دستورالعمل محاسبه سرمایه نظارتی و کفایت سرمایه مؤسسات اعتباری با اصلاحات و الحاقات بعدی

دستورالعمل محاسبه سرمايه نظارتي و كفايت سرمايه مؤسسات اعتباري» مصوب 1396,03,23 با اصلاحات و الحاقات بعدي به استناد بند (ب) ماده (۱۱) و بند (۵) ماده (۱۶) قانون پولي و بانكي كشور مصوب تيرماه ۱۳۵۱ و با هدف حفظ ثبات و سلامت نظام بانكي كشور از طريق نگهداري سطح مناسب سرمايه توسط مؤسسات اعتباري در راستاي پوشش ريسك هاي مترتب بر عمليات بانكي، «دستورالعمل محاسبه سرمايه نظارتي و كفايت سرمايه مؤسسات اعتباري» كه از اين پس به اختصار «دستورالعمل» ناميده مي شود، تدوين مي گردد. فصل اول – تعاريف ماده ۱ - در اين دستورالعمل، عناوين زير به جاي عبارات مشروح مربوط به كار مي روند: ۱ -۱ - دولت: وزارتخانه ها و سازمان برنامه و بودجه كشور؛ ۱ - ۲- بانك مركزي: بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران؛ ۱ - ۳- مؤسسات و شركتهاي دولتي: منطبق با تعاريف مندرج در قانون مديريت خدمات كشوري مصوب ۱۳۷۳ و اصلاحات بعدي؛ ۱ - ۴ - نهادها و مؤسسات سومي غيردولتي: نهادها و مؤسساتي كه به موجب قانون فهرست نهادها و مؤسسات عمومي غيردولتي مصوب ۱۳۷۳ و اصلاحات بعدي و يا ساير قوانين تحت اين عنوان اطلاق مي شوند؛ ۱ - ۵ - مؤسسه اعتباري: بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي كه به موجب قانون و يا با مجوز بانك مركزي تأسيس شده و تحت نظارت آن بانك قرار دارد؛ ۱ - ۶ - مؤسسه اعتباري خارجي: بانك يا مؤسسه اعتباري غيربانكي كه در خارج از ايران تأسيس شده و تحت نظارت مرجع نظارت بانكي كشور متبوع خويش به عمليات بانكي اشتغال دارد؛ ا - ۷- نماد مالي: نهاد ارايه دهنده خدمات مالي و بيمه اي از جمله شركتهاي كارگزاري، بازارگرداني، سرمايه گذاري، تأمين سرمايه، صندوق هاي سرمايه گذاري و بازنشستگي صرافي، ليزينگ و شركت بيمه؛ ۱ - ۸- بورس اوراق بهادار تهران: بازار بورس و فرابورس اوراق بهادار؛ ۱ - ۹- اندوخته: بخشي از سود خالص مؤسسه اعتباري كه به موجب قانون، ضوابط ابلاغي بانك مركزي و يا تصميم مجمع عمومي مؤسسه اعتباري، تحت عنوان اندوخته نگهداري مي شود و قابل تقسيم بين سهامداران نيست. ۱ - ۱۰ - سهام خزانه: سهام مؤسسه اعتباري كه توسط خود مؤسسه خريداري و نگهداري مي شود. ۱ - ۱۱- اوراق بهادار: اوراق مشاركت، صكوك، گواهي سپرده، واحدهاي سرمايه گذاري عادي صندوق هاي سرمايه گذاري مشترك و ساير موارد مشابه به تشخيص بانك مركزي كه متضمن حقوق مالي قابل معامله براي دارنده آن باشد، به استثناي سهام. ۱ - ۱۲ - اوراق بهادار تجاري: اوراق بهاداري كه به قصد خريد و فروش و انتفاع خريداري مي شود. ۱ - ۱۳- سهام تجاري: سهامي كه به قصد كنترل نهاد سرمايه پذير تحصيل نشده و با هدف خريد و فروش و انتفاع خريداري مي شود. ۱ - ۱۴- كنترل: توانايي راهبري سياستهاي مالي و عملياتي نهاد سرمايه پذير به منظور كسب منافع از فعاليتهاي آن. ۱ - ۱۵ - واحد تابعه: شخص حقوقي كه بيش از ۵۰ درصد سهام عادي آن در مالكيت مؤسسه اعتباري بوده و مشمول تلفيق با مؤسسه اعتباري مي باشد. ۱ - ۱۶ - اقليت: اشخاص حقيقي و حقوقي كه مالك كمتر از ۵۰ درصد سهام عادي واحد تابعه مي باشند. ۱ - ۱۷- سهم اقليت: آن بخش از سود /زيان و خالص دارايي هاي واحد تابعه كه با در نظر گرفتن تعديلات تلفيقي، متعلق به اقليت است. ۱ - ۱۸- ريسك اعتباري: احتمال وقوع زيان ناشي از عدم توانايي يا عدم تمايل در پرداخت مطالبات. ۱ - ۱۹ - ريسك بازار: احتمال وقوع زيان ناشي از نوسانات قيمت سهام تجاري، اوراق بهادار تجاري و يا نرخ ارز. ۱ - ۲۰- ريسك عملياتي: احتمال وقوع زيان ناشي از نامناسب بودن و عدم كفايت فرآيندها و روشها، افراد و سيستم هاي داخلي و يا ناشي از رويدادهاي خارج از مؤسسه اعتباري. ۱ - ۲۱ - رتبه اعتباري: رتبه هاي تعيين شده توسط مؤسسات اعتبارسنجي مستقل بين المللي از جمله مؤسسه استاندارد اند پورز(S&P)، مؤسسه فيچ (Fitch) و مؤسسه موديز .