي توصيه شده: هرگونه خصوصيتي مربوط به شرايط فيزيكي، پيكربندي، تجهيزات نظامي، كارايي، پرسنل يا دستورالعمل كه به كارگيري يكنواخت آن براي ايمني، انضباط يا كارآمدي ناوبري هوايي جهاني مطلوب تشخيص داده شود كشورهاي متعاهد تلاش مي كنند تا بر طبق كنوانسيون از آن ها پيروي كنند.
ب) پيوست ها شامل مواردي است كه به جهت سهولت گروه بندي شده اند ولي بخشي از استانداردها و رويه هاي توصيه شده شورا ايكائو به حساب مي آيند.
ج) تعاريف عباراتي كه در استانداردها و رويه هاي توصيه شده به كار رفته اند و به خودي خود گويا نيستند زيرا معاني آورده شده در فرهنگ هاي لغت را نمي پذيرند. يك تعريف جايگاه مستقلي ندارد ولي بخش مهمي از استانداردها و رويه هاي توصيه اي به حساب مي آيند كه در آن ها به كار رفته اند زيرا يك تغيير در معني آن عبارت، كل موضوع را تحت تأثير قرار مي دهد.
د) جداول و ارقام به كار رفته جهت روشن شدن يك استاندارد يا رويه ي پيشنهادي يا جداول و ارقامي كه در يك استاندارد يا رويه توصيه اي آنها ارجاع داده شده است به آن اضافه شده است و همان شرايط را دارند.
۲ - مفادي كه توسط شورا جهت انتشار به همراه استانداردها و رويه هاي توصيه شده به تصويب رسيده است.
الف) پيش گفتار شامل موارد تاريخي و توضيحي كه براساس فعاليت شورا بوده و دربرگيرنده ي مشروح الزامات كشورها در اجراي استانداردها و رويه هاي توصيه اي مي باشد كه به دنبال كنوانسيون و قطعنامه تصويب مي آيند.
ب) مقدمه: شامل توضيحاتي هستند كه در ابتداي بخش ها، فصول يا قسمت هاي ضميمه مي آيند و به تفهيم اعمال متن كمك مي كند.
ج) نكات: موجود در متن در صورت مقتضي به منظور ارايه ي اطلاعات واقعي يا منابع استانداردها و رويه هاي توصيه شده مورد بحث مي باشند ولي بخشي از استانداردها و رويه هاي توصيه اي به شمار نمي روند.
د) پيوست ها: شامل موارد تكميلي براي استانداردها و رويه هاي توصيه اي و يا به عنوان راهنماي اجرايي آنها مي باشند.
انتخاب زبان
اين ضميمه به ۶ زبان پذيرفته شده است – انگليسي، عربي، چيني، فرانسه، روسي، اسپانيولي. از هر يك از كشورهاي عضو خواسته شده است كه يكي از اين متون را براي اجراي بين المللي و ساير امور مقرره موثر در كنوانسيون برگزيده و از طريق استفاده مستقيم يا با ترجمه آن به زبان كشور خود مورد بهره برداري قرار داده و تصميم خود را در اين خصوص به ايكائو اعلام نمايد.
روشهاي نگارش
رويه هاي نگارش زير با اين هدف كه در يك نگاه نشان دهنده وضعيت هر جمله باشد تهيه شده است:
"استانداردها" با حروف معمولي نوشته شده است؛ "توصيه هاي پيشنهادي" با حروف لاتين خميده نوشته شده است، وضعيت آنها با پيشوند «توصيه» مشخص شده است.
"نكته ها" نيز با حروف لاتين خميده نوشته شده و وضعيت آنها با پيشوند «نكته» مشخص شده است.
هرگونه اشاره به بخشي از اين سند كه با شماره و /يا عنوان معين شده است شامل كليه زير بخش هاي آن بخش مي گردد.
جدول الف – اصلاحيه ضميمه ۵
اصلاحيه
منبع (منابع)
موضوع (موضوعات)
زمان پذيرش توسط شورا
زمان اعمال
زمان اجرا
(ويرايش اول)
اقدام شورا براساس قطعنامه شماره A۱-۳۵ مجمع
۱۶ آوريل ۱۹۴۸ (۲۷/۱/۱۳۲۷)
۱۵سپتامبر ۱۹۴۸ (۲۴/۶/۱۳۲۷)
۱ ژانويه ۱۹۴۹ (۱۱/۱۰/۱۳۲۷)
۱ تا ۱۱
(ويرايش دوم)
كميسيون ناوبري هوايي
كاهش تعداد جداول واحد از ۵ به ۲
۱۱ دسامبر ۱۹۵۱ (۲۰/۹/۱۳۳۰)
۱ مه ۱۹۵۲ (۱۱/۲/۱۳۳۱)
۱ سپتامبر ۱۹۵۲ (۱۰/۶/۱۳۳۱)
۱۲
(ويرايش سوم)
كميسيون ناوبري هوايي
تأمين واحدهاي يك جور در جدول ايكائو و جدول آبي مگر در مورد واحدهاي اندازه گيري ارتفاعات، بلندي، بلندا و سرعت عمومي.
۸ دسامبر ۱۹۶۱ (۱۷/۹/۱۳۴۰)
۱ آوريل ۱۹۶۲ (۱۲/۱/۱۳۴۱)
۱ ژوئيه ۱۹۶۴ (۱۰/۴/۱۳۴۳)
۱۳
(ويرايش چهارم)
اقدام شورا براساس قطعنامه شماره A۲۲-۱۸
مجمع پيوست F
تغيير در عنوان ضميمه و افزايش دامنه شمول براي پوشش همه جنبه هاي عمليات هوايي و زميني، تأمين سيستم واحدهاي استاندارد براساس S۱، تعيين واحدهاي غير S۱ مجاز براي استفاده در هواپيمايي بين المللي كشوري، شرط انقضاي استفاده از برخي واحدهاي غير S۱
۲۳ مارس ۱۹۷۹ (۳/۱/۱۳۵۸)
۲۳ ژوئيه ۱۹۷۹ (۱/۵/۱۳۵۸)
۲۵ نوامبر ۱۹۸۱ (۵/۹/۱۳۶۰)
۱۴
مطالعات كميسيون ناوبري هوايي
برقراري يك تاريخ ثابت براي انقضاي شعاع واحد و معرفي مطالب راهبردي در رابطه با زمان هماهنگ جهاني و روش تاريخ و زمان مرجع.
۲۷ فوريه ۱۹۸۴ (۸/۱۲/۱۳۶۲)
۳۰ ژوئيه ۱۹۸۴ (۸/۵/۱۳۶۳)
۲۲ نوامبر ۱۹۸۴ (۱/۹/۱۳۶۳)
۱۵
كميسيون ناوبري هوايي
تعريف جديد متر؛ معرفي اسم خاص sievert(واحدي براي اندازه گيري نور) حذف ارجاعات به واحدهاي غير S۱ موقت كه ديگر مورد استفاده قرار نمي گيرند.
۲۴ نوامبر ۱۹۸۶ (۳/۹/۱۳۶۵)
۱۹ آوريل ۱۹۸۷ (۳۰/۱/۱۳۶۶)
۱۹ نوامبر ۱۹۸۷ (۲۸/۸/۱۳۶۶)
۱۶
اصلاحيه ۱۶۲ ضميمه ۱
مقررات جديد در خصوص عوامل انساني.
۲۱ فوريه ۲۰۰۰ (۲/۱۲/۱۳۷۸)
۱۷ ژوئيه ۲۰۰۰ (۲۶/۵/۱۳۷۹)
۲ نوامبر ۲۰۰۰ (۱۱/۸/۱۳۷۹)
استانداردها و رويه هاي توصيه شده بين المللي
با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل ۱. تعاريف
عبارات زير كه در استانداردها و رويه هاي توصيه شده در رابطه با واحدهاي اندازه گيري در كليه زمينه هاي عمليات بين المللي هوائي و زميني هواپيمايي كشوري استفاده مي شوند معاني زير را خواهند داشت:
آمپر (A) .
آمپر جريان ثابت الكتريكي است كه در مسير مستقيم نامحدود دو هادي موازي با فاصله عرضي يك متر با صرف نظر از سطح مقطع مرور آن در محيط خلاء مي تواند موجب توليد نيرويي معادل (۷- )۱۰*۲ نيوتن در متر بين اين هادي ها بشود.
بكرل (Bq) .
عبارت است از پرتوزائي، منبعي مي باشد كه در هر ثانيه يك اتم از آن واپاشيده مي شود.
شمع (cd) .
شدت روشنايي، در راستاي قائم برروي سطح جسم سياه به اندازه ۶۰۰۰۰۰/۱ متر مربع در درجه حرارت انجماد پلاتين تحت فشار ۱۰۱۳۲۵ نيوتن بر متر مربع
درجه حرارت سلسيوس (t°c) .
درجه حرارت سلسيوس برابر است با اختلاف، t°c=T-T بين دو دماي ترموديناميكي T و T. كه T. برابر است با ۱۵/۲۷۳ كلوين.
كلمب (كولام) (C). مقدار الكتريسيته اي است كه در مدت يك ثانيه توسط جرياني ۱ آمپر منتقل مي شود.
درجه ي سلسيوس(°C) . نامي مشخص براي واحد كلوين جهت استفاده در بيان مقدار درجه حرارت سلسيوس.
فاراد (F) . ظرفيت خازني بين صفحاتي است كه هنگام بارگذاري توسط يك كميت الكتريكي معادل يك كلمب، اختلاف پتانسيل يك ولت پديدار مي گردد.
فوت(Ft) . طولي دقيقاً برابر با ۳۰۴۸/۰ متر.
گري (Gy) . انرژي ساطع شده توسط تشعشع يونيزه به يك جرم ماده، معادل ۱ ژول بر كيلوگرم.
هانري (H) . مقاومت كد القائي يك مدار بسته است كه نيروي الكترو موتوري يك ولت هنگاميكه جريات الكتريكي مدار به طور غير يكنواخت با نسبت يك آمپر در ثانيه در آن توليد مي شود.
هرتز(Hz) . تواتر يك پديده ي متاوب كه دوره ي تناوب آن ۱ ثانيه است.
سطح كارايي انسان. توانايي و محدوديتهاي انسان كه بر ايمني و كارايي عمليات هوانوردي اثر مي گذارد.
ژول (J) . كار انجام شده وقتي نقطه ي اعمال نيروي يك نيوتن به اندازه ي يك متر در جهت نيرو جابه جا شود.
كلوين (K) . واحدي درجه حرارت دما پويا ترو ديناميكي است كه برابر ۲۷۳.۱۶/۱ از درجه حرارت ترموديناميكي نقطه ي سه گانه ي آب مي باشد.
كيلوگرم (kg) . واحد جرمي معادل با جرم نخستين كيلوگرم نمونه بين المللي
نات (kt) . سرعت معادل با يك مايل دريايي در ساعت.
ليتر (L) . يك واحد حجمي محدود شده براي اندازه گيري مايعات و گازها كه برابر با يك دسي متر مكعب مي باشد
لومن (lm) . شار روشنايي ساطع شده با زاويه مخروطي (سه بعدي) يك استراديان از يك منبع نقطه اي داراي شدت يكنواخت يك شمع
لوكس (lx) . شدت روشنايي توليدشده كه توسط يك شار يك لومي بطور يكنواخت بر روي يك سطح باندازه يك متر مربع انتشار يافته است
متر (m) . مسافت طي شده توسط نور در خلاء در مدت ۲۹۹۷۹۲۴۵۸/۱ ثانيه مي باشد.
مول (mol) . مقدار ماده از يك سيستم كه حاوي ذرات بنيادين باندازه اتم هاي موجود در ۰۱۲/۰ كيلوگرم كربن ۱۲ مي باشد.
نكته – وقتي "مول" استفاده مي شود، ذرات بنيادين بايد معين باشد و مي تواند اتم ها، مولكول ها، يون ها، الكترونها و ساير ذرات يا گروههاي معين اين ذرات باشد.
مايل دريايي (NM) . طولي معادل، دقيقاً برابر با ۱۸۵۲ متر.
نيوتن (N) . نيرويي كه وقتي بر جسمي با جرم ۱ كيلوگرم وارد مي آيد، به آن شتاب ۱ متر در مجذور ثانيه مي دهد.
اهم (O) . مقاومت الكتريكي بين دو نقطه رسانا است كه هنگاميكه اختلاف پتانسيل ثابت يك ولت بين اين دو نقطه اعمال مي گردد و جريان يك آمپر در آن رسانا ايجاد مي گردد و در حالي كه آن هادي اصلاً منبع نيروي الكترويي نمي باشد.
پاسكال (Pa) . فشار يا تنش يك نيوتني در هر متر مربع.
راديان (rad) . زاويه سطحي بين دو شعاع يك دايره، كه كماني برابر با طول شعاع را روي محيط دايره قطع مي نمايد.
ثانيه (s) . مدت زماني است كه اتم سزيم ۱۳۳ در حالت پايه ۹۱۹۲۶۳۱۷۷۰ بار نوسان مي كند.
زيمنس (S) . هدايت الكتريكي يك رسانا كه در توان جريان ۱ آمپري در اثر اختلاف پتانسيل الكتريكي يك ولتي ايجاد شده است.
سيورت (Sv) . واحد مقدار مجاز تشعشع معادل، مطابق ۱ ژول بر كيلوگرم
استراديان (sr) . زاويه صفحه اي كه راس آن در مركز كره واقع شده است، و سطحي از كره را به اندازه يك مربع با ضلعي معادل طول شعاع كره قطع مي نمايد.
تسلا (T) . چگالي شار مغناطيسي منتج از شار مغناطيسي يك وبر در متر مربع است.
تُن (t) . جرمي برابر با ۱۰۰۰ كيلوگرم.
ولت (V) . واحد اختلاف پتانسيل الكتريكي و نيروي الكترو موتوري كه اختلاف پتانسيل الكتريكي بين دو نقطه يك رسانا حامل جريان ثابت يك آمپر هنگامي كه انتقال توان بين اين نقاط برابر با يك ولت است.
وات (W) . تواني كه موجب افزايش توليد انرژي با نسبت ۱ ژول بر ثانيه مي شود
وبر (wb) . شار دور مغناطيسي، مداري است كه همانطوري كه با نسبت ثابتي در يك ثانيه به صفر كاهش مي يابد نيروي الكترو موتوري يك ولتي در آن توليد مي گردد.
فصل ۲. قابليت اجرا
نكته ي مقدماتي – اين ضميمه شامل مشخصاتي جهت استفاده در سيستم هاي استاندارد واحدهاي اندازه گيري در عمليات بين المللي هوايي و زميني هواپيمايي كشوري مي باشد. اين سيستم استاندارد واحدهاي اندازه گيري براساس سيستم جهاني واحدها (S۱) و واحدهاي خاص غير S۱، كه براي تطابق با ملزومات خاص هواپيمايي كشوري بين المللي لازم به نظر مي رسند پايه ريزي شده است.
براي جزييات مربوط به ايجاد سيستم S۱، پيوست الف را ببينيد.
۱ .۲ قابليت اجرا
استانداردها و رويه هاي توصيه اي موجود در اين ضميمه مي بايستي در تمامي جنبه هاي عمليات بين المللي هوايي و زميني هواپيمايي كشوري اعمال شود.
فصل ۳. به كارگيري استاندارد واحدهاي اندازه گيري
۱ .۳ واحدهاي S۱
۱ .۱. ۳ سيستم بين المللي واحدها توسط نشست عمومي اوزان و اندازه گيري ) (۱)CGPM) ايجاد و برقرار نگه داشته مي شود. مشروط به تمهيدات ۳۰۲ و ۳۰۳ مي بايستي بعنوان سيستم استاندارد واحدهاي اندازه گيري براي كليه جنبه هاي عمليات بين المللي هوايي و زميني هواپيمائي كشوري مورد استفاده قرار گيرد.
۲ .۱. ۳ پيش وندها
ليست پيش وندها و علايم ليست شده در جدول ۱-۳ مي بايستي براي تشكيل اسامي و علايم ضرايب اعشاري و زير ضرايب واحدهاي S۱ استفاده بشود.
