دستورالعمل
ه الرحمن الرحیم
مقدمه
بسم الل
ه الرحمن الرحیم
ریاست جمهوری
سازمان برنامه و بودجه کشور
مرکزآمار ایران
راهنمای تهیه فهرست آماراهی رسمی اریان
زمستان
8931
مجری طرح: کمیته هماهنگی و دبیرخانه فهرست آمارهای رسمی ایران
(دفتر محاسبه شاخص برنامه
ها و سیاست
های کالن مرکز آمار ایران)
همکاران اصلی
دکتر جواد حسین
زاده
دکتر ایوب فرامرزی
نریمان یوسفی
سید مهدی حسینی
نژاد
طاهره امینی
دکتر مرضیه دیندار
رستمی
زهره طرانیان
مشهدی
سارا حسینیه فراهانی
فهرست
پی
شگفتار 5
مقدمه 6
1
-تعار
یف و
مفاه
یم 9
۱
-
۱
- مقدمه
................................
................................
................................
............................
9
2
-
۱
- تعار
یف و
مفاه
یم
................................
................................
................................
...............
9
۱
-
2
-
۱
- نظام
آمار
ی مل ی
................................
................................
................................
.......
9
2
-
2
-
۱
- نظام
ی مل
آمار
( ران یا INSS
................................
................................
.....................
۱1
3
-
2
-
۱
- آمار
رسم
ی
................................
................................
................................
............
۱1
۴
-
2
-
۱
- آمار
تخصص
ی
................................
................................
................................
........
۱1
۵
-
2
-
۱
- فهرست
آمارها
ی
رسم
ران یا ی
................................
................................
.....................
۱۱
۶
-
2
-
۱
- نظام
آمار
ی
جهان
ی (GSS
................................
................................
.......................
۱۱
7
-
2
-
۱
- نظام
آمار
ی
منطقه
ای (RSS
................................
................................
.....................
۱۱
8
-
2
-
۱
- م
رجع
رسم
ی
نظام
آمار
ران یا ی
................................
................................
....................
۱2
9
-
2
-
۱
- نشان
کیفیت
آمارها
ی
رسم
ی
................................
................................
......................
۱2
۱1
-
2
-
۱
- دستگاه اجرا
یی
................................
................................
................................
.....
۱3
3
-
۱
- روش
انجام
کار
................................
................................
................................
...............
۱3
2
-ات ی ّکل
11
۱
-
2
- مقدمه
................................
................................
................................
..........................
۱۴
2
-
2
- ی تار
خچه
آمار
رسم
ران یا در ی
................................
................................
...............................
۱۴
3
-
2
- ضرورت
هی ته
فهرست
آمارها
ی
رسم
در ی
کشور
................................
................................
..........
۱۶
۴
-
2
- محمل
ی ها
قانون
و نی تأم ی
انتشار
آمارها
ی
رسم
ی
کشور
................................
...............................
۱۶
۱
-
۴
-
2
- ماده
۱1
قانون
احکام
دائم
ی
برنامه
ی ها
توسعه
کشور
................................
..........................
۱۶
2
-
۴
-
2
- ماده
۶ برنامه
ی مل سوم
آمار
................................
................................
.......................
۱7
۳
-مبان
ی
نظر
ی
11
۱
-
3
- مقدمه
................................
................................
................................
..........................
۱8
2
-
3
- چشم
انداز
نظام
آمار
ی
کشور
................................
................................
................................
۱9
3
-
3
- مأمور
یت
نظام
آمار
ی
کشور................................
................................
................................
.
۱9
۴
-
3
- اهداف
نظام
آمار
ی................................
................................
................................
...........
۱9
۵
-
3
- ارکان نظام آمار
ی
................................
................................
................................
............
21
۶
-
3
- تشر
حی گردش کار در نظام آمار
ی کشور
................................
................................
...................
21
7
-
3
- اصول
نی اد ی بن
آمار
رسم
ی
................................
................................
................................
...
2۱
8
-
3
- اصول
نظام
ی مل
آمار
ران یا
................................
................................
................................
.
22
9
-
3
- ی ها ی ژگ یو
نظام
آمار
ی
ی سنت
................................
................................
..............................
22
۱1
-
3
- ی ها ی ژگ یو
نظام
آمار
ی
مدرن
................................
................................
.............................
23
۱۱
-
3
- ی ها نه ی هز
مواز
ی کار ی
................................
................................
................................
.....
2۴
۱2
-
3
- مفهوم
در تیفیک
آمار
رسم
ی
................................
................................
..............................
2۴
۱3
-
3
- نی نو
ی ساز
نظام
آمار
ی
................................
................................
................................
....
2۵
۱۴
-
3
- مدل
عموم
ند ی فرا ی
کسب
کار و
آمار
ی ((GSBPM
................................
................................
.
27
۱
-
۱۴
-
3
- ین ن یی تع
ازها
................................
................................
................................
.......
27
۱۵
-
3
- تجرب
ات ی
ری سا
کشورها
هی ته در
فهرست
آمارها
ی
رسم
ی
................................
..............................
28
۱
-
۱۵
-
3
- سوئد
................................
................................
................................
................
28
2
-
۱۵
-
3
- آلمان
................................
................................
................................
................
31
3
-
۱۵
-
3
- انگلستان
................................
................................
................................
...........
32
۴
-
۱۵
-
3
- جمهور
ی لی
توان
ی
................................