(Moody's) فصل دوم - سرمايه نظارتي ماده ۲ - سرمايه نظارتي از مجموع سرمايه لايه (۱) و لايه (۲) تشكيل مي شود. ماده ۳ - سرمايه لايه (۱) به شرح زير مي باشد: ۳ -۱- سرمايه پرداخت شده (منابع تأمين شده توسط سهامداران)؛ ۳ -۲- صرف سهام؛ ۳ -۳- سود زيان انباشته؛ ۳ -۴ - اندوخته قانوني؛ ۳ -۵ - اندوخته احتياطي؛ ۳ -۶ - ساير اندوخته ها ماده ۴ - تعديلات نظارتي سرمايه لايه (۱) به شرح زير ميباشد: ۴ -۱- در محاسبه سر يه لايه (۱)، بهاي تمام شده سهام خزانه كسر مي شود. ۴ -۲ - بهاي تمام شده سهام مؤسسه اعتباري كه در مرحله انتشار اوليه يا افزايش سرمايه به طور بي واسطه توسط واحدهاي تابعه خريداري شده، در محاسبه سرمايه لايه (۱) لحاظ نمي شود. ۴ -۳- دارايي هاي نامشهود از سرمايه لايه (۱) كسر مي شود. ۴ -۴- در صورت سرمايه گذاري متقابل در سهام مؤسسات اعتباري اعم از داخلي و خارجي و يا نهادهاي مالي غيرتابعه، حداقل بهاي تمام شده ميان سرمايه گذاري هاي متقابل از سرمايه لايه (۱) كسر مي شود. ۴ -۵ - در صورتي كه ميزان سرمايه گذاري مؤسسه اعتباري در سهام عادي مؤسسه اعتباري ديگر، مؤسسه اعتباري خارجي و يا نهاد مالي كمتر از ۱۰ درصد سهام عادي نهاد سرمايه پذير و كمتر از ۱۰ درصد سرمايه لايه (۱) مؤسسه اعتباري (پس از اعمال تعديلات نظارتي) باشد، بهاي تمام شده سرمايه گذاري موضوع اين بند از سرمايه لايه (۱) مؤسسه اعتباري كسر نشده اما مشمول محاسبه دارايي هاي موزون به ريسك مي شود. ۴ -۶ - در صورتي كه ميزان سرمايه گذاري مؤسسه اعتباري در سهام عادي مؤسسه اعتباري ديگر، مؤسسه اعتباري خارجي و يا نهاد مالي كمتر از ۱۰ درصد سهام عادي نهاد سرمايه پذير بوده اما بيش از ۱۰ درصد سرمايه لايه (۱) مؤسسه اعتباري (پس از اعمال تعديلات نظارتي) باشد، بهاي تمام شده سرمايه گذاري تا ۱۰ درصد سرمايه لايه (۱) مؤسسه اعتباري مشمول محاسبه دارايي هاي موزون به ريسك شده و مازاد آن از سرمايه لايه (۱) مؤسسه اعتباري كسر مي گردد. ۴ -۷ - در صورتي كه ميزان سرمايه گذاري مؤسسه اعتباري در سهام عادي يك مؤسسه اعتباري، مؤسسه اعتباري خارجي و يا نهاد مالي بيش از ۱۰ درصد سهام عادي نهاد مذكور باشد، بهاي تمام شده سرمايه گذاري تا ۱۰ درصد سهام عادي نهاد مزبور موزون به ريسك مي شود و مازاد آن به شرح زير از سرمايه لايه (۱) مؤسسه اعتباري كسر مي گردد. ) ×بهاي تمام شده سرمايه گذاري مازاد بر ۱۰%سرمايه) = ميزان كسورات عادي نهاد ذي ربط ۴ -۸ - بهاي تمام شده سرمايه گذاري ها در واحدهاي تابعه اي كه نهاد مالي محسوب نگردد. از سرمايه لايه (۱) كسر مي شود. ۴ -۹- ساير تعديلات به تشخيص بانك مركزي ماده ۵ - سرمايه لايه (۲) به شرح زير مي باشد: ۵ -۱- بدهي ايجاد شده ناشي از انتشار اوراق بدهي توسط مؤسسه اعتباري و صرف هر يك از آنها و همچنين ساير بدهي هاي مؤسسه اعتباري، مشروط به برخورداري از معيارهاي زير: ۵ -۱-۱ - مدت زمان باقي مانده تا سررسيد آن حداقل پنج سال باشد؛ ۵ -۱-۲ - تماماً پرداخت شده باشد؛ ۵ -۱-۳- دارندگان آن، تحت هيچ شرايطي حق دريافت سود اوراق مذكور را زودتر از موعد تعيين شده نداشته باشند؛ ۵ -۱-۴ - در صورت تصفيه و ورشكستگي مؤسسه اعتباري، مطالبات دارندگان اين اوراق، پس از مطالبات سپرده گذاران و ساير بستانكاران مؤسسه اعتباري، پرداخت شود و همچنين مشمول هيچ گونه ترتيبات ديگري كه موجب ايجاد حق تقدم نسبت به ساير بستانكاران مؤسسه اعتباري شود، قرار نگيرد؛ ۵ -۱-۵ - توسط مؤسسه اعتباري و يا اشخاص حقوقي مرتبط با آن، تضمين نشده باشد؛ ۵ -۱-۶ - باز خريد اوراق حداقل تا پنج سال پس از انتشار تحت هيچ شرايطي امكان پذير نباشد. باز خريد آن پس از مدت مذكور و با اخذ تأييديه مكتوب بانك مركزي امكان پذير خواهد بود؛ مشروط بر اين كه پس از بازخريد، حدود تعيين شده در ماده ۶- ماده (۹) اين دستورالعمل، كماكان توسط مؤسسه اعتباري رعايت گردد؛ ۵ -۱-۷ - توسط اشخاص حقوقي مرتبط با مؤسسه اعتباري خريداري نشده باشد؛ ۵ -۱-۸- منابع مالي لازم براي خريد آن توسط مؤسسه اعتباري تأمين نشده باشد. ۵ -۲ - ذخيره مطالبات مشكوك الوصول عام حداكثر به ميزان ۲۵ /۱ درصد دارايي هاي موزون شده به ضرايب ريسك وفق مفاد اين دستورالعمل؛ ۵ -۳ - حداكثر ۴۵ درصد مبلغ حاصل از تجديد ارزيابي دارايي ها اعم از دارايي هاي ثابت، سهام و اوراق بهادار. تبصره ۱ - مبلغ اسمي اوراق بهادار موضوع بند (۱) اين ماده مطابق با جدول شماره ۱ در سرمايه لايه (۲) لحاظ مي گردد: مدت زمان باقي مانده تا سررسيد ۵ سال و بيش از آن ۴سال ۳سال ۲سال ۱سال كمتر از ۱ سال درصد مبلغ اسمي ابزار مالي، قابل لحاظ در سرمايه لايه (۲) ۱۰۰ ۸۰ ۶۰ ۴۰ ۲۰ ۰ جدول شماره ۱: درصد مبلغ اسمي ابزار مالي قابل ملاحظه در سرمايه لايه (۲) تبصره ۲ - مؤسسه اعتباري موظف است طي يك دوره گذار پنج ساله و بر اساس جدول شماره ۲، درصد مذكور در بند (۳) اين ماده را در محاسبه سرمايه لايه (۲) كاهش داده و به صفر برساند. سال مالي ۱۳۹۷ ۱۳۹۸ ۱۳۹۹ ۱۴۰۰ ۱۴۰۱ درصد قابل محاسبه ۳۶ ۳۷ ۱۸ ۹ ۰ جدول شماره ۲: دوره گذار مربوط به كاهش درآمد تجديد ارزيابي دارايي ها تبصره ۳ - در محاسبه سرمايه نظارتي، مجموع سرمايه لايه (۲)، حداكثر معادل سرمايه لايه (۱) لحاظ شده و مبلغ مازاد در سرمايه نظارتي منظور نمي شود. فصل سوم : نسبت كفايت سرمايه ماده ۶ - نسبت كفايت سرمايه مؤسسه اعتباري كه عبارت است از نسبت سرمايه نظارتي به كل دارايي هاي موزون به ريسك، بايد حداقل معادل ۸ درصد باشد. ماده ۷ - كل دارايي هاي موزون به ريسك، از مجموع دارايي هاي موزون به ريسك اعتباري، ريسك بازار و ريسك عملياتي محاسبه مي شود. ماده ۸ - نسبت سرمايه لايه (۱) به دارايي هاي موزون شده به ضرايب ريسك، بايد حداقل معادل ۵ /۴ درصد باشد. تبصره ۱ - مؤسسه اعتباري كه نسبت سرمايه لايه (۱) به دارايي هاي موزون شده به ضرايب ريسك آن كمتر از۵ /۴ درصد باشد، موظف است نسبت مذكور را طي يك دوره گذار پنج ساله و بر اساس جدول شماره ۳، به ۴۵ درصد برساند. پايان سال مالي ۱۳۹۷ ۱۳۹۸ ۱۳۹۹ ۱۴۰۰ ۱۴۰۱ درصد قابل محاسبه ۵ /۲% ۳% ۵ /۳% ۴% ۵ /۴% جدول شماره ۳: دوره گذار مربوط به افزايش نسبت سرمايه لايه (۱) تبصره ۲ - بانكهاي مشمول واگذاري طبق «قانون اجراي سياستهاي كلي اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسي»، از شمول تبصره (۱) اين ماده مستثني مي باشند. بانكهاي مذكور موظفند در پايان سال ۱۹۰۳ نسبت سرمايه لايه (۱) به دارايي هاي موزون شده به ضرايب ريسك خ. ر. ب. ۵ /۶ درصد برسانند. ماده ۹ - بانك مركزي مي تواند براي هر يك از مؤسسات اعتباري بر اساس معيارهايي نظير وضعيت ريسك پذيري آن، درصدهاي بالاتري از حدود مقرر در مواد (۹) و (۸) تعيين نمايد. فصل چهارم – دارايي هاي موزون به ريسك اعتباري ماده ۱۰ - دارايي هاي موزون به ريسك اعتباري از حاصل ضرب وزن هاي ريسك اعتباري در اقلام بالاي خط ترازنامه و اقلام زير خط ترازنامه (با لحاظ ضرايب تبديل) به دست مي آيد. ماده ۱۱ - اقلام بالاي خط تراز نامه مؤسسه اعتباري پس از تعديل با استفاده از روش موضوع ماده (۱۲)، بر اساس وزن هاي ريسك اعتباري زير موزون مي شود: ۱۱ -۱ - موجودي هاي نقدي، مطالبات از