نكته ۱- همان طور كه در اينجا استفاده شده واژه واحد S۱، بدين معناست كه شامل واحدهاي اصلي و واشتقاقي و همچنين مضارب هر يك مي گردد.
نكته ۲- پيوست ب را براي راهنمايي در مقسوم عليه هاي كليات بكارگيري پيش وندها ملاحظه نمائيد.
۲ .۳ واحدهاي غير S۱
۱ .۲. ۳ واحدهاي غير S۱ براي استفاده ي دايم با واحد S۱
ليست واحدهاي غير S۱ مندرج در جدول ۲-۳، الزاماً بايد به جاي يا به علاوه ي واحدهاي S۱، به عنوان واحدهاي اصلي اندازه گيري، ولي فقط آن طور كه در جدول ۴-۳ آمده است به كار روند.
۲ .۲. ۳ واحدهاي غير S۱ جايگزين مجاز براي استفاده ي موقت با S۱
واحدهاي غيرS۱ مندرج در جدول ۳-۳ الزاماً بايد براي استفاده ي موقت به عنوان جايگزين واحدهاي اندازه گيري مجاز باشند، ولي تنها براي كميت هاي مشخص شده در جدول ۴-۳.
نكته- انتظار مي رود كه استفاده از واحدهاي جايگزين غير S۱ جدول ۳-۳ كه مطابق با جدول ۴-۳ اعمال مي شوند، در نهايت مطابق با تاريخ هاي انقضاي واحدهاي اعلامي از سوي شورا، متوقف شوند. تاريخ هاي انقضا در صورت ايجاد در فصل ۴ ذكر خواهند شد.
جدول ۱-۳ . پيش وندهاي واحد S۱
علامت
پيش وند
فاكتور ضريب
E
exa
۱۰۱۸ =۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۱
P
Peta
۱۰۱۵ =۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۱
T
Tera
۱۰۱۲ =۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۱
G
giga
۱۰۹ = ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۱
M
mega
۱۰۶ = ۰۰۰ ۰۰۰ ۱
k
kilo
۱۰۳ = ۰۰۰ ۱
h
hecto
۱۰۲ = ۱۰۰
da
deca
۱۰۱ = ۱۰
d
deci
۱۰۱ = ۱/۰
c
centi
۱۰۲ = ۰۱/۰
m
milli
۱۰۳ = ۰۰۱/۰
u
micro
۱۰۶ = ۰۰۱ ۰۰۰/۰
n
nano
۱۰۹ = ۰۰۱ ۰۰۰ ۰۰۰/۰
p
pico
۱۲-۱۰ = ۰۰۱ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰/۰
f
femto
۱۰۱۵ = ۰۰۱ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰/۰
a
atto
۱۰۱۸ = ۰۰۱ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰ ۰۰۰/۰
۳ .
۳ - كاربرد واحدهاي خاص
۱. ۳. ۳ به كارگيري واحدهاي اندازه گيري براي كميت هاي خاص استفاده شده در عمليات بين المللي هوايي و زميني هواپيمايي كشوري، ميبايستي مطابق با جدول ۴-۳ باشد.
نكته.- هدف از جدول ۴-۳ استانداردسازي واحدها (شامل پيش وندها) براي كميت هايي است كه مشتركاً در عمليات هوايي و زميني به كار مي روند. تمهيدات اصلي اين ضميمه جهت اعمال واحدهاي مورد استفاده براي كميت هاي ليست نشده مي باشد.
۲. ۳. ۳ پيشنهاد. - بايد وسايل و تمهيدات لازم براي طراحي، روشهاي اجرايي و آموزش جهت عمليات در محيط ها، شامل استفاده از گزينه هاي استاندارد و غير S۱ برخي واحدهاي اندازه گيري خاص، يا انتقال بين محيط هايي كه از واحدهاي متفاوتي استفاده مي كنند، برقرار شود و در اين امر، بايد كارايي انسان مورد توجه قرار بگيرد.
نكته.- مطالب راهبردي در زمينه ي كارايي انسان را مي توان در كتاب راهنماي آموزش عوامل انساني (سند ۹۶۸۳) و بخشنامه ۲۳۸ (چكيده عوامل انساني شماره ۶ – كار پژوهي) يافت.
جدول ۲-۳ . واحدهاي غير S۱ جهت استفاده با S۱
تعريف
(در قالب واحدهاي S۱)
علامت
واحد
كميت هاي ويژه جدول ۴-۳ در رابطه با
kg ۱۰۳ = t1
T
تن
جرم
rad (۱۸۰/عدد پي) = °۱
°
درجه
زاويه صفحه
rad (۱۰۸۰۰/عدد پي) = °(۶۰/۱)= '۱
'
دقيقه
rad (۶۴۸۰۰۰/عدد پي) = '(۶۰/۱)= ''۱
''
ثانيه
unit k* ۱ = unit °C ۱
°C
درجه ي سانتيگراد
درجه حرارت
S ۶۰ = min ۱
Min
دقيقه
زمان
s۳۶۰۰ = min ۶۰ = h۱
h
ساعت
S۸۶۴۰۰ = h ۲۴ = d۱
D
روز
deci
----
هفته، ماه، سال
۳m ۳-۱۰ = ۳dm ۱ = L ۱
L
ليتر
حجم
* الحاقيه (ج)، جدول ۲-ج را براي تبديل واحدها ببينيد.
جدول ۳-۳ . واحدهاي مجاز جايگزين موقت غير S۱ براي استفاده با واحد S۱
تعريف
(در قالب واحدهاي S۱)
علامت
واحد
كميت هاي ويژه جدول ۴-۳ در رابطه با
m۱۸۵۲ = NM۱
NM
ناتيكال مايل
مسافت (افقي)
m۰.۳۰۴۸ = ft ۱
Ft
فوت
مسافت (عمودي)
m/s ۰.۵۱۴۴۴۴ = kt۱
kt
نات
سرعت
* ارتفاع، بلندي، بلندا، سرعت عمودي
جدول ۴-۳
شماره مرجع
كميت
واحد اوليه (علامت)
واحد غير S۱ جايگزين (علامت)
۱. جهت/فضا/زمان
۱. ۱
فراز
m
Ft
۲. ۱
مساحت
۲m
۳. ۱
فاصله (طولاني) (۲)
km
NM
۴. ۱
فاصله (كوتاه)
m
۵. ۱
بلندي
m
Ft
۶. ۱
حداكثر برد پرواز
h & m
۷. ۱
بلندا
m
Ft
۸. ۱
عرض جغرافيايي
'' , °
۹. ۱
طول
m
۱۰. ۱
طول جغرافيايي
'' , °
۱۱. ۱
زاويه صفحه در صورت مقرر شدن كسرهاي اعشاري درجه مي بايستي مورد استفاده قرار گيرد
°
۱۲. ۱
طول باند
m
۱۳. ۱
برد ديداري باند
m
۱۴. ۱
حجم باك (هواگردها) (۳)
L
۱۵. ۱
زمان
s
min
h
d
week
month
year
۱۶. ۱
ديد(
۴)
km
۱۷. ۱
حجم
۳M
۱۸. ۱
جهت باد (به جز براي مواقع نشست و برخاست، جهت باد الزاماً بايد با درجه ي درست داده شود؛ براي مواقع نشست و برخاست، باد الزاماً بايد با درجه ي مغناطيسي داده شود.)
°
۲. وابسته به جرم
۱. ۲
جرم مخصوص هوا
۳kg/m
۲. ۲
جرم مخصوص سطح
۲kg/m
۳. ۲
ظرفيت بار
Kg
۴. ۲
جرم حجمي بار
۳kg/m
۵. ۲
جرم مخصوص وزني
۳kg/m
۶. ۲
ظرفيت وزني سوخت
Kg
۷. ۲
جرم حجمي گاز
۳kg/m
۸. ۲
جرم خالص يا حداكثر بار
Kg
T
۹. ۲
وزن دستگاه تعليق
kg
۱۰. ۲
جرم مخصوص خطي
m.kg
۱۱. ۲
جرم مخصوص مايع
۳m.kg
۱۲. ۲
جرم
kg
۱۳. ۲
گشتاور اينرسي
۲m.kg
۱۴. ۲
گشتاور اندازه حركت
s/۲m.kg
۱۵. ۲
اندازه حركت
s/m.kg
۳. وابسته به نيرو
۱. ۳
فشار هوا(كلي)
kPa
۲. ۳
تنظيم فرازسنجي
hPa
۳. ۳
فشار جوي
hPa
۴. ۳
گشتاور خمشي
kN.m
۵. ۳
نيرو
N
۶. ۳
فشار منبع سوخت
kPa
۷. ۳
فشار هيدروليك
kPa
۸. ۳
ضريب كشتساني
MPa
۹. ۳
فشار
kPa
۱۰. ۳
تنش
MPa
۱۱. ۳
تنش سطح
m/mN
۱۲. ۳
فشار محوري
kN
۱۳. ۳
گشتاور پيچشي
N.m
۱۴. ۳
خلاء
Pa
۴. مكانيك
۱. ۴
سرعت هوا(
۵)
km/h
Kt
۲. ۴
شتاب زاويه اي
۲rad/s
۳. ۴
سرعت زاويه اي
rad/s
۴. ۴
انرژي يا كار
J
۵. ۴
توان محوري هم سنگ
kW
۶. ۴
بسامد
Hz
۷. ۴
سرعت زميني
km/h
Kt
۸. ۴
ضربه
۲J/m
۹. ۴
انرژي جنبشي جذب شده توسط ترمزها
MJ
۱۰. ۴
شتاب خطي
۲m/s
۱۱. ۴
توان
kW
۱۲. ۴
ميزان تنظيم خودكار
s/°
۱۳. ۴
توان محوري
kW
۱۴. ۴
سرعت
m/s
۱۵. ۴
سرعت عمودي
m/s
ft/min
۱۶. ۴
سرعت باد
km/h
Kt
۵. جريان
۱. ۵
جريان هواي موتور
kg/s
۲. ۵
جريان آب موتور
kg/h
۳. ۵
مصرف سوخت ويژه
kg/(kW.h)
موتورهاي پيستوني
kg/(kW.h)
موتورهاي توربوشفت
kg/(kW.h)
موتورهاي جت
kg/(kN.h)
۴. ۵
جريان سوخت
kg/h
۵. ۵
نسبت وزني پر شدن مخزن سوخت
kg/min
۶. ۵
جريان گازي
kg/s
۷. ۵
جريان وزني مايع
g/s
۸. ۵
جريان حجمي مايع
L/s
۹. ۵
جريان جرمي
kg/s
۱۰. ۵
مصرف روغن
توربين گازي
kg/h
موتورهاي پيستوني از نوع معين
g/(kW.h)
۱۱. ۵
جريان روغن
g/s
۱۲. ۵
ظرفيت پمپ
L/min
۱۳. ۵
جريان هواساز
/min۳m
۱۴. ۵
چسبندگي (ديناميكي)
Pa.s
۱۵. ۵
چسبندگي (جنبشي)
/s۲m
۶. دما پويا
۱. ۶
ضريب انتقال حرارت
(k.۲m)/W
۲. ۶
جريان حرارت بر واحد سطح
۲m/J
۳. ۶
نسبت جريان حرارت
W
۴. ۶
رطوبت (مطلق)
g/kg
۵. ۶
ضريب انبساط خطي
۱-C°
۶. ۶
كميت حرارت
J
۷. ۶
دما
C°
۷. الكتريسيته و مغناطيس
۱. ۷
ظرفيت خازني
F
۲. ۷
ميزان رسانايي
S
۳. ۷
رسانايي الكتريكي
S/m
۴. ۷
تراكم جريان (تكاثف)
۲m/A
۵. ۷
ضريب الكتريكي
A
۶. ۷
قدرت ميدان الكتريكي
۲m/C
۷. ۷
پتانسيل الكتريكي
V
۸. ۷
نيروي الكترو موتوري
V
۹. ۷
قدرت ميدان مغناطيسي
A/m
۱۰. ۷
شار مغناطيسي
Wb
۱۱. ۷
تراكم شار مغناطيسي
T
۱۲. ۷
توان
W
۱۳. ۷
كميت الكتريسيته
C
۱۴. ۷
مقاومت
۸. وابسته به نور و تشعشع الكترومغناطيسي
۱. ۸
شدت روشنايي
lx
۲. ۸
روشنايي
۲m/cd
۳. ۸
موجوديت روشنايي
۲m/lm
۴. ۸
شار روشنايي
lm
۵. ۸
شدت روشنايي
cd
۶. ۸
كميت نور
lm.s
۷. ۸
انرژي تابشي
J
۸. ۸
طول موج
m
۹. آواشنودي
۱. ۹
بسامد
Hz
۲. ۹
تراكم جرمي
۳m/kg
۳. ۹
سطح صدا
(
۶)dB
۴. ۹
مدت تناوب، زمان تناوبي
s
۵. ۹
شدت صوت
۲m/W
۶. ۹
توان صوت
W
۷. ۹
فشار هواي صوت
Pa
۸. ۹
سطح صوت
(
۷)dB
۹. ۹
فشار ثابت هوا (لحظه اي)
Pa
۱۰. ۹
سرعت صوت
m/s
۱۱. ۹
سرعت حجمي (لحظه اي)
/s۳m
۱۲. ۹
طول موج
m
۱۰. فيزيك هسته اي و تشعشع يونيزه كننده
۱. ۱۰
مقدار مجاز جذب شده
Gy
۲. ۱۰
نسبت مقدار مجاز جذب شده
Gy/s
۳. ۱۰
فعاليت تشعشعي عناصر راديو هسته اي
Bq
۴. ۱۰
مقدار مجاز معادل
Sv
۵. ۱۰
ميزان مواجهه با تشعشع
C/kg
۶. ۱۰
ميزان پرتوگيري
C/kg.s
فصل ۴. تاريخ انقضاء بكارگيري واحدهاي فرعي غير S۱
نكته ي مقدماتي.- به دليل استفاده ي گسترده از واحدهاي غير S۱ ليست شده در جدول ۳-۳ و به دليل پرهيز از مشكلات بالقوه ي ايمني كه ممكن است در نتيجه ي فقدان هماهنگي جهاني در زمينه ي تاريخ خاتمه ي استفاده از آن ها رخ دهد، آن واحدها موقتاً براي استفاده به عنوان واحدهاي جايگزين حفظ شده اند. به محض اين كه شورا تاريخ انقضاي استفاده از آن ها را تعيين كند، به عنوان استاندارد در اين فصل درجه مي گردد. انتظار مي رود كه برقراري اين تاريخ ها قبل از تاريخ انقضاي واقعي باشد. هر دستورالعمل خاص مربوط به خاتمه ي واحدي خاص، به صورت بخش نامه اي از اين ضميمه، به تمامي كشورها، به طور جداگانه، اعلام مي گردد.
۱. ۴ استفاده از واحدهاي غير S۱ جايگزين مندرج در جدول ۳-۳ در عمليات بين المللي هواپيمايي كشوري الزاماً بايد در تاريخ هاي مندرج در جدول ۱-۴ خاتمه يابد.
جدول ۱-۴ . تاريخ هاي انقضاء استفاده از واحدهاي فرعي غير S۱
واحد فرعي غير S۱
تاريخ پايان دهي
نات
۱هنوز تعيين نشده
مايل دريايي
فوت
۲هنوز تعيين نشده
۱) هنوز تاريخي براي انقضاي استفاده از نات و مايل دريايي تعيين نشده است.
۲) هنوز تاريخي براي پايان دهي استفاده از فوت تعيين نشده است.
پيوست هاي ضميمه ي شماره ۵
پيوست الف. شكل گيري سيستم جهاني واحدها (S۱)
۱. زمينه ي تاريخي
۱. ۱ نام S۱ «Systeme lnternational d’Unites» گرفته شده است. نقطه ي شكل گيري اين سيستم، خلق واحدهاي طول و جرم (متر و كيلوگرم) توسط اعضاي آكادمي علمي پاريس بود كه در سال ۱۷۹۵ به عنوان مقياسي عملي براي انتفاع از صنعت و تجارت، مورد قبول مجلس ملي فرانسه قرار گرفت. در ابتدا اين سيستم با نام «سيستم متريك» خوانده مي شد. فيزيك دان ها مزاياي اين سيستم را دريافتند و به سرعت در چرخه هاي علمي و فني آن را به كار بستند.
