تصویبنامه
اجازه ایجاد معاونت طب سنتی ایرانی - اسلامی به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با اصلاحات و الحاقات بعدی
مقدمه
اجازه ايجاد معاونت طب سنتي ايراني - اسلامي به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
مصوب 1392,02,28
با اصلاحات و الحاقات بعدي
تصميم نمايندگان ويژه رئيسجمهور در كارگروه احيا و توسعه نظام طب سنتي به استناد اصل يكصد و بيست و هفتم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به شرح زير براي اجرا ابلاغ ميشود:
۱ ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مجاز است به استناد تبصره (۳) ماده (۵۷) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوري اسلامي ايران ـ مصوب ۱۳۸۹ـ نسبت به ايجاد معاونت طب سنتي ايراني ـ اسلامي اقدام نمايد. معاون طب سنتي ايراني ـ اسلامي قائم مقام وزير در امور طب سنتي ايراني ـ اسلامي ميباشد.
۲ ـ كارگروه يادشده به شوراي عالي سياستگذاري طب سنتي ايراني ـ اسلامي تغييرنام و دبيرخانه آن در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (معاونت طب سنتي ايراني ـ اسلامي) ميباشد.
۳ ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مجاز است نسبت به ايجاد و راهاندازي دانشگاه علوم پزشكي طب سنتي ايراني ـ اسلامي اقدام نمايد.
۴ ـ سند توسعه طب سنتي ايراني ـ اسلامي به شرح متن پيوست كه تأييد شده به مهر دفتر هيئت دولت است، تعيين ميگردد. دستگاههاي اجرايي موظفند نسبت به اجراي تصميمات مربوط مطابق برنامه زمانبندي شده اقدام و نتيجه را هر سه ماه يكبار به دبيرخانه شورا گزارش نمايند.
معاون اول رئيسجمهور ـ محمدرضا رحيمي
سند توسعه طب سنتي ايراني ـ اسلاميمقدمه
طب سنتي ايران، ميراث گرانقدر بجاي مانده از تلاش حكيمانه، تحقيقات عالمانه و تجارب ارزشمند هزاران دانشمند و حكيم دورانهاي گذشته به ويژه دوران ۱۴۰۰ ساله تمدن اسلامي است كه نه تنها در دوران گذشته بلكه براي دنياي امروز و فردا نيز در اين درياي پهناور، گوهرهاي درخشان و ناسفته فراواني وجود دارد.
احياء طب سنتي با جمعآوري، طبقهبندي، بررسي و ارزيابي اين ميراث عظيم، نه تنها واپسگرائي نيست، بلكه گامي اساسي در دستيابي به دانش مستحكم و تأمين حداكثر سلامت براي آحاد مردم و بهرهگيريهاي رو به تزايد و پرثمر از اعتماد بنفس ملي برخاسته از اين حركت است.
اينك كه به ياري پروردگار، پس از سالهاي طولاني، بار ديگر دروازههاي ورود به عرصه قانونمند آموزش، پژوهش و ارائه خدمات طب سنتي به روي گروهي از فرهيختگان برگزيده ميهن اسلامي ما گشوده شده است، ضرورت ساماندهي جدّي ابعاد مختلف كاربرد طب سنتي در تمام مراحل آن بخوبي احساس ميشود لذا تدوين «منشور احياء و كاربرد طب سنتي» با چنين انگيزه و هدفي صورت ميگيرد.
چشم انداز و مأموريت
چشمانداز
معاونت طب سنتي ايران براي توسعه فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي در راستاي اسناد چشمانداز، ايران ۱۴۰۴ و براساس نقشه جامع علمي، تحقيقاتي كشور و با تكيه بر آموزههاي ارزشمند اسلامي و تاريخ افتخارآميز ايران زمين بر آن است كه از طريق هدايت، رهبري، برنامهريزي، پشتيباني و نظارت بر امور مربوط به پژوهش، آموزش و خدمات پزشكي در زمينه طب سنتي ايراني، بتواند ضمن احياي ميراث علمي و تاريخي مكتب پزشكي اسلامي ـ ايراني در سطح جهاني به ارتقاي جايگاه آن به عنوان شيوهاي جامع، جامعهنگر، مستند و كارآمد مبتني بر ارزشهاي اخلاقي در نظام سلامت دست يابد.
مأموريت :
دستيابي به چشمانداز معاونت طب سنتي ايران در راستاي تعالي جايگاه علمي كشـور و نيل به خـودباوري منطقي و علمي دانشـوران علوم پزشكـي و آحـاد جامعه در بخشهاي ششگانه پژوهش، آموزش، امور دارويي، خدمات تندرستي و درماني، فرهنگ عمومي و طب مكمّل مقدور خواهد بود به نحوي كه برآيند آن ضمن انگيزش روحيه جستجوگري و تقويت عزّت ملّي در عرصه علوم پزشكي، منجر به ارتقاي سطح سلامت در سطوح فردي و اجتماعي و شاخصهاي ملّي و بينالمللي مربوط به آن گردد:
پژوهش: شامل برنامهريزي، بسترسازي، هدايت، پيشنهاد، تدوين، تصويب و حمايت از پژوهشهاي بنيادي و كاربردي در راستاي تعميق دانش موجود است.
آموزش: دربرگيرنده بسترسازي، برنامهريزي، حمايت، هدايت و ارائه آموزشهاي مستمر در سطوح مختلف (دانشآموزي، دانشجويي و آحاد و جامعه) است.
امور دارو: برنامهريزي، هدايت، حمايت و نظارت بر توليد و تجارت داروهاي طب سنتي ايران و به ويژه داروهاي گياهي مبتني بر تضمين كيفي آنها را در بر ميگيرد.
خدمات تندرستي و درماني: بسترسازي، تدوين قوانين و الزامات و استانداردهاي مربوط، هماهنگي، حمايت و پشتيباني، نظارت براي ارائه خدمات تندرستي و درماني با استفاده از طب سنتي ايران و در تمامي ابعاد آن و با بهترين كيفيت را شامل ميشود.
فرهنگ عمومي: بسترسازي، برنامهريزي، هدايت و نظارت بر ابعاد مختلف فرهنگ عمومي در زمينه فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي براي ارتقاي جايگاه آن در نگرش و كاربرد مردمي آن را دربرخواهد داشت.
طب مكمل: شامل هدايت، نظارت، ساماندهي و تدوين چارچوبهاي قانوني امور مربوط به خدمات درماني براساس شيوههاي طب مكمل را شامل ميگردد.
ذينفعان طب سنتي ايران
ذينفعان طب ايراني:
الف. حوزههاي مختلف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
۱. معاونت سلامت
۲. سازمان غذا و دارو
۳. معاونت آموزشي
۴. معاونت تحقيقات و فنآوري
۵ . دانشگاههاي علوم پزشكي دستاندركار تربيت نيروهاي انساني
۶ . مراكز تحقيقاتي طب سنتي ايران و گياهان دارويي
ب . وزارت جهاد كشاورزي
ج . سازمان محيط زيست
د . وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي
ه . وزارت صنعت، معدن و تجارت
و . وزارت اقتصاد و دارايي
ز . وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري
ح . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي
ط . مجلس شوراي اسلامي
ي . شوراي عالي انقلاب فرهنگي
ك . سازمان تبليغات اسلامي
ل . سازمان نظام پزشكي جمهوري اسلامي ايران
م . رسانههاي مختلف ديداري و شنيداري به ويژه صدا و سيما
ن . فرهنگستان علوم پزشكي جمهوري اسلامي ايران
س . شهرداريها و شوراهاي شهر و روستا
ع. دانشجويان و فارغالتحصيلان رشتههاي مرتبط
ف . دستاندركاران ارائه خدمات طب سنتي ايران به مردم از جمله عطاريها
س . ساير سازمانهاي مردم نهاد (NGO) مرتبط با طب سنتي ايران
ق . شركتهاي دانشبنيان خصوصي و دانشگاهي
ر . عامه مردم
استراتژي طب سنتي ايران
فرصتها :
۱. باور قوي عامه مردم به فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي ايراني
۲. حمايت مسئولان ارشد نظام جمهوري اسلامي ايران از گسترش و تعميق فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي ايراني
۳. سند چشمانداز جمهوري اسلامي ايران
۴. نقشه جامع علمي سلامت
۵ . وجود اقليم متنوع سرزمين ايران و رستنيهاي متنوع آن در مقولهي گياهان دارويي
۶ . جايگاه ارزشمند كشور ايران در سطح منطقهاي و بينالمللي و نقش مكتب طب سنتي ايران در تقويت آن
۷. رويكرد به اشتغالزايي در سطح ملي
۸ . ارتباط علمي و فرهنگي با ساير مكاتب طب سنتي در جهان مانند طب آيرودا، طب آسيايي و طب چيني در گستره تاريخ
۹ . تأسيس رشتههاي مصوب دانشگاهها در عرصه طب ايراني (طب، داروسازي تغذيه ، پرستاري، طب عاميانه و تاريخ پزشكي طب سنتي ايران در حيطههاي تخصصي)
تهديدها :
۱. مقاومت فرهنگي بخشهايي از جامعه
۲. فقدان قوانين و آييننامههاي مربوط به نحوه حمايت و نظارت در عرصههاي ششگانه
۳. فقدان رديفهاي سازماني در نظام آموزش و پژوهش
۴. متوليان مختلف و ناهماهنگي اين متوليان در عرصههاي مختلف طب سنتي ايران
۵ . تبليغات كاذب و ادعاهاي واهي و سودجويي برخي از مدعيان در عرصه طب سنتي ايران و مكمل
۶ . تغييرات مكرر و سريع در مديريتها
۷. فقدان جايگاه مصرح و قانوني در اسناد بالادستي نظام
نقاط قوت :
۱. وجود منابع گران سنگ، مكتوب و مستند در زمينه طب سنتي ايران
۲. حضور پژوهشگران و نخبگان فرهيخته و برجسته در عرصه طب سنتي ايران
۳. علاقه روزافزون دانشپژوهان جوان به طب سنتي ايران
۴. در دسترس بودن دانش فني و امكانات لازم براي ارائه خدمات درماني مبتني بر طب سنتي ايران
۵ . رقابتي ـ اقتصادي بودن خدمات طب سنتي ايراني و مكمل در عرصه ارايه خدمات سلامت
۶ . كارآيي درمان با طب سنتي ايران
۷. بازنويسي و در دسترس قرار گرفتن بسياري از متون طب سنتي ايران
۸ . توانايي بالقوه اين طب در ارايه راهكارهاي درماني جديد
۹. وجود متخصصين و دانش تخصصي در سطوح بينالمللي در زمينه داروهاي مورداستفاده در طب سنتي ايران
۱۰. دسترسي به منابع مكتوب و بينظير در زمينههاي فرهنگ پزشكي، طب سنتي ايران، تاريخ و تمدن اسلامي
۱۱ . تأسيس رشتههاي مصوب دانشگاهي در عرصه طب سنتي ايران (طب و داروسازي تاريخ پزشكي در حيطههاي تخصصي) و دانشكدهها و مراكز تحقيقاتي مرتبط
۱۲. تأسيس معاونت طب سنتي ايران و مركز فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي در ساختار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
نقاط ضعف :
۱. كمبود نيروي انساني، كارآزموده و آكادميك
۲. كمبود داروهاي طب سنتي ايران
۳. فقدان شناخت تمام حيطههاي طب سنتي ايران
۴. كمبود نسخ تصحيح شده اصيل و به زبان روز در زمينههاي طب سنتي ايران
۵ . فقدان ادغام طب سنتي در نظام ارائه خدمات سلامت
۶ . فقدان ارتباط سازماندهي شده و قانوني با ساير حوزهها و سازمانهاي مرتبط
۷. فقدان جايگاه مصوب قانوني در ساختار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
۸ . فقدان سازماندهي قانوني و مؤثر عرصههاي ششگانه
۹. فقدان قوانين و آييننامههاي مصوب در زمينههاي مختلف طب سنتي ايراني و مكمل
۱۰. بودجههاي ناكافي و غيرمستمر در راستاي اهداف
۱۱. فقدان (عدم توليد) منابع مستند كافي به ساير زبانها مانند عربي و انگليسي در زمينه طب سنتي ايران براي توسعه و صدور اين دانش به جهان
۱۲. ضعف در پشتيباني كافي از علوم نوين تقويتكننده طب سنتي ايران
۱۳. فقدان يا كمبود مراكز تخصصي تحقيقاتي كارآمد در عرصههاي دارو، درمان و علوم نوين مرتبط
منشور احياء و كاربرد طب سنتي ايران
اصول كلي و بنيادهاي انديشه احياء و كاربرد طب سنتي ايران
اصل اول : تعهد و پايبندي به تمامي موازين شناخته شده حقوق بيمار و اخلاق پزشكي
۱. دريافت مطلوب و محترمانه خدمات سلامت، حق بيمار است.
● ارائه خدمات سلامت با هدف بازيابي، تأمين، حفظ و ارتقاء سلامت بيماران و گيرندگان خدمات طب سنتي
● احترام به شخصيت، ارزشها و اعتقادات بيمار و پرهيز از هرگونه تبعيض بر پايه دين، قوميت، زبان، نژاد و مواردي از اين دست
● اولويت منافع بيمار بر منافع ارائهكننده خدمات
● خوشروئي، دلسوزي، همدردي، درك نگرانيهاي بيمار و حوصله در شنيدن شكايات و خواستههاي او
● پرهيز از تحميل هرگونه درد و رنج قابل پيشگيري يا كاهش، در مراحل مختلف ارائه خدمات سلامت
● همكاري منطقي و محترمانه با ساير اعضاء تيم درمان در جهت فراهم كردن حداكثر تحقق نياز بيمار به خدمات سلامت
● محرمانه دانستن هر گونه اطلاعات شخصي يا پزشكي مربوط به بيمار در چارچوب قوانين اخلاق پزشكي
● انتقال اطلاعات لازم براي دستيابي بيمار به حداكثر سلامت به زبان قابل فهم براي او و نيز احساس مسئوليت نسبت به آموزش بيمار يا اطرافيان وي براي توانمندسازي آنها به منظور استمرار
مراقبتهاي سلامت لازم
● رفتار صادقانه و مؤدبانه و به موقع نسبت به گيرندگان خدمات سلامت و ارجاع بيمار به مركز و شيوه درماني مناسبتر و نيز انجام مشاوره براي انتخاب روش درماني مناسبتر و كاراتر در موارد خاص
● توجه خاص به گروههاي آسيبپذير همانند كودكان، زنان باردار و شيرده، سالمندان، معلولان، زندانيان، افراد بدون سرپرست و نيز بيماران با مشكلات رواني
● احترام به حق خودمختاري بيمار در چارچوب قوانين اخلاقي و كشوري
● مبادرت به درمانهاي فوري در مواقع اورژانس براساس موازين قانوني پزشكي و صرفنظر از امكان وصول هزينه
۲ ـ اطلاعرساني كافي و ضروري نيز حق بيمار است:
● بيان هزينه، پذيرش يا عدم پذيرش بيمه و آگاهسازي بيمار از دفعات و كيفيت مراجعات بعدي
● امكان آگاهي بيمار از تحصيلات، مسئوليتها، مراتب علمي و تجربي اعضاء تيم درمان
● اطلاعرساني به بيمار در زمينه روشهاي تشخيص و درمان در طب سنتي و نيز امكان استفاده از ساير شيوههاي طبي در صورت لزوم
● فراهم كردن امكان پاسخگوئي به سؤالات يا نگرانيهاي بيمار پس از آغاز درمان و در فواصل مراجعات
● اطلاع يافتن بيمار در مورد پرونده پزشكي خود با رعايت مصلحتهاي ويژه
● اگر بيمار از مراكز آموزشي خدمات دريافت ميكند اطلاعرساني در مورد حدود دفعات و چگونگي استفاده آموزشي از او در چارچوب حفظ حرمت افراد و حداقل مزاحمت براي وي از پيش بگونهاي شايسته.
۳. استقبال از نظارت، انتقاد منطقي و پيشنهادات مسئولين و همكاران
● پرهيز از هرگونه رفتار پنهاني و تهديدآميز كه مانع نظارت دستگاههاي مسئول يا امكان دادخواهي بيمار گردد.
● سعه صدر براي پذيرش راهنماييهاي منطقي يا روشهاي متفاوت با نظر ارائهكنندگان خدمات طب سنتي توسط همكاران و صاحبنظران و حتي خود بيماران
۴. مراعات موازين شناخته شده بهداشتي در ابعاد جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي
● فراهم كردن و پايبندي به كاربرد همه موازين ضروري بهداشتي به منظور پيشگيري از هرگونه زيانرساني به سلامت بيمار و گيرندگان خدمات و نيز صدمه زدن به سلامت محيط زيست
● مراعات شرايط موارد ضروري بر اساس موازين علمي روز
۵. رعايت شئونات حرفه پزشكي در محيط كار و جامعه
● پرهيز از هرگونه رفتار مغاير با جايگاه مقدس پزشكي در محيط كار و جامعه و ايجاد وهن فردي و حرفهاي
● پايبندي عملي به ظواهر محاسن اخلاقي و توصيههاي معاشرتي ديني
● پرهيز از ايجاد بياعتمادي و بدگويي صريح و مخرب نسبت به همكاران و جامعه پزشكي سنتي و كلاسيك و اقدام مناسب و قانوني در صورت اطلاع از فرايندهاي ناقض حقوق بيماران و جامعه
اصل دوم : تعهد به فقه پزشكي و رعايت امر نهي الهي بر اساس آموزههاي اسلامي
۱. قاعده ضمان طبيب
● ارائه خدمات پزشكي در چارچوب قاعده ضمان طبيب
● اخذ برائت براي موارد ضرورت به تناسب عرف زمان و مكان
۲. پرهيز از محرمات شرعي
● رعايت چارچوب موازين شرعي در تفاوت جنسيتها
● توجه به قاعده «ما جعل ا... فيما حرم شفاء» و حذف مُحَرّمات و ناپاكيها از داروها و خوردنيها در حد مقدور و در محدوده نفي عُسر و حَرج و نفي اضطرار
رعايت امر و نهي الهي در ساير موارد پيشبيني نشده.
اصل سوم : تعهد و پايبندي به قوانين كشور جمهوري اسلامي ايران
۱. تبعيت و هماهنگي با قوانين پزشكي
● رعايت موازين قانوني معتبر و آئيننامههاي مصوب
● خودداري از تخلفهاي قانوني و در صورت لزوم تلاش در جهت اصلاح قوانين و آئيننامههاي زيانبخش از طريق ارائه پيشنهادات اصلاحي به مراجع رسمي
۲. تبعيت از قوانين عمومي و ناظر بر روابط خارجي
● تبعيت از قوانين اساسي و مدني به عنوان يك شهروند ايراني
● رعايت محدوديت نظام جمهوري اسلامي در روابط علمي با خارج از كشور و شهروندان غير ايراني
اصل چهارم : هماهنگي با نظام ملي سلامت
● مراعات مقررات كشوري مربوط به سلامت و طبابت علاوه بر مراعات قوانين طبابت
● پرهيز از هرگونه رفتار يا توصيه مغاير با برنامههاي ملّي پيشگيري از بيماريها يا مراقبتهاي اوليه سلامت
● تلاش در جهت مشاركت و همكاري با نظام ملي سلامت در جهت كاربرد منطقي طب سنتي در قالب نظام شبكه بهداشتي ـ درماني
اصل پنجم : آموزش مسئولانه در سطوح عمومي و اختصاصي
۱. نگاه به مقوله آموزش عمومي (جامعه، بيماران، اطرافيان بيمار) با تأكيد بر تدابير حفظ الصحه به عنوان جزء لاينفك خدمات طب سنتي و مشاركت و تلاش در تحقق آن
● آموزش استمرار مراقبتهاي سلامت و درماني بيماران به آنها و اطرافيان آنها
● پرهيز از هرگونه بزرگنمايي مسائل كوچك و افراط و تفريط با رعايت مصالح آحاد جامعه
۲. تلاش در جهت تكامل، ارتقاء كيفيت آموزشهاي اختصاصي طب سنتي
● احساس مسئوليت و مشاركت در آموزش رسمي طب سنتي در چارچوب مقررات آموزشي
● پرهيز از آموزشهاي موازي كه منجر به شكلگيري نظام ارائه خدمات طب سنتي در قالبي مغاير با موازين قانوني گردد.
● مشاركت در تأمين منابع مورد نياز آموزش رسمي طب سنتي بطور مستقيم يا غير مستقيم.
● ارائه هرگونه پيشنهاد سازنده و اطلاعات و تجارب سودمندي كه به تكامل و ارتقاء آموزش رسمي طب سنتي منجر ميگردد.