بانك مركزي و اوراق بهادار منتشره و يا تضمين شده توسط بانك مركزي با ضريب ريسك صفر درصد. ۱۱ -۲ - مطالبات (در قالب تسهيلات، سپرده گذاري و خريد اوراق بهادار) از مؤسسات اعتباري بر اساس «نسبت كفايت سرمايه» مندرج در آخرين صورت هاي مالي حسابرسي شده مصوب مجمع عمومي و منتشره هر يك از مؤسسات اعتباري كه از تاريخ ثبت صورتجلسه مجمع مذكور بيش از دو سال نگذشته باشد، با وزن هاي ريسك به شرح جدول شماره ۴۱: نسبت كفايت سرمايه (درصد) ۸ و بيشتر ۸ تا كمتر از ۴ ۴ تا كمتر از ۲ كمتر از ۲ وزن متناظر با نسبت كفايت سرمايه (درصد) ۲۰ ۵۰ ۸۰ ۱۰۰ جدول شماره ۴: وزن ريسك مطالبات از مؤسسات اعتباري طي مصوبه بيست و هشتمين جلسه مورخ ۶ /۱۲ /۱۳۹۶ كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري بانك مركزي جمهوري اسلامي، بند (۱۱-۲) ماده (۱۱) اصلاح و يك تبصره به آن اضافه گرديد. تبصره - در صورتي كه صورتهاي مالي حسابرسي شده مصوب مجمع عمومي مؤسسه اعتباري انتشار عمومي و يا از تاريخ ثبت آخرين صورتجلسه مجمع عمومي آنها جهت تصويب صورت كمك مالي بيش از دو سال گذشته باشد، وزن ريسك مطالبات از مؤسسه اعتباري معادل ۱۰۰ درصد لحاظ گردد. ۱۱ -۳- مطالبات از دولت (در قالب تسهيلات و خريد اوراق بهادار) با وزن ريسك ۲۰ درصد؛ ۱۱ -۴- مطالبات از مؤسسات و شركتهاي دولتي و نهادها و مؤسسات عمومي غيردولتي (در قالب تسهيلات و خريد اوراق بهادار) با وزن ريسك ۱۰۰ درصد؛ ۱۱ - ۵- اصل تسهيلات اعطايي در قالب عقود مشاركتي مشتمل بر مشاركت مدني، مضاربه، مساقات و مزارعه: ۱۱ -۵-۱- به شركت هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با وزن ريسك ۱۰۰٪؛ ۱۱ -۵-۲ - به ساير اشخاص حقوقي و اشخاص حقيقي با وزن ريسك ۲۰۰٪؛ ۱۱ -۶ - مشاركت حقوقي (سرمايه گذاري در سهام غيرتجاري بعد از كسر ذخيره كاهش ارزش سهام): ۱۱ -۶-۱ - در شركتهاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با وزن ريسك ۳۰۰%؛ ۱۱ -۶-۲ - در ساير شركتها با وزن ريسك ۴۰۰%؛ ۱۱ -۶-۳ - در مؤسسه اعتباري ديگر، مؤسسه اعتباري خارجي و يا نهاد مالي موضوع بندهاي (۴-۵) الي (۴-۷) با وزن ريسك ۳۰۰%؛ ۱۱ -۷ - مانده اصل و سود تسهيلات اعطايي در قالب عقود غيرمشاركتي؛ ۱۱ -۷-۱۔- بابت املاك مسكوني با وزن ريسك ۵۰ درصد؛ ۱۱ -۷-۲ - مجموع مانده اصل و سود بابت ساير تسهيلات اعطايي به هر شخص، اعم از حقيقي و حقوقي: ۱-۲-۷-۱۱- به ميزان يك ميليارد ريال و كمتر از آن با وزن ريسك ۷۵ درصد؛ ۲-۲-۷-۱۱ - بيش از يك ميليارد ريال تا پنج ميليارد ريال با وزن ريسك ۱۰۰ درصد؛ ۳-۲-۷-۱۱ – بيش از پنج ميليارد ريال تا ده ميليارد ريال با وزن ريسك ۱۵۰ درصد؛ ۴-۲-۷-۱۱ - بيش از ده ميليارد ريال با وزن ريسك ۲۰۰ درصد؛ تبصره بانك مركزي مي تواند ارقام ريالي مندرج در اين بند را متناسب با تغييرات تورم تعديل نمايد. ۸ -۱۱ - ساير اقلام بالاي خط ترازنامه كه در رديف هاي فوق قرار نمي گيرند، با ضريب ريسك ۱۰۰ درصد. ۹ -۱۱ - مطالبات مشتمل بر تسهيلات اعطايي به بانك هاي توسعه اي چند جانبه، دولتها، بانكهاي مركزي، مؤسسات اعتباري و نهادهاي مالي ساير كشورها و يا اوراق بهادار خريداري شده از آنها با وزن هاي ريسك به شرح جدول شماره ۵: بدون رتبه پايين -B +BB تا -B +BBB تا : BBB +A تا –A AAA+ - AA رتبه اعتباري" ۱۰۰ ۱۵۰ ۱۰۰ ۵۰ ۲۰ ۰ وزن ريسك مطالبات از ساير دولتها، بانكهاي مركزي و نهادهاي عمومي غيردولتي در ساير كشورها (٪) ۵۰ ۱۵۰ ۱۰۰ ۵۰ ۵۰ ۲۰ وزن ريسك مطالبات از بانكهاي توسعه اي چندجانبه" (٪) ۱۰۰ ۱۵۰ ۱۰۰ ۱۰۰ ۵۰ ۲۰ وزن ريسك مطالبات از مؤسسات اعتباري و نهادهاي مالي ساير كشورها (%) جدول شماره ۵: وزن ريسك اعتباري بانك هاي توسعه اي چندجانبه، دولتها، بانك