۲. ۱ آغاز استانداردسازي بين المللي با نشست ۱۵ كشور در سال ۱۸۷۰ در پاريس بر مي گردد كه منجر به پيدايش كنوانسيون بين المللي متريك در سال ۱۸۷۵ و تشكيل «دايره ي جهاني اوزان و مقياس ها» شد. همچنين جهت رتق و فتق كليه امور جهاني مربوط به سيستم متريك، كنفرانس عمومي اوزان و مقادير ((
۸)CGPM) تشكيل شد. در سال ۱۸۸۹، در اولين نشست كنفرانس اوزان و مقياسها، الگوهاي قديمي متر و كيلوگرم به ترتيب به عنوان واحدهاي استاندارد جهاني طول و جرم تعيين شدند. ديگر واحدها در نشست هاي بعدي مورد توافق قرار گرفتند و در دهمين نشست آن در سال ۱۹۵۴، كنفرانس اوزان و مقياسها سيستم موجه و منسجم واحدها، براساس متر – كيلوگرم – ثانيه – آمپر (MKSA) را كه قبلاً تدوين شده بود، قبول كرد و سپس كلوين را به عنوان واحد دما و شمع را به عنوان واحد شدت روشنايي به آن اضافه كرد. در يازدهمين كنفرانس اوزان و مقياسها كه در سال ۱۹۶۰ تشكيل شد ۳۶ كشور شركت كردند و نام سيستم جهاني واحدها ((
۹)S۱) پذيرفته شد و قوانين پيشوندها، واحدهاي تكميلي و اشتقاقي و ديگر امور را تدوين كرد. بدين ترتيب خصوصيات منسجم براي واحدهاي جهاني اندازه گيري برقرار شد. دوازدهمين كنفرانس اوزان و مقياسها در سال ۱۹۶۴ برخي پالايش ها را در سيستم اعمال كرد و سيزدهمين كنفرانس اوزان و مقياسها در سال ۱۹۶۷ دومين پالايش را انجام داد و نام واحد دما را به كلوين (K) تغيير داد و تعريف شمع را بازبيني كرد. چهاردهمين كنفرانس اوزان و مقياسها در سال ۱۹۷۱ مول (mol) را به عنوان هفتمين واحد پايه اي اضافه كرد و نام پاسكال (Pa) را به عنوان واحد S۱ براي فشار و تنش (نيوتن بر متر مربع) و زيمنس (۵) را به عنوان واحد S۱ براي هدايت الكتريكي، تأييد كرد. در سال ۱۹۷۵، كنفرانس اوزان و مقياسها بكرل (Bq) را به عنوان واحد فعاليت پرتوزايي و گري (Gy) را به عنوان واحد ميزان جذب پذيرفت.
۲. اداره جهاني اوزان و مقياس ها
۱. ۲ در ۲۰ مي ۱۸۷۵ (۳۱/۲/۱۲۵۴) ، هفده كشور در جلسه ي نهايي «كنفرانس ديپلماتيك متريك» در پاريس، كنوانسيون متر، ((
۱۰)BIPM) را تشكيل داده اند. اين كنوانسيون در ۱۹۲۱ اصلاح شد. دفاتر مركزي كنوانسيون متر در نزديكي پاريس است و هزينه ي حفظ آن توسط كشورهاي عضو كنوانسيون متر تأمين مي شود. كار كنوانسيون متر عبارتست از تضمين يكسان سازي جهاني مقياس هاي فيزيكي كه مسؤول موارد زير است:
- برقراري استانداردهاي پايه اي و مقياس هاي اندازه گيري كميت هاي فيزيكي اصلي و حفظ مدل هاي پيش الگوي جهاني؛
- مقايسه ي استانداردهاي ملي و بين المللي؛
- تضمين هماهنگي فنون اندازه گيري متناظر؛
- اجرا و هماهنگي محاسبات مربوط به ثابت هاي فيزيكي.
۲. ۲ كنوانسيون متر تحت نظارت خاص كميته بين المللي اوزان و مقياسها(
۱۱) ، كه خود تحت قيموميت(
۱۲) كنوانسيون عمومي اوزان و مقادير است، عمل مي كند. كميته ي بين المللي شامل ۱۸ عضو است كه هر يك به كشوري مجزا تعلق دارد و حداقل ۲ سال يك بار جلسه دارند. صاحب منصبان اين كميته، گزارش ساليانه ي موقعيت مديريتي و مالي كنوانسيون متر را به دولت هاي كشورهاي عضو كنوانسيون متر، ارايه مي كند.
۳. ۲ فعاليت هاي BIPM كه در آغاز محدود به اندازه گيري هاي طول و جرم و مطالعات هواشناسي مربوط به اين كميت ها بود، به استانداردهاي اندازه گيري الكتريسيته (۱۹۲۷)، نورسنجي (۱۹۳۷) و تشعشعات يونيزه (۱۹۶۰) گسترش يافته است. بدين منظور، آزمايشگاه هاي بدوي ساخته شده در سال هاي ۱۸۷۶ تا ۱۸۷۸ در سال ۱۹۲۹ گسترش يافت و دو ساختمان جديد در سال هاي ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۴ براي آزمايشگاه هاي تشعشعات يونيزه، بنا شد. حدود ۳۰ فيزيك دان يا كارشناس فني در آزمايشگاه هاي BIPM كار مي كنند. آن ها علاوه بر تحقيقات هواشناسي، اندازه گيري و تصديق مفاد استاندارد كميت هاي فوق را انجام مي دهند.
۴. ۲ با ديد گسترش وظايف سپرده شده به BIPM، CIPM از سال ۱۹۲۷، تحت عنوان كارگروه هاي مشورتي، مجموعه هايي تشكيل داد تا به او در موضوعات ارجاعي جهت مطالعه و رايزني، اطلاعاتي ارايه كند. اين كارگروه هاي مشورتي كه ممكن است متشكل از كارگروه هاي موقت يا دايم براي مطالعه موضوعات خاص باشد، مسؤول هماهنگي كارهاي بين المللي انجام شده در زمينه هاي مربوط به خود بوده و پيشنهاداتي در خصوص اصلاح تعاريف و مقادير واحدها ارايه مي كنند. به منظور تضمين يكسان سازي جهاني در واحدهاي اندازه گيري، اين كميته ي جهاني در اين خصوص مستقيماً عمل مي كند يا پيشنهادهاي برابر تصويب به كنفرانس كل مي فرستد.
۵. ۲ كارگروه مشورتي داراي قوانين مشترك هستند. هر كميته ي مشورتي كه رئيسش معمولاً عضوي از CIPM است، متشكل از نماينده اي از تمام آزمايشگاه هاي مطالعات مقياسي و مؤسسات تخصصي (كه ليست آن ها توسط CIPM تهيه شده)، اعضاي انفرادي گماشته شده توسط CIPM و نيز نماينده ي BIPM مي باشد. اين كارگروه جلسات خود را در فواصل منظم برگزار مي كنند؛ در حال حاضر ۷ عدد از آن ها به شرح زير وجود دارند:
۱. كارگروه مشورتي الكتريسيته ((
۱۳)CCE)، تأسيس ۱۹۲۷.
۲. كارگروه مشورتي نورسنجي و راديومتري ((
۱۴)CCPR) كه نام جديدي است كه در سال ۱۹۷۱ به كارگروه مشورتي نورسنجي، تأسيس ۱۹۳۳، داده شده. (در خلال سال هاي ۱۹۳۰ تا ۱۹۳۳، CCE موارد مربوط به نورسنجي را انجام مي داد.)
۳. كارگروه مشورتي دماسنجي ((
۱۵)CCT)، تأسيس۱۹۳۷.
۴. كارگروه براي تعريف متر ((
۱۶)CCDM) تأسيس ۱۹۵۲.
۵. كارگروه مشورتي براي تعريف ثانيه ((
۱۷)CCDS) تأسيس ۱۹۵۶.
۶. كارگروه مشورتي براي استانداردهاي اندازه گيري تشعشعات يونيزه ((
۱۸)CCEMRI) تأسيس ۱۹۵۸. از ۱۹۶۹ اين كميته ي مشورتي از ۴ بخش تشكيل شده است:
بخش يك: اندازه گيري اشعه هاي X و Y؛
بخش دو: اندازه گيري راديو هسته اي ها؛
بخش سه: اندازه گيري هاي نوتروني؛ و
بخش چهار: استانداردهاي انرژي a.
۷. كارگروه مشورتي براي واحدها ((
۱۹)CCU)، تأسيس ۱۹۶۴.
پيشرفت هاي كنفرانس كل، كارگروه بين المللي، كارگروه مشورتي و دايره ي بين المللي، تحت حمايت دايره ي بين المللي در سري هاي زير منتشر مي شود:
Comptes rendus des séances de la conference Generule des Poids et Mesures;
Procis-Verbaux des séances du Comite International des Poids et Mesures;
Sessions des Comites Consultatifs;
Recueil de Travaux du Bureau International des Poids et Mesures
(اين تأليف، گردآورنده ي مواد منتشره در مجلات علمي و فني و كتاب ها، به علاوه ي كارهاي خاص منتشره در قالب گزارشات دو نسخه اي، مي باشد).
۶. ۲ گاه گاه BIPM گزارشي مربوط به توسعه ي سيستم متريك در جهان منتشر مي كند كه داراي عنوان Les recents progress du Systems Metrique مي باشد. مجموعه ي Travoux et Memoires du Bureau International des Poids et Mesures (۲۲ مجلد منتشر شده بين سال هاي ۱۸۸۱ تا ۱۹۶۶) در سال ۱۹۶۶ به دنبال تصميم CIPM لغو گرديد. از سال ۱۹۶۵ مجله ي بين المللي Metrologia كه تحت حمايت CIPM تدوين مي شود، مقالاتي در زمينه ي كارهاي مهم تر انجام شده روي علم مقياس ها در جهان منتشر كرده است كه حاكي از پيشرفت روش هاي محاسباتي و استانداردها، واحدها و غيره به علاوه ي گزارشاتي مربوط به فعاليت ها تصميمات و پيشنهادات مجموعه هاي مختلف خلق شده تحت كنوانسيون متر، مي باشد.
۳. سازمان بين المللي براي استانداردسازي
سازمان بين المللي براي استانداردسازي ((
۲۰)ISO) يك فدراسيون جهاني از مؤسسات استانداردهاي ملي است كه اگرچه عضو BIPM نيستند ولي پيشنهاداتي براي استفاده از SI و ديگر واحدهاي خاص ارايه مي كنند. سند ايزو ۱۰۰۰ و پيشنهادات ايزو سري سندهاي R۳۱ ارايه گر جزييات كامل به كارگيري واحدهاي S۱ هستند. ايكائو رابطه ي خود با ايزو را در خصوص به كارگيري استاندارد واحدهاي S۱ در هواپيمايي، حفظ كرده است.
الحاقيه ب. راهنماي به كارگيري S۱
۱. مقدمه
۱. ۱ سيستم جهاني واحدها، يك سيستم كامل و يكپارچه است كه شامل ۳ كلاس واحدهاي زير مي شود :
الف) واحدهاي پايه؛
ب) واحدهاي تكميلي؛
ج) واحدهاي اشتقاقي.
۲. ۱ S۱ بر پايه ي ۷ واحد قرار دارد كه از لحاظ ابعادي مستقلند و در جدول ب -۱ ليست شده اند.
جدول ب-۱. واحدهاي S۱ اصلي
كميت
واحد
علامت
مقدار ماده
مول
Mol
جريان الكتريكي
آمپر
A
طول
متر
M
شدت روشنايي
شمع
Cd
جرم
كيلوگرم
Kg
دماي دما پويا
كلوين
K
زمان
ثانيه
S
۳. ۱ وحدهاي تكميل كننده ي S۱ در جدول ب -۲ ليست شده اند و ممكن است به عنوان واحدهاي اصلي يا اشتقاقي انگاشته شوند.
جدول ب-۲. واحدهاي S۱ مكمل
كميت
واحد
علامت
زاويه ي دو بعدي
راديان
Rad
زاويه ي سه بعدي
استراديان
Sr
۴. ۱ واحدهاي مشتق شده از S۱ با تلفيق واحدهاي پايه، واحدهاي تكميلي و ديگر واحدهاي اشتقاقي، مطابق با روابط جبري بين كميت هاي متناظر، حاصل مي شوند. علايم براي واحدهاي اشتقاقي با علايم رياضي ضرب، تقسيم و توان، به دست مي آيند. آن واحدهاي مشتق شده از S۱ كه نام و علامت خاصي دارند، در جدول ب-۳ آمده اند.
نكته- به كارگيري خاص واحدهاي اشتقاقي جدول ب-۳ و ديگر واحدهاي معمول در عمليات هواپيمايي كشوري بين المللي، در جدول ۴-۳ آمده است.
جدول *ب-۳*. واحدهاي اشتقاقي S۱ با اسامي ويژه
اشتقاق
علامت
واحد
كميت
J/kg
Gy
گري
ميزان جذب (تشعشع)
I/s
Bq
بكرل
فعاليت راديو هسته اي
C/V
F
فاراد
ظرفيت خازني
A/V
S
زيمنس
رسانايي
J/kg
Sv
سيورت
ميزان معادل (تشعشع)
W/A
V
ولت
پتانسيل الكتريكي، اختلاف پتانسيل، نيروي متحرك به وسيله ي برق
V/A
اهم
مقاومت الكتريكي
N.m
J
ژول
انرژي، كار، كميت حرارت
۲Kg.m/s
N
نيوتن
نيرو
I/s
Hz
هرتز
بسامد (يك پديده ي تناوبي)
۲Im/m
Ix
لوكس
نورانيت
Wb/A
H
هانري
ظرفيت القاء مغناطيسي
cd.sr
Im
لومن
شار روشنايي
V.s
Wb
وبر
شار مغناطيسي
۲Wb/m
T
تسلا
چگالي شار مغناطيسي
J/s
W
وات
توان، شار تشعشعي
۲N/m
Pa
پاسكال
فشار، تنش
A.s
C
كولام
كميت الكتريسيته، شارژ الكتريكي
۵. ۱ S۱ گزيده اي موجه از واحدهاي سيستم متريك است كه به طور انفرادي بديع نيستند. مزيت بزرگ S۱ در اين است كه تنها يك واحد براي هر كميت فيزيكي وجود دارد – متر براي طول، كيلوگرم (به جاي گرم) براي جرم، ثانيه براي زمان و غيره. از اين واحدهاي اصلي يا پايه اي واحدهايي براي تمامي كميت هاي مكانيكي ديگر، مشتق مي شود. اين واحدهاي اشتقاقي با روابط ساده اي مانند «سرعت برابر است با نرخ تغيير فاصله»، «شتاب برابر است با نرخ تغيير سرعت»، «نيرو محصول جرم و شتاب است»، «كار يا انرژي محصول نيرو و فاصله است»، «توان كار انجام شده در واحد زمان است» و غيره. برخي از اين واحدها فقط يك اسم عام دارند مثل «متر بر ثانيه براي سرعت»؛ برخي ديگر اسامي خاص دارند مثل نيوتن (N) براي نيرو، ژول (J) براي كار يا انرژي، وات (W) براي توان، صرفنظر از اين كه فرايند مكانيكي، الكتريكي، شيميايي يا هسته است، واحدهاي S۱ براي نيرو، انرژي و توان، يكسان است. نيروي ۱ نيوتن كه بر فاصله ي ۱ متر اعمال مي شود، مي تواند ۱ ژول حرارت توليد كند كه همانند چيزي است كه ۱ وات توان الكتريكي مي تواند در ۱ ثانيه توليد كند.