اصل ششم : پاسداشت و بهرهگيري از ميراث پزشكي ملّي ـ اسلامي
● حفظ حرمت حكماء و پيشكسوتان طب سنتي ـ اسلامي از گذشتههاي دور تاكنون و پرهيز از ناديده گرفتن منزلت آنان به لحاظ وجود برخي نظرات غير قابل قبول
● تلاش در بازشناسي محتواي آثار و تجارب حكماء با بهرهگيري از ابزارهاي علمي روز
● كمك به حفظ آثار و احياناً نشر مواردي از آنها در چهارچوب احياء ميراث طب اسلامي ـ ايراني
● تلاش در تدوين منابع جديد و متناسب با روز با بهرهگيري از ميراثگرانقدر گذشتگان
اصل هفتم : توالي تقدم پيشگيري، تدابير حفظ الصحه، اصلاح شيوه زندگي برپايه سته ضروريه، درمان طبيعي و غذايي، درمان داروئي و ساير شيوههاي درماني
۱. اولويت تدابير صحي در آموزش و ارائه خدمات طب سنتي
● تلاش در ارتقاء و آگاهيهاي عمومي و اختصاصي افراد جامعه و فراگيران طب سنتي در زمينه تدابير حفظ الصحه و مقدم داشتن آن بر ساير تدابير
● ارائه خدمات مبتني بر حفظ الصحّه با تأكيد جدّي و عدم مبادرت به ارائه خدمات درماني در مواردي كه تأمين سلامت بيمار با تدابير حفظ الصحه ميسر است و لو با تأخير اندك
● تقدم درمانهاي طبيعي و غذائي بر ساير شيوههاي درماني
● بهرهگيري تا حد امكان از داروهاي مفرده و بسنده كردن به حداقّل اجزاء در داروهاي تركيبي در صورت امكان
۲. احياء ارزشهاي اولويتبندي حكماء در عرضه خدمات طب سنتي
● تلاش در متقاعد ساختن بيماران و اطرافيان آنها به ضرورت رعايت توالي اولويتها
● پرهيز از عوامزدگي و اجتناب از زير پا گذاشتن اصول توالي به درخواست و يا اصرار بيماران
● تجويز داروهاي طب سنتي در اندازههاي لازم و اجتناب از تجويز مازاد بر نياز داروها
● تلاش در كاهش هزينه بيماران در حد معقول و قابل انجام
اصل هشتم : تعهد به اجتناب از يكسونگري و ارجاع بيماران بر اساس انتخاب روشهاي مؤثرتر و مطمئنتر
● پرهيز از رفتار پزشكي يكسونگرانه و اجتناب از پذيرش بيماران خارج از محدوده صلاحيتهاي علمي و حرفهاي
● راهنمايي بيماراني كه خارج از محدوده طب سنتي دريافت خدمات مؤثرتر، كمهزينهتر و مطمئنتر براي آنها وجود دارد.
● پرهيز از اعمال روشهاي درماني وقتگير و درازمدت كه موجب تضييع فرصتهاي خاص در دريافت خدمات مؤثرتر براي بيماران ميگردد.
● پرهيز از كاربرد روشهاي درماني امتحان نشده بدون مراعات تمام جوانب تحقيق پزشكي كه در بحث اخلاق در پژوهشهاي پزشكي مورد توجه است
اصل نهم : تلاش مداوم در ارتقاء و توسعه علمي و تجربي با بهرهگيري از دانش و فناوري پيشروي روز
● احساس نياز و تشنگي فزاينده نسبت به دانشافزائي، بازآموزي، نوآموزي و كسب تجارب تازه
● مشاركت در پژوهشهاي علمي در زمينه طب سنتي با پايبندي مسئولانه نسبت به موازين اخلاق در پژوهشهاي پزشكي و اعتبار علمي نحوه انجام تحقيق
● مشاركت در برگزاري دورههاي آموزش مداوم مرتبط با طب سنتي و پرهيز از مخفي نگاهداشتن و عدم ابراز يافتههاي سودمند در برابر افرادي كه بر اساس موازين قانوني مجاز به ارائه خدمات طب سنتي ميباشند
● ب. ت. ب. پيشرفتهاي لحظه به لحظه علوم پزشكي، عدم غفلت از كسب اطلاعات ضروري و مورد تأكيد عرف علمي جامعه پزشكي و در چارچوب قاعده فقهي ضمان طبيب
اصل دهم : همكاري، همدلي و همآوائي با حركتهاي دلسوزانه قانونمند و خيرخواهانه خدانگر در طب ايراني
● درك و تعهد نسبت به مسئوليتهاي فردي و گروهي در برابر دفاع از حيثيت، قداست و وجهه مردمي و مورد وثوق طب سنتي
● تلاش در جهت اصلاح روشهاي احتمالاً زيانبخش شيوه عمل برخي از اعضاء خانواده طب سنتي بطرق ممكن و در چارچوب حفظ آبروي افراد و مصالح بيماران و مصالح جامعه
● بذل هرگونه كمك نسبت به خدمتگزاران اعتلاء طب سنتي و پرهيز از مرزبنديهاي جناحي و سياسي در اين مسير
● و بالاخره در همه حال خود را در جايگاه گيرندگان خدمات طب سنتي و يا خدمتگزاران واقعي طب سنتي ديدن و پرهيز از هر گونه رفتار مغاير با منافع بيماران، گيرندگان خدمات و خدمتگزاران صديق طب سنتي
آموزش، پژوهش و خدمات
معاونت طب سنتي
پيشنهاد :
راهاندازي «معاونت طب ايراني»
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
اين معاونت كه تعريف، چشمانداز، اهداف، مأموريتها و چارت سازماني آن در ادامه ميآيد مكلف خواهد بود با حمايت دولت خدمتگزار، ضمن رعايت تمام جنبههاي قانوني و با تمام قوا تلاش كند در مدتي كوتاه زيرساختهاي توسعه همه جانبه طب سنتي ايران را در سطح وزارت بهداشت و دانشكدههاي طب سنتي و در تعامل با تمام نهادهاي ذيربط فراهم كند و طيّ برنامه زمانبندي شده در مدت سه ماه، تمامي آييننامههاي اجرايي لازم را پيشبيني و تهيه نمايد و زمينه اشتغال و تحصيل دست كم ۳۰ هزار نفر را براي احياي مكتب طب سنتي ايران در پنج سال آينده آماده نمايد تا نقش طب سنتي در ارتقاي سطح سلامت مردم به بيش از ۸۰ درصد پوشش عمومي جامعه و نقش آن در خدمات درماني به ۵۰ درصد و جايگزيني مصرف ۷۰ درصد سرانه دارويي در خصوص بيماريهاي شايع با داروهاي گياهي بومي بشود.
در همين راستا پيشنهاد ميشود در قانون تشكيل وزارت بهداشت در صدر يا ذيل ماده ۱۶ اين قانون، با افزودن يك ماده قانوني، به صراحت وزارت محترم مكلّف به تلاش براي توسعه طب سنتي ايران همارز با سيستم پزشكي رايج شود تا حداقل خدمات آموزشي، پژوهشي و مراقبتهاي درماني اين مكتب طبي بومي را به ۵۰ درصد سطح جامعه برساند و از امكانات وزارت متبوع در كنار پزشكي مدرن براي ترويج علمي و منطقي در سطح دانشگاههاي علوم پزشكي كشور استفاده شود.
اهداف تشكيل و مواد قانوني معاونت طب سنتي
در پي دستور رياست محترم جمهوري اسلامي ايران مبني بر توسعه مكتب طب ايراني به عنوان يك عنصر كارآمد و مؤلفه فرهنگي و تمدني و يك رشته دانشگاهي و افتخار ملّي مؤثر بر سطح سلامت و فرهنگ مردم و به منظور تحقق بخشيدن به يكي از اهداف انقلاب اسـلامي، معاونت طب ايراني به عنوان يك مولود انقلابي تأسيس شد. پس از گذشت چهار سال از تأسيس دانشكده طب سنتي رشتههاي طب و داروسازي ايراني بار ديگر با عنايت رئيسجمهور محترم، اساسنامه اين معاونت مورد بررسي قرار گرفت و معاونت طب سنتي ايران زير نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تأكيد بر انجام فعاليتهاي آموزشي، فرهنگي و تحقيقاتي، خدماتي، ارزيابي و پايش آن و همچنين به منظور ارتقاء آن به تصويب رسيد.
ماده اول ـ تعريف
معاونت طب سنتي نهادي است عمومي و دولتي زير نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، داراي شخصيت مستقل و از لحاظ اداري، استخدامي و مالي تابع مقرراتي است كه در چارچوب اختيارات قانوني به تصويب هيأت دولت ميرسد.
ماده دوم ـ اهداف
● گسترش مكتب طب سنتي ايران و تحقيقات و شكوفايي روحيه تتبّع و استعدادها در سطح جامعه براي نيل به خود اتكايي
● توسعه مكتب طب سنتي ايران در سطح جامعه از طريق همكاري با حوزه، دانشگاه و ساير مراجع و نهادهاي فرهنگي به خصوص براي نسل جوان و تحصيل كرده.
● گسترش و ارتقاء سلامت جامعه و طرحهاي كاربردي و نيمه صنعتي از طريق پيوند با مراكز علمي و تحقيقاتي به منظور به كارگيري نتايج پژوهش
● ايجاد رشته تخصصي مانند دستياري طب سنتي ايراني مراكز تحقيقاتي و پژوهشكده طب سنتي ايران و درماني و ساير گروههاي آموزشي موردنياز در كليه دانشگاههاي كشور طبق قوانين جاري وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي
● تعامـلات بينالمللي جهت ارائه و تبيين نظرات طب سنتي ايران در سطح و جامع بينالمللي
● ارتقاء سطح كيفي و كمّي استفاده از طب سنتي ايران
● سهولت در استفاده از طب سنتي ايران و تهيه نرمافزارهاي لازم
● سازماندهي امور طب سنتي ايران
● ترويج علمي طب سنتي ايران
● ترويج فرهنگ استفاده از طب سنتي ايران
● تلاش در جهت تحقق بخشيدن به ارزشهاي عاليه توحيدي ـ اسلامي در كليه امور طب سنتي ايران
● تلاش در جهت حفظ و حمايت از حقوق بيماران در برابر شاغلان حرف طب سنتي ايران
● حفظ و حمايت از حقوق صنفي شاغلان حرف طب سنتي ايران
● تلاش در جهت همكاري هر چه بيشتر شاغلين طب سنتي ايران با دستگاههاي اجرائي دولتي
ماده سوم ـ وظايف كلي معاونت طب سنتي عبارت است از:
۱ـ ترويج مكتب طب سنتي ايران
۲ـ ايجاد تشكيلات مناسب مكتب طب سنتي ايران
۳ـ انجام دادن تحقيقات توسعهاي و كاربردي مكتب طب سنتي ايران
۴ـ پيگيري طرحهاي تحقيقاتي مكتب طب سنتي ايران تا پايان مرحله نيمه صنعتي و صنعتي
۵ ـ ارائه خدمات علمي ـ فني در زمينههاي مختلف مورد نياز جامعه
۶ ـ حمايت، تشويق و جذب دانشجويان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامهريزي و ايجاد شرايط و امكانات لازم به منظور فراهم آوردن زمينه فعاليتهاي علمي و پژوهشي آنان بر مبناي شناخت مشكلات واقعي و نيازهاي تخصصي جامعه در زمينه مكتب طب سنتي ايران
۷ـ اجراي دورههاي رسمي آموزشهاي علمي ـ كاربردي مطابق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در زمينه طب سنتي ايران
۸ ـ ايجاد تشكيلات آموزشي و تحقيقاتي مطرح شده در بندهاي اين ماده بر اساس قوانين و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
۹ـ مشاركت در ايجاد زمينههاي مناسب براي اشتغال بيشتر فارغالتحصيلان دانشگاهي در رشتههاي طب سنتي
تبصره ـ خدمات علمي فني شامل: انجام دادن آزمايشهاي كيفي بررسي پيشنهاد استانداردها، جمعآوري و پردازش دادههاي علمي، انتشار مدارك و دادههاي علمي، ترويج فنون و انجام دادن مشاوره علمي و ارائه كمكهاي فني و انجام دادن خدمات بهداشتي و درماني و تشخيص پزشكي ميشود.
۱۰ـ تبديل علم به كالا
آموزش، پژوهش و خدمات معاونت طب سنتي
اهداف كلي، بخش آموزش :
۱. تأسيس و تصويب نمودار سازماني دانشكدههاي طب سنتي ايران
۲. راهاندازي حداقل ۱۰ رشته و مقاطع جديد آموزش عالي در زمينههاي مرتبط با فرهنگ آداب و ميراث پزشكي به ويژه در زمينههاي مرتبط با فرهنگ آداب و ميراث پزشكي به ويژه در ابعاد بين رشتهاي
۳. درگير نمودن حداكثري دانشگاههاي علوم پزشكي در روند تربيت نيروي انساني در زمينه طب سنتي ايران
۴. تهيه و تدوين و حمايت از ارائه حداقل ۲ واحد درس اجباري و ۴ واحد اختياري مرتبط با طب سنتي ايران در تمامي مقاطع و رشتههاي وابسته به علوم پزشكي
۵. تهيه و تدوين و پيگيري تصويب ۲۵ متن آموزشي مربوط به حوزه دفتر طب سنتي ايراني در كتابهاي درسي نظام آموزش و پرورش
۶. تهيه تدوين ۳۰ بسته آموزشي در زمينه حفظ الصحه (نگهداري سلامت)، طب سنتي ايران و ساير حيطههاي مرتبط و كمك به ارائه آنها در نظام ارائه خدمات بهداشتي و درماني
۷. حمايت مادي و معنوي و قانوني از رشد و بالندگي گروههاي آموزشي وابسته در دانشگاههاي علوم پزشكي
۸. تهيه و تدوين و كمك به ارائه و اجراي دورههاي مدون آموزشهاي مداوم در خصوص طب سنتي ايران براي جامعه پزشكي با تأكيد بر پزشكي مبتني بر شواهد
۹. نظارت و ارزشيابي مستمر بر دورهها و فارغالتحصيلان رشتههاي مصوب با رويكرد به تأمين نياز جامعه
۱۰. تدوين چارچوب ارائه آموزشهاي مرتبط با طب سنتي ايران در رسانههاي گروهي
۱۱. حمايت و هدايت و تقويت و بكارگيري نرمافزاري و سختافزاري علوم نوين پشتيبانيكننده طب ايران در راستاي تقويت همكاريهاي بين رشتهاي
۱۲. به كارگيري رشتههاي مورد استفاده در طب سنتي ايران مانند حكمت، فلسفه، نجوم.
اهداف كلّي، بخش پژوهش :
۱. چاپ و انتشار حداقل ۱۵ مجله علمي ـ پژوهشي در زمينههاي طب سنتي ايران و علوم وابسته در طي برنامه پنجم
۲ . چاپ و انتشار حداقل ۱۰ مجله علمي پژوهشي نمايه شده در نمايههاي بينالمللي در طي برنامه پنجم
۳. تهيه بانكهاي اطلاعات پژوهشگران مرتبط با طب سنتي ايران و رشتههاي وابسته
۴. به كارگيري حداقل ۵۰۰۰ پژوهشگر دانشگاهي و نخبه بدون مدرك در زمينه طب سنتي ايران
۵. چاپ حداقل ۱۰۰۰ مقاله نمايه شده مرتبط با طب سنتي ايران در طي برنامه پنجم
۶. تصويب حداقل ۲۰۰۰ طرح پژوهشي مرتبط با طب سنتي ايران در طي برنامه پنجم
۷. طراحي و برگزاري ۳۰ كارگاه اختصاصي روش پژوهش در طب سنتي ايران
۸. تهيه و تدوين چارچوب ارتباط و همكاري مستقيم و هدفمند با نهادها و دانشگاههاي بينالمللي
۹. انجام حداقل ۳۰ پروژه مشترك با پژوهشگران ساير كشورها در زمينه طب سنتي ايران
۱۰. حمايت و پشتيباني از تصحيح و چاپ حداقل ۱۰۰ كتاب مرتبط با فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي
۱۱. حمايت از تأليف ۳ كتاب به زبان انگليسي در خصوص طب سنتي ايران
۱۲. راهاندازي وب سايت اينترنتي رسمي، مستقل، به روز و مبتني بر شواهد در خصوص تمامي ابعاد معاونت طب سنتي ايران
۱۳. تدوين و تصويب شيوهنامه اطلاعرساني عمومي نتايج پژوهشها در خصوص طب سنتي ايران
۱۴. ايجاد بستر لازم سختافزاري و نرمافزاري در خصوص همافزايي پژوهشهاي انجام شده و در دست انجام در خصوص طب سنتي ايران به ويژه ايجاد بانك اطلاعاتي در اين باره.
۱۵. افزايش سهم بودجه پژوهشي اين بخش، از محل بودجه كل پژوهشي وزارت متبوع
۱۶. اختصاص سهم مشخص از بودجه معاونت علمي رياست محترم جمهور براي طب سنتي ايران
۱۷. اولويتبندي پژوهشهاي مرتبط با طب سنتي ايران
۱۸. تدوين و تصويب آئيننامه تأسيس مراكز تحقيقاتي دانشگاهي
۱۹. تدوين آئين نظارت بر مراكز تحقيقاتي بخش خصوصي
۲۰. اولويتبندي كلي و هدايت پژوهشگران با رويكرد پاسخگويي به نياز جامعه
۲۱. حمايت از شركتهاي دانشبنيان خصوصي و دانشگاهي در زمينه طب سنتي ايران
۲۲. حمايت ويژه از انجام پژوهش در خصوص تدوين و تنقيح مباني طب ايراني بر مبناي دستاوردهاي علمي روز
۲۳. حمايت از دورههاي فرصت مطالعاتي و Observer ship در داخل و خارج از كشور براي پژوهشگران
۲۴. برگزاري حداقل ۱۵ كنفرانس و سمينار علمي داخلي و ۵ كنگره بينالمللي در داخل و مشاركت در برگزاري حداقل ۵ كنگره بينالمللي در خارج از كشور
۲۵. حمايت از پاياننامههاي مرتبط با فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي و علوم نوين پشتيبانيكننده آن
۲۶. تشكيل حداقل ۵ انجمن تخصصي با هدايت و نظارت وزارت متبوع
۲۷. ايجاد سامانه رسمي ثبت ايدهها
۲۸. برنامهريزي وسيع براي انجام كارآزماييهاي باليني براساس مباني طب سنتي ايران
اهداف كلي بخش ارائه خدمات تندرستي و طب سنتي ايران :
۱ـ تدوين و پيگيري تصويب و نظارت بر اجراي آئيننامههاي مربوط به شيوه ارائه و نظارت بر كليه خدمات طب سنتي ايران
۲ـ تأسيس حداكثري درمانگاههاي آموزشي و ارائه كننده خدمات طب سنتي ايران در مراكز استان داراي دانشگاه علوم پزشكي
۳ـ افزايش سهم كليه ارائه خدمات بر مبناي طب سنتي ايران مبتني بر شواهد
۴ـ آموزش اصول كاربردي طب سنتي ايران به پزشكان خانواده بهعنوان اولين سطح ارائه خدمات بهداشت و درمان به عموم جامعه
۵ ـ بستر سازي و نهادينه كردن ارائه خدمات بويژه در امر حفظ الصّحه (نگهداري سلامت) در شبكهها و مراكز بهداشتي درماني
۶ ـ تدوين و پيگيري تصويب آئيننامههاي مربوط به حمايت سازمانهاي بيمهاي از ارائه خدمات در حوزه طب سنتي
۷ـ فراهم نمودن بستر سختافزاري و نرم افزاري لازم براي هماهنگيهاي بين بخشي با ساير سازمانهاي مرتبط از جمله نظام پزشكي و پزشكي قانوني در جهت حمايت و نظارت بر ارائه خدمات در بخش طب سنتي بهويژه در امور تعرفهها
۸ ـ تشويق و ترغيب و ايجاد حمايت قانوني از ساير پزشكان شاغل به كار به ارائه خدمات در چارچوب طب ايراني مبتني بر شواهد
۹ـ تعيين تعرفه دولتي، غيردولتي و خصوصي براي ويزيت، خدمات و مشاوره طب ايراني ب. ت. ب. شرايط خاص اين خدمات
۱۰ـ بسترسازي و نهادينه كردن ارائه خدمات طب ايراني در سيستم پزشك خانواده
غذا، فرآوردهها و داروهاي طب سنتي ايران
اهداف كلي بخش امور غذا و داروهاي طب سنتي ايراني :
۱ـ تدوين آئيننامه و پيگيري تصويب و اجراي حمايت از مواد طبيعي مورد استفاده در فرآوردهها و داروهاي طب ايراني خصوصاً كشت، داشت و برداشت گياهان دارويي
۲ـ تدوين آئيننامهها و پيگيري تصويب صيانت از عرصههاي طبيعي و محيط زيست
۳ـ تدوين آئيننامهها و پيگيري تصويب و اجراي شيوهنامه حمايت از مراكز تحقيقاتي، شركتهاي دانش بنيان و صنايع توليد كننده غذا و داروهاي مرتبط با طب سنتي ايران
۴ـ پيگيري و همكاري در ثبت ملي و بينالمللي منابع طب سنتي ايران بهعنوان ميراث فرهنگي و ملي
۵ ـ بازبيني و تقويت آئيننامههاي موجود در زمينه حمايت و نظارت از توليد و تجارت غذا و داروهاي طب سنتي ايران بر تأكيد بر ايمني و اثربخشي اين داروها
۶ ـ افزايش سهم داروهاي سنتي به ۲۵۰۰ قلم و افزايش سهم بازار به ۳۵ درصد بازار عمومي و ۷۰ درصد از بيماريهاي شايع قابل كنترل يا درمان با داروهاي طب سنتي ايران و گياهي
۷ـ تدوين و كمك به تصويب و اجراي نظام توزيع و مشاوره داروها و غذاهاي سنتي
۸ ـ پيگيري جلب پوشش بيمهاي براي حداقل ۵۰۰ قلم داروي عرضه شده در زمينه طب سنتي ايران در هر سال
۹ـ حمايت از تأسيس حداقل ۲۰۰ شركت دانش بنيان در خصوص توليد غذا و داروهاي طب سنتي ايران
۱۰ـ تدوين آئيننامه و پيگيري تصويب و اجراي نظارت بر تهيه و توزيع غذا و داروهاي طب سنتي ايران
۱۱ـ بسترسازي و ترويج استفاده از تكنولوژيهاي نوين در ساخت داروها و فرآوردههاي طب سنتي ايران
۱۲ـ تهيه و تدوين منابع علمي لازم جهت توسعه و گسترش ساخت داروها و فرآوردههاي طب سنتي ايران
۱۳ـ تهيه و پيگيري تصويب و اجراي شيوهنامه توليد، صادرات و واردات فرآوردهها و داروهاي طب سنتي ايران با رويكرد حمايت از توليدات داخلي
۱۴ـ تهيه و پيگيري تصويب و اجراي شيوهنامه توليد، صادرات و واردات مكملهاي غذايي سنتي با رويكرد حمايت از توليدات داخلي
فرهنگ عمومي
اهداف بخش فرهنگ عمومي :
۱ـ ارزيابي نگرش سطوح مختلف جامعه به جايگاه طب سنتي ايران و برنامهريزي در جهت بهبود آن.