هاي مركزي، مؤسسات اعتباري و ... * نمايه هاي مندرج در اين جدول متعلق به مؤسسه اعتبار سنجي استاندارد اند پورز(S&P ) مي باشد، بديهي است در صورت استفاده از رتبه هاي تعيين شده توسط مؤسسه فيج (Fitch) و مؤسسه موديز (Moody's) نمايه هاي متناظر استفاده خواهد شد. ** مطالبات از گروه بانك توسعه اسلامي۲ و نهادهاي زيرمجموعه آن از جمله شركت بيمه اسلامي سرمايه گذاري و شركت بيمه صادراتي۳ ؛ گروه بانك جهاني شامل بانك بين المللي ترميم و توسعه ۴و شركت تأمين مالي بين المللي۵؛ بانك توسعه آسيا۶؛ بانك توسعه آفريقا۷ مشمول ضريب ريسك صفر درصد مي باشد. ۲ Islamic Development Bank ۳ Islamic Corporation for the Insurance of Investment and Export Credit ۴ International Bank for Reconstruction and Development ۵ International Finance Corporation ۶ Asian Development Bank . ۷ African Development Bank ۱۰ -۱۱- مطالبات از ساير اشخاص حقوقي ساير كشورها و يا اشخاص حقوقي داخل كشورداراي رتبه اعتباري با وزن ريسك به شرح جدول شماره ۶: رتبه اعتباري AAA+ - AA +A تا -A +BBB تا-BB پايين - B B بدون رتبه وزن ريسك شخص حقوقي% ۲۰ ۵۰ ۱۰۰ ۱۵۰ ۱۰۰ جدول شماره ۶: وزن ريسك اعتباري ساير اشخاص حقوقي ۱۱ -۱۱- خالص مانده مطالبات غيرجاري (اصل، سود /فوايد مترقبه و وجه التزام تأخير تأديه دين، پس از كسر ذخيره اختصاصي مربوط) با وزن هاي ريسك طبق جدول شماره ۷: خالص مانده مطالبات غيرجاري مبلغ ذخاير اختصاصي وزن ريسك (٪) كمتر از ۲۰ درصد مانده مطالبات غيرجاري ۱۵۰ از ۲۰ تا ۵۰ درصد مانده مطالبات غيرجاري ۱۰۰ ۵۰ درصد مانده مطالبات غيرجاري و بالاتر از آن ۵۰ جدول شماره ۷: وزن ريسك مربوط به مطالبات غيرجاري ماده ۱۲ - مطالبات موضوع ماده (۱۱) كه بابت آن ها وثيقه اخذ شده است، حسب وثايق مأخوذه طبق فرمول زير تعديل مي شود:۸ E* = (E - C x (۱ - H - Hfx)) كه در فرمول فوق، متغيرهاي مختلف به صورت زير تعريف مي گردند؛ *E: مانده مطالبات تعديل يافته E: مانده مطالبات C: ارزش بازار وثايق (ارزش اسمي براي وثايقي كه ارزش بازار براي آنها وجود ندارد) H: ضرايب تعديل طبق جدول شماره ۸ Hfx: ضريب تعديل به ميزان ۸٪ در صورتي كه واحد پولي وثايق و مطالبات متفاوت باشند. ۸. اصلاح شده طي مصوبه بيست و هشتمين جلسه مورخ ۶ /۱۲ /۱۳۹۶ كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري بانك مركزي جمهوري اسلامي. تبصره ۱ - در صورتي كه ارزش بازار وثايق بيش از مانده مطالبات باشد، ارزش بازار وثايق حداكثر به ميزان مانده مطالبات لحاظ مي شود. تبصره ۲ - چنانچه وثايق جزء مصاديق احصاء شده در جدول شماره ۸ نباشد؛ مانده مطالبات بدون لحاظ تأثير وثايق (ضريب تعديل)، بر اساس وزن هاي ريسك مربوط موزون مي شود. تبصره ۳ - در صورتي كه تركيبي از وثايق وجود داشته باشد، ضريب تعديل (H) با استفاده از ميانگين موزون ضرايب تعديل وثايق طبق فرمول زير محاسبه مي گردد: H = NƩi =۱ Wi Hi Hi: ضريب تعديل وثيقه i ام؛ Wi: ارزش بازار وثيقه i ام نسبت به مجموع ارزش بازار كل وثايق؛ نوع وثيقه ضريب تعديل (H) وثايق و تضامين نقد و شبه نقد (اعم از ريالي و ارزي) نظير مسكوكات و شمش طلا، سپرده قرض الحسنه م پس انداز، سپرده سرمايه گذاري كوتاه مدت، سپرده سرمايه گذاري بلندمدت، گواهي سپرده سرمايه گذاري عام وخاص ۰ اوراق بهادار منتشره و با تضمين شده توسط دولت جمهوري اسلامي ايران با بانك مركزي ۰ اوراق بهادار منتشره و يا تضمين شده توسط شهرداري ها و ساير نهادهاي عمومي غيردولتي ۰۶% اعتبارات اسنادي و ضمانت نامه بانكي، اوراق بهادار منتشره و يا تضمين شده توسط بانكهاي دولتي ۰۶% اعتبارات اسنادي و ضمانت نامه بانكي"، اوراق