۶. ۱ مزاياي S۱ كه حاصل از به كار بردن يك واحد منحصر به فرد براي هر كميت فيزيكي است، متناظر با مزايايي است كه حاصل از به كارگيري دسته علايم و اختصارهايي منحصر به فرد مي باشد. اين علايم و اختصارها مانع از اغتشاشي است كه از رويه هاي حاضر در نظام هاي مختلف، مثل استفاده از «b» براي واحد فشار «بار» و واحد سطح «بارن»، بر مي خيزد.
۷. ۱ ديگر مزيت S۱، حفظ ارتباط اعشاري بين ضرايب و زير - ضرايب واحدهاي پايه اي براي هر كميت فيزيكي است. جهت تسهيل در نوشتن و گفتن، پيشوندهايي براي مشخص كردن ضرايب و زير - ضرايب واحدها از اگزا (۱۰۱۸) تا آتو (۱۸-۱۰) مقرر شده است.
۸. ۱ ديگر مزيت بزرگ S۱ يكپارچگي آن است. ممكن است انتخاب واحدها به طور دلبخواه باشد ولي انتخاب مستقل يك واحد براي هر دسته از كميت هاي قابل مقايسه ي دو طرفه، در كل منتج به ظهور فاكتورهاي عددي متعددي در معادلات بين مقادير عددي مي شود. به هر حال انتخاب سيستمي از واحدها به طريقي كه معادلات بين مقادير عددي، شامل فاكتورهاي عددي، شكل كاملاً يكساني با معادلات متناظر بين مقادير داشته باشند، ممكن و در عمل آسان تر است. سيستم واحدي كه اين گونه تعريف شده باشد، نسبت به سيستم كميت ها و معادلات مورد نظر، يكپارچه به حساب مي ايد. معادلات بين واحدهاي يك سيستم واحد يكپارچه، همانند فاكتورهاي عددي، تنها شامل عدد ۱ مي باشد. در يك سيستم يكپارچه حاصل يا خارج قسمت هر دو كميت واحد، واحد كميت حاصل است. مثلاً در هر سيستم يكپارچه، واحد سطح حاصل از واحد طول ضربدر واحد طول است، واحد سرعت حاصل تقسيم واحد طول بر واحد زمان است و واحد نيرو حاصل واحد جرم ضربدر واحد شتاب است.
نكته.- شكل ب-۱ نشان گر ارتباط واحدهاي S۱ مي باشد.
۲. جرم، نيرو و وزن
۱. ۲ تمايز اصلي S۱ از سيستم اندازه گيري وزن در واحدهاي مهندسي متريك عبارت است از استفاده ي صريح از واحدهاي مجزا براي جرم و نيرو. در S۱ نام كيلوگرم، محدود به واحد جرم است و ديگر از كيلوگرم – نيرو (كه به اشتباه پسوند نيرو از آن حذف مي شد) استفاده نمي شود. در عوض واحد نيرو در S۱ نيوتن است. به همين ترتيب جهت ساخت واحدهاي اشتقاقي داراي نيرو، به جاي كيلوگرم – نيرو از نيوتن استفاده مي شود، مثل فشار يا استرس (Pa = ۲m/N)، انرژي (N.m=J) و توان (N.m/s=W).
۲. ۲ در بسياري اوقات، به اشتباه، از وزن به جاي نيرو و جرم استفاده مي شود. در استفاده ي عوام، وزن تقريباً هميشه به معناي جرم به كار مي رود. بنابراين وقتي از وزن شخصي سخن گفته مي شود، كميت مورد نظر، جرم است. در علوم و فنون، وزن يك جسم معمولاً به نيرويي گفته مي شود كه اگر به جسمي وارد شود، به او شتابي برابر با «شتاب محلي سقوط آزاد» مي دهد. صفت «محلي» معمولاً اشاره به موقعيتي روي سطح زمين دارد؛ در اين مفهوم «شتاب محلي سقوط آزاد» با g نشان داده مي شود (گاه از آن به «شتاب جاذبه» ياد مي شود) كه مقاديري با اختلاف ۵/۰ درصد از آن در نقاط مختلف سطح زمين مشاهده شده است و با افزايش فراز، كاهش مي يابد. بنابراين از آن جا كه «وزن نيرويي است برابر با جرم ضربدر شتاب جاذبه»، وزن يك شخص به موقعيت او بستگي دارد ول جرم اين چنين نيست. شخصي با جرم ۷۰ كيلوگرم، ممكن است روي زمين نيروي (وزن) ۶۸۶ نيوتن (حدود ۱۵۵ پوند) و روي ماه نيروي (وزن) ۱۱۳ نيوتن (حدود ۲۲ پوند) داشته باشد. به خاطر استفاده ي دوگانه از وزن به عنوان يك كميت، نبايد از آن در فنون استفاده كرد مگر تحت شرايطي كه معناي آن كاملاً روشن باشد. وقتي از اين عبارت استفاده مي شود، مهم است بدانيم منظور جرم است يا نيرو و از واحدهاي S۱ كاملاً با به كارگيري كيلوگرم براي جرم يا نيوتن براي نيرو استفاده كنيم.
۳. ۲ در تعيين جرم توسط ترازوهاي كفه اي و فنري از وزن استفاده مي شود. در ترازوهاي دو كفه اي، وقتي از يك وزنه ي استاندارد براي اندازه گيري جرم اجسام استفاده مي شود، تأثير مستقيم جاذبه روي دو جرم، خنثي مي شود؛ ولي تأثير غيرمستقيم آن روي شناوري هوا يا ديگر سيالات معمولاً خنثي نمي شود. در استفاده از يك ترازوي فنري، جرم به طور غير مستقيم اندازه گرفته مي شود، چرا كه دستگاه به نيروي جاذبه پاسخ مي دهد. چنين ترازوهايي را مي توان با واحدهاي جرم كاليبره كرد ولي به شرطي كه در استفاده از آنها اختلاف در فشار جاذبه و اصلاحات شناوري، چشمگير نباشد.
۳. انرژي و گشتاور
۱. ۳ محصول برداري نيرو و بازوي زمان، به طور گسترده توسط واحد نيوتن متر مشخص مي شود. اين واحد براي گشتاور با واحد انرژي كه آن هم نيوتن متر است، ايجاد اشتباه مي كند. اگر گشتاور به صورت نيوتن متر بر راديان بيان شود، ارتباط آن با انرژي آشكار مي شود چرا كه محصول گشتاور و گردش زاويه اي، انرژي است:
(N.m/rad). Rad = N.m
۲. ۳ اگر بردارها نشان داده شوند، اختلاف بين انرژي و گشتاور آشكار خواهد شد، چرا كه گردش نيرو و طول در اين دو مورد، متفاوتند. تشخيص اين اختلاف بين گشتاور و انرژي، بسيار مهم است و نبايد از ژول براي گشتاور استفاده كرد.
۴. پيشوندهاي S۱
۱. ۴ انتخاب پيشوندها
۱. ۱. ۴ در كل، پيشوندهاي S۱ بايد جهت نشان دادن ميزان بزرگي به كار رود و بنابراين از اعداد غيرمهم و صفرهاي اعشاري پرهيز مي شود و جايگزيني آسان براي توان هاي ۱۰ ترجيحاً در محاسبات ارايه مي شود. براي مثال:
۱۲۳۰۰ ميليمتر مي شود ۳/۱۲ متر
۱۰۳× ۳/۱۲ متر مي شود ۳/۱۲ كيلومتر
μA ۰۰۱۲۳/۰ مي شود nA۲۳/۱
۲. ۱. ۴ در زمان بيان يك كميت توسط يك مقدار عددي و يك واحد، پيشوندها بايد ترجيحاً طوري انتخاب شوند كه مقدار عددي بين ۱/۰ و ۱۰۰۰ باشد. جهت كوچك كردن تنوع، پيشنهاد مي شود كه از پيشوندهاي نشان گر توان ۱۰۰۰ استفاده شود. به هر حال در موارد زير، انحراف از مورد بالا ممكن است روي دهد:
الف) در بيان سطح و حجم، پيشوندهاي هكتو، دكا، دسي و سانتي، ممكن است نياز شود؛ مثلاً هكتومتر مربع، سانتي متر مكعب؛
ب) در جداول مقادير كميت هاي يكسان، يا در مباحث چنين مقاديري در يك مفهوم داده شده، استفاده از ضرايب همان واحد در كل ارجحيت دارد؛ و
ج) براي مقادير خاص در كاربردهاي ويژه، به طور عادي از يك ضريب خاص استفاده مي شود. براي مثال هكتوپاسكال براي تنظيمات فرازسنجي و ميليمتر براي ابعاد خطي در ترسيمات مهندسي مكانيك، حتي وقتي اين مقادير خارج از ۱/۰ تا ۱۰۰۰ باشد.
۲. ۴ پيشوندها در واحدهاي تركيبي
پيشنهاد مي شود كه تنها يك پيشوند در ساخت مضربي از يك واحد تركيبي به كار رود. معمولاً اين پيشوند بايد به واحدي در صورت كسر الصاق شود. استثناء اين ماده وقتي است كه يكي از واحدها كيلوگرم باشد. مثلاً v/m نه mv/mm؛ MJ/kg نه KJ/g.
۳. ۴ پيشوندهاي تركيبي(
۲۱)
از پيشوندهاي تركيبي ساخته شده با كنار هم قرار دادن دو يا چند پيشوند S۱، استفاده نمي شود. مثلاً:
nm۱ نه mμm۱ ؛ Pf۱ نه μμF۱
اگر مقادير مورد نياز، خارج از برد پوشش داده شده توسط پيشوندها باشد، بايد با توان هاي ۱۰ اعمال شده به واحد پايه بيان شوند.
۴. ۴ توان هاي واحدها
توان الصاق شده به يك علامت داراي پيشوند، نشان مي دهد كه ضرايب يا زير – ضرايب آن واحد (واحد و پيشوندش)، به توان مشخص شده مي رسند. مثلاً:
۳m ۶-۱۰ = ۳(m۲-۱۰) = ۳cm۱
۱-s ۱۰۹ = ۱-(s۹-۱۰) = ۱-ns۱
s/۲m۶-۱۰= s/۲(m۳-۱۰) = s/۲mm۱
۵. سبك و كاربرد
۱. ۵ قوانين نگارش علايم واحدها
۱. ۱. ۵ علايم واحدها بايد صرفنظر از سبك نوشتار مجاور، به طور راست تايپ شوند.
۲. ۱. ۵ علايم واحدها نبايد جمع بسته شوند.
۳. ۱. ۵ در آخر علايم واحدها نبايد نقطه گذاشته شود مگر اين كه در انتهاي جمله واقع شوند.
۴. ۱. ۵ علايم واحدها بايد با حروف كوچك (cd) نوشته شوند مگر اين كه نام واحد از يك اسم خاص گرفته شده باشد، كه در اين صورت فقط حرف اول بزرگ نوشته مي شود (Pa.W)، پيشوند و علامت واحد، صرفنظر از سبك تايپ حروف مجاور، سبك خود را حفظ مي كنند.
۵. ۱. ۵ در بيان كامل يك كميت، بايد بين عدد و واحد، يك فاصله درج شود. مثلاً mm ۳۵ نه mm۳۵ و Im ۲.۳۷ نه lm۲.۳۷. وقتي كميتي در نقش صفت واقع مي شود، معمولاً از يك خط فاصله استفاده مي شود، مثلاً –mm film۳۵ (فيلم ۳۵ ميليمتري).
استثنا: براي درجه، دقيقه و ثانيه در زواياي دو بعدي و درجه ي سلسيوس، بين عدد و علامت فاصله گذاشته نمي شود.
۶. ۱. ۵ بين پيشوند و علامت واحد فاصله اي درجه نمي شود.
۷. ۱. ۵ براي واحدها بايد از علايم استفاده كرد نه از اختصارات. مثلاً براي آمپر از «A»استفاده كنيد نه «amp».
۲. ۵ قوانين نگارش اسامي واحدها
اسامي واحدها در زبان انگليسي همانند اسامي عام هستند. بنابراين حرف اول اسم يك واحد فقط در صورتي بزرگ نوشته مي شود كه در ابتداي جمله يا در مطالب نوشته شده با حروف بزرگ (مثل تيترها) واقع شده باشد، حتي اگر اسم واحد از يك اسم خاص گرفته شده باشد و مطابق با ۴. ۱. ۵ علامت آن با حرف بزرگ آغاز شود. مثلاً: معمولاً نوشته مي شود «Newton» نه «Newton»، حتي حال كه علامت آن N است.
۲. ۲. ۵ بنابر قواعد دستور زبان، از اسامي جمع استفاده مي شود و معمولاً اسم جمع با قاعده هستند؛ مثلاً براي جمع henry از henries استفاده مي شود. اسامي جم بي قاعده ي زير پيشنهاد مي شوند:
مفرد
جمع
مفرد
جمع
مفرد
جمع
siemens
siemens
hertz
hertz
Lux
Lux
۳. ۲. ۵ بين پيشوند و نام واحد، فاصله اي درج نمي شود.
۳. ۵ واحدهاي ساخته شده با ضرب و تقسيم
۱. ۳. ۵ با اسامي واحدها:
حاصلضرب، ترجيحاً از يك فاصله يا خط فاصله استفاده كنيد:
Newton metre يا Newton-metre .
در مورد watt hour ممكن است فاصله حذف شود:
.watthour
خارج قسمت، از per استفاده كنيد نه از مميز:
Metre per second نه .metre/second
توان ها، از مربع (يا مجذور) (squered) يا مكعب (cubed) بعد از اسم واحد استفاده كنيد:
Metre per second squared
(متر بر مجذور ثانيه).
در مورد سطح يا حجم يك تعديل كننده بايد قبل از اسم واحد قرار گيرد:
Square milimetric cubic metre.
اين استثنا در مورد اشتقاق واحدها از سطح يا حجم نيز به كار مي رود:
Watt per square metre
(وات بر متر مربع)
نكته- جهت پرهيز از ابهام در عبارات پيچيده، علايم بر كلمات ترجيح داده مي شوند.
۲. ۳. ۵ با علايم واحدها:
حاصلضرب ممكن است به طرق زير نشان داده شود:
Nm يا m.N براي نيوتن متر.
نكته- وقتي براي يك پيشوند از علامتي استفاده مي شود كه با علامت واحد يكسان است، بايد توجه داشت كه اشتباه صورت نگيرد. مثلاً بايد واحد نيوتن متر براي گشتاور، Nm يا N.m نوشته شود تا با ميلي نيوتن (mN) اشتباه نشود.
در مواقع تايپ كه نمي توان نقطه را در بالاي خط درج كرد، استثنائاً ممكن است روي خط درج شود.
خارج قسمت، از يكي از اشكال زير استفاده كنيد:
M/s يا ۱-s.m يا m/s
جهت پرهيز از ابهام، به هيچ عنوان نبايد در يك عبارت، از بيش از يك مميز استفاده كرد، مگر اين كه پرانتز درج شود.
مثلاً بنويسيد:
k/(mol/J) يا ۱-K.
۱-mol. J يا (K.mol)/J
ولي ننويسيد: K/mol/J.
۳. ۳. ۵ علايم و اسامي واحدها نبايد در يك عبارت با هم تلفيق شوند. بنويسيد:
Joules per kilogram يا kg/J يا ۱-J.kg
ولي ننويسيد:
Joules/kilogram يا kg/ joules يا ۱- joules.kg
۴. ۵ اعداد
۱. ۴. ۵ در انگليسي به جاي مميز از نقطه اي روي خط استفاده مي شود ولي ويرگول هم قابل قبول است. وقتي عددي كوچكتر از ۱ نوشته مي شود، بايد صفر قبل از مميز نوشته شود.
۲. ۴. ۵ براي جدا كردن اعداد از ويرگول استفاده نمي شود. در عوض اعداد از مميز به سمت چپ و راست بايد به صورت گروه هاي سه تايي جدا شوند و يك فاصله كوچك بين گروه ها درج شود. مثلاً:
۱.۱۳۳۴۷
۲.۵۷۶۳۲۱
۷۲۸۱
۷۳۶۵۵
فاصله ي بين گروه ها بايد تقريباً به اندازه ي حرف «أ» باشد و حتي اگر در تايپ از فواصل گوناگوني بين كلمات استفاده مي شود، اين فاصله بايد ثابت باقي بماند.