۲ـ ارائه ساختار مناسب در جهت همكاري، هماهنگي و نظارت بر عملكرد رسانهاي در اين زمينه.
۳ـ تشويق و ترغيب سازمانهاي مردمي، نهاد روحانيت معظم در همكاري براي تصحيح و بهبود باور و نگرش عمومي به طب سنتي ايران.
۴ـ مقابله فرهنگي با شيادان و سودجويان با حضور قوي و مؤثر در عرصه رسانهاي.
۵ـ هماهنگي درونبخشي و بينبخشي در ساماندهي تبليغات و اطلاعرساني در عرصههاي مربوط به حوزه فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي.
۶ـ ارايه اطلاعات صحيح و مستدل مبتني بر شواهد در مورد طب سنتي ايران.
۷ـ تهيه و تدوين منابع لازم براي گسترش استفاده منطقي و بهجا از شيوههاي طب سنتي ايران خصوصاً بحث حفظ الصّحه (نگهداري سلامت).
طب مكمل
اهداف كلي بخش طب مكمل :
۱ـ تدوين آئيننامههاي نظارتي بر عرصههاي مختلف طب سنتي ايران
۲ـ هماهنگي با ساير قسمتهاي مركز در جهت حضور علمي و منطقي مبتني بر شواهد طب سنتي ايران در عرصه سلامت
۳ـ هماهنگي با ساير سازمانهاي مرتبط در جهت ساماندهي ارايه خدمات در قالب طب مكمل
۴ـ تلاش در جهت بهبود اطلاعرساني صحيح و مؤثر در زمينه طب مكمل
۵ ـ تلاش در جهت ورود منطقي شيوههاي ساير طبها در طب سنتي ايران
۶ ـ تهيه و تدوين منابع علمي متقن برخي از طبهاي مكمل رايج در ايران
۷ـ ايجاد مراكز مشترك و بينالمللي در خصوص رشتههاي طب مكمل رايج در ايران
آئيننامه اجرايي طب مكمل
(آموزشي، درماني و تحقيقاتي)
ب. ت. ب. رشد روزافزون استفاده از روشهاي طبي مكمل در سرتاسر دنيا و توجه مردم بهاينگونه روشها و همچنين احترام به حقوق بيماران در انتخاب روش درماني، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ساماندهي آموزش، درمان و پژوهش در اينگونه رشتهها را وظيفه قانوني خود ميداند و آئيننامه اجرائي آموزش، درمان و تحقيقات طب مكمل را تدوين و ابلاغ مينمايد.
ماده ۱ ـ تعاريف:
۱ـ۱ـ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي: از اين قسمت به بعد به اختصار وزارت ناميده ميشود.
۱ ـ۲ـ كميته تخصصي طب مكمل مركز فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي كه كميتههاي مربوط به هر رشته را تعيين خواهد كرد و از اين به بعد به اختصار كميته تخصصي فام ناميده ميشود.
۱ـ۳ـ تعريف طب مكمل:
طب مكمل به طيف وسيعي از روشهاي درمان و حفظ سلامت اطلاق ميشود كه جزو طب سنتي خود آن كشور نبوده و ضمناً در سيستم درمان و حفظ سلامت رايج هم ادغام نشده باشد. در طب مكمل از روشهاي مختلفي همچون استفاده از گياهان دارويي، ماساژ و تمرينات بدني، بالا بردن ظرفيت ذهن براي تأثير عملكردهاي بدني و روشهاي مبتني بر انرژي براي درمان و حفظ سلامت بهره گرفته ميشود.
از ميان رشتههاي مورد استقبال طب مكمل در دنيا ميتوان از هوميوپاتي، ناتروپاتي، طب سوزني، گياه درماني، ماساژ سوئدي، كايروپراتيك، هيپنوتراپي، انرژي درماني، طب سنتي چين، آيورودا نام برد.
رشتههاي طب مكمل به هفت دسته كلي تقسيم و طبقهبندي ميشوند :
الف ـ روشهاي مبتني بر فرآوردههاي طبيعي (مانند مكملهاي غذايي، مگاويتامين درماني، گياه درماني، پروبيوتيكها و رژيمهاي خاص تغذيهاي).
ب ـ سيستمهاي درمان كل نگر كه داراي تئوري و تجارب ويژه خود ميباشد (مانند آيورودا، طب سنتي چين، هوميوپاتي، طب سوزني، طب فشاري، سوجوك و ناتروپاتي).
ج ـ اعمال يداوي و انواع ماساژها (مانند كايروپراكتيك، استئوپاتي، رفلوكسوتراپي، پولاروتراپي، ماساژ سوئدي و ماساژ رولفينگ)
د ـ روشهاي مبتني بر ارتباط ذهن ـ بدن (مانند مديتيشن، تمرينهاي تنفس عميق، هيپنوتراپي، تن آراميها، تايي چي، چي گونگ و يوگا)
ه ـ روشهاي مبتني بر طب انرژي (مانند بيوفيدبك، بيومغناطيس درماني، كريستال درماني، نور درماني، ريكي، تماسهاي درماني، انرژي درماني)
و ـ شفا درماني (مانند شفاي روحي گروه دوستان گرونينگ، شفاگرها، طب معنوي، دعا درماني)
ز ـ روشهاي متفرقه (مانند طب فولكوريك هر منطقه، هنر درماني، فرادرماني، ايريديولوژي، آپي تراپي، شلات درماني، تراگر منتاستيك)
ب. ت. ب. اينكه روشهاي متعدد در طب مكمل مطرح ميباشند و روشهاي جديد نيز به صورت مداوم ارائه ميگردد، لذا ارائه قوانين مناسب و پويا در راستاي رشتههاي مجاز و محدوده فعاليت آن رشتهها الزامي بهنظر ميرسد.
ماده ۲ ـ خدمات طب مكمل عبارتند از:
۱ـ تغذيه
۲ـ خدمات پيشگيري، درماني، توانبخشي و مراقبتهاي باليني
۳ـ داروسازي
۴ـ تجهيزات پزشكي طب مكمل
ماده ۳ ـ افراد واجد شرايط ارائه كننده خدمات طب مكمل:
۳ـ۱ـ پزشكاني كه دورههاي عالي طب مكمل كه منجر به اخذ درجه دكتراي تخصصي و يا تخصص را در دانشگاهها و مؤسسات معتبر خارجي يا داخلي مورد تأييد وزارت گذراندهاند و مدرك آنان پس از ارزشيابي كميته تخصصي فام به تأييد وزارت رسيده باشد و يا پس از قبولي در آزمون جامع آن رشته كه توسط كميته تخصصي فام مربوط به آن رشته و تحت نظارت وزارت انجام ميشود، ميتوانند بهعنوان متخصص در اينگونه رشتهها فعاليت نمايند.
۳ـ۲ـ پزشكاني كه دورههاي كوتاه مدت هر رشته را طي نمودهاند ميتوانند پس از قبولي در آزمونهاي تائيد شده آن رشته توسط كميته تخصصي فام، بدون ذكر عنوان متخصص و با عنوان پزشك آن رشته فعاليت نمايند.
۳ ـ۳ـ پزشكاني كه دوره خاصي نگذرانده ولي به واسطه مطالعات و تجربيات شخصي در آن رشته صاحبنظر محسوب ميشوند چنانچه در آن رشته داراي كتاب، ترجمه، سخنراني و يا پژوهش باشنـد ميتوانند پس از تأيـيد كميته تخصصي فام مربوط به آن رشته بدون ذكر عنوان متخصص و در محدودههاي معين شده توسط وزارت در رشته مربوطه فعاليت نمايند.
۳ ـ۴ـ رشتههاي دكتراي حرفهاي (مانند ناتروپاتي ND ، كايروپراكتيك و ...) مورد تأييد مجامع بينالمللي ميتوانند بعد از تأييد در كميته تخصصي فام بهعنوان دكتراي حرفهاي آن رشته به صورت مستقل فعاليت نمايند.
۳ـ ۵ ـ افراد غير پزشك كه دورههاي عالي ( phD ، كارشناسي ارشد) طب مكمل را در دانشگاهها و مؤسسات معتبر خارجي يا داخلي مورد تأييد وزارت گذراندهاند بعد از تأييد مدرك توسط وزارت ميتوانند اگر واحدهاي باليني كافي گذرانده باشند ميتوانند با تأييد كميته تخصصي فام در محدودههاي تعيين شده مستقل فعاليت كنند، در غير اين صورت در رشته مربوطه زير نظر پزشك (بهعنوان ناظر فني) فعاليت نمايند.
۳ـ۶ ـ افراد غيرپزشك كه دورههاي كارشناسي طب مكمل را در دانشگاهها و مؤسسات معتبر خارجي يا داخلي مورد تأييد وزارت گذراندهاند بعد از تأييد مدرك توسط وزارت ميتوانند دررشته مربوطه زير نظر پزشك (بهعنوان ناظر فني) فعاليت نمايند.
۳ـ۷ـ پيراپزشكان و افراد غيرپزشكي كه دورههاي كوتاه مدت مربوط به هر رشته را گذراندهاند پس از قبولي در آزمون جامع ميتوانند زير نظر پزشك (بهعنوان ناظر فني) و در محدودههاي تعيين شده توسط وزارت به ارائه خدمات در آن رشته بپردازند.
تبصره ۱ ـ كليه داروها، مواد و لوازم و تجهيزات مورد استفاده در رشتههاي مختلف طب مكمل بايد در داروخانههاي مجاز ارائه شوند و دكتر داروساز مسئول آن داروخانه براي ارائه محصولات مربوط به هر رشته بايد دوره كوتاه مدت آموزشي آن رشته را گذرانيده باشد.
تبصره ۲ ـ دورههاي عالي و كوتاه مدت و آزمون جامع توسط كميته تخصصي فام مربوط به آن رشته با تأييد معاونت آموزشي براي اجرا ابلاغ ميگردد.
تبصره ۳ ـ حداقل طول مدت دورههاي عالي و كوتاه مدت رشتههاي مختلف طب مكمل و نحوه آزمون جامع و شركت در آن توسط كميته تخصصي فام و با همكاري انجمن آن رشته و تائيد معاونت آموزشي معين ميشود.
تبصره ۴ ـ پزشكان خدمات بند ۱و۲ و داروسازان خدمات بند ۳و۴ ماده۲ آئيننامه را ارائه ميدهند.
ماده ۴ ـ آموزش طب مكمل:
آموزش رشتههاي مختلف طب مكمل در دانشگاهها، دانشكدههاي طب مكمل (دولتي و غيردولتي) و بر اساس برنامه عالي، مدون يا كوتاه مدت تائيد شده توسط كميته تخصصي فام براي هر رشته انجام ميپذيرد.
تبصره ـ دستورالعمل مربوطه توسط كميته تخصصي فام براي هر رشته، تدوين و ابلاغ ميگردد.
ماده ۵ ـ مراكز تحقيقاتي طب مكمل:
مراكز تحقيقاتي طب مكمل با پيشنهاد معاونت تحقيقات و فناوري و تائيد شورايعالي گسترش وزارت مجاز به فعاليت ميباشند. دستورالعمل تأسيس اين مراكز توسط كميته تخصصي فام براي هر رشته، تدوين و ابلاغ ميگردد.
ماده ۶ ـ مراكز درماني طب مكمل:
ارائه خدمات پيشگيري و درمان در رشتههاي مختلف طب مكمل در مطبها، درمانگاهها و بيمارستانها انجام ميشود.
پيشگيري، تشخيص، درمان سرپايي، بستري بيمار و ارائه خدمات درماني در هر رشته ب. ت. ب. شرايط تخصصي رشته مربوطه ميباشد.
تبصره ۱ ـ دستورالعمل مربوطه توسط كميته تخصصي فام براي هر رشته، تدوين و ابلاغ ميگردد.
تبصره ۲ ـ آئيننامههاي درمانگاههاي تخصصي رشتههاي طب مكمل توسط كميته تخصصي فام تدوين شده و با تأييد معاونت درمان ابلاغ ميشود.
ماده ۷ ـ مراكز مرتبط با فرآوردههاي مفرد، مركب و تجهيزات طب مكمل:
حيطه عمل اين مراكز شامل واردات، توليد، توزيع و عرضه داروها و تجهيزات ميباشد.
۷ـ۱ـ وزارت موظف است توليد، واردات و ارائه داروها، مواد و تجهيزات هر رشته را تسهيل نمايد.
۷ـ۲ـ صدور هرگونه مجوز توليد فرآوردههاي طبيعي طب مكمل ضمن سير مراحل قانوني جاري تائيديه مركز فام را نيز بايد به همراه داشته باشد.
ماده ۸ ـ نظارت و ارزيابي عملكرد و فعاليت مراكز درماني طب مكمل براساس دستورالعمل كميته تخصصي فام بهعهده معاونتهاي درمان دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات درماني كشور ميباشد.
ماده ۹ ـ نظارت و ارزيابي عملكرد مراكز آموزشي طب مكمل ايران براساس دستورالعمل كميته تخصصي فام بهعهده معاونتهاي آموزشي دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني ميباشد.
ماده ۱۰ ـ نظارت و ارزيابي مراكز تحقيقاتي و پژوهش طب مكمل براساس دستورالعمل كميته تخصصي فام بهعهده معاونتهاي پژوهشي دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني ميباشد.
ماده ۱۱ ـ كليه مقررات مربوط به مراكز آموزشي، درماني و تحقيقاتي وزارت قابل تعميم به مراكز آموزشي، درماني و تحقيقاتي طب مكمل نيز ميباشند.
ماده ۱۲ ـ معاونتهاي آموزشي، درمان، تحقيقات و فناوري و سازمان غذا و داروي وزارت، آئيننامهها و مقررات مربوط به طب مكمل (رشتههاي مجاز به فعاليت كه توسط كميته تخصصي فام اعلام ميشوند) را با اخذ نظر از مركز فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي تدوين و ابلاغ مينمايند.
توسعه طب سنتي ايران
شرح پيشنهادات عملي كوتاه مدت براي ساماندهي سريع توسعه طب ايراني
۱. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي :
۱) تشكيل معاونت طب سنتي ايران براساس قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه و نقشه جامع سلامت كشور براي بهبود و تسريع در روند توسعه منطقي و شايسته «مكتب طب سنتي ايران».
۲) تصويب و ابلاغ بسته جديد (بازنگري شده) تدوين سياستهاي ملّي طب سنتي ايران شامل آييننامههاي اجرايي طب و داروسازي سنتي
۳) اصلاح و ارتقاي مقطع تحصيلي دكتراي تخصصي طب سنتي ايران از Ph.D به تخصص (دستياري) پزشكي
۴) توسعه و ترويج آموزش، پژوهش و خدمات طب سنتي ايران در نظام شبكه بهداشت ـ درماني (شبكه سلامت)
۵) تشكيل مدرسه عالي تربيت مدرس (حكيم) طب ايراني به منظور تأمين استاد براي دانشكدههاي طب سنتي و گروههاي طب سنتي ايران
۶) تشكيل شوراي ارزيابي خبرگان و حكماي بدون مدرك در حوزه مكتب طب سنتي ايران
۷) تشكيل كميته ارزشيابي مدارك تحصيلي و ارزيابي دانشگاههاي خارج از كشور در حوزه طب سنتي ايران
۸) افزايش حداكثري ظرفيت دانشكدههاي طب ايراني در پذيرش دانشجويان طب، داروسازي سنتي و ساير رشتههاي طب سنتي ايران
۹) تشكيل گروه طب سنتي ايران در تمام دانشكدههاي پزشكي كشور
۱۰) افزايش تعداد دانشكدهها در تمام دانشگاههاي علوم پزشكي كشور در رشتههاي طـب، تاريخ پزشكي و داروسازي سنتـي و ساير رشـتههايي كه در آينـده به تصويب خواهند رسيد.
۱۱) طراحي، راهاندازي و توسعه رشتههاي پشتيبان براي توسعه خدمات طب ايراني و در دسترس كردن امكانات و توسعه خدمات مورد نياز:
۱) پرستاري طب سنتي ايران
۲) علوم آزمايشگاهي طب سنتي ايران
۳) دلك (مشت و مال طبي: ماساژ) طب سنتي ايران
۴) شناسايي و عرضه مفردات طبيعي طب سنتي ايران
۵) بهداشت باروري و تنظيم خانواده طب سنتي ايران
۶) بهداشت فردي و خانواده طب سنتي ايران
۷) تاريخ و متون طب سنتي ايران
۸) اخلاق طب سنتي ايران
۹) تغذيه طب سنتي ايران
۱۰) طب عاميانه مردم ايران زمين
۱۱) فلوشيپهاي تخصصي طب سنتي ايران
۱۲) دورههاي آموزش مداوم و توسعه آموزش پزشكي براي پزشكان فارغالتحصيل و پزشكان خانواده (حضوري و مجازي)
۱۳) تدوين و اجراي واحدهاي درسي مكتب طب ايراني در برنامه آموزشي دانشجويان گروه علوم پزشكي و پيراپزشكي
۱۴) جذب دانشجويان خارجي براي توسعه جهاني دانش بومي طب سنتي ايران و صدور علم و فرهنگ
۱۵) سامـاندهي عطاران و تـدوين بستـه حمايتي براي بهـبود عرضه گياهان دارويي كشور
۲. دولت :
۱. حمايت در تشكيل معاونت طب سنتي در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
۲. تشكيل «پژوهشگاه جامع مكتب طب ايراني» شامل مراكز و پژوهشكدههاي مربوط (در كارگروه بعدي بحث خواهد شد). داراي رديف بودجه مستقل و زير نظر طب سنتي ايران براي توسعه هماهنگ و بنيادي ـ كاربردي اين مكتب.
۳. تمامي دستگاههاي اجرايي تحت نظارت دولت يا همكار دولت مؤظف بايد موظف شوند در چارچوب مصوّبات و سياستگزاري طب ايراني به عنوان مرجع قانوني ساماندهي مكتب طب سنتي ايران و براساس سند چشمانداز براي توسعه طب سنتي ايران همكاري مؤثر داشته باشند.
۴. برقراري تعامل مناسب بين وزارت بهداشت با ساير وزارتخانهها و نهادهاي مرتبط با صنعت گياهان دارويي و داروهاي گياهي (براي حفظ ذخيره ژنتيكي، توسعه صادرات گياهان فرآوري شده با ارزش افزوده، توسعه كشت و برداشت اصولي و ارگانيك و به اندازه ) و هماهنگي با فرهنگستان علوم پزشكي كشور، مركز فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي، انجمن علمي طب سنتي ايران، نظام پزشكي و پزشكي قانوني كشور.
۳. پژوهشگاه و مراكز تحقيقاتي
«پژوهشگاه جامع احياي مكتب طب سنتي ايران» با نظارت و با محوريت موضوعات مورد تـوجّه طب ايراني به پژوهـشهاي بنيادي و كاربـردي در زمينه طب ايراني خواهد پرداخت.