بهادار منتشره و يا تضمين شده توسط مؤسسات اعتباري غيردولتي ۱۲% اوراق بهادار منتشره و يا تضمين شده توسط اشخاص حقوقي دولتي ۱۵% اوراق بهادار منتشره و يا تضمين شده توسط اشخاص حقوقي غيردولتي ۲۵% سهام ۵۰ شركت برتر بورس اوراق بهادار تهران ۱۵% ساير سهام پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ۲۵% واحدهاي سرمايه گذاري عادي صندوق هاي سرمايه گذاري مشترك قابل معامله در بورس اوراق بهادار تهران ۱۵% دارايي هاي فيزيكي نظير املاك و مستغلات، ماشين آلات و تجهيزات ۳۰% جدول شماره ۸: ضرايب تعديل مربوط به وثايق مختلف * ضمانت نامه هاي بانكي ريالي بابت تضمين تسهيلات اعطايي كه قبل از ابلاغ بخشنامه شماره ۹۴۶۴۷ /۹۳ مورخ ۱۰ /۰۴ /۱۳۹۳ صادر شده اند. ماده ۱۳ - مؤسسه اعتباري موظف است ارزش بازار هر يك از وثايق موضوع جدول شماره ۸ (حسب مورد) را در آخرين مقطع تهيه صورتهاي مالي مبناي عمل قرار دهد. در خصوص وثايقي نظير دارايي هاي فيزيكي از قبيل املاك و مستغلات، ماشين آلات و تجهيزات كه تعيين ارزش بازار آنها مستلزم ارزيابي مي باشد، مؤسسه اعتباري مكلف است از كارشناسان واجد صلاحيت منتخب هيأت مديره، اعم از داخل و يا خارج مؤسسه اعتباري، استفاده نمايد. ارزيابي مذكور حداكثر تا مدت سه سال معتبر خواهد بود مشروط به اين كه در پايان مقاطعي كه تهيه صورتهاي مالي مؤسسه اعتباري مورد نظر است بر اساس تغيير شاخصهاي مربوط طبق اعلام بانك مركزي، مورد تعديل قرار گيرد. در صورت عدم وجود شاخصهاي مربوط، ارزش آخرين ارزيابي مبناي عمل خواهد بود. ماده ۱۴ - اقلام زير خط ترازنامه مؤسسه اعتباري بر اساس ضرايب تبديل به شرح زير هم رديف اعتباري اقلام بالاي خط گرديده و پس از تعديل با استفاده از روش موضوع ماده (۱۲)، به ضرايب ريسك مربوط موزون مي شود: ۱ -۱۴- تعهدات قابل فسخ بدون قيد و شرط از طرف مؤسسه اعتباري با ضريب تبديل صفر؛ ۲ -۱۴ - تعهدات غيرقابل فسخ با سررسيد يك سال و كمتر از آن پس از كسر وجوه دريافتي از مشتريان تحت عناويني نظير سپرده نقدي و پيش دريافت با ضريب تبديل ۲۰ درصد؛ ۳ -۱۴ - تعهدات غيرقابل فسخ با سررسيد بيش از يك سال پس از كسر وجوه دريافتي از مشتريان تحت عناويني نظير سپرده نقدي و پيش دريافت با ضريب تبديل ۵۰ درصد؛ ۴ -۱۴- اعتبارات اسنادي صادر يا تاييد شده اي كه كالاي موضوع آن وثيقه اعتبار است پس از كسر مبلغ پيش دريافت از مشتريان با ضريب تبديل ۲۰ درصد؛ ۵ -۱۴ - اعتبارات اسنادي صادر يا تاييد شده اي كه كالاي موضوع آن وثيقه اعتبار نيست پس از كسر مبلغ پيش دريافت از مشتريان با ضريب تبديل ۵۰ درصد؛ ۶ -۱۴- ضمانت نامه هاي ريالي يا ارزي پس از كسر سپرده نقدي با ضريب تبديل ۵۰ درصد؛ ۷ -۱۴ - تعهدات بابت قراردادهاي منعقده معاملات و تضمين انواع صكوك از جمله اوراق مشاركت منتشره با ضريب تبديل ۵۰ درصد؛ ۸ -۱۴- ساير تعهدات با ضريب تبديل ۱۰۰ درصد. فصل پنجم – دارايي هاي موزون به ريسك بازار ماده ۱۵ - دارايي هاي موزون به ريسك بازار از حاصل ضرب سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك بازار در عدد ۵ /۱۲ (با احتساب حداقل نسبت كفايت سرمايه معادل ۸٪) محاسبه مي شود. ماده ۱۶ - سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك بازار سهام تجاري، برابر است با ۸٪ مجموع بهاي تمام شده سهام تجاري خريداري شده. ماده ۱۷ - سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك بازار اوراق بهادار تجاري از مجموع سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك خاص و عام به شرح زير محاسبه مي شود: ۱ -۱۷- سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك خاص برابر است با ۵ درصد مجموع بهاي تمام شده اوراق