۳. ۴. ۵ نشانه ي ضرب اعداد (×) يا نقطه اي بالاي خط است ولي نبايد از نقطه بالاي خط به عنوان ضربدر و نقطه روي خط به عنوان مميز در يك عبارت به طور همزمان استفاده شود.
۴. ۴. ۵ الصاق حروف به يك علامت واحد، براي ارايه ي اطلاعات درباره ي ماهيت كميت مورد نظر، اشتباه است. بنابراين MWe براي «مگاوات الكتريكي (توان)»، Vac براي «ولت ac» و kJt براي «كيلوژول حرارتي (انرژي)» قابل قبول نيستند. به همين دليل نبايد تلاشي صورت گيرد تا معادل هاي S۱ براي اختصارات «psia» و «psig» كه گهگاهي به جاي فشار مطلق (absolute) و پيمانه اي (gauge) به كار مي روند، ساخته شود. اگر شكي در مورد اين كه كدام فشار مد نظر بوده است، وجود داشته باشد، كيفيت كلمه ي فشار بايد مشخص شود. مثلاً:
«... در فشار پيمانه اي ۱۳ كيلو پاسكال»
يا «... در فشار مطلق ۱۳ كيلو پاسكال».
الحاقيه ج. ضرايب تبديل واحدها
۱. كليات
۱. ۱ ليست ضرايب تبديل واحد كه در اين الصاق آمده است، به منظور بيان تعريفي از واحدهاي اندازه گيري متفرقه به صورت يك ضريب عددي از واحدهاي S۱ مي باشد.
۲. ۱ ضرايب تبديل واحد به گونه اي ارايه شده اند كه براي استفاده در رايانه و انتقال الكترونيكي داده ها، انطباق پذير باشند. هر ضريب، به صورت عددي بزرگ تر از ۱ و كوچكتر از ۱۰ با شش رقم اعشار يا كمتر، نوشته شده است. بعد از اين عدد، حروف E (به نشانه ي توان) و در ادامه علامت منفي يا مثبت و دو عدد كه توان ۱۰ را بازگو مي كنند آمده است كه واحد اوليه بايد در اين ضريب ضرب شود تا به مقدار صحيح واحد مورد نظر دست يافت. مثلاً:
۰۲- E ۳.۵۲۳۹۰۷ يا ۱۰۲ × ۳.۵۲۳۹۰۷ يا ۰.۰۳۵۲۳۹
به طور مشابه:
۰۳+ E ۳.۳۸۶۳۸۹ يا ۱۰۲ × ۳.۳۸۶۳۸۹ يا ۳۳۸۶.۳۸۹
۳. ۱ ستاره (*) بعد از ششمين رقم اعشار، نشان گر اين است كه فاكتور تبديل واحد، دقيق است و بقيه ي اعداد صفر مي باشد. وقتي كمتر از شش رقم اعشار نشان داده شده است، دقت بيشتر تضمين شده نمي باشد.
۴. ۱ مثال هاي بيشتر در استفاده از جدول:
تبديل از
به
ضربدر
پوند – نيرو در فوت مربع
Pa
۰۱ + E ۴.۷۸۸۰۲۶
اينچ
M
۰۲ – *E ۲.۵۴۰۰۰۰
بنابراين:
Pa ۴۷.۸۸۰۲۶ = ۲ft/lbf ۱
(exactly) m۰.۰۲۵۴ = inch ۱
۲. ضرايب ليست نشده
۱. ۲ ضرايب تبديل واحد براي واحدهاي تركيبي كه در اين جا ليست نشده اند را به راحتي مي توان به ترتيب زير، با جايگزيني واحدهاي تبديل شده از اعداد داده شده در ليست، به دست آورد:
مثال: پيدا كردن ضريب تبديل واحد از s/lb.ft به s/kg.m:
۱) تبديل اول kg ۰.۴۵۳۵۹۲۴ to lb ۱
m ۰.۳۰۴۸ to ft ۱
۲) جايگزيني s/(m ۰.۳۰۴۸) × (kg ۰.۴۵۳۵۹۲۴)
kg.m/s ۰.۱۳۸۲۵۵ =
بنابراين ضريب تبديل واحد، ۰۱ – E ۱.۳۸۲۵۵ مي باشد.
جدول ج-۱. ضرايب تبديل واحد به واحدهاي S۱
تبديل از
به
ضربدر
Abampere
ampere (A)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۱ + E
Abcoulomb
coulomb(C)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۱ + E
Abfarad
farad(F)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹ + E
Abhenry
henry(H)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹ - E
Abmho
siemens (S)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹ + E
Abohm
ohm ()
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹ - E
Abvolt
volt (V)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۸ - E
acre(U.S.survey)
(۲square metre (m
۸۷۳ ۴.۰۴۶
۰۳ + E
ampere hour
coulomb (C)
*۰۰۰ ۳.۶۰۰
۰۳ + E
Are
(۲square metre (m
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۲ + E
atmosphere (standard)
pascal(Pa)
* ۲۵۰ ۱.۰۱۳
۰۵ + E
ستاره (*) بعد از ششمين رقم اعشار، نشان گر اين است كه ضريب تبديل واحد، دقيق است و بقيه ي اعداد صفر مي باشد. وقتي كمتر از شش رقم اعشار نشان داده شده است، دقت بيشتر تضمين شده نمي باشد.
(۲cm/kgf ۱ = technical) Atmosphere
pascal(Pa)
* ۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۴ + E
Bar
pascal(Pa)
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۵ + E
barrel (for petroleum, ۴۲ U.S. liquid gal)
(۳cubic metre (m
*۸۷۳ ۱.۵۸۹
۰۱ - E
British thermal unit (International Table)
joule (J)
۰۵۶ ۱.۰۵۵
۰۳+ E
British thermal unit (mean)
joule (J)
۸۷ ۱.۰۵۵
۰۳+ E
British thermal unit (thermochemical)
joule (J)
۳۵۰ ۱.۰۵۴
۰۳+ E
(F [] ۳۹) British thermal unit
joule (J)
۶۷ ۱.۰۵۹
۰۳+ E
(F [] ۵۹) British thermal unit
joule (J)
۸۰ ۱.۰۵۴
۰۳+ E
(F [] ۶۰) British thermal unit
joule (J)
۶۸ ۱.۰۵۴
۰۳+ E
F° .۲ft .h/ft. Btu (International Table)
(k, thermal conductivity)
Watt per metre Kelvin (W/m.k)
۷۳۵ ۱.۷۳۰
۰۰+ E
F° .۲ft .h/ft. Btu (thermochemical)
(k, thermal conductivity)
Watt per metre Kelvin (W/m.k)
۵۷۷ ۱.۷۲۹
۰۰+ E
F° .۲ft .h/in. Btu (International Table)
(k, thermal conductivity)
Watt per metre Kelvin (W/m.k)
۲۷۹ ۱.۴۴۲
۰۱- E
F° .۲ft .h/in. Btu (thermochemical)
(k, thermal conductivity)
Watt per metre Kelvin (W/m.k)
۳۱۴ ۱.۴۴۱
۰۱- E
F° .۲ft .s/in. Btu (International Table)
(k, thermal conductivity)
Watt per metre Kelvin (W/m.k)
۲۰۴ ۵.۱۹۲
۰۲+ E
F° .۲ft .s/in. Btu (thermochemical)
(k, thermal conductivity)
Watt per metre Kelvin (W/m.k)
۷۳۲ ۵.۱۸۸
۰۲+ E
Btu (International Table)/h
watt (W)
۷۱۱ ۲.۹۳۰
۰۱- E
Btu (thermochemical)/h
watt (W)
۷۵۱ ۲.۹۲۸
۰۱- E
Btu (thermochemical)/min
watt (W)
۲۵۰ ۱.۷۵۷
۰۱+ E
Btu (thermochemical)/s
watt (W)
۳۵۰ ۱.۰۵۴
۰۳+ E
۲ft/Btu (International Table)
(۲m/J) joule per square metre
۶۵۳ ۱.۱۳۵
۰۴+ E
۲ft/Btu (thermochemical)
(۲m/J) joule per square metre
۸۹۳ ۱.۱۳۴
۰۴+ E
h. ۲ft/(thermochemical)But
(۲m/W) watt per square metre
۴۸۱ ۳.۱۵۲
۰۰+ E
min. ۲ft/(thermochemical)But
(۲m/W) watt per square metre
۴۸۹ ۱.۸۹۱
۰۲+ E
s. ۲ft/(thermochemical)But
(۲m/W) watt per square metre
۸۹۳ ۱.۱۳۴
۰۴+ E
s. ۲in/(thermochemical)But
(۲m/W) watt per square metre
۲۴۶ ۱.۶۳۴
۰۶+ E
F° .۲ft ./h Btu (International Table)
(C, thermal conductance)
Watt per square metre kelvin
(k.۲m/W)
۲۶۳ ۵.۶۷۸
۰۰+ E
F° .۲ft ./h Btu (thermochemical)
(C, thermal conductance)
Watt per square metre kelvin
(k.۲m/W)
۴۶۶ ۵.۶۷۴
۰۰+ E
F° .۲ft ./s Btu (International Table)
Watt per square metre kelvin
(k.۲m/W)
۱۷۵ ۲.۰۴۴
۰۴+ E
F° .۲ft ./s Btu (thermochemical)
Watt per square metre kelvin
(k.۲m/W)
۸۰۸ ۲.۰۴۲
۰۴+ E
/lb Btu (International Table)
joule per kilogram (J/kg)
*۰۰۰ ۲.۳۲۶
۰۳+ E
/lb Btu (thermochemical)
joule per kilogram (J/kg)
۴۴۴ ۲.۳۲۴
۰۳+ E
F° ./lb Btu (International Table)
(c.heat capacity)
joule per kilogram kelvin (J/kg.k)
*۸۰۰ ۴.۱۸۶
۰۳+ E
F° ./lb Btu (thermochemical)
(c.heat capacity)
joule per kilogram kelvin (J/kg.k)
۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۳+ E
Caliber (inch)
Metre (m)
*۰۰۰ ۲.۵۴۰
۰۲- E
Calorie (International Table)
joule (J)
*۸۰۰ ۴.۱۸۶
۰۰+ E
Calorie(mean)
joule (J)
۰۲ ۴.۱۹۰
۰۰+ E
Calorie(thermochemical)
joule (J)
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۰+ E
(C[]۱۵) Calorie
joule (J)
۸۰ ۴.۱۸۵
۰۰+ E
(C[]۲۰) Calorie
joule (J)
۹۰ ۴.۱۸۱
۰۰+ E
Calorie(kilogram, International Table)
joule (J)
*۸۰۰ ۴.۱۸۶
۰۳+ E
Calorie(kilogram, mean)
joule (J)
۰۲ ۴.۱۹۰
۰۳+ E
Calorie(kilogram, thermochemical)
joule (J)
* ۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۳+ E
۲cm/( thermochemical) cal
(۲m/J) joule per square metre
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۴+ E
cal(International Table)/g
kg)/J) joule per kilogram
*۸۰۰ ۴.۱۸۶
۰۳+ E
cal(thermochemical)/g
kg)/J) joule per kilogram
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۳+ E
cal(International Table)/g.°C
kg.k)/J) joule per kilogram kelvin
*۸۰۰ ۴.۱۸۶
۰۳+ E
cal(thermochemical)/g.°C
kg.k)/J) joule per kilogram kelvin
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۳+ E
cal(thermochemical)/min
Watt (W)
۳۳۳ ۶.۹۷۳
۰۲- E
cal(thermochemical)/s
Watt (W)
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۰+ E
min.۲cm/( thermochemical)cal
(۲m/W) watt per square metre
۳۳۳ ۶.۹۷۳
۰۲+ E
s.۲cm/( thermochemical)cal
(۲m/W) watt per square metre
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۴+ E
cal(thermochemical)/cm.s.°C
(m.k/W) watt per metre kelvin
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۲+ E
(C[].) centimetre of mercury
Pascal(Pa)
۲۲ ۱.۳۳۳
۰۳+ E
(C[]۴) centimetre of water
Pascal(Pa)
۳۸ ۹.۸۰۶
۰۱+ E
centipoises
Pascal second(Pa.s)
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۳- E
centistokes
(s/۲m) metre squared per second
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۶- E
circular mil
(۲m) square metre
۰۷۵ ۵.۰۶۷
۱۰- E
Clo
(W/۲k,m) kelvin metre squared per watt
۷۱۲ ۲.۰۰۳
۰۱- E
Cup
(۳m) cubic metre
۸۸۲ ۲.۳۶۵
۰۴- E
Curie
becquerel (Bq)
*۰۰۰ ۳.۷۰۰
۱۰+ E
day(mean solar)
second (s)
۰۰۰ ۸.۶۴۰
۰۴+ E
day(sidereal)
second (s)
۴۰۹ ۸.۶۱۶
۰۴+ E
degree(angle)
radian (rad)
۳۲۹ ۱.۷۴۵
۰۲- E
(International Table) Btu/۲ft.h.F°
(R, thermal resistance)
(W/۲m.k) kelvin metre squared per watt
۱۰۲ ۱.۷۶۱
۰۱- E
(thermochemical) Btu/۲ft.h.F°
(R, thermal resistance)
(W/۳m.k) kelvin metre squared per watt
۲۸۰ ۱.۷۶۲
۰۱- E
Dyne
(N)newton
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۵- E
dyne. cm
Newton metre (N.m)
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۷- E
۲cm.dyne
Pascal (Pa)
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۱- E
Electronvolt
Joule (J)
۱۹ ۱.۶۰۲
۱۹- E
EMU of capacitance
(F)farad
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹+ E
EMU of current
(A)ampere
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۱+ E
EMU of electric potential
(V)volt
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۸- E
EMU of inductance
(H)henry
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹- E
EMU of resistance
()ohm
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹- E
Erg
(J)joule
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۷- E
s.۲cm/ erg
(۲m/W)watt per square metre
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۳- E
s/erg
(W)watt
* ۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۷- E
ESU of capacitance
farad (F)
۶۵۰ ۱.۱۱۲
۱۲- E
ESU of current
ampere(A)
۶ ۳.۳۳۵
۱۰- E
ESU of electric potential
volt(W)
۹ ۲.۹۹۷
۰۲+ E
ESU of inductance
henry(H)
۵۵۴ ۸.۹۸۷
۱۱+ E
ESU of resistance
ohm()
۵۵۴ ۸.۹۸۷
۱۱+ E
(۱۲-based on carbon ) faraday
coulomb(C)
۷۰ ۹.۶۴۸
۰۴+ E
(chemical) faraday
coulomb(C)
۵۷ ۹.۶۴۹
۰۴+ E
(physical) faraday
coulomb(C)
۱۹ ۹.۶۵۲
۰۴+ E
Fathom
metre(m)
۸ ۱.۸۲۸
۰۰+ E
fermi(femtometre)
metre(m)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۱۵- E
fluid ounce (U.S.)
(۲m) cubic metre
۳۵۳ ۲.۹۵۷
۰۵- E
Foot
(m)metre
*۰۰۰ ۳.۰۴۸
۰۱- E
foot (U.S. survey)
metre (m)
۰۰۶ ۳.۰۴۸
۰۱- E
(F°۳۹.