۱. پژوهشهاي كاربردي
• علوم پايه تحقيقاتي (فيزيولوژي، پاتولوژي، مطالعات سلولي، مولكولي، آزمايشگاهي، فناوريهاي نوين)
• دارويي (طراحي، فرمولاسيون، سمشناسي، استانداردسازي، توليد پايلوت داروهاي طب ايراني با قابليت صادرات با بهرهگيري از اصول GMP )
• طراحي و توليد داروهاي طب ايراني مورد نياز سيستم پزشكي رايج با هدف كمك به رفع معضلات بهداشت و درمان كشور
۲. پژوهشهاي بنيادي
• تبيين مكتب طب سنتي ايران شامل تمام جنبههاي مباني فلسفي، نظري، عملي، آزمايشگاهي و تشخيص و درمان
• منابع، شامل:
▪ ميراث مكتوب طب سنتي ايران
▪ ترجمه متون عربي و انگليسي و يوناني به فارسي
▪ نو نويسي متون به زبان كاربردي و مفهوم امروزي
▪ تأليف منابع تحقيقي و تطبيقي جديد
▪ درسنامههاي آموزش دانشگاهي طب سنتي ايران
▪ ارزيابي و ارزشيابي تأليفات در حوزه طب سنتي ايران
▪ ترجمه دانش طب سنتي ايران به روز شده به زبانهاي رايج دنيا با هدف صدور علم
۴. فرهنگسازي عمومي و رسانهها
فراگير شدن بينش و آموزههاي طب سنتي ايران براي عموم افراد جامعه، براي نيل به اهداف ذيل ضرورت دارد:
ـ تنظيم و بهبود شيوه زندگي براي نگاهداشت و ارتقاء سلامت فردي و خانوادگي
ـ پيشگيري از بيماريهاي مزمن و كاهش هزينههاي سيستمهاي درماني و توانبخشي
ـ گسترش دانش بومي و ارتقاء باورهاي خود اتكايي
ـ ترويج فرهنگ ايراني ـ اسلامي
ـ تبيين هويت مكتب طب سنتي ايران و تفكيك آن از برخي شيوههاي پراكنده و رايج مانند طب عاميانه و طب گياهي۱
بدين منظور پيشنويس طرحي از وجوه گوناگون فرهنگسازي در چهار بخش ارائه ميشود:
الف . محتواي آموزشي :
۱. تاريخچه «مكتب طب ايراني» و مهمترين دستاوردها و نوآوريها و كشفيات حكماي كهن در سرزمينهاي اسلامي
۲. معرفي بزرگترين حكماي ايراني (عليبنربن طبري، عليبنعباس اهوازي، محمدبنزكرياي رازي، ابوعلي سينا، سيداسماعيل جرجاني) و مهمترين منابع مكتوب مكتب طب سنتي ايران
۳. آشنايي با ساختار دانش در مكتب طب ايراني، و اشاره به ويژگيهاي روشي، مَنِشي، و بينشي آن
۴. نقد منطقي طب جديد و معرفي حوزههاي كارآمدي مكتب طب سنتي ايران
۵ . تدابير «حفظ صحّت»۲ با تأكيد بر تدابير خوراكيها و آشاميدنيها، پاكسازيهاي ساده و كاربردي، ورزش، حفظ سلامت رواني و معنوي براساس تدابير سته ضروريه بر مبناي تعاليم حكما و آموزههاي ديني با در نظر گرفتن الزامات و مقتضيات اقليمي و فرهنگي مناطق ايران
۶ . اصول مهم در موارد كاربرد و احتياطات كاربرد در درمان با داروهاي طبيعي، و در اعمال يداوي مانند حجامت و فصد و زالودرماني
۷. تدابير گروههاي خاص مانند تدابير بانوان در دوران بارداري و شيردهي، تدابير نوزادان و شيرخواران، تدابير كودكان و نوجوانان، تدابير دوران بلوغ پسران و دختران، سالخوردگان، و تدابير ايام خاص مانند ماه رمضان با در نظر گرفتن الزامات و مقتضيات اقليمي و فرهنگي مناطق ايران
۸ . آشنايي با مشاغل و مراجع ذيصلاح در حوزه طب سنتي ايران براساس آييننامههاي مصوّب معاون طب سنتي ايران
ب . گروههاي مخاطب :
۱. كودكان تا سن پيش از دبستان
۲. كودكان در سن دبستان
۳. نوجوانان در مقطع راهنمايي و متوسطه
۴. دانشجويان در همه مقاطع همه رشتهها در همه مؤسسات آموزش عالي
۵ . مشمولان خدمت نظام وظيفه عمومي
۶ . دختران و پسران در شُرُف ازدواج
۷. بانوان خانهدار
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
۱ـ مكتب طب سنتي ايران، يك نظام جامع و منسجم طبي است كه داراي وجوه نظري و عملي مندرج در منابع مكتوب (به زبانهاي فارسي و عربي) است كه گزارههاي آن از طريق دو روش اصلي «قياس» و «تجربه» فراهم آمده است. اين دانش در ساختار خود داراي بخشهاي اصول و مباني، سببشناسي، نشانهشناسي، تدابير حفظ صحت يا پيشگيري از بيماري، تدابير درمانيِ غذايي و دوايي، و اعمال يداوي است.
برخلاف مكتب طب سنتي ايران، طب عاميانه داراي ساختار منسجم و اصول و مباني معين نيست و از انواع گزارههاي گوناگون (مانند گزارههاي عام و تغيير يافته طب سنتي، آيينها و اسطورهها، خرافهها، باورهاي قومي ...) تشكيل يافته است و شكل و محتواي آن در مناطق مختلف ايران متفاوت است. طب عاميانه در چهاروجه دانش، بينش، منش، و روش با مكتب طب سنتي ايران تفاوت دارد.
گياه درماني يا هربال مديسين، صرفاً استفاده از گياهان دارويي يا داروهاي گياهي براساس مواد مؤثره موجود در آنها و با رجوع به معيارهاي نشانهشناسي و تشخيصي و درماني در طب جديد است و با مكتب طب سنتي ايران يكسان نيست.
۲ـ «حفظ صحت» بخشي از طب عملي است كه در آن اصول وتدابير زندگي سالم براي پيشگيري از بيماريها با در نظر گرفتن شش امر گريزناپذير در زندگي روزمرّه (هوا، خوردنيها و نوشيدنيها، حركت و سكون جسماني، خواب و بيداري، نگهداري و دفع مواد، اعراض نفساني) بيان ميگردد.
۸ . ساير گروهها كه در طبقهبندي فوق نميگنجند مانند سالمندان
ج . ابزارهاي فرهنگسازي عمومي :
۱ . رسانههاي مكتوب شامل روزنامهها، مجلات، كتب و كتابچهها در قالب كتاب همراه در محيطهاي حمل و نقل عمومي درون شهري و برونشهري، پمفلتها و تراكتها، بيلبوردها و اعلانهاي ديواري
۲ . رسانههاي ديداري و شنيداري شامل صدا و سيما در شبكههاي داخلي و فرامرزي ، لوحهاي فشرده آموزشي و سرگرمي، اينترنت، جشنوارههاي سينماي مستند و فيلم كوتاه
۳. سخنراني در مجامع عمومي و برنامههاي آموزشي حضوري مانند نماز جمعه، مساجد، فرهنگسراها، مراكز فرهنگي آموزشي مجاز
۴. مراكز آموزشي تأييد شده و مجاز آموزش طب سنتي ايران
۵ . نامگذاري يك روز به نام «مكتب طب سنتي ايران» در تقويم رسمي جمهوري اسلامي ايران همراه با برنامههاي آموزشي مناسب در رسانههاي جمعي
● متناسبسازي روشها و ابزارهاي آموزشي با گروههاي مخاطب بالا بر عهده كميتهاي از روانشناسان، جامعهشناسان، متخصصين رسانه و ارتباطات، و متخصصان آموزش بهداشت، و متخصصان طب ايراني قرار ميگيرد و شيوهنامههاي تخصصي براي تعيين حدود و ثغور محتواي آموزشي و مقتضيات آن توسط اين كميته تدوين ميگردد.
● به جهت اهميّت نقش رسانه فراگير صدا و سيما در شكلگيري شناخت عمومي مخاطبين از مكتب طب ايراني، پيشنهاد ميشود كه يك متخصص دانشگاهي طب ايراني نيز به عنوان عضو رسمي شوراي سياستگذاري سلامت صدا و سيما منصوب شود و توليد هر برنامه درباره طب ايراني منوط به رعايت مفاد شيوهنامه تدوينشده و تأييد شوراي سياستگذاري سلامت باشد.
د . پيشنيازها :
۱. نيروي انساني مورد نياز شامل:
ـ فارغالتحصيلان رشتههاي دانشگاهي طب سنتي ايران
ـ مربيان آموزش ديده و آزموده شده در دورههاي رسمي معتبر با بهرهگيري از مربيان و معلمان آموزش و پرورش
ـ خبرگان تأييد شده بدون مدرك
۲. متون آموزشي درست و جامع و سادهنويسي شده ويژه هر گروه از مخاطبان كه توسط تيم مؤلفان مجرّب و با سابقه تدوين شده باشد. اين متون آموزشي بايد براساس مشتركات معتبرترين نوشتارهاي حكيمان، و با در نظرگرفتن شرايط اقليمي و فرهنگي و زيستي امروز، و با ملاحظه ويژگيهاي مخاطبان، و با رعايت قواعد ادبي نوشته شوند.
۵ . بخش كارآفريني و مشاغل مرتبط با طب سنتي ايران
در اين بخش علاوه بر ساماندهي و حمايت از خبرگان بدون مدركي كه ميتوانند به خدمت به مردم بپردازند و براساس نظرات كميته بررسي صلاحيت و اعطاي گواهي به ايشان راه براي استفاده از توان علمي و تجربي ايشان باز خواهد شد، با نگاهي فراتر به سازمان يافتن مجموعه مشاغل مرتبط با نيازهاي پايه اين رشته توجه شده است تا هم ضمن حفظ ميراث گرانبهاي اين دانش، به توسعه آموزش و ماندگار شدن اين رشتهها پرداخته شود و هم از اين طريق نوعي كارآفريني بومي صورت پذيرد.
البته لازم است براي فراهم شدن زمينه فعاليت اصولي اين افراد علاوه بر تعريف جايگاه خدمات ايشان و تعيين چارچوب كاري، زمينههاي قانوني خدمترساني اين مشاغل فراهم شود. بنابراين طب ايراني موظف است حداكثر در مدت سه ماه با مشورت شوراي ارزيابي خبرگان و حكماي بدون مدرك (متشكل از سه نفر از حكماي مورد تأييد و سه نفر از متخصصان مورد تأييد دانشكده طب سنتي ايران) به بررسي وضعيت و سابقهكاري و تجربي و حداقل دانش مورد نياز اين مشاغل بپردازد.
بديهي است با اين روش سه اتفاق بزرگ رخ خواهد داد:
۱. استفاده ملي از وجود صاحبنظران با تجربه و حفظ گنجينه علمي كشور
۲. بهرهگيري از ظرفيت مردمي براي آموزش دانش بومي سرزمين كهن ايران
۳. زمينهسازي براي ايجاد رشتههاي جديد دانشگاهي
بنابر توضيحات بالا بديهي است مواردي كه در ادامه ذكر ميشود شامل دانش و ميراث مردمي است كه از طريق غير دانشگاهي به ما منتقل شده است و فارغالتحصيلان تخصصي طب، داروسازي، پرستاري و ... از دانشگاه را شامل نميشود.
مشاغل مرتبط با طب ايراني و تعريف آنها :
۱) گياه چين يا عشّاب
تعريف:
عشّاب، به كسي گفته ميشود كه داراي دو خصيصه زير باشد:
۱ـ داروشناس
۲ـ جمعآوري كننده دارو
بر اين اساس از نظر مفهومي «عشّاب» را نميتوان «گياهچينِ صرف» ناميد زيرا گياهچين فقط كار جمعآوري گياهان را عهدهدار است. در حالي كه گياهچيني جزيي از كار «عشّاب» به حساب ميآيد.
شرايط اعطاي مدرك عَشّابي:
براي اخذ مدرك «عَشّابي»، فرد بايد قادر باشد حداقل صد مفرده اعم از نباتي، معدني، و حيواني را شناسايي كند و درست تشخيص دهد. همچنين مناطق مهم محل رويش اين مفردات را بشناسد، زمان مناسب جمعآوري هر يك را بداند و با نحوه صحيح نگهداري و انبار كردن آنها آشنايي كامل داشته باشد.
امتيازات مدرك عَشّابي:
فردي كه داراي مدرك عَشّابي باشد، از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اخذ مجوزهاي لازم از سازمانها و نهادها و ادارات مرتبط با اين حيطه براي فعاليت رسمي در محدوده وظايف عَشّابي
۲ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي براي بهبود و ارتقاي سطح فعاليتهاي مجاز در حيطه عَشّابي
۳ـ امكان تعامل مستقيم با مراكز مصرف مانند كارخانجات داروسازي، عَطّاريها و ...
۴ـ امكان آموزشِ افراد علاقمند به عَشّابي
۲) عَطّار
تعريف:
عَطّار، به كسي گفته ميشود كه به امر فروش داروها و فرآوردههاي ويژه اين صنف اشتغال داشته باشد.
انواع عَطّار:
عَطّارها بسته به نوع و ميزان اطلاعات نظري و عملي به دو گروه به شرح زير تقسيم ميشوند:
۱ـ عَطّار و سَقط فروش، كه صرفا كار فروشندگي اجناس عَطّاري را به عهده دارد.
۲ـ عَطّار خبير، كه نسبت به اثرات درماني مفردات و مركبات دارويي همچنين اثرات جانبي آنها داراي اطلاعات قابل توجه و خبرويت است.
شرايط اعطاي مدرك عَطّار خبير:
براي اخذ مدرك «عَطّار خبير»، فرد بايد قادر باشد خواص درماني مشهور مفردات و مركبات دارويي كه توسط وي به مشتري فروخته ميشود را بشناسد و نسبت به عوارض جانبي آنها اطلاعات كافي داشته باشد.
امتيازات مدرك عَطّار خبير:
فردي كه داراي مدرك «عَطّار خبير» باشد، از امتيازاتي كه اين كميسيون تعيين خواهد كرد برخوردار ميشود.
۳) مُدَلِّك
تعريف:
مُدَلِّك، به كسي گفته ميشود كه به امر تدليك (ماساژ) ـ به روش سنتي يا براساس دانش مكتب طب ايراني ـ اشتغال داشته باشد.
شرايط اعطاي مدرك مُدَلِّكي:
براي اخذ مدرك «مُدَلِّكي»، فرد بايد قادر باشد انواع دلك سنتي يا انواع دلك مكتوب در كتب مكتب طب ايراني را اجراء كند. همچنين آثار درماني و بهداشتي و موارد كاربرد هر يك را بشناسد. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب طب ايراني را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند.
امتيازات مدرك مُدَلِّكي:
فردي كه داراي مدرك «مُدَلِّكي» باشد از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۲ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۳ـ امكان آموزشِ افرادِ علاقمند به تدليك (تحت شرايط و قابليتهاي خاص و آموزش حداقلهاي دانش طب)
۴) حَجّام و فَصّاد
حَجّام و فَصّاد، به كسي گفته ميشود كه به امور حجامت و فصد ـ به روش سنتي يا براساس دانش مكتب طب سنتي ايران، اشتغال داشته باشد.
شرايط اعطاي مدرك حَجّامي و فَصّادي:
براي اخذ مدرك «حَجّامي و فَصّادي»، فرد بايد قادر باشد انواع حجامت و فصد سنتي يا انواع حجامت و فصد مكتوب در كتب مكتب طب ايراني را اجراء كند. همچنين موارد منع و خواص هر نوع آن را بشناسد. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب دفتر طب ايراني را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند.
امتيازات مدرك حَجّامي و فَصّادي:
فردي كه داراي مدرك «حَجّامي و فَصّادي» باشد از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۲ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۵) مُزَيِّن
مُزَيِّن، به كسي گفته ميشود كه به امور پوست و مو و زيبايي بدن ـ به روش سنتي يا براساس دانش مكتب طب ايراني ـ اشتغال داشته باشد.
شرايط اعطاي مدرك مُزَيِّني:
براي اخذ مدرك « مُزَيِّني»، فرد بايد قادر باشد انواع روشهاي بهبود پوست و مو در راستاي بهداشت و زيبايي با روشهاي سنتي يا براساس دانش مكتوب در كتب مكتب طب ايراني را اجراء كند. همچنين موارد منع استفاده از اين روشها را بشناسد. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتي را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند .
امتيازات مدرك مُزَيِّني:
فردي كه داراي مدرك «مُزَيِّني» باشد، از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۲ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۳ـ امكان آموزشِ افرادِ علاقمند (تحت شرايط و قابليتهاي خاص و آموزش حداقلهاي دانش طب)
۶) مُجبِّر
تعريف:
مُجبِر، به كسي گفته ميشود كه به امر شكستهبندي ـ به روش سنتي يا براساس دانش مكتب طب سنتي ايران، اشتغال داشته باشد.
شرايط اعطاي مدرك مُجبِري:
براي اخذ مدرك «مُجبِري»، فرد بايد قادر باشد انواع كارهاي شكستهبندي ـ به روش سنتي يا براساس دانش مكتب طب ايراني ـ را اجراء كند. همچنين موارد منع استفاده از اين روشها و نحوه و موارد ارجاع بيماران به مراكز تخصصي را بشناسد. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاهمدت مصوب دفتر طب سنتي را بگذارنند و تحت نظر متخصصان طبسنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند.
امتيازات مدرك مُجبِري:
فردي كه داراي مدرك « مُجبِري » باشد، از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۲ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۳ـ امكان آموزشِ افرادِ علاقمند به شكستهبندي (تحت شرايط و قابليتهاي خاص و آموزش حداقلهاي دانش طب)
۷) درمانگر محلي
تعريف:
درمانگر محلي، به كسي گفته ميشود كه با استفاده از روشهاي درماني منتج از آموزش سينه به سينه اساتيد محلي به امر درمان اشتغال داشته و نزد مردم محل يا منطقهاي كه در آن سكونت دارد، عمدتاً در مناطق مرزي يا دورافتاده يا روستايي، به اين امر اشتهار يافته باشد.
شرايط اعطاي مدرك درمانگر محلي:
براي اخذ مدرك «درمانگر محلي»، فرد بايد قادر باشد صحت توانمندي خود را در موارد ادعايي به شوراي بررسي خبرگانِ بدون مدرك به اثبات رساند. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتي را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند.
امتيازات مدرك درمانگر محلي:
فردي كه داراي مدرك « درمانگر محلي » از كميسيون خبرگانِ بدون مدرك باشد، از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال مستقل در محل مربوطه
۲ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۳ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۴ـ امكان آموزشِ افرادِ علاقمند (تحت شرايط و قابليتهاي خاص و آموزش حداقلهاي دانش طب)
۸) تولگير
تعريف:
تولگير، به كسي گفته ميشود كه با استفاده از روشهاي درماني منتج از آموزش سينه به سينه اساتيد محلي به امر «تولگيري» اشتغال داشته و نزد مردم محل يا منطقهاي كه در آن سكونت دارد به اين امر اشتهار يافته باشد.
شرايط اعطاي مدرك تولگيري:
براي اخذ مدرك «تولگيري»، فرد بايد قادر باشد صحت توانمندي خود را در موارد ادعايي به شوراي بررسي خبرگانِ بدون مدرك به اثبات رساند. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتي را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند.
امتيازات مدرك تولگيري:
فردي كه داراي مدرك «تولگيري» از كميسيون خبرگانِ بدون مدرك باشد، از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال مستقل در محل مربوطه
۲ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۳ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۴ـ امكان آموزشِ افرادِ علاقمند (تحت شرايط و قابليتهاي خاص و آموزش حداقلهاي دانش طب)
۹) كَهَنگگير
تعريف:
كَهَنگگير، به كسي گفته ميشود كه با استفاده از روشهاي درماني منتج از آموزش سينه به سينه اساتيد محلي به امر «كَهَنگگيري» اشتغال داشته و نزد مردم محل يا منطقهاي كه در آن سكونت دارد به اين امر اشتهار يافته باشد.
شرايط اعطاي مدرك كَهَنگگيري:
براي اخذ مدرك «كَهَنگگيري»، فرد بايد قادر باشد صحت توانمندي خود را در موارد ادعايي به شوراي بررسي خبرگانِ بدون مدرك به اثبات رساند. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتي را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند.
امتيازات مدرك كَهَنگگيري:
فردي كه داراي مدرك «كَهَنگگيري» باشد، از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال مستقل در محل مربوطه
۲ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۳ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۴ـ امكان آموزشِ افرادِ علاقمند (تحت شرايط و قابليتهاي خاص و آموزش حداقلهاي دانش طب)
۱۰) نافگير
تعريف:
نافگير، به كسي گفته ميشود كه با استفاده از روشهاي درماني منتج از آموزش سينه به سينه اساتيد محلي به امر « نافگيري» اشتغال داشته و نزد مردم محل يا منطقهاي كه در آن سكونت دارد به اين امر اشتهار يافته باشد.
شرايط اعطاي مدرك نافگيري:
براي اخذ مدرك « نافگيري»، فرد بايد قادر باشد صحت توانمندي خود را در موارد ادعايي به اساتيد كميسيون خبرگانِ بدون مدرك به اثبات رساند. اين افراد لازم است دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتي را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتي يا خبرگان بدون مدرك تأييد شده به فعاليت بپردازند.
امتيازات مدرك نافگيري:
فردي كه داراي مدرك «نافگيري» باشد، از امتيازات زير برخوردار ميشود:
۱ـ امكان اشتغال مستقل در محل مربوطه
۲ـ امكان اشتغال در مطب پزشكان، بيمارستانها و مراكز خدمات درماني شهري و روستايي
۳ـ امكان اخذ تسهيلات بانكي
۴ـ امكان آموزشِ افرادِ علاقمند (تحت شرايط و قابليتهاي خاص و آموزش حداقلهاي دانش طب)
۱۱) طبيب ايراني (كارشناس طب سنتي)
تعريف:
طبيب ايراني، به كسي گفته ميشود پس از فارغالتحصيلي در رشته پزشكي براساس ضوابط و پس از قبولي در امتحان ورودي دوره پزشكي سنتي را گذرانده باشد.
تعريف: طبيب ايراني، به كسي گفته ميشود كه با استفاده از روشهاي درماني منتج از دانش مكتب طب ايراني به امر طبابت اشتغال داشته باشد.
شرايط اعطاي مدرك طبابت:
براي اخذ مدرك «طبابت»، فرد بايد يا امتحان جامع مكتب طب ايراني را كه توسط دفتر طب سنتي ايران و سازمان سنجش وزارت بهداشت برگزار ميشود با موفقيت بگذراند يا در مصاحبه علمي شوراي بررسي خبرگانِ بدون مدرك تأييد شود.