بهادار تجاري خريداري شده. ۲ -۱۷ - سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك عام برابر است با حاصل ضرب ضريب ريسك متناظر با مدت زمان باقي مانده تا سررسيد به شرح جدول شماره ۹، در بهاي تمام شده اوراق بهادار تجاري خريداري شده: مدت زمان باقي مانده تا سررسيد اوراق بهادار تجاري خريداري شده يك ماه يا كمتر از آن ضريب ريسك (%) يك ماه يا كمتر از آن ۰ ۱ تا ۳ ماه ۲% ۳ تا ۶ ماه ۴% ۶ تا ۱۲ ماه ۷% ۱ تا ۲ سال ۲۵ /۱ ۲ تا ۳ سال ۷۵ /۱ ۳ تا ۴ سال ۲۵ /۲ ۴ تا ۵ سال ۷۵ /۲ ۵ تا ۷ سال ۲۵ /۳ ۷ تا ۱۰ سال ۷۵ /۳ ۱۰ تا ۱۵ سال ۵ /۴ ۱۵ تا ۲۰ سال ۲۵ /۵ بيش از ۲۰ سال ۶ جدول شماره ۹: ضريبه ريسك متناظر با مدت زمان باقي مانده تا سررسيد ماده ۱۸ - سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك بازار نرخ ارز برابر است با ۸٪ وضعيت باز مثبت تمامي ارزها يا قدر مطلق وضعيت باز منفي تمامي ارزها هر كدام كه بيشتر باشد.۹ ۹ طي مصوبه بيست و هشتمين جلسه مورخ ۶ /۱۲ /۱۳۹۶ كميسيون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباري بانك مركزي جمهوري اسلامي، ماده (۱۸) اصلاح و دو تبصره به آن اضافه گرديد. تبصره ۱ - وضعيت باز مثبت تمامي ارزها عبارت است از مجموع خالص وضعيت باز مثبت ارزها كه برابر مازاد معادل ريالي مجموع دارايي هاي مؤسسه اعتباري و تعهدات مشتريان آن به هر ارز نسبت به معادل ريالي مجموع بدهي ها و تعهدات مؤسسه اعتباري به همان ارز مي باشد. تبصره ۲ - وضعيت باز منفي تمامي ارزها عبارت است از مجموع خالص وضعيت باز منفي ارزها كه برابر مازاد معادل ريالي مجموع بدهيها و تعهدات مؤسسه اعتباري به هر ارز نسبت به معادل ريالي مجموع دارايي هاي مؤسسه اعتباري و تعهدات مشتريان آن به همان ارز مي باشد. فصل ششم - داراييهاي موزون به ريسك عملياتي ماده ۱۹ - دارايي هاي موزون به ريسك عملياتي از حاصل ضرب سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك عملياتي در عدد ۵ /۱۲ (با احتساب حداقل نسبت كفايت سرمايه معادل ۸٪) محاسبه مي شود. ماده ۲۰ - سرمايه مورد نياز براي پوشش ريسك عملياتي برابر است با ۱۰٪ ميانگين مجموع تمامي درآمدهاي سه سال اخير مؤسسه اعتباري. فصل هفتم – الزامات كنترل داخلي گزارش دهي ماده ۲۱ - هيأت مديره مؤسسه اعتباري موظف است به منظور حسن اجراي اين دستورالعمل، نسبت به تدوين و تصويب رويه هاي اجرايي داخلي مشتمل بر واحد سازماني مسئول انجام كار، شرح وظايف آن، روشهاي انجام كار، نحوه ارتباط، تبادل و گردش اطلاعات اين واحدهاي سازماني و غيره اقدام نمايد. ماده ۲۲ - هيأت مديره مؤسسه اعتباري موظف است حداكثر ظرف مدت شش ماه پس از ابلاغ اين دستورالعمل سامانه اطلاعاتي حاوي مواردي نظير اجزاي سرمايه نظارتي لايه ۱ و ۲، مانده دارايي هاي موزون به ريسك، ضرايب ريسك، نوع، ارزش و ضرايب تعديل وثايق حسب مفاد اين دستورالعمل را به نحوي ايجاد نمايد كه ارايه اطلاعات مورد درخواست بانك مركزي درهر زمان امكان پذير باشد. ماده ۲۳ - مؤسسه اعتباري موظف است تمامي اطلاعات مربوط به سرمايه نظارتي، دارايي هاي موزون به ريسك و نسبت كفايت سرمايه مطابق مفاد اين دستورالعمل، در مقاطع زماني سه ماهه و حداكثر ظرف مدت يك هفته پس از پايان هر سه ماه، به شيوه اي كه بانك مركزي اعلام خواهد نمود، به آن بانك گزارش نمايد. فصل هشتم - مجازات ماده ماده ۲۴ - در صورتي كه نسبت كفايت سرمايه مؤسسه اعتباري غيردولتي در مقطع تهيه صورتهاي مالي از حدود مقرر در اين دستورالعمل كمتر شود، حسب مورد و با رعايت قوانين و مقررات ذي ربط، اقداماتي به شرح زير اعمال مي گردد. ۱ -۲۴- چنانچه نسبت كفايت سرمايه كمتر از ۸ تا ۵ درصد باشد، هيأت مديره مؤسسه اعتباري