۲) foot of water
pascal(Pa)
۹۸ ۲.۹۸۸
۰۳+ E
۲ft
(۲m) square metre
*۳۰۴ ۹.۲۹۰
۰۲- E
(thermal diffusivity)h/۲ft
(s/۲m) metre squared per second
*۶۴۰ ۲.۵۸۰
۰۵- E
s/۲ft
(s/۲m) metre squared per second
*۳۰۴ ۹.۲۹۰
۰۲- E
(volume;section modulus)۳ft
(۲m) cubic metre
۶۸۵ ۲.۸۳۱
۰۲- E
min/۲ft
(s/۳m) cubic metre per second
۴۷۴ ۴.۷۱۹
۰۴- E
s/۳ft
(s/۳m) cubic metre per second
۶۸۵ ۲.۸۳۱
۰۲- E
(moment of section)۴ft
(۴m) metre to the fourth power
۹۷۵ ۸.۶۳۰
۰۳- E
ft.lbf
joule (J)
۸۱۸ ۱.۳۵۵
۰۰+ E
ft.lbf/h
watt (W)
۱۶۱ ۳.۷۶۶
۰۴- E
ft.lbf/min
watt (W)
۶۹۷ ۲.۲۵۹
۰۲- E
ft.lbf/s
watt (W)
۸۱۸ ۱.۳۵۵
۰۰+ E
ft.poundal
joule (J)
۰۱۱ ۴.۲۱۴
۰۲- E
(g) free fall, standard
(۲s/m)metre per second squared
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۰+ E
ft/h
s)/m)metre per second
۶۶۷ ۸.۴۶۶
۰۵- E
ft/min
s)/m)metre per second
۰۰۰ ۵.۰۸۰
۰۳- E
ft/s
s)/m)metre per second
۰۰۰ ۳.۰۴۸
۰۱- E
۲s/ft
(۲s/m)metre per second squared
۰۰۰ ۳.۰۴۸
۰۱- E
Footcandle
lux (lx)
۳۹۱ ۱.۰۷۶
۰۱+ E
Footlambert
(۲m/cd)candela per square metre
۲۵۹ ۳.۴۲۶
۰۰+ E
Gal
(۲s/m)metre per second squared
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۲- E
gallon (Canadian liquid)
(۳m) cubic metre
۰۹۰ ۴.۵۴۶
۰۳- E
gallon (U.K. liquid)
(۳m) cubic metre
۰۹۲ ۴.۵۴۶
۰۳- E
gallon (U.S. dry)
(۳m) cubic metre
۸۸۴ ۴.۴۰۴
۰۳- E
gallon (U.S. liquid)
(۳m) cubic metre
۴۱۲ ۳.۷۸۵
۰۳- E
gal(U.S. liquid)/day
(s/۳m) cubic metre per second
۲۶۴ ۴.۳۸۱
۰۸- E
gal(U.S. liquid)/min
(s/۳m) cubic metre per second
۰۲۰ ۶.۳۰۹
۰۵- E
gal(U.S. liquid)/hp.h
(SFC, specific fuel consumption)
(J/۳m) cubic metre per joule
۰۸۹ ۱.۴۱۰
۰۹- E
Gamma
tesla (T)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۹- E
Gauss
tesla (T)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۴- E
Gilbert
ampere(A)
۷۴۷ ۷.۹۵۷
۰۱- E
Grad
degree (angular)
*۰۰۰ ۹.۰۰۰
۰۱- E
Grad
radian (rad)
۷۹۶ ۱.۵۷۰
۰۲- E
Gram
kilogram (kg)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۳- E
۳cm/g
(۳m/kg) kilogram per cubic metre
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۳+ E
۲cm/gram-force
pascal(Pa)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۱+ E
Hectare
(۲m) square metre
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۴+ E
(s/lbf.ft ۵۵۰) horsepower
watt (W)
۹۹۹ ۷.۴۵۶
۰۲+ E
horsepower(electric)
watt (W)
*۰۰۰ ۷.۴۶۰
۰۲+ E
horsepower (metric)
watt (W)
۹۹ ۷.۳۵۴
۰۲+ E
horsepower (water)
watt (W)
۴۳ ۷.۴۶۰
۰۲+ E
horsepower (U.k.)
watt (W)
۰ ۷.۴۵۷
۰۲+ E
hour (mean solar)
second (s)
۰۰۰ ۳.۶۰۰
۰۳+ E
hour (sidereal)
second (s)
۱۷۰ ۳.۵۹۰
۰۳+ E
hundredweight (long)
kilogram (kg)
۲۳۵ ۵.۰۸۰
۰۱+ E
hundredweight (short)
kilogram (kg)
۹۲۴ ۴.۵۳۵
۰۱+ E
lnch
metre (m)
*۰۰۰ ۲.۵۴۰
۰۲- E
(F []۳۲) inch of mercury
pascal(Pa)
۳۸ ۳.۳۸۶
۰۳+ E
(F []۶۰) inch of mercury
pascal(Pa)
۸۵ ۳.۳۷۶
۰۳+ E
(F []۳۹.
۲) inch of water
pascal(Pa)
۸۲ ۲.۴۹۰
۰۲+ E
(F []۶۰) inch of water
pascal(Pa)
۴ ۲.۴۸۸
۰۲+ E
۲in
(۲m) square metre
۶۰۰ ۶.۴۵۱
۰۴- E
(volume; section modulus)۳in
(۳m) cubic metre
۷۰۶ ۱.۶۳۸
۵- E
min/۲in
(s/۳m)cubic metre per second
۱۷۷ ۲.۷۳۱
۰۷- E
(moment of section)۴in
(۴m) metre to the fourth power
۳۱۴ ۴.۱۶۲
۰۷- E
in/s
Metre per second(m/s)
*۰۰۰ ۲.۵۴۰
۰۲- E
۲s/in
(۲s/m) metre per second squared
*۰۰۰ ۲.۵۴۰
۰۲- E
kilocalorie (International Table)
(J)joule
*۸۰۰ ۴.۱۸۶
۰۳+ E
kilocalorie (mean)
(J)joule
۰۲ ۴.۱۹۰
۰۳+ E
kilocalorie (thermochemical)
(J)joule
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۳+ E
kilocalorie (thermochemical)/min
watt (W)
۳۳۳ ۶.۹۷۳
۰۱+ E
kilocalorie (thermochemical)/s
watt (W)
*۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۳+ E
kilogram-force(kgf)
newton (N)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۰+ E
kgf.m
newton metre (N.m)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۰+ E
(mass)m/۲s.kgf
Kilogram (kg)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۰+ E
۲cm/kgf
pascal(Pa)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۴+ E
۲m/kgf
pascal(Pa)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۰+ E
۲mm/kgf
pascal(Pa)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۶+ E
km/h
metre per second (m/s)
۷۷۸ ۲.۷۷۷
۰۱- E
kilopond
newton(N)
*۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۰+ E
kw.h
joule (J)
*۰۰۰ ۳.۶۰۰
۰۶+ E
(lbf ۱۰۰۰) kip
Newton (N)
۲۲۲ ۴.۴۴۸
۰۳+ E
(ksi)۲in/kip
pascal(Pa)
۷۵۷ ۶.۸۹۴
۰۶+ E
knot(international)
metre per second (m/s)
۴۴۴ ۵.۱۴۴
۰۱- E
Lambert
(۲m/cd) candela per square metre
* عددي پي/۱
۰۴+ E
Lambert
(۲m/cd) candela per square metre
۰۹۹ ۳.۱۸۳
۰۳+ E
Langley
(۲m/J) joule per square metre
۰۰۰ ۴.۱۸۴
۰۴+ E
(moment of inertia)۲ft.lb
(۳kg. m) kilogram metre squared
۰۱۱ ۴.۲۱۴
۰۲- E
(moment of inertia)۲in.lb
(۲kg. m) kilogram metre squared
۳۹۷ ۲.۹۲۶
۰۴- E
lb/ft.h
pascal second (Pa.s)
۷۸۹ ۴.۱۳۳
۰۴- E
lb/ft s
pascal second (Pa.s)
۱۶۴ ۱.۴۸۸
۰۰+ E
۲ft/lb
(۲kg/ m) kilogram per squared metre
۴۲۸ ۴.۸۸۲
۰۰+ E
۳ft/lb
(۳kg/ m) kilogram per cubic metre
۸۴۶ ۱.۶۰۱
۰۱+ E
lb/gal (U.K.liquid)
(۳kg/ m) kilogram per cubic metre
۶۳۳ ۹.۹۷۷
۰۱+ E
lb/gal (U.S.liquid)
(۳kg/ m) kilogram per cubic metre
۲۶۴ ۱.۱۹۸
۰۲+ E
lb/h
kilogram per second (kg/s)
۹۷۹ ۱.۲۵۹
۰۴- E
lb/hp.h (SFC, specific fuel consumption)
kilogram per joule (kg/J)
۶۵۹ ۱.۶۸۹
۰۷- E
۳in/lb
(۳kg/ m) kilogram per cubic metre
۹۹۰ ۲.۷۶۷
۰۴+ E
lb/min
kilogram per second (kg/s)
۸۷۳ ۷.۵۵۹
۰۳- E
lb/s
kilogram per second (kg/s)
۹۲۴ ۴.۵۳۵
۰۱- E
۳yd/lb
(۳kg/ m) kilogram per cubic metre
۷۶۴ ۵.۹۳۲
۰۱- E
lbf .ft
newton metre (N.m)
۸۱۸ ۱.۳۵۵
۰۰+ E
lbf .ft/in
newton metre per metre (N.m/m)
۸۶۶ ۵.۳۳۷
۰۱- E
lbf .in
newton metre (N.m)
۸۴۸ ۱.۱۲۹
۰۱- E
lbf .in/in
newton metre per metre (N.m/m)
۲۲۲ ۴.۴۴۸
۰۰+ E
۲ft/lbf s
pascal second (Pa.s)
۰۲۶ ۴.۷۸۸
۰۱+ E
lbf .ft
newton per metre (N/m)
۳۹۰ ۱.۴۵۹
۰۱+ E
۳ft/lbf
pascal(Pa)
۰۲۶ ۴.۷۸۸
۰۱+ E
lbf .in
newton per metre (N/m)
۲۶۸ ۱.۷۵۱
۰۲+ E
(psi) ۲in/lbf
pascal(Pa)
۷۵۷ ۶.۸۹۴
۰۳+ E
Lbf/lb (thrust/weight (mass) ratio)
newton per kilogram (N/kg)
۶۵۰ ۹.۸۰۶
۰۰+ E
light year
metre (m)
۵۵ ۹.۴۶۰
۱۵+ E
Litre
(۳m) cubic metre
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۳- E
Maxwell
weber (Wb)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۸- E
Mho
Siemens(S)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۰+E
Microinch
metre(m)
*۰۰۰ ۲.۵۴۰
۰۸- E
Micron
metre(m)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۶- E
Mil
metre(m)
*۰۰۰ ۲.۵۴۰
۰۵- E
mile (international)
metre(m)
*۳۴۴ ۱.۶۰۹
۰۳+ E
mile (statute)
metre(m)
۳ ۱.۶۰۹
۰۳+ E
mile (U.S. survey)
metre(m)
۳۴۷ ۱.۶۰۹
۰۳+ E
mile (international nautical)
metre(m)
*۰۰۰ ۱.۸۵۲
۰۳+ E
mile (U.K. nautical)
metre(m)
*۱۸۴ ۱.۸۵۳
۰۳+ E
mile (U.S. nautical)
metre(m)
*۰۰۰ ۱.۸۵۲
۰۳+ E
(international)۲mi
(۲m) square metre
۹۸۸ ۲.۵۸۹
۰۶+ E
(U.S. survey)۲mi
(۲m) square metre
۹۸۸ ۲.۵۸۹
۰۶+ E
mi/h(international)
(m/s)metre per second
*۴۰۰ ۴.۴۷۰
۰۱- E
mi/h (international)
kilometre per hour (km/h)
*۳۴۴ ۱.۶۰۹
۰۰+ E
mi/min (international)
(m/s)metre per second
*۲۴۰ ۲.۶۸۲
۰۱+ E
mi/s (international)
(m/s)metre per second
*۳۴۴ ۱.۶۰۹
۰۳+ E
Millibar
pascal(Pa)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۲+ E
(C[].)millimeter of mercury
pascal(Pa)
۲۲ ۱.۳۳۳
۰۲+ E
minute (angle)
radian (rad)
۸۸۲ ۲.۹۰۸
۰۴- E
minute (mean solar)
second (s)
۰۰۰ ۶.۰۰۰
۰۱+ E
minute (sidereal)
second (s)
۶۱۷ ۵.۹۸۳
۰۱+ E
month (mean calendar)
second (s)
۰۰۰ ۲.۶۲۸
۰۶+ E
Oersted
ampere per metre (A/m)
۷۴۷ ۷.۹۵۷
۰۱+ E
ohm centimeter
ohm metre (.m)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۲- E
ohm circular-mil per ft
(m/۲mm.) ohm millimetre squared per metre
۴۲۶ ۱.۶۶۲
۰۳- E
ounce(avoirdupois)
Kilogram(kg)
۹۵۲ ۲.۸۳۴
۰۲- E
ounce(troy or apothecary)
Kilogram(kg)
۳۴۸ ۳.۱۱۰
۰۲- E
ounce (U.K. fluid)
(۳m) cubic metre
۳۰۷ ۲.۸۴۱
۰۵- E
ounce (U.S. fluid)
(۳m) cubic metre
۳۵۳ ۲.۹۵۷
۰۵- E
ounce-force
newton(N)
۱۳۹ ۲.۷۸۰
۰۱- E
ozf.in
newton metre(N.m)
۵۵۲ ۷.۰۶۱
۰۳- E
oz(avoirdupois)/gal(U.K. liquid)
(۲m/kg) kilogram per cubic metre
۰۲۱ ۶.۲۳۶
۰۰+ E
oz(avoirdupois)/gal(U.S. liquid)
(۳m/kg) kilogram per cubic metre
۱۵۲ ۷.۴۸۹
۰۰+ E
۳in/(avoirdupois)oz
(۲m/kg) kilogram per cubic metre
۹۹۴ ۱.۷۲۹
۰۳+ E
۳ft/(avoirdupois)oz
(۳m/kg) kilogram per cubic metre
۵۱۷ ۳.۰۵۱
۰۱- E
۳yd/(avoirdupois)oz
(۳m/kg) kilogram per cubic metre
۵۷۵ ۳.۳۹۰
۰۲- E
Parsec
metre(m)
۶۷۸ ۳.۰۸۵
۱۶+ E
Pennyweight
kilogram(kg)
۱۷۴ ۱.۵۵۵
۰۳- E
(C[]۰)perm
(۲m.s.Pa/kg) kilogram per pascal second metre squared
۳۵ ۵.۷۲۱
۱۱- E
(C[]۲۳)perm
(۲m.s.Pa/kg) kilogram per pascal second metre squared
۲۵ ۵.۷۴۵
۱۱- E
(C[]۰)perm.in
(m.s.Pa/kg) kilogram per pascal second metre
۲۲ ۱.۴۵۳
۱۲- E
(C[]۲۳)perm.in
(m.s.Pa/kg) kilogram per pascal second metre
۲۹ ۱.۴۵۹
۱۲- E
Phot
(۲m/lm) lumen per square metre
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۴+ E
pint(u.s. dry)
(۳m) cubic metre
۱۰۵ ۵.۵۰۶
۰۴- E
pint(U.S. liquid)
(۳m) cubic metre
۷۶۵ ۴.۷۳۱
۰۴- E
poise(absolute viscosity)
pascal second (Pa.s)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۱- E
pound(lb avoirdupois)
kilogram(kg)
۹۲۴ ۴.۵۳۵
۰۱- E
pound(troy or apothecary)
kilogram(kg)
۴۱۷ ۳.۷۳۲
۰۱- E
Poundal
newton (N)
۵۵۰ ۱.۳۸۲
۰۱- E
۲ft/pounda
pascal (Pa)
۱۶۴ ۱.۴۸۸
۰۰+ E
۲ft/poundal.s
pascal second(Pa.s)
۱۶۴ ۱.۴۸۸
۰۰+ E
pound-force (lbf)
newton (N)
۲۲۲ ۴.۴۴۸
۰۰+ E
quart (U.S.dry)
(۲m)cubic metre
۲۲۱ ۱.۱۰۱
۰۳- E
quart (U.S.liquid)
(۲m)cubic metre
۵۲۹ ۹.۴۶۳
۰۴- E
rad(radiation dose absorbed)
gray (GY)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۲- E
Rem
sievert (Sv)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۲- E
Rhe
(s.Pa/۱) per pascal second۱
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۱+ E
Roentgen
coulomb per kilogram (C/kg)
۲.۵۸
۰۴- E
second (angle)
radian (rad)
۱۳۷ ۴.۸۴۸
۰۶- E
second (sidereal)
second (s)
۶۹۶ ۹.۹۷۲
۰۱- E
Slug
kilogram (kg)
۳۹۰ ۱.۴۵۹
۰۱+ E
slug/ft.s
Pascal second (Pa.s)
۰۲۶ ۴.۷۸۸
۰۱+ E
۳ft/slug
(۳m/kg) kilogram per cubic metre
۷۸۸ ۵.۱۵۳
۰۲+ E
Statampere
ampere (A)
۶۴۰ ۳.۳۳۵
۱۰- E
statcoulomb
coulomb (C)
۶۴۰ ۳.۳۳۵
۱۰- E
Statfarad
farad(F)
۶۵۰ ۱.۱۱۲
۱۲- E
Stathenry
henry(H)
۵۵۴ ۸.۹۸۷
۱۱+ E
Statmho
siemens (S)
۶۵۰ ۱.۱۱۲
۱۲- E
Statohm
ohm ()
۵۵۴ ۸.۹۸۷
۱۱+ E
Statvolt
volt(V)
۹۲۵ ۲.۹۹۷
۰۲+ E
Stere
(۳m) cubic metre
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۰+ E
Stilb
(۲m/cd) candela per square metre
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۴+ E
stokes (kinematic viscosity)
(s/۲m) metre squared per second
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۴- E
Therm
joule (J)
۰۵۶ ۱.۰۵۵
۰۸+ E
ton (assay)
kilogram (kg)
۶۶۷ ۲.۹۱۶
۰۲- E
(lb ۲۴۰ ۲ long,) ton
kilogram (kg)
۰۴۷ ۱.۰۱۶
۰۳+ E
ton (metric)
kilogram (kg)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۳+ E
ton (nuclear equivalent of TNT)
joule(J)
۴.۱۸۴
۰۹+ E
ton (refrigeration)
watt (W)
۸۰۰ ۳.۵۱۶
۰۳+ E
ton (register)
(۳m) cubic metre
۶۸۵ ۲.۸۳۱
۰۰+ E
(lb ۲۰۰۰ short,) ton
kilogram (kg)
۸۴۷ ۹.۰۷۱
۰۲+ E
۳yd/(long)ton
(۲m/kg) kilogram per cubic metre
۹۳۹ ۱.۳۲۸
۰۳+ E
ton (short)/h
kilogram per second (kg/s)
۹۵۸ ۲.۵۱۹
۰۱- E
(lbf ۲۰۰۰) ton-force
newton (N)
۴۴۴ ۸.۸۹۶
۰۳+ E
Tone
kilogram(kg)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۳+ E
(C[] ۰ mm Hg,) torr
pascal (Pa)
۲۲ ۱.۳۳۳
۰۲+ E
unit pole
weber (Wb)
۶۳۷ ۱.۲۵۶
۰۷- E
W.h
joule (J)
*۰۰۰ ۳.۶۰۰
۰۳+ E
W.s
joule (J)
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۰+ E
۲cm/W
(۲m/W) watt per square metre
*۰۰۰ ۱.۰۰۰
۰۴+ E
۲in/W
(۲m/W) watt per square metre
۰۰۳ ۱.۵۵۰
۰۳+ E
Yard
(m) metre
*۰۰۰ ۹.۱۴۴
۰۱- E
۲yd
(۳m) square metre
۲۷۴ ۸.۳۶۱
۰۱- E
۳yd
(۳m) cubic metre
۵۴۹ ۷.۶۴۵
۰۱- E
min/۳yd
(s/۳m) cubic metre per second
۲۵۸ ۱.۲۷۴
۰۲- E
year (calendar)
second (s)
۶۰۰ ۳.۱۵۳
۰۷+ E
year (sidereal)
second (s)
۸۱۵ ۳.۱۵۵
۰۷+ E
year (tropical)
second (s)
۶۹۳ ۳.۱۵۵
۰۷+ E
جدول ج-۲. فرمول هاي تبديل واحدهاي دما
تبديل از
به
ضربدر
درجه ي سلسيوس (C°t)
درجه ي كلوين (tK)
۲۷۳.۱۵ + C°t = tK
درجه ي فارنهايت (F°t)
درجه ي سلسيوس (C°t)
۱.۸/(۳۲ - F°t) = C°t
درجه ي فارنهايت (F°t)
درجه ي كلوين(tK)
۱.۸/(۴۵۹.۶۷ + F°t) = tK
درجه ي كلوين(tK)
درجه ي سلسيوس(C°t)
۲۷۳.