بديهي است طبيبان همرديف متخصصان فارغالتحصيل نيستند و به عنوان كارشناس طب سنتي (و نه متخصص) مشغول به كار خواهد شد. اين طبيبان چنانچه داراي شماره نظام پزشكي باشند يعني پزشك نيز باشند يا فارغالتحصيل رشتههاي مشابه از كشورهاي ديگر باشند طبق ضوابط نظام پزشكي و دفتر طب سنتي كشور به فعاليت خود ادامه خواهنـد داد و چنانچه پزشك نباشند با نظر شوراي بررسي خبرگان بدون مدرك بعـنوان طبيب يا خبـره بدون مدرك با قبول مسـئوليت قانوني و شرعي به فعاليت خواهند پرداخت كه البته مشمول تبصره ۱۰ كه قبلاً ذكر شد نيز خواهند بود. ممكن است غيرپزشكان خبره نياز به شركت در دورههاي آموزشي كوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتي نيز داشته باشند.
۱۲) خبرگان بدون مدرك:
براي اخذ مدرك، فرد بايد يا امتحان جامع مكتب طب ايراني را كه توسط دفتر طب سنتي ايران و سازمان سنجش وزارت بهداشت برگزار ميشود را با موفقيت بگذراند يا مدرك وي توسط شوراي بررسي خبرگان بدون مدرك تأييد شود. بديهي است اين افراد همرديف متخصصان فارغالتحصيل نيستند و به عنوان كارشناس طب سنتي (و نه متخصص) مشغول به كار خواهد شد. اين افراد يا فارغالتحصيل رشتههاي مشابه از كشورهاي ديگر باشند طبق ضوابط نظام پزشكي و معاونت طب سنتي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با قبول مسئوليت قانوني و شرعي به فعاليت خواهند پرداخت.
آييننامه ارزشيابي صلاحيت علمي خبرگان بدون مدرك دانشگاهي
در زمينه طب سنتي ايران
با استناد به مصوبه جلسه ۵۰۳ مورخ ۵/۶/۱۳۸۱ شورايعالي انقلاب فرهنگي در جلسه ۵۰۳ مورخ ۵/۶/۱۳۸۱ و الگوگيري از پيشنهاد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (نامه شماره ۶۲۶/۱۵ مورخ ۲۹/۲/۱۳۸۰) ضوابط كلي ارزشيابي صلاحيت علمي خبرگان بدون مدرك دانشگاهي در زمينه طب سنتي ايران را به اين شرح تصويب كرد:
۱ ـ دبيرخانه مركز ارزشيابي صلاحيت علمي خبرگان بدون مدرك دانشگاهي در زمينه طب سنتي ايران در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تأييد ميگردد.
۲ ـ دبير شورايعالي طب سنتي ايران (معاونت طب سنتي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي) عهدهدار مسئوليت اجرائي اين دبيرخانه است.
۳ ـ محققان و درمانگران هر كدام از رشتههاي طب سنتي ايران (مكتب طب سنتي ايران)، يا طب عاميانه (مردمي)، يا طب مكمل و يا كساني كه براساس آموزههاي ديني و اسلامي به امر طبابت اشتغال ورزيدهاند، امّا فاقد مدرك دانشگاهي هستند و حسب مطالعه و تجربه در ميان اهل فن به عنوان صاحبنظر شهرت داشته و يا صاحب آثار، تحقيقات و تأليفاتي باشند ميتوانند طبق شرايط و مقررات مندرج در دستورالعمل بررسي صلاحيت علمي خبرگان بدون مدرك در سطح يكي از مراتب ۱ و ۲ (مربي يا استادياري) وابسته دانشگاهي براي همكاري جهت تدريس يا عضويت در هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي انتخاب گردند و يا در محدودهاي كه تعريف خواهد شد به امور پزشكي متناسب بپردازند.
۴ ـ دستورالعمل امتحاني و نحوه بررسي صلاحيت علمي خبرگان بدون مدرك دانشگاهي و نحوه همكاري و استخدام ايشان در دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي كه توسط معاونت طب سنتي تهيه و به تأييد شورايعالي طب سنتي رسيده و به معاونت آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ابلاغ ميگردد (پيشنويس مربوطه در ادامه آمده است).
۵ ـ براي اجراي دستورالعمل موضوع بند ۲، «كميسيون تعيين صلاحيت علمي خبرگان بدون مدرك دانشگاهي» شامل معاون طب سنتي معاون درمان وزارت متبوع، معاون آموزشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، معاون پژوهشي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، رئيس (يا يكي از رؤساي) دانشكده طب سنتي دانشگاه علوم پزشكي تهران (يا ساير دانشگاهها)، و پنج نفر از صاحبنظران و متخصصان طب و داروسازي سنتي به انتخاب شورايعالي طب سنتي ايران تشكيل ميشود.
تبصرهها :
مواردي كه لازم است در دبيرخانه مدنظر قرار گيرد:
۱. برخورداري از صلاحيت عمومي، اخلاقي و علمي حسب نظر كميته مذكور
۲. ارايه سوابق مستند از فعاليت در حوزه مورد ادعاي فرد
۳. عدم سوء پيشينه كيفري خصوصاً عدم محكوميت (قطعي) درخصوص ارتكاب جرايم پزشكي يا آسيب درماني به بيماران در مراجع قانوني و قضايي
۴. داشتن آثار منتشرشده علمي و تحقيقي در رشته تخصصي مربوطه كه مورد تأييد كميته مورد اشاره قرارگيرد.
۵. تأليف يك رساله علمي در رشته تخصصي خود و قبولي در مصاحبه علمي مورد نياز
۶. ارايه شواهد باليني يا مقالات تخصصي يا مستندات قابل قبول براي شورا درخصوص اثربخشي شيوه درماني يا داروهاي مورد استفاده
۷. اين آييننامه شامل كساني كه داراي حداقل مدرك پزشكي يا داروسازي عمومي هستند نميشود چرا كه ايشان ميتوانند از مجاري قانوني كشور به ادامه تحصيل و اخذ مدرك لازم بپردازند.
۸. مجوز طبابت يا انجام فعاليت پزشكي در حوزه مصوب شده و اعلام شده (شامل تعريف بيماريها، نوع مداخلات و تعيين تعرفه خدمات) از سوي كميته براي يكسال خواهد بود و لازم است براي تمديد آن، گزارش عملكرد فعاليت يكساله فرد به دبير كميته تحويل شود. بعد از سه سال اخذ تأييديه، امكان صدور پروانه فعاليت پنج ساله بلامانع خواهد بود.
۹. كساني كه پزشك نيستند ملزم هستند به لحاظ رعايت حقوق بيماران و اصول اخلاق پزشكي، دقّت در تشخيص افتراقي بيماريهاي خطرناك و ارجاع موارد ضروري بهمتخصصهاي رايج علم پزشكي، رعايت اصول تغيير در داروهاي مصرفي يا توجه بهتداخلات دارويي و ... از همراهي دايم يك پزشك عمومي برخوردار باشند. پزشك مورد نظر بايد به كميته معرفي شود و بديهي است تمامي نسخههاي صادر شده بايد ممهور بهپزشك مذكور باشد و ايشان نيز در مسئوليت قانوني مربوط به حقوق بيماران شريك و پاسخگو خواهند بود.
۱۰. اين افراد ميتوانند دانش و تجربيات خ. ر. ب. پزشكان و دستياران دكتراي تخصصي طب و داروسازي سنتي آموزش دهند امّا نميتوانند به افراد غيرپزشكي كه براساس قوانين وزارت بهداشت مجاز به دخالت در امور پزشكي نيستند آموزش دهند. بهعبارت ديگر به جز كساني كه شرايط مورد نظر در اين آييننامه را احراز خواهند كرد در آينده ساير افراد نميتوانند جز از مجاري قانوني و مرسوم به فعاليت پزشكي بپردازند مگر آنكه حائز شرايط شركت در دورههاي دكتراي پژوهشي PhD by research)) باشند كه آن هم مقررات خاص خود را دارد و مجوز دخالت در امور پزشكي و درماني نيست.
۱۱. ساير مدارك و عناويني كه توسط كميته به نخبگان بدون مدرك اعطا خواهد شد شامل موارد زير است كه حسب مورد و تأييد كميته رسماً اعلام خواهند شد و امتيازات هر كدام نيز تعريف و ابلاغ خواهند شد:
۶. جايگاه طب سنتي ايراني در گردشگري سلامتمقدمه
براساس تعريف سازمان جهاني جهانگردي (UN- WTO) يكي از اهدافي كه ميتواند انگيزه مسافرت را در گردشگر ايجاد نمايد، مسافرت به منظور سلامتي است. گردشگري سلامت، نوعي از گردشگري است كه با هدف حفظ، بهبود و يا حصول مجدد سلامت جسمي يا ذهني فرد در مدت زماني بيش از ۲۴ ساعت و كمتر از يك سال صورت ميگيرد. از دهه ۱۹۹۰ گردشگري سلامت در سطح دنيا به دلايل متعددي همچون جهاني شدن و آزادسازي تجارت در حوزه خدمات سلامت، توجه دولتها به احياء و معرفي مكاتب طبي بومي خود به ساير كشورها، تغييرات نرخ ارز در اقتصاد جهاني (كه منجر به مطلوبيت كشورهاي آسيايي به عنوان مقصد گردشگري سلامت گرديد)، بحران مالي در آسيا (كه زمينهساز توجه دولتهاي آسيايي به ايجاد و تقويت منابع جديد درآمد شد)، و ... رشد و پيشرفتي روزافزون يافت.
گردشگري سلامت در ايران
علاوه بر تمام توانمنديهاي چشمگير ايران در حوزه علومپزشكي مدرن، احياء طب سنتي ايران با قدمتي به درازاي تاريخ پزشكي جهان در دانشگاههاي علومپزشكي كشور و ارائه روشهاي پيشگيري و درماني براساس تعاليم اين مكتب ارزشمند طبي، ظرفيتهاي ويژهاي را در كشور ايجاد نموده است.
همچنين وجود آبهاي گرم معدني با خواص درماني متنوع در نقاط مختلف كشور، وجود سواحل حاوي لجنهاي درماني، مناطق كوهستاني با هواي پاك، طبيعت بكر با چشماندازهاي زيبا و نيز اماكن فرهنگي و تاريخي و تنوع آب و هوايي در نقاط مختلف ايران باعث شده تا اين كشور به مقصدي مناسب جهت گردشگري با اهداف درماني تبديل شود.
با عنايت به راهاندازي رسمي دفتر گردشگري سلامت در دانشگاه علومپزشكي تهران به عنوان دانشگاه مادر و بزرگترين دانشگاه علومپزشكي سراسر كشور و از سويي ديگر احياي مكتب غني طب ايراني در نظام سلامت كشور، دستيابي ايران به موقعيت مطلوب در زمينه توريسم درماني در عرصه بينالمللي براساس سند چشمانداز ۲۰ ساله و قانون برنامههاي چهارم و پنجم توسعه كشور تا حدّ تبديل جمهوري اسلامي ايران به قطب مهم گردشگري سلامت در منطقه، بسيار دست يافتني و قابل انتظار مينمايد.
طبيعت درماني و طب سنتي توأم در ايران
يكي از شاخههاي گردشگري سلامت، طبيعت درماني است كه بر ويژگيهاي آب و هوايي و طبيعي مناطق مختلف تكيه دارد و پتانسيلهاي آن در ايران نيز بسيار ديده ميشود. استفاده از اثرات شفابخش چشمههاي آبگرم براي درمان بيماريها در پزشكي نوين و نيز انواع طب مكمّل از جايگاه ويژهاي برخوردار بوده و در موارد متعددي توصيه ميشود. به همين دليل در سراسر جهان مناطقي كه داراي چشمههاي آبگرم حاوي املاح مفيد هستند، از جمله جاذبههاي گردشگري محسوب ميشوند. در ايران نيز شمار، كيفيت و پـراكنش بيش از ۴۵۰ چـشمه آبگـرم موجود در سـطح كـشور به گونهاي است كه ميتواند طبيعت درماني با استفاده از اثرات درماني چشمههاي آبگرم را به عنوان يكي از مهمترين ابزار و جاذبههاي گردشگري كشور معرفي نمايد. بيشتر چشمههاي آبگرم ايران در دامنههاي رشته كوه البرز قرار دارد. با اين وجود تعداد و كثرت چشمههاي آبگرم در ديگر نقاط كشور نيز جالب توجه است.
در ايران به جز چشمههاي آبگرم موجود، برخي ديگر از انواع طبيعت درماني از جمله لجن درماني نيز در مناطقي همچون درياچه اروميه و دامنههاي كوه تفتان در بلوچستان رواج دارد.
يكي ديگر از شاخههاي مرسوم در طبيعت درماني، بهرهمندي از مناطق ييلاقي بهعنوان نقاهتگاه است كه در ايران نيز از گذشته دور تاكنون معمول بوده است. برخي از اين نقاهتگاهها همچون كلاردشت و جواهرده (در مازندران)، ديلمان (در گيلان)، شانديز (در مشهد) و سردشت از شهرت ملي (و مناطقي همچون كلاردشت و شانديز از شهرت بينالمللي) برخوردارند و لذا زمينه مناسبي را جهت ايجاد شهر سلامت ـ بر مبناي اصول حفظالصحه در طب ايراني ـ و متعاقب آن جلب گردشگران خارجي فراهم آوردهاند.
۷.دارو در مكتب طب سنتي ايران
معرفي :
داروهاي مكتب طب سنتي ايراني شامل فرآوردههايي است كه در منابع معتبر مربوط به اين مكتب طبي ذكر گرديده و با رعايت اصولي ويژه از گياهان دارويي و در برخي موارد مفردات جانوري و يا معدني ساخته شدهاند.
داروسازي در مكتب طب سنتي تا حدود زيادي مبتني بر دستهبندي افراد ب. ت. ب. مزاجها و وضعيت كمّي و كيفي اخلاط ايشان ميباشد و ملاحظه كردن شرايطي چون شدت و زمان بيماري، جنسيت، سن، توده بدني، قواي جسمي و روحي، شرايط محيطي، شغل و حتي عادات فردي، تهيه دارو و تنظيم دوز و فواصل مصرف آن را مبتني بر تشخيص دقيق از جانب پزشك و همكاري متقابل او با داروساز متبحر امكانپذير مينمايد.
توجه به اين موضوع حائز اهميت است كه در اين مكتب طبي، اولويت بر حفظ سلامتي و پيشگيري از بيماريها با رعايت اصول و تدابيري ويژه است (مانند مراعاتهاي زيستمحيطي، تغذيهاي، روحي ـ رواني، فعاليتهاي جسماني و ...) تا فرد در محدوده مزاج سلامت باقي بماند.
ترتيب اولويت درماني در صورت خروج از مزاج صحي، درمان با غذاهاي دارويي، داروهاي مفرده، داروهاي تركيبي سادهتر و نهايتاً داروهاي مركب با قدرت اثر بيشتر است.
در تهيه داروها، علاوه بر نياز به فراگيري قوانين ساخت و تدابير مراحل مختلف فرمولاسيون، شناخت و انتخاب مفردات دارويي مطمئن و با كيفيت هم، از امور ضروري محسوب ميگردد.
امروزه انديشه كمعارضهتر بودن داروهاي طب سنتي و وسعت كاربردهاي مؤثر آن نيز با افزايش سطح آگاهيها و ارتباط متقابل علوم كاربردي و پيشرفته، راهكارهايي براي اثبات مدعا يافته است.
اولويتهاي علم و فناوري در حيطه داروسازي مكتب طب سنتي ايران :
۱ـ مطالعه و بررسي بومشناسي و اقتصاد مفردات مكتب طب سنتي ايران نظير گياهان دارويي ايران در وضعيت موجود در جهت افزايش پتانسيل برنامهريزي جامع در اين حوزه در تعامل با وزارتخانههاي جهاد كشاورزي و بازرگاني
به عنوان مثال به دليل استفاده از روشها، منابع و داروهاي طب سنتي ايران در شبهجزيره هند، بخشي از نياز مفردات گياهي اين كشور مانند عناب، گلمحمدي، آويشن و رازيانه به صورت نامشخص و نامنظم از بازار گياهان دارويي ايران تأمين ميشود.
۲ـ نيازسنجي اولويت كاشت، فرآوري و بستهبندي گياهان دارويي با توجه بهنيازهاي فرمولاسيون داروهاي طبيعي و مكتب طب ايراني و تعامل با وزارت جهاد كشاورزي در جهت اشتغالزايي در اين حوزه با اولويت كشاورزي ارگانيك و مدرن و حفظ شرايط بهينه كيفيتي و توسعه و گسترش آن در تنوع اقليمي سراسر كشور. قابل ذكر است كه به دليل اهميت تكرارپذيري در روند توليد و نيز توجه كنوني بازارهاي جهاني براي خريد مفردات شناسنامهدار با شرايط تهيه و حفظ كيفيت مشخص، قوانيني در اين مورد از جانب كشورهاي مختلف و سازمانهاي معتبري چون سازمان جهاني بهداشت و سازمان بينالمللي غذا تنظيم گشته كه موجب تسهيل و رونق بيشتر صادرات محصولات با اين ويژگيها ميشود.
۳ـ ارائه الگوهاي حفظ سلامتي و پيشگيري از بيماري با غذا داروها و آشاميدنيهاي متنوع معرفي شده در مكتب طب ايراني كه اين امر منجر به كاهش مصرف بيرويه داروهاي صناعي و صرفهجويي در هزينههاي درماني خواهد شد و در عين حال موجب فراهمنمودن بستر توليد محصولات غذايي بومي خواهد شد.
۴ـ مطالعات و تدوين ضوابط در جهت استانداردنمودن و تجاريسازي فرمولاسيونهاي مؤثر مكتب طب ايراني (غذا، دارو، آرايشي ـ بهداشتي) و اعتباربخشي آن در نظام سلامت و نيز تهيه و تدوين استانداردهاي نوين مورد نياز دانش داروسازي مكتب طب ايراني ب. ت. ب. دوزاژ، نحوه اثر و تدابير لازم در مراحل مختلف فرمولاسيون.
توليد، توزيع و عرضه فرآوردههاي دارويي مكتب طب سنتي ايران :
توليد داروها :
در حال حاضر پرسشنامه تقاضاي ساخت فرآوردههاي دارويي مكتب طب سنتي ايران موجود بوده و براساس آن مجوز تهيه اينگونه فرآوردهها با تأييد شوراي بررسي و تدوين داروهاي طبيعي ايران و با اخذ تأييديه از كميسيون قانوني ساخت و ورود سازمان غذا و دارو صادر ميشود. (ضوابط و آييننامههاي موجود در پيوست ارائه شده است).
قابل ذكر است كه هم اكنون دهها دارو با طي اين مراحل مجوز توليد گرفته و توزيع و عرضه نيز ميشوند.
ديگر موارد مورد توجه در اين بخش عبارتند از:
• طراحي و اجراي دستگاههاي خاص و ويژه تهيه داروهاي سنتي ايران به صورت صنعتي نظير دستگاه حبزن، سفوفساز، عصاره و عرقگيري خاص و .... در صورت نياز.
• انجام كارآزماييهاي باليني در مورد داروهاي ساخته شده بر مبناي اصول مكتب طب سنتي ايران كه اين امر منجر به ايجاد اعتبار و پذيرش بهتر مكتب طب ايران نزد پزشكي نوين ميشود.
از آنجا كه تهيه اين فرآوردهها با توليد دانش فني صورت ميگيرد، اكثر اين فرآوردهها اختصاص به طب ايراني دارند و داراي مشابه خارجي نيستند پيشبيني ميشود از امكان بالاي صادرات برخوردار باشند.
عرضه داروها :
داروهاي مكتب طب سنتي ايران علاوه بر واحد داروخانه سلامتكدههاي طب سنتي وابسته به دانشگاههاي علومپزشكي سراسر كشور با ايجاد شرايط حضور بخش خصوصي براساس ضوابط و آييننامههاي تنظيم شده عرضه ميگردد.
در حال حاضر آييننامه تأسيس داروخانههاي طبيعي تدوين شده و در مرحله ابلاغ در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي است.
تدوين دارونامهها :
۱. تدوين دارونامه داروهاي عرضه شده در مكتب طب سنتي ايران براساس تفاهمنامهاي مابين سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و دانشكده طب سنتي دانشگاه علومپزشكي تهران در دست انجام است تا علاوه بر معرفي دارو و تركيبات آن، موارد مصرف، نحوه تجويز، شيوه اثر، موارد منع مصرف، عوارض جانبي، تداخلات دارويي و ساير نكات قابل توجه مشخص گردد و پزشك با اطلاعات كاملتري نسبت به تجويز دارو اقدام نمايد.
انجام مراحل استانداردسازي مواد اوليه فرمولاسيونها، تعيين شاخص استاندارد در مورد هر كدام از مفردات و نيز داروهاي مركب، روش تعيين ناخالصيها و تقلبات احتمالي در مورد هر كدام، ارايه روشهاي آناليز فيزيكوشيميايي (نظير تعيين ميزان خاكستر تام، خاكستر نامحلول در اسيد، تعيين pH و ....) اين بخش براي بسياري از مفردات براي اولين بار در جهان صورت ميگيرد.
مطالعه كتب مرجع سنتي ايران و جمعآوري و استخراج و دستهبندي فرمولاسيونهاي مركبه كه بيشترين تواتر را در كتابهاي مرجع سنتي داشتهاند و صلاحيت ساخت بيشترين ب. ت. ب. اجزاي مفرده فرمولاسيونها، كارآيي محصول نهايي و ... دارند نيز در اين بخش صورت ميگيرد.