موظف است برنامه لازم جهت اصلاح تركيب دارايي ها و يا افزايش سرمايه حداكثر ظرف مدت ۱۰ روز كاري را به بانك مركزي ارايه نمايد. بانك مركزي حداكثر ظرف مدت ۱۰ روز كاري برنامه مزبور را بررسي و مراتب را به مؤسسه اعتباري اعلام مي كند. تا زمان تحقق حدود مقرر، بانك مركزي مي تواند حسب مورد مؤسسه اعتباري را از انجام برخي عمليات مجاز بانكي به طور موقت محروم نمايد. ۲ -۲۴- چنانچه نسبت كفايت سرمايه كمتر از ۵ تا ۳ درصد باشد، علاوه بر اقدامات موضوع بند (۲۶-۱)، بانك مركزي بايد يك يا چند مورد از موارد زير را انجام دهد: ۱ -۲-۲۴- كاهش حدود احتياطي نظير تسهيلات و تعهدات كلان و اشخاص مرتبط براي مؤسسه اعتباري؛ ۲ -۲-۲۴- ممنوعيت فعاليت در بازار بين بانكي؛ ۳ -۲-۲۴- سلب صلاحيت حرفه اي مديرعامل و يا يك يا چند نفر از اعضاي موظف هيأت مديره مؤسسه اعتباري؛ ۴ -۲-۲۴- پرداخت سود به سهامداران صرفاً معادل ۱۰ درصد سود ويژه سالانه قابل تقسيم مؤسسه اعتباري و ممنوعيت پرداخت پاداش به مديران مؤسسه اعتباري. تبصره - در صورت سلب صلاحيت حرفه اي هر يك از اعضاي هيأت مديره و يا مديرعامل مؤسسه اعتباري، موضوع بند (۲۶-۲-۳)، اشخاص مزبور نمي توانند تا مدت دو سال به عنوان عضو هيأت مديره و با مديرعامل هيچ يك از مؤسسات اعتباري تعيين شوند. ۳ -۲۴- چنانچه نسبت كفايت سرمايه كمتر از ۳ درصد شود، هيأت مديره مؤسسه اعتباري موظف است حداكثر ظرف مدت ۹۰ روز كاري اقدام به افزايش سرمايه نمايد و در غير اين صورت، تشريفات قانوني انحلال مؤسسه را فراهم نمايد. همچنين بانك مركزي تا زمان ثبت افزايش سرمايه در مراجع ثبتي، بايد مؤسسه اعتباري را از انجام يك يا چند مورد از موارد زير منع نمايد: ۱ -۳-۲۴- پرداخت سود به سهامداران بيش از ۱۰ درصد سود ويژه سالانه قابل تقسيم مؤسسه اعتباري، پاداش به مديران و افزايش حقوق كاركنان مؤسسه اعتباري؛ ۲ -۳-۲۴ - دريافت انواع سپرده، عدم اعطاي انواع تسهيلات و عدم ايجاد انواع تعهدات؛ ۳ -۳-۲۴ - فعاليت در بازار بين بانكي. تبصره - در صورتي كه مؤسسه اعتباري هيچ كدام از اقدامات موضوع بند (۲۶-۳) را انجام ندهد مشمول مفاد ماده (۳۹) قانون پولي و بانكي كشور مي گردد. ماده ۲۵ - چنانچه نسبت كفايت سرمايه بانك هاي دولتي در مقطع تهيه صورت هاي مالي، از پنجاه درصد ميزان مقرر شوراي پول و اعتبار كمتر شود، بانك مركزي موظف است بلافاصله مراتب را به منظور افزايش سرمايه به هيأت وزيران گزارش نمايد. فصل نهم - ساير موارد ماده ۲۶ - اين دستورالعمل از تاريخ ابلاغ لازم الاجرا مي باشد؛ چنانچه نسبت كفايت سرمايه محاسبه شده مؤسسه اعتباري چارچوب اين دستورالعمل كمتر از ۸ درصد باشد، مؤسسه اعتباري موظف است نسبت مذكور را طي يك دوره گذار پنج ساله به ۸ درصد برساند. تبصره - در صورت عدم تحقق حد موضوع اين ماده پس از دوره گذار مشمول مجازاتهاي مقرر در اين دستورالعمل خواهد شد. ماده ۲۷ - بانك مركزي، در صورت نياز و به صلاحديد خود مي تواند هر كدام از ضرايب تعيين شده در اين دستورالعمل و نيز روشهاي محاسباتي مربوط به انواع مختلف ريسك اعتباري، عملياتي و بازار را تغيير داده و يا تعديل نمايد. اين دستورالعمل در ۳۷ ماده و ۱۲ تبصره در يكهزار و دويست و سي و سومين جلسه مورخ ۲۳ /۰۳ /۱۳۹۶ به تصويب شوراي پول و اعتبار رسيد و جايگزين آئين نامه سرمايه پايه بانكها و مؤسسات اعتباري و آيين نامه كفايت سرمايه (بانكهاي دولتي و غيردولتي) به ترتيب مصوب يكهزار و سيزدهمين و يكهزار و چهاردهمين جلسه شوراي محترم پول و اعتبار مورخ ۲۷ /۱۰ /۱۳۸۲ و ۲۰ /۱۱ /۱۳۸۲ موضوع بخشنامه هاي شماره مب /۱۹۱۱ مورخ ۱۶ /۱۱ /۱۳۸۲، مب /۱۹۶۶ و مب /۱۹۶۷ مورخ ۲۹ /۱۱ /۱۳۸۲ شوراي پول و اعتبار مي گردد.