۱۵ - tK = C°t
درجه ي رانكلين (R°t)
درجه كلوين (tK)
۱.۸/ R°t = tK
الحاقيه د. زمان هماهنگ جهاني
۱. هم اكنون به عنوان ساعت استاندارد جهاني پذيرفته شده، زمان هماهنگ جهاني ((
۲۲)UTC) جايگزين زمان ميانه ي گرينويچ ((
۲۳)GMT) شده است. UTC پايه ي زمان بسياري از كشورهاست و همچنين زماني است كه در هواپيمايي جهاني به كار مي رود. ارگان هايي همچون كنفرانس كل اوزان و مقياس ها ((
۲۴)CGPM)، كارگروه مشورتي راديوي جهاني ((
۲۵)CCIR) و كنفرانس مديريت جهاني راديو ((
۲۶)WARC)، استفاده از UTC را پيشنهاد كرده اند.
۲. اساس تمامي ساعت ها، زمان چرخش ظاهري خورشيد است كه كميتي است متغير و وابسته به عواملي همچون محل اندازه گيري روي زمين. مقدار متوسط اين زمان كه براساس اندازه گيري در نقاط مشخصي از زمين حاصل مي شود، به عنوان زمان جهاني شناخته مي شود.
مقياس زماني ديگري كه بر پايه ي تعريف ثانيه مي باشد، به عنوان زمان اتمي جهاني ((
۲۷)TAI) شناخته مي شود. تلفيقي از اين دو مقياس، UTC را به دست مي دهد كه شامل TAI اصلاح شده عنداللزوم با استفاده از پرش ثانيه، جهت كسب تخمين تقريبي (هميشه بين ۵/۰ ثانيه) از زمان جهاني مي باشد.
الحاقيه هـ . نمايش تاريخ و ساعت به صورت تمام عددي
۱. مقدمه
استانداردهاي ۲۰۱۴ و ۳۳۰۷ سازمان جهاني استانداردسازي (ISO) دستورالعمل هاي مربوط به نوشتن تاريخ و زمان به صورت تمام عددي را مشخص كرده است كه ايكائو در اسنادش از آن ها استفاده مي كند.
۲. ارايه ي تاريخ
وقتي تاريخ به صورت تمام عددي ارايه مي شود، ايزو ۲۰۱۴ تصريح مي كند كه بايد از تركيب روز – ماه – سال استفاده شود. المان هاي تاريخ بايد شامل موارد زير باشد:
چهار رقم براي ارائه سال مگر اين كه در صورت عدم امكان روز ابهام، ارقام قرن ممكن است حذف شود. در دوره ي آشنايي با فرمت جديد، استفاده از اعداد قرن موجب آشكارسازي ترتيب جديد المان هاي مورد استفاده خواهد شد؛
دو رقم براي ارائه ماه؛
دو رقم براي ارائه روز.
جايي كه خواسته شود جهت تسهيل فهم تصويري، المان ها از هم جدا شوند، فقط از يك فاصله يا خط فاصله بايد استفاده شود. به عنوان مثال ۲۵ آگوست ۱۹۸۳ (۳/۶/۱۳۶۲) به صورت زير نوشته مي شود:
۱۹۸۳۰۸۲۵ يا ۸۳۰۸۲۵
۲۵-۰۸-۱۹۸۳ يا ۲۵-۰۸-۸۳
يا ۲۵ ۰۸ ۱۹۸۳ يا ۲۵ ۰۸ ۸۳
تأكيد مي شود كه ترتيب ايزو تنها در صورتي بايد به كار رود كه مقصود، استفاده ارايه ي تمام عددي مي باشد. در صورت نياز ممكن است كماكان از ارايه ي تلفيقي اعداد و حروف استفاده شود (مثل ۱۹۸۳ August ۲۵-۳۳/۶/۱۳۶۲).
۳. ارايه ي زمان
۱. ۳ جايي كه زمان روز به صورت تمام عددي نوشته مي شود، ايزو ۳۳۰۷ تصريح مي كند كه ترتيب ثانيه – دقيقه – ساعت بايد به كار رود.
۲. ۳ ساعت بايد توسط دو عدد از ۰۰ تا ۲۳ در سيستم ۲۴ ساعته ارايه شود و ممكن است بعد از آن كسري اعشاري از ساعت و يا به جاي آن، دقيقه و ثانيه آورده شود. جايي كه از كسر اعشاري ساعت استفاده مي شود، بايد از مميز معمولي اعشاري استفاده شود و به دنبال آن تعداد ارقام لازم جهت تأمين صحت مورد نياز مي آيد.
۳. ۳ دقيقه نيز بايد به همين ترتيب با دو رقم از ۰۰ تا ۵۹ ارايه شود و به دنبال آن يا كسري اعشاري از دقيقه يا به جاي آن، ثانيه مي آيد.
۴. ۳ ثانيه ها نيز بايد با دو رقم از ۰۰ تا ۵۹ و در صورت نياز به دنبال آن كسري اعشاري از ثانيه مي آيد.
۵. ۳ جايي كه لازم است، جهت تسهيل فهم تصويري، بايد براي جداسازي ساعت، دقيقه و ثانيه از دو نقطه (:) استفاده شود. مثلاً ساعت ۳ و ۲۰ دقيقه و ۱۸ ثانيه ي بعد از ظهر به صورت زير نوشته مي شود:
۱۵۲۰۱۸ يا ۱۵:۲۰:۱۸ در ساعت، دقيقه و ثانيه
يا ۳. ۱۵۲۰ يا ۳. ۱۵:۲۰ در ساعت، دقيقه و كسر اعشاري
دقيقه
يا ۳۳۸. ۱۵ در ساعت و كسر اعشاري ساعت.
۴. تركيب گروه هاي زمان و تاريخ
در صورت لزوم اين طريقه ارايه ي جهت نوشتن تاريخ و زمان به طور يكنواخت و در كنار هم تهيه شده است. در اين موارد، بايد المان ها به ترتيب ثانيه – دقيقه – ساعت – روز – ماه – سال آورده شوند. شايد هميشه تمامي المان ها مورد نياز نباشند؛ مثلاً در يك كاربرد نمونه ممكن است، تنها المان هاي دقيقه – ساعت – روز به كار روند.
مصوب 1392/03/19 هیات وزیران
هیات وزیران در جلسه مورخ 1392/3/19 بنا به پیشنهاد شماره 02/100/15315 مورخ 1392/3/6 وزارت راه و شهرسازی و تایید وزارت امور خارجه و به استناد ماده واحده قانون اجازه تصویب مقررات فنی و قواعد مربوط به کنوانسیون هواپیمایی کشوری بین المللی (کنوانسیون شیکاگو) - مصوب 1356 - تصویب نمود:
سازمان هواپیمایی کشوری مجاز است ضمیمه (5) کنوانسیون شیکاگو تحت عنوان "واحدهای اندازه گیری مورد استفاده در عملیات هوایی و زمینی" را به شرح پیوست که به مهر "دفتر هیات دولت" تایید شده است اجرا نماید.
معاون اول رئیس جمهور
استانداردهای بین المللی و رویه های پیشنهادی برای واحدهای ابعادی در ارتباطات زمین - هوا اولین بار در شانزده آوریل 1948(1327/1/27) براساس ماده 37 کنوانسیون بین المللی هواپیمایی کشوری (شیکاگو-1944) توسط شورای ایکائو پذیرفته شده و به عنوان ضمیمه 5 کنوانسیون تهیه گردیده. آنها از تاریخ 15 سپتامبر 1948(1327/6/24) نافذ گردیده و از تاریخ 1 ژانویه 1949(1327/10/11) قابل اجرا اعلام شده است.
اعلام اختلاف عملکردها توجه کشورهای عضو ایکائو را به اجرای تعهدات شان طبق ماده 38 پیمان شیکاگو جلب مینماید که براساس آن هر کشور عضو باید هرگونه مغایرت قوانین ملی خود را با رویه ها و استانداردهای بین المللی موجود در این ضمیمه و تمامی اصلاحیه های آن، در صورت تاثیر مغایرت ها با رویه های پیشنهادی و اصلاحیه های آن بر ایمنی ناوبری هوایی، آن ها را به اطلاع ایکائو برسانند. به علاوه از کشورهای عضو دعوت به عمل میآید که ایکائو را به طور مستمر در جریان بروز هرگونه اختلاف عملکرد جدید و یا رفع مغایرت هایی که در گذشته اعلام نمودهاند قرار دهند. درخواست مختص به اعلام اختلاف عملکرد به مجرد اعمال هر یک از اصلاحات در این ضمیمه به کشورهای عضو ارسال خواهد شد.
انتشار اطلاعات. اطلاعات مربوط به برقراری، برچینش و تغییر در تجهیزات، سرویس ها و دستورالعمل هایی که عملیات هواگردها را تحت تاثیر قرار می دهد در استانداردها و رویه های پیشنهادی مندرج در این ضمیمه مقرر شده و میبایست بر طبق الزامات ضمیمه ی 15 ایکائو اطلاع رسانی و اجرا شوند.
یک ضمیمه از تمام یا قسمتی از بخش های زیر تشکیل شده است. هر آنچه در صورت ضرورت در هر ضمیمه مشاهده میگردد از وضعیت زیر برخوردار م. ب..
ج) تعاریف عباراتی که در استانداردها و رویه های توصیه شده به کار رفته اند و به خودی خود گویا نیستند زیرا معانی آورده شده در فرهنگ های لغت را نمی پذیرند. یک تعریف جایگاه مستقلی ندارد ولی بخش مهمی از استانداردها و رویه های توصیه ای به حساب می آیند که در آن ها به کار رفته اند زیرا یک تغییر در معنی آن عبارت، کل موضوع را تحت تاثیر قرار می دهد.
الف) پیش گفتار شامل موارد تاریخی و توضیحی که براساس فعالیت شورا بوده و دربرگیرنده ی مشروح الزامات کشورها در اجرای استانداردها و رویه های توصیه ای م. ب. که به دنبال کنوانسیون و قطعنامه تصویب می آیند.
16 آوریل 1948 (1327/1/27)
15سپتامبر 1948 (1327/6/24)
1 ژانویه 1949 (1327/10/11)
11 دسامبر 1951 (1330/9/20)
1 سپتامبر 1952 (1331/6/10)
تامین واحدهای یک جور در جدول ایکائو و جدول آبی مگر در مورد واحدهای اندازه گیری ارتفاعات، بلندی، بلندا و سرعت عمومی.
8 دسامبر 1961 (1340/9/17)
1 آوریل 1962 (1341/1/12)
1 ژوئیه 1964 (1343/4/10)
تغییر در عنوان ضمیمه و افزایش دامنه شمول برای پوشش همه جنبه های عملیات هوایی و زمینی، تامین سیستم واحدهای استاندارد براساس S1، تعیین واحدهای غیر S1 مجاز برای استفاده در هواپیمایی بین المللی کشوری، شرط انقضای استفاده از برخی واحدهای غیر S1
23 مارس 1979 (1358/1/3)
23 ژوئیه 1979 (1358/5/1)
25 نوامبر 1981 (1360/9/5)
27 فوریه 1984 (1362/12/8)
30 ژوئیه 1984 (1363/5/8)
22 نوامبر 1984 (1363/9/1)
24 نوامبر 1986 (1365/9/3)
19 آوریل 1987 (1366/1/30)
19 نوامبر 1987 (1366/8/28)
21 فوریه 2000 (1378/12/2)
17 ژوئیه 2000 (1379/5/26)
2 نوامبر 2000 (1379/8/11)
عبارات زیر که در استانداردها و رویه های توصیه شده در رابطه با واحدهای اندازه گیری در کلیه زمینه های عملیات بین المللی هوایی و زمینی هواپیمایی کشوری استفاده میشوند معانی زیر را خواهند داشت:
عبارت است از پرتوزائی، منبعی م. ب. که در هر ثانیه یک اتم از آن واپاشیده میشود.