بررسي منابع و روش تهيه مواد اوليه (گياهي، حيواني و معدني) مورد نياز براي تهيه فرمولاسيونهاي مركبه از منابع مختلف و استانداردسازي هر كدام از آنها بر مبناي محل اصلي مورد تهيه. مثلاً گونه گياه صبر زرد مورد استفاده در ساخت دارو در طب ايراني با گونه مصرفي رايج در زمان كنوني متفاوت است.
اين بخش براي بسياري از مفردات براي اولين بار در جهان صورت ميگيرد.
۲ . تدوين دارونامه گياهان دارويي بومي ايران در جهت تسريع روند توليد فرآوردههاي دارويي مكتب طب ايراني كه براساس تفاهمنامه مابين معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري و شوراي بررسي و تدوين داروهاي طبيعي ايران در حال انجام است.
۳. دارونامه داروهاي طبيعي كشور
اين دارونامه شامل تكنگارهاي حاوي داروهاي طبيعي موجود در بازار دارويي كشور است.
اولويتهاي ارزانسازي خدمات دارويي مكتب طب ايراني :
۱ـ پوشش بيمهاي اين داروها همزمان با توليد و توزيع و عرضه فرآوردههاي دارويي استاندارد مورد وثوق مردم و جامعه پزشكي كه در مرحله اول ۵۶ مورد دارو در زمستان ۱۳۹۰ مشمول پوشش بيمه قرارگرفت.
۲ـ حمايت از توليد در بخشهاي مختلف آن از جمله كشاورزي و صنعت
۳ـ تهيه و تدوين آييننامه و ضوابط مورد نياز براي توليد، توزيع و عرضه اين داروها
۴ـ فرهنگسازي
سياست ارتقاي خدمات صنف عطاري:
حمايت و بهينهسازي فعاليت عطاريها در سطح كشور به منظور امكان ارائه خدمات مطلوب با نظارت معاونت غذا داروي دانشگاههاي علومپزشكي كشور.
بديهي است سياست توليد و توزيع گياهان دارويي استاندارد و شناسنامهدار با بستهبندي مناسب در كنار عرضه ساير مفردات با كيفيت و نيز برگزاري دورههاي آموزشي مناسب براي عطاران منجر به رضايتمندي بيشتري خواهد گرديد.
اقدامات اوليه
اقدامات اوليه:
۱. تشكيل جلسات كارگروه مصوّب هيأت دولت با مسؤوليت رييس جمهور محترم (عطف به پيشنهاد رياست جمهوري و تصويب هيأتوزيران در تاريخ ۲۲ فروردين ۱۳۹۱ در چارچوب مفاد اصل ۱۲۷ قانون اساسي و با رعايت ماده ۱۹ آييننامه داخلي، در راستاي احياء توسعه نظام طب سنتي و استفاده از ظرفيتهاي آن در حوزه سلامت كه در غياب ايشان، معاون اول محترم با حضور وزيران بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، جهاد كشاورزي، صنعت، معدن و تجارت، معاون علمي و فناوري رييسجمهور، دستيار ويژه رييسجمهور و هفت نفر از متخصصان و دستاندركاران طب سنـتي با انتـخاب رييـس جمـهور به عنوان نماينـدگان ويـژه ريـيس جمهور تشكيل ميشود).
۲. تصويب و ابلاغ نظامنامه نهضت توسعه مكتب طب سنتي ايران
۳. تخصيص رديف بودجه مستقل در بودجه كل كشور براي توسعه زيرساختها و مراكز آموزشي و پژوهشي و درماني طب سنتي ايران با هماهنگي معاونت راهبردي و توسعه منابع انساني رياست محترم جمهوري
۴. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به انجام موارد ذيل مكلف و مؤظف شود؛
۱. ۴. تخصيص بخشي از بودجه سلامت كشور به امر توسعه و تعميق طب سنتي ايران
۲. ۴. تشكيل سازمان طب سنتي ايران در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و تصويب ساختار آن توسط معاونت راهبردي رياست جمهوري
۳. ۴. تشكيل شوراي عالي سياستگذاري طب سنتي ايران متشكل از وزير و معاونان و مسؤولين مربوطه
۴. ۴. تشكيل حكمتسراي طب ايراني وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در قالب پژوهشگاه جامع احياي مكتب طب سنتي ايران (شرح وظايف آن در نظامنامه آمده است).
۵. ۴. ابلاغ منشور احياء كاربرد طب سنتي ايران به دانشگاههاي علومپزشكي كشور
۶. ۴. تسريع و تسهيل در جذب دانشآموختگان طب و داروسازي سنتي توسط دانشگاههاي علوم پزشكي؛ تخصيص سهميه در فراخوان جذب هيأت علمي دانشگاهها؛ و اختصاص بورس هيأت علمي به دانشجويان طب و داروسازي سنتي در تمام دانشگاههاي علومپزشكي تيپ يك و دو
۷. ۴. ارتقاي اداره گياهان دارويي و طبيعي در سازمان غذا و دارو به مديريت كل و فراهم نمودن امكان حمايت قانوني و تسهيل ثبت و توليد داروها و غذا ـ داروهاي طب سنتي
۸ . ۴. گنجاندن خدمات طب ايراني در طرح بزرگ پزشك خانواده و خانههاي بهداشت در سراسر كشور
۹. ۴. اضافه كردن مقطع تخصص باليني (دستياري) پزشكي سنتي در كنار Ph.D طب سنتي
۱۰. ۴. توسعه مراكز رشد طب و داروسازي سنتي با هدف تأمين نيازهاي داخلي و صادرات دارويي
۱۱ . ۴. تشكيل مدرسه عالي تربيت مدرس (حكيم) طب سنتي ايران به منظور تأمين استاد براي دانشكدههاي طب سنتي و گروههاي طب سنتي دانشكدههاي پزشكي
۱۲. ۴. تشكيل شوراي ارزيابي خبرگان، حكيمان و كارشناسان بدون مدرك در حوزه مكتب طب سنتي ايران
۱۳. ۴. تشكيل كميته ارزشيابي مدارك تحصيلي و ارزيابي دانشگاههاي خارج از كشور در حوزه طب سنتي
۱۴. ۴. تشكيل گروه طب سنتي ايران در تمام دانشكدههاي پزشكي كشور
۱۵. ۴. افزايش تعداد دانشكدهها در تمام دانشگاههاي علومپزشكي كشور در رشتههاي طب و داروسازي سنتي و ساير رشتههايي كه در آينده به تصويب خواهند رسيد.
۱۶. ۴. طراحي و راهاندازي رشتههاي پشتيبان براي توسعه خدمات طب سنتي ايران و در دسترس قراردادن امكانات و توسعه خدمات مورد نياز در مقاطع مختلف آموزش عالي كشور اعم از:
۱۲) فلوشيپهاي تخصصي طب سنتي ايران
۱۳) فرآوري داروهاي طبيعي در مقطع دكتراي حرفهاي
۱۴) پرستاري طب سنتي ايران
۱۵) علوم آزمايشگاهي طب سنتي ايران
۱۶) دلك (مشت و مال طبي: ماساژ) طب سنتي ايران
۱۷) شناسايي و عرضه مفردات طبيعي طب سنتي ايران
۱۸) بهداشت فردي، باروري، خانواده و تنظيم خانواده طب سنتي ايران
۱۹) تاريخ طب سنتي ايران
۲۰) اخلاق طب سنتي ايران
۲۱) تغذيه طب سنتي ايران
۲۲) طب عاميانه سرزمين ايران
۲۳) ساير رشتههاي اشاره شده در نظامنامه طب سنتي ايران
۱۷. ۴. طراحي و اجراي دورههاي آموزش مداوم و توسعه آموزش پزشكي براي پزشكان فارغالتحصيل و پزشكان خانواده (حضوري و مجازي)
۱۸. ۴. تدوين و اجراي واحدهاي درسي مكتب طب سنتي ايران در برنامه آموزشي دانشجويان گروه علومپزشكي و پيراپزشكي
۱۹. ۴. صدور مجوز و تأسيس حداقل يك دانشگاه طب سنتي ايران در سال جاري
۵ . به منظور اجراييشدن بند ۱۸ از ماده يك قانون تشكيلات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مراكز تحقيقاتي طب سنتي دانشگاههاي علومپزشكي تهران، شهيد بهشتي، شيراز، تبريز و مشهد ميتوانند داراي رديف اعتباري و تشكيلات مستقل باشند. معاونت راهبردي و معاونت توسعه نيروي انساني اقدام لازم براي تحقّق اين بند را به عمل آورند.
۶. وزارت رفاه موظف شود سازمانهاي بيمهگر را براي همكاري با متخصصان طب سن ـتي مكلف نمـايد و براي خـدمات و داروهـاي طب سنـتي پوشـش بيمهاي ايجاد كنند.
۷. وزارتخانههاي بازرگاني؛ صنعت، معدن و تجارت؛ و جهاد كشاورزي براي موارد ذيل موظف شوند :
۱. ۷. ساماندهي عطاران و تدوين بسته حمايتي براي بهبود عرضه گياهان دارويي كشور با همكاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
۲. ۷. فراهم نمودن امكان حمايت مالي (تخصيص وام بلندمدت كمبهره) و تسهيلات قانوني (معافيت مالياتي و ...) براي ايجاد و توسعه:
• دهكدههاي سلامتي و مراكز توسعه گردشگري سلامت و جذب توريسم درماني
• مراكز درماني سلامتنگر و مشاوره اصلاح سبك زندگي
• مراكز درماني پژوهش محور دانشگاهي و خصوصي
۸. معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري و دبيرخانه توسعه پژوهش گياهان دارويي و طب ايراني براي حمايت مستقيم، مؤثر و گستردهتر از شركتهاي دانشبنيان براي توسعه تحقيقات و توليدات دارويي دانشبنيان مكلف شوند.
۹. توسعه و تعميق فرهنگ طب سنتي ايران و اصلاح سبك زندگي با همكاري صدا و سيما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
۱۰. سامان بخشي به امور طب مكمل
مصوب 1392/02/28 نماینده ویژه رئیس جمهور
1 - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجاز است به استناد تبصره (3) ماده (57) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1389- نسبت به ایجاد معاونت طب سنتی ایرانی - اسلامی اقدام نماید. معاون طب سنتی ایرانی - اسلامی قائم مقام وزیر در امور طب سنتی ایرانی - اسلامی م. ب..
2 - کارگروه یادشده به شورای عالی سیاستگذاری طب سنتی ایرانی - اسلامی تغییرنام و دبیرخانه آن در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی (معاونت طب سنتی ایرانی - اسلامی) م. ب..
3 - وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجاز است نسبت به ایجاد و راهاندازی دانشگاه علوم پزشکی طب سنتی ایرانی - اسلامی اقدام نماید.
4 - سند توسعه طب سنتی ایرانی - اسلامی به شرح متن پیوست که تایید شده به مهر دفتر هیات دولت است، تعیین میگردد. دستگاههای اجرایی موظفند نسبت به اجرای تصمیمات مربوط مطابق برنامه زمانبندی شده اقدام و نتیجه را هر سه ماه یکبار به دبیرخانه شورا گزارش نمایند.
معاون اول رئیسجمهور - محمدرضا رحیمی
سند توسعه طب سنتی ایرانی - اسلامی
طب سنتی ایران، میراث گرانقدر به جای مانده از تلاش حکیمانه، تحقیقات عالمانه و تجارب ارزشمند هزاران دانشمند و حکیم دورانهای گذشته به ویژه دوران 1400 ساله تمدن اسلامی است که نه تنها در دوران گذشته بلکه برای دنیای امروز و فردا نیز در این دریای پهناور، گوهرهای درخشان و ناسفته فراوانی وجود دارد.
احیاء طب سنتی با جمعآوری، طبقهبندی، بررسی و ارزیابی این میراث عظیم، نه تنها واپسگرائی نیست، بلکه گامی اساسی در دستیابی به دانش مستحکم و تامین حداکثر سلامت برای آحاد مردم و بهرهگیریهای رو به تزاید و پرثمر از اعتماد بنفس ملی برخاسته از این حرکت است.
چشم انداز و ماموریت
معاونت طب سنتی ایران برای توسعه فرهنگ، آداب و میراث پزشکی در راستای اسناد چشمانداز، ایران 1404 و براساس نقشه جامع علمی، تحقیقاتی کشور و با تکیه بر آموزههای ارزشمند اسلامی و تاریخ افتخارآمیز ایران زمین بر آن است که از طریق هدایت، رهبری، برنامهریزی، پشتیبانی و نظارت بر امور مربوط به پژوهش، آموزش و خدمات پزشکی در زمینه طب سنتی ایرانی، بتواند ضمن احیای میراث علمی و تاریخی مکتب پزشکی اسلامی - ایرانی در سطح جهانی به ارتقای جایگاه آن به عنوان شیوهای جامع، جامعهنگر، مستند و کارآمد مبتنی بر ارزشهای اخلاقی در نظام سلامت دست یابد.
دستیابی به چشمانداز معاونت طب سنتی ایران در راستای تعالی جایگاه علمی کشور و نیل به خودباوری منطقی و علمی دانشوران علوم پزشکی و آحاد جامعه در بخشهای ششگانه پژوهش، آموزش، امور دارویی، خدمات تندرستی و درمانی، فرهنگ عمومی و طب مکمّل مقدور خواهد بود به نحوی که برآیند آن ضمن انگیزش روحیه جستجوگری و تقویت عزّت ملّی در عرصه علوم پزشکی، منجر به ارتقای سطح سلامت در سطوح فردی و اجتماعی و شاخصهای ملّی و بینالمللی مربوط به آن گردد:
9. تاسیس رشتههای مصوب دانشگاهها در عرصه طب ایرانی (طب، داروسازی تغذیه، پرستاری، طب عامیانه و تاریخ پزشکی طب سنتی ایران در حیطههای تخصصی)
5. رقابتی - اقتصادی بودن خدمات طب سنتی ایرانی و مکمل در عرصه ارایه خدمات سلامت
11. تاسیس رشتههای مصوب دانشگاهی در عرصه طب سنتی ایران (طب و داروسازی تاریخ پزشکی در حیطههای تخصصی) و دانشکدهها و مراکز تحقیقاتی مرتبط
12. تاسیس معاونت طب سنتی ایران و مرکز فرهنگ، آداب و میراث پزشکی در ساختار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
8. فقدان سازماندهی قانونی و موثر عرصههای ششگانه
● ارائه خدمات سلامت با هدف بازیابی، تامین، حفظ و ارتقاء سلامت بیماران و گیرندگان خدمات طب سنتی
● رفتار صادقانه و مودبانه و به موقع نسبت به گیرندگان خدمات سلامت و ارجاع بیمار به مرکز و شیوه درمانی مناسبتر و نیز انجام مشاوره برای انتخاب روش درمانی مناسبتر و کاراتر در موارد خاص
2 - اطلاعرسانی کافی و ضروری نیز حق بیمار است:
● فراهم کردن امکان پاسخگوئی به سوالات یا نگرانیهای بیمار پس از آغاز درمان و در فواصل مراجعات
● سعه صدر برای پذیرش راهنماییهای منطقی یا روشهای متفاوت با نظر ارائهکنندگان خدمات طب سنتی توسط همکاران و صاحبه نظران و حتی خود بیماران
● رعایت موازین قانونی معتبر و آییننامههای مصوب
● خودداری از تخلفهای قانونی و در صورت لزوم تلاش در جهت اصلاح قوانین و آییننامههای زیانبخش از طریق ارائه پیشنهادات اصلاحی به مراجع رسمی
● تلاش در جهت مشارکت و همکاری با نظام ملی سلامت در جهت کاربرد منطقی طب سنتی در قالب نظام شبکه بهداشتی - درمانی
1. نگاه به مقوله آموزش عمومی (جامعه، بیماران، اطرافیان بیمار) با تاکید بر تدابیر حفظ الصحه به عنوان جزء لاینفک خدمات طب سنتی و مشارکت و تلاش در تحقق آن
● مشارکت در تامین منابع مورد نیاز آموزش رسمی طب سنتی به طور مستقیم یا غیر مستقیم.
اصل ششم : پاسداشت و بهرهگیری از میراث پزشکی ملّی - اسلامی
● حفظ حرمت حکماء و پیشکسوتان طب سنتی - اسلامی از گذشتههای دور تاکنون و پرهیز از نادیده گرفتن منزلت آنان به لحاظ وجود برخی نظرات غیر قابل قبول
● کمک به حفظ آثار و احیاناً نشر مواردی از آنها در چهارچوب احیاء میراث طب اسلامی - ایرانی
● ارائه خدمات مبتنی بر حفظ الصحّه با تاکید جدّی و عدم مبادرت به ارائه خدمات درمانی در مواردی که تامین سلامت بیمار با تدابیر حفظ الصحه میسر است و لو با تاخیر اندک
● بهرهگیری تا حد امکان از داروهای مفرده و به سنده کردن به حداقّل اجزاء در داروهای ترکیبی در صورت امکان
اصل هشتم : تعهد به اجتناب از یکسونگری و ارجاع بیماران بر اساس انتخاب روشهای موثرتر و مطمئنتر
● راهنمایی بیمارانی که خارج از محدوده طب سنتی دریافت خدمات موثرتر، کمهزینهتر و مطمئنتر برای آنها وجود دارد.
● پرهیز از اعمال روشهای درمانی وقتگیر و درازمدت که موجب تضییع فرصتهای خاص در دریافت خدمات موثرتر برای بیماران میگردد.
● ب. ت. ب. پیشرفتهای لحظه به لحظه علوم پزشکی، عدم غفلت از کسب اطلاعات ضروری و مورد تاکید عرف علمی جامعه پزشکی و در چارچوب قاعده فقهی ضمان طبیب
این معاونت که تعریف، چشمانداز، اهداف، ماموریتها و چارت سازمانی آن در ادامه میآید مکلف خواهد بود با حمایت دولت خدمتگزار، ضمن رعایت تمام جنبههای قانونی و با تمام قوا تلاش کند در مدتی کوتاه زیرساختهای توسعه همه جانبه طب سنتی ایران را در سطح وزارت بهداشت و دانشکدههای طب سنتی و در تعامل با تمام نهادهای ذیربط فراهم کند و طیّ برنامه زمانبندی شده در مدت سه ماه، تمامی آییننامههای اجرایی لازم را پیشبینی و تهیه نماید و زمینه اشتغال و تحصیل دست کم 30 هزار نفر را برای احیای مکتب طب سنتی ایران در پنج سال آینده آماده نماید تا نقش طب سنتی در ارتقای سطح سلامت مردم به بیش از 80 درصد پوشش عمومی جامعه و نقش آن در خدمات درمانی به 50 درصد و جایگزینی مصرف 70 درصد سرانه دارویی در خصوص بیماریهای شایع با داروهای گیاهی بومی بشود.
در پی دستور ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران مبنی بر توسعه مکتب طب ایرانی به عنوان یک عنصر کارآمد و مولفه فرهنگی و تمدنی و یک رشته دانشگاهی و افتخار ملّی موثر بر سطح سلامت و فرهنگ مردم و به منظور تحقق بخشیدن به یکی از اهداف انقلاب اسلامی، معاونت طب ایرانی به عنوان یک مولود انقلابی تاسیس شد. پس از گذشت چهار سال از تاسیس دانشکده طب سنتی رشتههای طب و داروسازی ایرانی بار دیگر با عنایت رئیسجمهور محترم، اساسنامه این معاونت مورد بررسی قرار گرفت و معاونت طب سنتی ایران زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تاکید بر انجام فعالیتهای آموزشی، فرهنگی و تحقیقاتی، خدماتی، ارزیابی و پایش آن و همچنین به منظور ارتقاء آن به تصویب رسید.
معاونت طب سنتی نهادی است عمومی و دولتی زیر نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دارای شخصیت مستقل و از لحاظ اداری، استخدامی و مالی تابع مقرراتی است که در چارچوب اختیارات قانونی به تصویب هیات دولت میرسد.
● تعاملات بینالمللی جهت ارائه و تبیین نظرات طب سنتی ایران در سطح و جامع بینالمللی
● تلاش در جهت تحقق بخشیدن به ارزشهای عالیه توحیدی - اسلامی در کلیه امور طب سنتی ایران
● تلاش در جهت همکاری هر چه بیشتر شاغلین طب سنتی ایران با دستگاههای اجرایی دولتی
ماده سوم - وظایف کلی معاونت طب سنتی عبارت است از:
1- ترویج مکتب طب سنتی ایران
2- ایجاد تشکیلات مناسب مکتب طب سنتی ایران
3- انجام دادن تحقیقات توسعهای و کاربردی مکتب طب سنتی ایران
4- پیگیری طرحهای تحقیقاتی مکتب طب سنتی ایران تا پایان مرحله نیمه صنعتی و صنعتی
5 - ارائه خدمات علمی - فنی در زمینههای مختلف مورد نیاز جامعه
6 - حمایت، تشویق و جذب دانشجویان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامهریزی و ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور فراهم آوردن زمینه فعالیتهای علمی و پژوهشی آنان بر مبنای شناخت مشکلات واقعی و نیازهای تخصصی جامعه در زمینه مکتب طب سنتی ایران
7- اجرای دورههای رسمی آموزشهای علمی - کاربردی مطابق ضوابط و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در زمینه طب سنتی ایران
8 - ایجاد تشکیلات آموزشی و تحقیقاتی مطرح شده در بندهای این ماده بر اساس قوانین و مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
9- مشارکت در ایجاد زمینههای مناسب برای اشتغال بیشتر فارغالتحصیلان دانشگاهی در رشتههای طب سنتی
تبصره - خدمات علمی فنی شامل: انجام دادن آزمایشهای کیفی بررسی پیشنهاد استانداردها، جمعآوری و پردازش دادههای علمی، انتشار مدارک و دادههای علمی، ترویج فنون و انجام دادن مشاوره علمی و ارائه کمکهای فنی و انجام دادن خدمات بهداشتی و درمانی و تشخیص پزشکی میشود.
10- تبدیل علم به کالا
1. تاسیس و تصویب نمودار سازمانی دانشکدههای طب سنتی ایران
8. تهیه و تدوین و کمک به ارائه و اجرای دورههای مدون آموزشهای مداوم در خصوص طب سنتی ایران برای جامعه پزشکی با تاکید بر پزشکی مبتنی بر شواهد
9. نظارت و ارزشیابی مستمر بر دورهها و فارغالتحصیلان رشتههای مصوب با رویکرد به تامین نیاز جامعه
1. چاپ و انتشار حداقل 15 مجله علمی - پژوهشی در زمینههای طب سنتی ایران و علوم وابسته در طی برنامه پنجم
11. حمایت از تالیف 3 کتاب به زبان انگلیسی در خصوص طب سنتی ایران
18. تدوین و تصویب آییننامه تاسیس مراکز تحقیقاتی دانشگاهی
19. تدوین آیین نظارت بر مراکز تحقیقاتی بخش خصوصی
1- تدوین و پیگیری تصویب و نظارت بر اجرای آییننامههای مربوط به شیوه ارائه و نظارت بر کلیه خدمات طب سنتی ایران
2- تاسیس حداکثری درمانگاههای آموزشی و ارائه کننده خدمات طب سنتی ایران در مراکز استان دارای دانشگاه علوم پزشکی
3- افزایش سهم کلیه ارائه خدمات بر مبنای طب سنتی ایران مبتنی بر شواهد
4- آموزش اصول کاربردی طب سنتی ایران به پزشکان خانواده بهعنوان اولین سطح ارائه خدمات بهداشت و درمان به عموم جامعه
5 - بستر سازی و نهادینه کردن ارائه خدمات بویژه در امر حفظ الصّحه (نگهداری سلامت) در شبکهها و مراکز بهداشتی درمانی
6 - تدوین و پیگیری تصویب آییننامههای مربوط به حمایت سازمانهای بیمهای از ارائه خدمات در حوزه طب سنتی
7- فراهم نمودن بستر سختافزاری و نرم افزاری لازم برای هماهنگیهای بین بخشی با سایر سازمانهای مرتبط از جمله نظام پزشکی و پزشکی قانونی در جهت حمایت و نظارت بر ارائه خدمات در بخش طب سنتی بهویژه در امور تعرفهها
8 - تشویق و ترغیب و ایجاد حمایت قانونی از سایر پزشکان شاغل به کار به ارائه خدمات در چارچوب طب ایرانی مبتنی بر شواهد
9- تعیین تعرفه دولتی، غیردولتی و خصوصی برای ویزیت، خدمات و مشاوره طب ایرانی ب. ت. ب. شرایط خاص این خدمات
10- بسترسازی و نهادینه کردن ارائه خدمات طب ایرانی در سیستم پزشک خانواده
1- تدوین آییننامه و پیگیری تصویب و اجرای حمایت از مواد طبیعی مورد استفاده در فرآوردهها و داروهای طب ایرانی خصوصاً کشت، داشت و برداشت گیاهان دارویی
2- تدوین آییننامهها و پیگیری تصویب صیانت از عرصههای طبیعی و محیط زیست
3- تدوین آییننامهها و پیگیری تصویب و اجرای شیوهنامه حمایت از مراکز تحقیقاتی، شرکتهای دانش بنیان و صنایع تولید کننده غذا و داروهای مرتبط با طب سنتی ایران
4- پیگیری و همکاری در ثبت ملی و بینالمللی منابع طب سنتی ایران بهعنوان میراث فرهنگی و ملی
5 - بازبینی و تقویت آییننامههای موجود در زمینه حمایت و نظارت از تولید و تجارت غذا و داروهای طب سنتی ایران بر تاکید بر ایمنی و اثربخشی این داروها
6 - افزایش سهم داروهای سنتی به 2500 قلم و افزایش سهم بازار به 35 درصد بازار عمومی و 70 درصد از بیماریهای شایع قابل کنترل یا درمان با داروهای طب سنتی ایران و گیاهی
7- تدوین و کمک به تصویب و اجرای نظام توزیع و مشاوره داروها و غذاهای سنتی
8 - پیگیری جلب پوشش بیمهای برای حداقل 500 قلم داروی عرضه شده در زمینه طب سنتی ایران در هر سال
9- حمایت از تاسیس حداقل 200 شرکت دانش بنیان در خصوص تولید غذا و داروهای طب سنتی ایران
10- تدوین آییننامه و پیگیری تصویب و اجرای نظارت بر تهیه و توزیع غذا و داروهای طب سنتی ایران
11- بسترسازی و ترویج استفاده از تکنولوژیهای نوین در ساخت داروها و فرآوردههای طب سنتی ایران
12- تهیه و تدوین منابع علمی لازم جهت توسعه و گسترش ساخت داروها و فرآوردههای طب سنتی ایران
13- تهیه و پیگیری تصویب و اجرای شیوهنامه تولید، صادرات و واردات فرآوردهها و داروهای طب سنتی ایران با رویکرد حمایت از تولیدات داخلی
14- تهیه و پیگیری تصویب و اجرای شیوهنامه تولید، صادرات و واردات مکملهای غذایی سنتی با رویکرد حمایت از تولیدات داخلی
1- ارزیابی نگرش سطوح مختلف جامعه به جایگاه طب سنتی ایران و برنامهریزی در جهت بهبود آن.
2- ارائه ساختار مناسب در جهت همکاری، هماهنگی و نظارت بر عملکرد رسانهای در این زمینه.
3- تشویق و ترغیب سازمانهای مردمی، نهاد روحانیت معظم در همکاری برای تصحیح و بهبود باور و نگرش عمومی به طب سنتی ایران.
4- مقابله فرهنگی با شیادان و سودجویان با حضور قوی و موثر در عرصه رسانهای.
5- هماهنگی درونبخشی و بینبخشی در ساماندهی تبلیغات و اطلاعرسانی در عرصههای مربوط به حوزه فرهنگ، آداب و میراث پزشکی.
6- ارایه اطلاعات صحیح و مستدل مبتنی بر شواهد در مورد طب سنتی ایران.
7- تهیه و تدوین منابع لازم برای گسترش استفاده منطقی و بهجا از شیوههای طب سنتی ایران خصوصاً بحث حفظ الصّحه (نگهداری سلامت).
1- تدوین آییننامههای نظارتی بر عرصههای مختلف طب سنتی ایران
2- هماهنگی با سایر قسمتهای مرکز در جهت حضور علمی و منطقی مبتنی بر شواهد طب سنتی ایران در عرصه سلامت
3- هماهنگی با سایر سازمانهای مرتبط در جهت ساماندهی ارایه خدمات در قالب طب مکمل
4- تلاش در جهت بهبود اطلاعرسانی صحیح و موثر در زمینه طب مکمل
5 - تلاش در جهت ورود منطقی شیوههای سایر طبها در طب سنتی ایران
6 - تهیه و تدوین منابع علمی متقن برخی از طبهای مکمل رایج در ایران
7- ایجاد مراکز مشترک و بینالمللی در خصوص رشتههای طب مکمل رایج در ایران
آییننامه اجرایی طب مکمل
ب. ت. ب. رشد روزافزون استفاده از روشهای طبی مکمل در سرتاسر دنیا و توجه مردم بهاینگونه روشها و همچنین احترام به حقوق بیماران در انتخاب روش درمانی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ساماندهی آموزش، درمان و پژوهش در اینگونه رشتهها را وظیفه قانونی خود میداند و آییننامه اجرایی آموزش، درمان و تحقیقات طب مکمل را تدوین و ابلاغ مینماید.
1-1- وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی: از این قسمت به بعد به اختصار وزارت نامیده میشود.
1 -2- کمیته تخصصی طب مکمل مرکز فرهنگ، آداب و میراث پزشکی که کمیتههای مربوط به هر رشته را تعیین خواهد کرد و از این به بعد به اختصار کمیته تخصصی فام نامیده میشود.
طب مکمل به طیف وسیعی از روشهای درمان و حفظ سلامت اطلاق میشود که جزو طب سنتی خود آن کشور نبوده و ضمناً در سیستم درمان و حفظ سلامت رایج هم ادغام نشده باشد. در طب مکمل از روشهای مختلفی همچون استفاده از گیاهان دارویی، ماساژ و تمرینات بدنی، بالا بردن ظرفیت ذهن برای تاثیر عملکردهای بدنی و روشهای مبتنی بر انرژی برای درمان و حفظ سلامت بهره گرفته میشود.
الف - روشهای مبتنی بر فرآوردههای طبیعی (مانند مکملهای غذایی، مگاویتامین درمانی، گیاه درمانی، پروبیوتیکها و رژیمهای خاص تغذیهای).
ب - سیستمهای درمان کل نگر که دارای تئوری و تجارب ویژه خود م. ب. (مانند آیورودا، طب سنتی چین، هومیوپاتی، طب سوزنی، طب فشاری، سوجوک و ناتروپاتی).
ج - اعمال یداوی و انواع ماساژها (مانند کایروپراکتیک، استئوپاتی، رفلوکسوتراپی، پولاروتراپی، ماساژ سوئدی و ماساژ رولفینگ)
د - روشهای مبتنی بر ارتباط ذهن - بدن (مانند مدیتیشن، تمرینهای تنفس عمیق، هیپنوتراپی، تن آرامیها، تایی چی، چی گونگ و یوگا)
ه - روشهای مبتنی بر طب انرژی (مانند بیوفیدبک، بیومغناطیس درمانی، کریستال درمانی، نور درمانی، ریکی، تماسهای درمانی، انرژی درمانی)
و - شفا درمانی (مانند شفای روحی گروه دوستان گرونینگ، شفاگرها، طب معنوی، دعا درمانی)
ز - روشهای متفرقه (مانند طب فولکوریک هر منطقه، هنر درمانی، فرادرمانی، ایریدیولوژی، آپی تراپی، شلات درمانی، تراگر منتاستیک)
ماده 2 - خدمات طب مکمل عبارتند از:
2- خدمات پیشگیری، درمانی، توانبخشی و مراقبتهای بالینی
4- تجهیزات پزشکی طب مکمل
ماده 3 - افراد واجد شرایط ارائه کننده خدمات طب مکمل:
3-1- پزشکانی که دورههای عالی طب مکمل که منجر به اخذ درجه دکترای تخصصی و یا تخصص را در دانشگاهها و موسسات معتبر خارجی یا داخلی مورد تایید وزارت گذراندهاند و مدرک آنان پس از ارزشیابی کمیته تخصصی فام به تایید وزارت رسیده باشد و یا پس از قبولی در آزمون جامع آن رشته که توسط کمیته تخصصی فام مربوط به آن رشته و تحت نظارت وزارت انجام میشود، میتوانند بهعنوان متخصص در اینگونه رشتهها فعالیت نمایند.
3-2- پزشکانی که دورههای کوتاه مدت هر رشته را طی نمودهاند میتوانند پس از قبولی در آزمونهای تائید شده آن رشته توسط کمیته تخصصی فام، بدون ذکر عنوان متخصص و با عنوان پزشک آن رشته فعالیت نمایند.
3 -3- پزشکانی که دوره خاصی نگذرانده ولی به واسطه مطالعات و تجربیات شخصی در آن رشته صاحبه نظر محسوب میشوند چنانچه در آن رشته دارای کتاب، ترجمه، سخنرانی و یا پژوهش باشند میتوانند پس از تایید کمیته تخصصی فام مربوط به آن رشته بدون ذکر عنوان متخصص و در محدودههای معین شده توسط وزارت در رشته مربوطه فعالیت نمایند.
3 -4- رشتههای دکترای حرفهای (مانند ناتروپاتی ND، کایروپراکتیک و. ..) مورد تایید مجامع بینالمللی میتوانند بعد از تایید در کمیته تخصصی فام بهعنوان دکترای حرفهای آن رشته به صورت مستقل فعالیت نمایند.
3- 5 - افراد غیر پزشک که دورههای عالی (phD، کارشناسی ارشد) طب مکمل را در دانشگاهها و موسسات معتبر خارجی یا داخلی مورد تایید وزارت گذراندهاند بعد از تایید مدرک توسط وزارت میتوانند اگر واحدهای بالینی کافی گذرانده باشند میتوانند با تایید کمیته تخصصی فام در محدودههای تعیین شده مستقل فعالیت کنند، در غیر این صورت در رشته مربوطه زیر نظر پزشک (بهعنوان ناظر فنی) فعالیت نمایند.
3-6 - افراد غیرپزشک که دورههای کارشناسی طب مکمل را در دانشگاهها و موسسات معتبر خارجی یا داخلی مورد تایید وزارت گذراندهاند بعد از تایید مدرک توسط وزارت میتوانند دررشته مربوطه زیر نظر پزشک (بهعنوان ناظر فنی) فعالیت نمایند.
3-7- پیراپزشکان و افراد غیرپزشکی که دورههای کوتاه مدت مربوط به هر رشته را گذراندهاند پس از قبولی در آزمون جامع میتوانند زیر نظر پزشک (بهعنوان ناظر فنی) و در محدودههای تعیین شده توسط وزارت به ارائه خدمات در آن رشته بپردازند.
تبصره 1 - کلیه داروها، مواد و لوازم و تجهیزات مورد استفاده در رشتههای مختلف طب مکمل باید در داروخانههای مجاز ارائه شوند و دکتر … آن داروخانه برای ارائه محصولات مربوط به هر رشته باید دوره کوتاه مدت آموزشی آن رشته را گذرانیده باشد.
تبصره 2 - دورههای عالی و کوتاه مدت و آزمون جامع توسط کمیته تخصصی فام مربوط به آن رشته با تایید معاونت آموزشی برای اجرا ابلاغ میگردد.
تبصره 3 - حداقل طول مدت دورههای عالی و کوتاه مدت رشتههای مختلف طب مکمل و نحوه آزمون جامع و شرکت در آن توسط کمیته تخصصی فام و با همکاری انجمن آن رشته و تائید معاونت آموزشی معین میشود.
تبصره 4 - پزشکان خدمات بند 1و2 و داروسازان خدمات بند 3و4 ماده2 آییننامه را ارائه میدهند.
ماده 4 - آموزش طب مکمل:
تبصره - دستورالعمل مربوطه توسط کمیته تخصصی فام برای هر رشته، تدوین و ابلاغ میگردد.
ماده 5 - مراکز تحقیقاتی طب مکمل:
مراکز تحقیقاتی طب مکمل با پیشنهاد معاونت تحقیقات و فناوری و تائید شورای عالی گسترش وزارت مجاز به فعالیت میباشند. دستورالعمل تاسیس این مراکز توسط کمیته تخصصی فام برای هر رشته، تدوین و ابلاغ میگردد.
ماده 6 - مراکز درمانی طب مکمل:
پیشگیری، تشخیص، درمان سرپایی، بستری بیمار و ارائه خدمات درمانی در هر رشته ب. ت. ب. شرایط تخصصی رشته مربوطه م. ب..
تبصره 1 - دستورالعمل مربوطه توسط کمیته تخصصی فام برای هر رشته، تدوین و ابلاغ میگردد.
تبصره 2 - آییننامههای درمانگاههای تخصصی رشتههای طب مکمل توسط کمیته تخصصی فام تدوین شده و با تایید معاونت درمان ابلاغ میشود.
ماده 7 - مراکز مرتبط با فرآوردههای مفرد، مرکب و تجهیزات طب مکمل:
حیطه عمل این مراکز شامل واردات، تولید، توزیع و عرضه داروها و تجهیزات م. ب..
7-1- وزارت موظف است تولید، واردات و ارائه داروها، مواد و تجهیزات هر رشته را تسهیل نماید.
7-2- صدور هرگونه مجوز تولید فرآوردههای طبیعی طب مکمل ضمن سیر مراحل قانونی جاری تائیدیه مرکز فام را نیز باید به همراه داشته باشد.
ماده 8 - نظارت و ارزیابی عملکرد و فعالیت مراکز درمانی طب مکمل براساس دستورالعمل کمیته تخصصی فام بهعهده معاونتهای درمان دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات درمانی کشور م. ب..
ماده 9 - نظارت و ارزیابی عملکرد مراکز آموزشی طب مکمل ایران براساس دستورالعمل کمیته تخصصی فام بهعهده معاونتهای آموزشی دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی م. ب..
ماده 10 - نظارت و ارزیابی مراکز تحقیقاتی و پژوهش طب مکمل براساس دستورالعمل کمیته تخصصی فام بهعهده معاونتهای پژوهشی دانشگاههای علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی م. ب..
ماده 11 - کلیه مقررات مربوط به مراکز آموزشی، درمانی و تحقیقاتی وزارت قابل تعمیم به مراکز آموزشی، درمانی و تحقیقاتی طب مکمل نیز میباشند.
ماده 12 - معاونتهای آموزشی، درمان، تحقیقات و فناوری و سازمان غذا و داروی وزارت، آییننامهها و مقررات مربوط به طب مکمل (رشتههای مجاز به فعالیت که توسط کمیته تخصصی فام اعلام میشوند) را با اخذ نظر از مرکز فرهنگ، آداب و میراث پزشکی تدوین و ابلاغ مینمایند.
4) توسعه و ترویج آموزش، پژوهش و خدمات طب سنتی ایران در نظام شبکه بهداشت - درمانی (شبکه سلامت)
5) تشکیل مدرسه عالی تربیت مدرس (حکیم) طب ایرانی به منظور تامین استاد برای دانشکدههای طب سنتی و گروههای طب سنتی ایران
10) افزایش تعداد دانشکدهها در تمام دانشگاههای علوم پزشکی کشور در رشتههای طب، تاریخ پزشکی و داروسازی سنتی و سایر رشتههایی که در آینده به تصویب خواهند رسید.
15) ساماندهی عطاران و تدوین بسته حمایتی برای بهبود عرضه گیاهان دارویی کشور
2. تشکیل «پژوهشگاه جامع مکتب طب ایرانی» شامل مراکز و پژوهشکدههای مربوط (در کارگروه بعدی بحث خواهد شد). دارای ردیف بودجه مستقل و زیر نظر طب سنتی ایران برای توسعه هماهنگ و بنیادی - کاربردی این مکتب.
3. تمامی دستگاههای اجرایی تحت نظارت دولت یا همکار دولت موظف باید موظف شوند در چارچوب مصوّبات و سیاستگزاری طب ایرانی به عنوان مرجع قانونی ساماندهی مکتب طب سنتی ایران و براساس سند چشمانداز برای توسعه طب سنتی ایران همکاری موثر داشته باشند.
«پژوهشگاه جامع احیای مکتب طب سنتی ایران» با نظارت و با محوریت موضوعات مورد توجّه طب ایرانی به پژوهشهای بنیادی و کاربردی در زمینه طب ایرانی خواهد پرداخت.
▪ تالیف منابع تحقیقی و تطبیقی جدید
▪ ارزیابی و ارزشیابی تالیفات در حوزه طب سنتی ایران
- ترویج فرهنگ ایرانی - اسلامی
5. تدابیر «حفظ صحّت»2 با تاکید بر تدابیر خوراکیها و آشامیدنیها، پاکسازیهای ساده و کاربردی، ورزش، حفظ سلامت روانی و معنوی براساس تدابیر سته ضروریه بر مبنای تعالیم حکما و آموزههای دینی با در نظر گرفتن الزامات و مقتضیات اقلیمی و فرهنگی مناطق ایران
4. دانشجویان در همه مقاطع همه رشتهها در همه موسسات آموزش عالی
1- مکتب طب سنتی ایران، یک نظام جامع و منسجم طبی است که دارای وجوه نظری و عملی مندرج در منابع مکتوب (به زبانهای فارسی و عربی) است که گزارههای آن از طریق دو روش اصلی «قیاس» و «تجربه» فراهم آمده است. این دانش در ساختار خود دارای بخشهای اصول و مبانی، سببشناسی، نشانهشناسی، تدابیر حفظ صحت یا پیشگیری از بیماری، تدابیر درمانیِ غذایی و دوایی، و اعمال یداوی است.
گیاه درمانی یا هربال مدیسین، صرفاً استفاده از گیاهان دارویی یا داروهای گیاهی براساس مواد موثره موجود در آنها و با رجوع به معیارهای نشانهشناسی و تشخیصی و درمانی در طب جدید است و با مکتب طب سنتی ایران یکسان نیست.
2- «حفظ صحت» بخشی از طب عملی است که در آن اصول وتدابیر زندگی سالم برای پیشگیری از بیماریها با در نظر گرفتن شش امر گریزناپذیر در زندگی روزمرّه (هوا، خوردنیها و نوشیدنیها، حرکت و سکون جسمانی، خواب و بیداری، نگهداری و دفع مواد، اعراض نفسانی) بیان میگردد.