کلوین (K) . واحدی درجه حرارت دما پویا ترو دینامیکی است که برابر 273.16/1 از درجه حرارت ترمودینامیکی نقطه ی سه گانه ی آب م. ب..
لیتر (L) . یک واحد حجمی محدود شده برای اندازه گیری مایعات و گازها که برابر با یک دسی متر مکعب م. ب.
لوکس (lx) . شدت روشنایی تولیدشده که توسط یک شار یک لومی به طور یکنواخت بر روی یک سطح باندازه یک متر مربع انتشار یافته است
متر (m) . مسافت طی شده توسط نور در خلاء در مدت 299792458/1 ثانیه م. ب..
مول (mol) . مقدار ماده از یک سیستم که حاوی ذرات بنیادین باندازه اتم های موجود در 012/0 کیلوگرم کربن 12 م. ب..
نکته ی مقدماتی - این ضمیمه شامل مشخصاتی جهت استفاده در سیستم های استاندارد واحدهای اندازه گیری در عملیات بین المللی هوایی و زمینی هواپیمایی کشوری م. ب.. این سیستم استاندارد واحدهای اندازه گیری براساس سیستم جهانی واحدها (S1) و واحدهای خاص غیر S1، که برای تطابق با ملزومات خاص هواپیمایی کشوری بین المللی لازم به نظر می رسند پایه ریزی شده است.
1. 1. 3 سیستم بین المللی واحدها توسط نشست عمومی اوزان و اندازه گیری) (1)CGPM) ایجاد و برقرار نگه داشته میشود. مشروط به تمهیدات 302 و 303 می بایستی به عنوان سیستم استاندارد واحدهای اندازه گیری برای کلیه جنبه های عملیات بین المللی هوایی و زمینی هواپیمایی کشوری مورد استفاده قرار گیرد.
نکته.- هدف از جدول 4-3 استانداردسازی واحدها (شامل پیش وندها) برای کمیت هایی است که مشترکاً در عملیات هوایی و زمینی به کار می روند. تمهیدات اصلی این ضمیمه جهت اعمال واحدهای مورد استفاده برای کمیت های لیست نشده م. ب..
2. 1 آغاز استانداردسازی بین المللی با نشست 15 کشور در سال 1870 در پاریس بر میگردد که منجر به پیدایش کنوانسیون بین المللی متریک در سال 1875 و تشکیل «دایره ی جهانی اوزان و مقیاس ها» شد. همچنین جهت رتق و فتق کلیه امور جهانی مربوط به سیستم متریک، کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر ((8)CGPM) تشکیل شد. در سال 1889، در اولین نشست کنفرانس اوزان و مقیاسها، الگوهای قدیمی متر و کیلوگرم به ترتیب به عنوان واحدهای استاندارد جهانی طول و جرم تعیین شدند. دیگر واحدها در نشست های بعدی مورد توافق قرار گرفتند و در دهمین نشست آن در سال 1954، کنفرانس اوزان و مقیاسها سیستم موجه و منسجم واحدها، براساس متر - کیلوگرم - ثانیه - آمپر (MKSA) را که قبلاً تدوین شده بود، قبول کرد و سپس کلوین را به عنوان واحد دما و شمع را به عنوان واحد شدت روشنایی به آن اضافه کرد. در یازدهمین کنفرانس اوزان و مقیاسها که در سال 1960 تشکیل شد 36 کشور شرکت کردند و نام سیستم جهانی واحدها ((9)S1) پذیرفته شد و قوانین پیشوندها، واحدهای تکمیلی و اشتقاقی و دیگر امور را تدوین کرد. بدین ترتیب خصوصیات منسجم برای واحدهای جهانی اندازه گیری برقرار شد. دوازدهمین کنفرانس اوزان و مقیاسها در سال 1964 برخی پالایش ها را در سیستم اعمال کرد و سیزدهمین کنفرانس اوزان و مقیاسها در سال 1967 دومین پالایش را انجام داد و نام واحد دما را به کلوین (K) تغییر داد و تعریف شمع را بازبینی کرد. چهاردهمین کنفرانس اوزان و مقیاسها در سال 1971 مول (mol) را به عنوان هفتمین واحد پایه ای اضافه کرد و نام پاسکال (Pa) را به عنوان واحد S1 برای فشار و تنش (نیوتن بر متر مربع) و زیمنس (5) را به عنوان واحد S1 برای هدایت الکتریکی، تایید کرد. در سال 1975، کنفرانس اوزان و مقیاسها بکرل (Bq) را به عنوان واحد فعالیت پرتوزایی و گری (Gy) را به عنوان واحد میزان جذب پذیرفت.
1. 2 در 20 می 1875 (1254/2/31) ، هفده کشور در جلسه ی نهایی «کنفرانس دیپلماتیک متریک» در پاریس، کنوانسیون متر، ((10)BIPM) را تشکیل داده اند. این کنوانسیون در 1921 اصلاح شد. دفاتر مرکزی کنوانسیون متر در نزدیکی پاریس است و هزینه ی حفظ آن توسط کشورهای عضو کنوانسیون متر تامین میشود. کار کنوانسیون متر عبارتست از تضمین یکسان سازی جهانی مقیاس های فیزیکی که مسئول موارد زیر است:
4. 2 با دید گسترش وظایف سپرده شده به BIPM، CIPM از سال 1927، تحت عنوان کارگروه های مشورتی، مجموعه هایی تشکیل داد تا به او در موضوعات ارجاعی جهت مطالعه و رایزنی، اطلاعاتی ارایه کند. این کارگروه های مشورتی که ممکن است متشکل از کارگروه های موقت یا دایم برای مطالعه موضوعات خاص باشد، مسئول هماهنگی کارهای بین المللی انجام شده در زمینه های مربوط به خود بوده و پیشنهاداتی در خصوص اصلاح تعاریف و مقادیر واحدها ارایه می کنند. به منظور تضمین یکسان سازی جهانی در واحدهای اندازه گیری، این کمیته ی جهانی در این خصوص مستقیماً عمل می کند یا پیشنهادهای برابر تصویب به کنفرانس کل می فرستد.
5. 2 کارگروه مشورتی دارای قوانین مشترک هستند. هر کمیته ی مشورتی که رئیسش معمولاً عضوی از CIPM است، متشکل از نماینده ای از تمام آزمایشگاه های مطالعات مقیاسی و موسسات تخصصی (که لیست آن ها توسط CIPM تهیه شده)، اعضای انفرادی گماشته شده توسط CIPM و نیز نماینده ی BIPM م. ب.. این کارگروه جلسات خود را در فواصل منظم برگزار می کنند؛ در حال حاضر 7 عدد از آن ها به شرح زیر وجود دارند:
1. کارگروه مشورتی الکتریسیته ((13)CCE)، تاسیس 1927.
2. کارگروه مشورتی نورسنجی و رادیومتری ((14)CCPR) که نام جدیدی است که در سال 1971 به کارگروه مشورتی نورسنجی، تاسیس 1933، داده شده. (در خلال سال های 1930 تا 1933، CCE موارد مربوط به نورسنجی را انجام می داد.)
3. کارگروه مشورتی دماسنجی ((15)CCT)، تاسیس1937.
4. کارگروه برای تعریف متر ((16)CCDM) تاسیس 1952.
5. کارگروه مشورتی برای تعریف ثانیه ((17)CCDS) تاسیس 1956.
6. کارگروه مشورتی برای استانداردهای اندازه گیری تشعشعات یونیزه ((18)CCEMRI) تاسیس 1958. از 1969 این کمیته ی مشورتی از 4 بخش تشکیل شده است:
7. کارگروه مشورتی برای واحدها ((19)CCU)، تاسیس 1964.
(این تالیف، گردآورنده ی مواد منتشره در مجلات علمی و فنی و کتاب ها، به علاوه ی کارهای خاص منتشره در قالب گزارشات دو نسخه ای، م. ب.).
6. 2 گاه گاه BIPM گزارشی مربوط به توسعه ی سیستم متریک در جهان منتشر می کند که دارای عنوان Les recents progress du Systems Metrique م. ب.. مجموعه ی Travoux et Memoires du Bureau International des Poids et Mesures (22 مجلد منتشر شده بین سال های 1881 تا 1966) در سال 1966 به دنبال تصمیم CIPM لغو گردید. از سال 1965 مجله ی بین المللی Metrologia که تحت حمایت CIPM تدوین میشود، مقالاتی در زمینه ی کارهای مهم تر انجام شده روی علم مقیاس ها در جهان منتشر کرده است که حاکی از پیشرفت روش های محاسباتی و استانداردها، واحدها و غیره به علاوه ی گزارشاتی مربوط به فعالیت ها تصمیمات و پیشنهادات مجموعه های مختلف خلق شده تحت کنوانسیون متر، م. ب..
سازمان بین المللی برای استانداردسازی ((20)ISO) یک فدراسیون جهانی از موسسات استانداردهای ملی است که اگرچه عضو BIPM نیستند ولی پیشنهاداتی برای استفاده از SI و دیگر واحدهای خاص ارایه می کنند. سند ایزو 1000 و پیشنهادات ایزو سری سندهای R31 ارایه گر جزییات کامل به کارگیری واحدهای S1 هستند. ایکائو رابطه ی خود با ایزو را در خصوص به کارگیری استاندارد واحدهای S1 در هواپیمایی، حفظ کرده است.
6. 1 مزایای S1 که حاصل از به کار بردن یک واحد منحصر به فرد برای هر کمیت فیزیکی است، متناظر با مزایایی است که حاصل از به کارگیری دسته علایم و اختصارهایی منحصر به فرد م. ب.. این علایم و اختصارها مانع از اغتشاشی است که از رویه های حاضر در نظام های مختلف، مثل استفاده از «b» برای واحد فشار «بار» و واحد سطح «بارن»، بر می خیزد.
8. 1 دیگر مزیت بزرگ S1 یکپارچگی آن است. ممکن است انتخاب واحدها به طور دلبخواه باشد ولی انتخاب مستقل یک واحد برای هر دسته از کمیت های قابل مقایسه ی دو طرفه، در کل منتج به ظهور فاکتورهای عددی متعددی در معادلات بین مقادیر عددی میشود. به هر حال انتخاب سیستمی از واحدها به طریقی که معادلات بین مقادیر عددی، شامل فاکتورهای عددی، شکل کاملاً یکسانی با معادلات متناظر بین مقادیر داشته باشند، ممکن و در عمل آسان تر است. سیستم واحدی که این گونه تعریف شده باشد، نسبت به سیستم کمیت ها و معادلات مورد نظر، یکپارچه به حساب می اید. معادلات بین واحدهای یک سیستم واحد یکپارچه، همانند فاکتورهای عددی، تنها شامل عدد 1 م. ب.. در یک سیستم یکپارچه حاصل یا خارج قسمت هر دو کمیت واحد، واحد کمیت حاصل است. مثلاً در هر سیستم یکپارچه، واحد سطح حاصل از واحد طول ضربدر واحد طول است، واحد سرعت حاصل تقسیم واحد طول بر واحد زمان است و واحد نیرو حاصل واحد جرم ضربدر واحد شتاب است.
نکته.- شکل ب-1 نشان گر ارتباط واحدهای S1 م. ب..
3. 2 در تعیین جرم توسط ترازوهای کفه ای و فنری از وزن استفاده میشود. در ترازوهای دو کفه ای، وقتی از یک وزنه ی استاندارد برای اندازه گیری جرم اجسام استفاده میشود، تاثیر مستقیم جاذبه روی دو جرم، خنثی میشود؛ ولی تاثیر غیرمستقیم آن روی شناوری هوا یا دیگر سیالات معمولاً خنثی نمی شود. در استفاده از یک ترازوی فنری، جرم به طور غیر مستقیم اندازه گرفته میشود، چرا که دستگاه به نیروی جاذبه پاسخ می دهد. چنین ترازوهایی را می توان با واحدهای جرم کالیبره کرد ولی به شرطی که در استفاده از آنها اختلاف در فشار جاذبه و اصلاحات شناوری، چشمگیر نباشد.
فاصله ی بین گروه ها باید تقریباً به اندازه ی حرف «ا» باشد و حتی اگر در تایپ از فواصل گوناگونی بین کلمات استفاده میشود، این فاصله باید ثابت باقی بماند. 3. 4. 5 نشانه ی ضرب اعداد (×) یا نقطه ای بالای خط است ولی نباید از نقطه بالای خط به عنوان ضربدر و نقطه روی خط به عنوان ممیز در یک عبارت به طور همزمان استفاده شود. 4. 4. 5 الصاق حروف به یک علامت واحد، برای ارایه ی اطلاعات درباره ی ماهیت کمیت مورد نظر، اشتباه است. بنابراین MWe برای «مگاوات الکتریکی (توان)»، Vac برای «ولت ac» و kJt برای «کیلوژول حرارتی (انرژی)» قابل قبول نیستند. به همین دلیل نباید تلاشی صورت گیرد تا معادل های S1 برای اختصارات «psia» و «psig» که گهگاهی به جای فشار مطلق (absolute) و پیمانه ای (gauge) به کار می روند، ساخته شود. اگر شکی در مورد این که کدام فشار مد نظر بوده است، وجود داشته باشد، کیفیت کلمه ی فشار باید مشخص شود. مثلاً: «... در فشار پیمانه ای 13 کیلو پاسکال» یا «... در فشار مطلق 13 کیلو پاسکال».
1. 1 لیست ضرایب تبدیل واحد که در این الصاق آمده است، به منظور بیان تعریفی از واحدهای اندازه گیری متفرقه به صورت یک ضریب عددی از واحدهای S1 م. ب..
3. 1 ستاره (*) بعد از ششمین رقم اعشار، نشان گر این است که فاکتور تبدیل واحد، دقیق است و بقیه ی اعداد صفر م. ب.. وقتی کمتر از شش رقم اعشار نشان داده شده است، دقت بیشتر تضمین شده نمیباشد.
بنابراین ضریب تبدیل واحد، 01 - E 1.38255 م. ب..
ستاره (*) بعد از ششمین رقم اعشار، نشان گر این است که ضریب تبدیل واحد، دقیق است و بقیه ی اعداد صفر م. ب.. وقتی کمتر از شش رقم اعشار نشان داده شده است، دقت بیشتر تضمین شده نمیباشد.
مقیاس زمانی دیگری که بر پایه ی تعریف ثانیه میباشد، به عنوان زمان اتمی جهانی ((27)TAI) شناخته میشود. تلفیقی از این دو مقیاس، UTC را به دست می دهد که شامل TAI اصلاح شده عنداللزوم با استفاده از پرش ثانیه، جهت کسب تخمین تقریبی (همیشه بین 5/0 ثانیه) از زمان جهانی م. ب..
الحاقیه ه-. نمایش تاریخ و ساعت به صورت تمام عددی
جایی که خواسته شود جهت تسهیل فهم تصویری، المان ها از هم جدا شوند، فقط از یک فاصله یا خط فاصله باید استفاده شود. به عنوان مثال 25 آگوست 1983 (1362/6/3) به صورت زیر نوشته میشود:
تاکید میشود که ترتیب ایزو تنها در صورتی باید به کار رود که مقصود، استفاده ارایه ی تمام عددی م. ب.. در صورت نیاز ممکن است کماکان از ارایه ی تلفیقی اعداد و حروف استفاده شود (مثل 1983 August 25-1362/6/33).
2. 3 ساعت باید توسط دو عدد از 00 تا 23 در سیستم 24 ساعته ارایه شود و ممکن است بعد از آن کسری اعشاری از ساعت و یا به جای آن، دقیقه و ثانیه آورده شود. جایی که از کسر اعشاری ساعت استفاده میشود، باید از ممیز معمولی اعشاری استفاده شود و به دنبال آن تعداد ارقام لازم جهت تامین صحت مورد نیاز میآید.
دریافت فایل پیدیاف
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