4. مراکز آموزشی تایید شده و مجاز آموزش طب سنتی ایران
● به جهت اهمیّت نقش رسانه فراگیر صدا و سیما در شکلگیری شناخت عمومی مخاطبین از مکتب طب ایرانی، پیشنهاد میشود که یک متخصص دانشگاهی طب ایرانی نیز به عنوان عضو رسمی شورای سیاستگذاری سلامت صدا و سیما منصوب شود و تولید هر برنامه درباره طب ایرانی منوط به رعایت مفاد شیوهنامه تدوینشده و تایید شورای سیاستگذاری سلامت باشد.
- خبرگان تایید شده بدون مدرک
2. متون آموزشی درست و جامع و سادهنویسی شده ویژه هر گروه از مخاطبان که توسط تیم مولفان مجرّب و با سابقه تدوین شده باشد. این متون آموزشی باید براساس مشترکات معتبرترین نوشتارهای حکیمان، و با در نظرگرفتن شرایط اقلیمی و فرهنگی و زیستی امروز، و با ملاحظه ویژگیهای مخاطبان، و با رعایت قواعد ادبی نوشته شوند.
البته لازم است برای فراهم شدن زمینه فعالیت اصولی این افراد علاوه بر تعریف جایگاه خدمات ایشان و تعیین چارچوب کاری، زمینههای قانونی خدمترسانی این مشاغل فراهم شود. بنابراین طب ایرانی موظف است حداکثر در مدت سه ماه با مشورت شورای ارزیابی خبرگان و حکمای بدون مدرک (متشکل از سه نفر از حکمای مورد تایید و سه نفر از متخصصان مورد تایید دانشکده طب سنتی ایران) به بررسی وضعیت و سابقهکاری و تجربی و حداقل دانش مورد نیاز این مشاغل بپردازد.
2- جمعآوری کننده دارو
1- امکان اخذ مجوزهای لازم از سازمانها و نهادها و ادارات مرتبط با این حیطه برای فعالیت رسمی در محدوده وظایف عَشّابی
2- امکان اخذ تسهیلات بانکی برای بهبود و ارتقای سطح فعالیتهای مجاز در حیطه عَشّابی
3- امکان تعامل مستقیم با مراکز مصرف مانند کارخانجات داروسازی، عَطّاریها و. ..
4- امکان آموزشِ افراد علاقمند به عَشّابی
1- عَطّار و سَقط فروش، که صرفا کار فروشندگی اجناس عَطّاری را به عهده دارد.
2- عَطّار خبیر، که نسبت به اثرات درمانی مفردات و مرکبات دارویی همچنین اثرات جانبی آنها دارای اطلاعات قابل توجه و خبرویت است.
مُدَلِّک، به کسی گفته میشود که به امر تدلیک (ماساژ) - به روش سنتی یا براساس دانش مکتب طب ایرانی - اشتغال داشته باشد.
برای اخذ مدرک «مُدَلِّکی»، فرد باید قادر باشد انواع دلک سنتی یا انواع دلک مکتوب در کتب مکتب طب ایرانی را اجراء کند. همچنین آثار درمانی و بهداشتی و موارد کاربرد هر یک را بشناسد. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب طب ایرانی را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
1- امکان اشتغال در مطب پزشکان، بیمارستانها و مراکز خدمات درمانی شهری و روستایی
2- امکان اخذ تسهیلات بانکی
3- امکان آموزشِ افرادِ علاقمند به تدلیک (تحت شرایط و قابلیتهای خاص و آموزش حداقلهای دانش طب)
حَجّام و فَصّاد، به کسی گفته میشود که به امور حجامت و فصد - به روش سنتی یا براساس دانش مکتب طب سنتی ایران، اشتغال داشته باشد.
برای اخذ مدرک «حَجّامی و فَصّادی»، فرد باید قادر باشد انواع حجامت و فصد سنتی یا انواع حجامت و فصد مکتوب در کتب مکتب طب ایرانی را اجراء کند. همچنین موارد منع و خواص هر نوع آن را بشناسد. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب دفتر طب ایرانی را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
مُزَیِّن، به کسی گفته میشود که به امور پوست و مو و زیبایی بدن - به روش سنتی یا براساس دانش مکتب طب ایرانی - اشتغال داشته باشد.
برای اخذ مدرک « مُزَیِّنی»، فرد باید قادر باشد انواع روشهای بهبود پوست و مو در راستای بهداشت و زیبایی با روشهای سنتی یا براساس دانش مکتوب در کتب مکتب طب ایرانی را اجراء کند. همچنین موارد منع استفاده از این روشها را بشناسد. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتی را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
3- امکان آموزشِ افرادِ علاقمند (تحت شرایط و قابلیتهای خاص و آموزش حداقلهای دانش طب)
مُجبِر، به کسی گفته میشود که به امر شکستهبندی - به روش سنتی یا براساس دانش مکتب طب سنتی ایران، اشتغال داشته باشد.
برای اخذ مدرک «مُجبِری»، فرد باید قادر باشد انواع کارهای شکستهبندی - به روش سنتی یا براساس دانش مکتب طب ایرانی - را اجراء کند. همچنین موارد منع استفاده از این روشها و نحوه و موارد ارجاع بیماران به مراکز تخصصی را بشناسد. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاهمدت مصوب دفتر طب سنتی را بگذارنند و تحت نظر متخصصان طبسنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
3- امکان آموزشِ افرادِ علاقمند به شکستهبندی (تحت شرایط و قابلیتهای خاص و آموزش حداقلهای دانش طب)
برای اخذ مدرک «درمانگر محلی»، فرد باید قادر باشد صحت توانمندی خود را در موارد ادعایی به شورای بررسی خبرگانِ بدون مدرک به اثبات رساند. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتی را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
1- امکان اشتغال مستقل در محل مربوطه
2- امکان اشتغال در مطب پزشکان، بیمارستانها و مراکز خدمات درمانی شهری و روستایی
3- امکان اخذ تسهیلات بانکی
4- امکان آموزشِ افرادِ علاقمند (تحت شرایط و قابلیتهای خاص و آموزش حداقلهای دانش طب)
برای اخذ مدرک «تولگیری»، فرد باید قادر باشد صحت توانمندی خود را در موارد ادعایی به شورای بررسی خبرگانِ بدون مدرک به اثبات رساند. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتی را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
برای اخذ مدرک «کَهَنگگیری»، فرد باید قادر باشد صحت توانمندی خود را در موارد ادعایی به شورای بررسی خبرگانِ بدون مدرک به اثبات رساند. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتی را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
برای اخذ مدرک « نافگیری»، فرد باید قادر باشد صحت توانمندی خود را در موارد ادعایی به اساتید کمیسیون خبرگانِ بدون مدرک به اثبات رساند. این افراد لازم است دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتی را بگذرانند و تحت نظر متخصصان طب سنتی یا خبرگان بدون مدرک تایید شده به فعالیت بپردازند.
برای اخذ مدرک «طبابت»، فرد باید یا امتحان جامع مکتب طب ایرانی را که توسط دفتر طب سنتی ایران و سازمان سنجش وزارت بهداشت برگزار میشود با موفقیت بگذراند یا در مصاحبه علمی شورای بررسی خبرگانِ بدون مدرک تایید شود.
بدیهی است طبیبان همردیف متخصصان فارغالتحصیل نیستند و به عنوان کارشناس طب سنتی (و نه متخصص) مشغول به کار خواهد شد. این طبیبان چنانچه دارای شماره نظام پزشکی باشند یعنی پزشک نیز باشند یا فارغالتحصیل رشتههای مشابه از کشورهای دیگر باشند طبق ضوابط نظام پزشکی و دفتر طب سنتی کشور به فعالیت خود ادامه خواهند داد و چنانچه پزشک نباشند با نظر شورای بررسی خبرگان بدون مدرک به عنوان طبیب یا خبره بدون مدرک با قبول مسئولیت قانونی و شرعی به فعالیت خواهند پرداخت که البته مشمول تبصره 10 که قبلاً ذکر شد نیز خواهند بود. ممکن است غیرپزشکان خبره نیاز به شرکت در دورههای آموزشی کوتاه مدت مصوب دفتر طب سنتی نیز داشته باشند.
برای اخذ مدرک، فرد باید یا امتحان جامع مکتب طب ایرانی را که توسط دفتر طب سنتی ایران و سازمان سنجش وزارت بهداشت برگزار میشود را با موفقیت بگذراند یا مدرک وی توسط شورای بررسی خبرگان بدون مدرک تایید شود. بدیهی است این افراد همردیف متخصصان فارغالتحصیل نیستند و به عنوان کارشناس طب سنتی (و نه متخصص) مشغول به کار خواهد شد. این افراد یا فارغالتحصیل رشتههای مشابه از کشورهای دیگر باشند طبق ضوابط نظام پزشکی و معاونت طب سنتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با قبول مسئولیت قانونی و شرعی به فعالیت خواهند پرداخت.
با استناد به مصوبه جلسه 503 مورخ 1381/6/5 شورایعالی انقلاب فرهنگی در جلسه 503 مورخ 1381/6/5 و الگوگیری از پیشنهاد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری (نامه شماره 626/15 مورخ 1380/2/29) ضوابط کلی ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی در زمینه طب سنتی ایران را به این شرح تصویب کرد:
1 - دبیرخانه مرکز ارزشیابی صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی در زمینه طب سنتی ایران در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تایید میگردد.
2 - دبیر شورایعالی طب سنتی ایران (معاونت طب سنتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی) عهدهدار مسئولیت اجرایی این دبیرخانه است.
3 - محققان و درمانگران هر کدام از رشتههای طب سنتی ایران (مکتب طب سنتی ایران)، یا طب عامیانه (مردمی)، یا طب مکمل و یا کسانی که براساس آموزههای دینی و اسلامی به امر طبابت اشتغال ورزیدهاند، امّا فاقد مدرک دانشگاهی هستند و حسب مطالعه و تجربه در میان اهل فن به عنوان صاحبنظر شهرت داشته و یا صاحب آثار، تحقیقات و تالیفاتی باشند میتوانند طبق شرایط و مقررات مندرج در دستورالعمل بررسی صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک در سطح یکی از مراتب 1 و 2 (مربی یا استادیاری) وابسته دانشگاهی برای همکاری جهت تدریس یا عضویت در هیات علمی دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی انتخاب گردند و یا در محدودهای که تعریف خواهد شد به امور پزشکی متناسب بپردازند.
4 - دستورالعمل امتحانی و نحوه بررسی صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی و نحوه همکاری و استخدام ایشان در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی که توسط معاونت طب سنتی تهیه و به تایید شورایعالی طب سنتی رسیده و به معاونت آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ابلاغ میگردد (پیشنویس مربوطه در ادامه آمده است).
5 - برای اجرای دستورالعمل موضوع بند 2، «کمیسیون تعیین صلاحیت علمی خبرگان بدون مدرک دانشگاهی» شامل معاون طب سنتی معاون درمان وزارت متبوع، معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاون پژوهشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، رئیس (یا یکی از روسای) دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران (یا سایر دانشگاهها)، و پنج نفر از صاحبنظران و متخصصان طب و داروسازی سنتی به انتخاب شورایعالی طب سنتی ایران تشکیل میشود.
4. داشتن آثار منتشرشده علمی و تحقیقی در رشته تخصصی مربوطه که مورد تایید کمیته مورد اشاره قرارگیرد.
5. تالیف یک رساله علمی در رشته تخصصی خود و قبولی در مصاحبه علمی مورد نیاز
8. مجوز طبابت یا انجام فعالیت پزشکی در حوزه مصوب شده و اعلام شده (شامل تعریف بیماریها، نوع مداخلات و تعیین تعرفه خدمات) از سوی کمیته برای یک سال خواهد بود و لازم است برای تمدید آن، گزارش عملکرد فعالیت یک ساله فرد به دبیر کمیته تحویل شود. بعد از سه سال اخذ تاییدیه، امکان صدور پروانه فعالیت پنج ساله بلامانع خواهد بود.
11. سایر مدارک و عناوینی که توسط کمیته به نخبگان بدون مدرک اعطا خواهد شد شامل موارد زیر است که حسب مورد و تایید کمیته رسماً اعلام خواهند شد و امتیازات هر کدام نیز تعریف و ابلاغ خواهند شد:
طبیعت درمانی و طب سنتی توام در ایران
یکی از شاخههای گردشگری سلامت، طبیعت درمانی است که بر ویژگیهای آب و هوایی و طبیعی مناطق مختلف تکیه دارد و پتانسیلهای آن در ایران نیز بسیار دیده میشود. استفاده از اثرات شفابخش چشمههای آبگرم برای درمان بیماریها در پزشکی نوین و نیز انواع طب مکمّل از جایگاه ویژهای برخوردار بوده و در موارد متعددی توصیه میشود. به همین دلیل در سراسر جهان مناطقی که دارای چشمههای آبگرم حاوی املاح مفید هستند، از جمله جاذبههای گردشگری محسوب میشوند. در ایران نیز شمار، کیفیت و پراکنش بیش از 450 چشمه آبگرم موجود در سطح کشور به گونهای است که میتواند طبیعت درمانی با استفاده از اثرات درمانی چشمههای آبگرم را به عنوان یکی از مهمترین ابزار و جاذبههای گردشگری کشور معرفی نماید. بیشتر چشمههای آبگرم ایران در دامنههای رشته کوه البرز قرار دارد. با این وجود تعداد و کثرت چشمههای آبگرم در دیگر نقاط کشور نیز جالب توجه است.
یکی دیگر از شاخههای مرسوم در طبیعت درمانی، بهرهمندی از مناطق ییلاقی بهعنوان نقاهتگاه است که در ایران نیز از گذشته دور تاکنون معمول بوده است. برخی از این نقاهتگاهها همچون کلاردشت و جواهرده (در مازندران)، دیلمان (در گیلان)، شاندیز (در مشهد) و سردشت از شهرت ملی (و مناطقی همچون کلاردشت و شاندیز از شهرت بینالمللی) برخوردارند و لذا زمینه مناسبی را جهت ایجاد شهر سلامت - بر مبنای اصول حفظالصحه در طب ایرانی - و متعاقب آن جلب گردشگران خارجی فراهم آوردهاند.
داروسازی در مکتب طب سنتی تا حدود زیادی مبتنی بر دستهبندی افراد ب. ت. ب. مزاجها و وضعیت کمّی و کیفی اخلاط ایشان م. ب. و ملاحظه کردن شرایطی چون شدت و زمان بیماری، جنسیت، سن، توده بدنی، قوای جسمی و روحی، شرایط محیطی، شغل و حتی عادات فردی، تهیه دارو و تنظیم دوز و فواصل مصرف آن را مبتنی بر تشخیص دقیق از جانب پزشک و همکاری متقابل او با داروساز متبحر امکانپذیر مینماید.
توجه به این موضوع حائز اهمیت است که در این مکتب طبی، اولویت بر حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماریها با رعایت اصول و تدابیری ویژه است (مانند مراعاتهای زیستمحیطی، تغذیهای، روحی - روانی، فعالیتهای جسمانی و. ..) تا فرد در محدوده مزاج سلامت باقی بماند.
امروزه اندیشه کمعارضهتر بودن داروهای طب سنتی و وسعت کاربردهای موثر آن نیز با افزایش سطح آگاهیها و ارتباط متقابل علوم کاربردی و پیشرفته، راهکارهایی برای اثبات مدعا یافته است.
1- مطالعه و بررسی بومشناسی و اقتصاد مفردات مکتب طب سنتی ایران نظیر گیاهان دارویی ایران در وضعیت موجود در جهت افزایش پتانسیل برنامهریزی جامع در این حوزه در تعامل با وزارتخانههای جهاد کشاورزی و بازرگانی
به عنوان مثال به دلیل استفاده از روشها، منابع و داروهای طب سنتی ایران در شبهجزیره هند، بخشی از نیاز مفردات گیاهی این کشور مانند عناب، گلمحمدی، آویشن و رازیانه به صورت نامشخص و نامنظم از بازار گیاهان دارویی ایران تامین میشود.
2- نیازسنجی اولویت کاشت، فرآوری و بستهبندی گیاهان دارویی با توجه بهنیازهای فرمولاسیون داروهای طبیعی و مکتب طب ایرانی و تعامل با وزارت جهاد کشاورزی در جهت اشتغالزایی در این حوزه با اولویت کشاورزی ارگانیک و مدرن و حفظ شرایط بهینه کیفیتی و توسعه و گسترش آن در تنوع اقلیمی سراسر کشور. قابل ذکر است که به دلیل اهمیت تکرارپذیری در روند تولید و نیز توجه کنونی بازارهای جهانی برای خرید مفردات شناسنامهدار با شرایط تهیه و حفظ کیفیت مشخص، قوانینی در این مورد از جانب کشورهای مختلف و سازمانهای معتبری چون سازمان جهانی بهداشت و سازمان بینالمللی غذا تنظیم گشته که موجب تسهیل و رونق بیشتر صادرات محصولات با این ویژگیها میشود.
3- ارائه الگوهای حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماری با غذا داروها و آشامیدنیهای متنوع معرفی شده در مکتب طب ایرانی که این امر منجر به کاهش مصرف بیرویه داروهای صناعی و صرفهجویی در هزینههای درمانی خواهد شد و در عین حال موجب فراهمنمودن بستر تولید محصولات غذایی بومی خواهد شد.
4- مطالعات و تدوین ضوابط در جهت استانداردنمودن و تجاریسازی فرمولاسیونهای موثر مکتب طب ایرانی (غذا، دارو، آرایشی - بهداشتی) و اعتباربخشی آن در نظام سلامت و نیز تهیه و تدوین استانداردهای نوین مورد نیاز دانش داروسازی مکتب طب ایرانی ب. ت. ب. دوزاژ، نحوه اثر و تدابیر لازم در مراحل مختلف فرمولاسیون.
در حال حاضر پرسشنامه تقاضای ساخت فرآوردههای دارویی مکتب طب سنتی ایران موجود بوده و براساس آن مجوز تهیه اینگونه فرآوردهها با تایید شورای بررسی و تدوین داروهای طبیعی ایران و با اخذ تاییدیه از کمیسیون قانونی ساخت و ورود سازمان غذا و دارو صادر میشود. (ضوابط و آییننامههای موجود در پیوست ارائه شده است).
در حال حاضر آییننامه تاسیس داروخانههای طبیعی تدوین شده و در مرحله ابلاغ در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
1- پوشش بیمهای این داروها همزمان با تولید و توزیع و عرضه فرآوردههای دارویی استاندارد مورد وثوق مردم و جامعه پزشکی که در مرحله اول 56 مورد دارو در زمستان 1390 مشمول پوشش بیمه قرارگرفت.
2- حمایت از تولید در بخشهای مختلف آن از جمله کشاورزی و صنعت
3- تهیه و تدوین آییننامه و ضوابط مورد نیاز برای تولید، توزیع و عرضه این داروها
1. تشکیل جلسات کارگروه مصوّب هیات دولت با مسئولیت رئیس جمهور محترم (عطف به پیشنهاد ریاست جمهوری و تصویب هیاتوزیران در تاریخ 22 فروردین 1391 در چارچوب مفاد اصل 127 قانون اساسی و با رعایت ماده 19 آییننامه داخلی، در راستای احیاء توسعه نظام طب سنتی و استفاده از ظرفیتهای آن در حوزه سلامت که در غیاب ایشان، معاون اول محترم با حضور وزیران بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، جهاد کشاورزی، صنعت، معدن و تجارت، معاون علمی و فناوری رئیسجمهور، دستیار ویژه رئیسجمهور و هفت نفر از متخصصان و دستاندرکاران طب سنتی با انتخاب رئیس جمهور به عنوان نمایندگان ویژه رئیس جمهور تشکیل میشود).
4. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به انجام موارد ذیل مکلف و موظف شود؛
3. 4. تشکیل شورای عالی سیاستگذاری طب سنتی ایران متشکل از وزیر و معاونان و مسئولین مربوطه
6. 4. تسریع و تسهیل در جذب دانشآموختگان طب و داروسازی سنتی توسط دانشگاههای علوم پزشکی؛ تخصیص سهمیه در فراخوان جذب هیات علمی دانشگاهها؛ و اختصاص بورس هیات علمی به دانشجویان طب و داروسازی سنتی در تمام دانشگاههای علومپزشکی تیپ یک و دو
7. 4. ارتقای اداره گیاهان دارویی و طبیعی در سازمان غذا و دارو به مدیریت کل و فراهم نمودن امکان حمایت قانونی و تسهیل ثبت و تولید داروها و غذا - داروهای طب سنتی
10. 4. توسعه مراکز رشد طب و داروسازی سنتی با هدف تامین نیازهای داخلی و صادرات دارویی
11. 4. تشکیل مدرسه عالی تربیت مدرس (حکیم) طب سنتی ایران به منظور تامین استاد برای دانشکدههای طب سنتی و گروههای طب سنتی دانشکدههای پزشکی
19. 4. صدور مجوز و تاسیس حداقل یک دانشگاه طب سنتی ایران در سال جاری
6. وزارت رفاه موظف شود سازمانهای بیمهگر را برای همکاری با متخصصان طب سن -تی مکلف نماید و برای خدمات و داروهای طب سنتی پوشش بیمهای ایجاد کنند.
8. معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و دبیرخانه توسعه پژوهش گیاهان دارویی و طب ایرانی برای حمایت مستقیم، موثر و گستردهتر از شرکتهای دانشبنیان برای توسعه تحقیقات و تولیدات دارویی دانشبنیان مکلف شوند.
دریافت فایل پیدیافموارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