................................
................................
..
3۴
۶
-
۱۵
-
3
- استرال
یا
................................
................................
................................
.............
3۵
7
-
۱۵
-
3
- کا ی آمر
................................
................................
................................
...............
37
8
-
۱۵
-
3
- کانادا
................................
................................
................................
................
38
9
-
۱۵
-
3
- ژاپن
................................
................................
................................
.................
۴1
۱1
-
۱۵
-
3
- نروژ
................................
................................
................................
...............
۴۱
۱۱
-
۱۵
-
3
- لهستان
................................
................................
................................
............
۴3
۱2
-
۱۵
-
3
- کره
جنوب
ی
................................
................................
................................
........
۴۴
۱۶
-
3
- جمع
ی بند
................................
................................
................................
....................
۴۵
1
- هی ته ند ی فرا
فهرست
آمارها
ی
رسم
ران یا ی
16
۱
-
۴
- مقدمه
................................
................................
................................
..........................
۴۶
2
-
۴
- ساختار
تشک
ی الت ی
................................
................................
................................
............
۴7
۱
-
2
-
۴
- وظا
ی ها ته ی کم فی
آمار
بخش
ی
................................
................................
......................
۴9
3
-
۴
- فعال
ی ها تی
اجرا
یی
ساختار
تشک
تدو و هی ته ی الت ی
ین
فهرست
ی ها
آمار
رسم
ران یا ی
...............................
۵1
۱
-
3
-
۴
- ستاد
راهبر
ی
................................
................................
................................
.........
۵1
2
-
3
-
۴
- شورا
ی عال ی
آمار
ون یسی کم و
تخصص
ی
شورا
ی عال ی
آمار
................................
....................
۵1
3
-
3
-
۴
- ته ی کم
هماهنگ
ی دب و ی
رخانه
................................
................................
........................
۵۱
۴
-
3
-
۴
- ی ها ته ی کم
تخصص
ی ها ته ی کم و ی
آمار
بخش
ی
................................
................................
.....
۵۱
۴
-
۴
- و وه یش
مراحل
هی ته
فهرست
آمارها
ی
رسم
ران یا ی
................................
................................
......
۵2
۵
-
۴
- الگو
ی پی
شنهاد
ی
................................
................................
................................
.............
۵۴
۱
-
۵
-
۴
- سطح
۱ فهرست
آمارها
ی
رسم
ی
................................
................................
..................
۵۴
2
-
۵
-
۴
- سطح
2 فهرست
آمارها
ی
رسم
ی
................................
................................
..................
۵۴
3
-
۵
-
۴
- سطح
3 فهرست
آمارها
ی
رسم
ی
................................
................................
..................
۵۵
۶
-
۴
- راهنما
تکم ی
یل
شناسنامه
شاخص
ی ها
آمار
ی
................................
................................
...........
۵9
5
-یریگ جه ی نت
62
منابع
61
پی
وست
66
5
پیشگفتار
امروزه
برنامه
ریز
ی و تصمیم
گیری مبتنی بر آمارهای صحیح،
دقیق و بهنگام یکی از رموز توسعه و پیشرفت کشورها به
شمار
می
رود. مقایسه روند
توسعه
یافتگی
در کشورهای مختلف بیانگر این واقعیت است که میزان پیشرفت و توسعه با کیفیت و
گستردگی نظام تولید آمار و اطالعات، ارتباط تنگاتنگ و مستقیمی دارد
به .
عبار
ت
دیگر کیفیت و
کمیت
دس
تاوردهای
نظام
آماری نه
تنها یکی از مهم
ترین
شاخص
ها
ی
توسعه
یافتگی
کشورها به
شمار می
، رود
بلکه به
طور متقابل اجرای سیاست
ها و
برنامه
های توسعه
ای کشور نیز بدون در اختیار داشتن آمار و اطالعات کافی، دقیق و بهنگام امکان
پذیر نیست.
در جمهوری اسالمی ایران
شورای عالی آمار و بازوی اجرایی آن
-مرکز آمار ایران-
وظیفه هدایت نظام آماری کشور را بر
عهده دارند که در تعامل تنگاتنگ با سایر
دستگاه
ها
ی اجرایی کشور
ظرفیت
سازی
و توسعه نظام آماری را هدایت
می
کن
ند.
در همین راستا مرکز آمار ایران
به
عنوان
یگانه
مرجع رسمی نظام ملی آماری ایران
به و
عنوان
یک نهاد حاکمیتی بی
طر
ف،
بنا به تکلیف
"
برنامه ملی سوم توسعه آمار کشور
"
و با هدف
یکپارچه
سازی
، ساماندهی، حذف
موازی
کاری
و
ظرفیت
سازی
در نظام ملی آماری ایران در تعامل با کمیته
های
آمار
بخشی
دستگاه
های
اجرایی اقدام به
تهیه
فهرست آمارهای رسمی
ران ای
نموده است. این فهرست حاوی عناوین و مشخصات شناسنامه
ای آمارهای رسمی ایران است که به تصویب شورای عالی
آمار می
رسد.
با توجه به تغییرات سریع علم و فناوری در عصر حاضر، نیاز
برنامه
ریز
ان به آمار و اطالعات، مدام در حال تغییر است
.
بنابراین این فهرست پویا بوده و با
تولید اطالعات آماری جدید یا
بهنگام خواهد
شده یا
از دستور کار خارج شده است
.... ،
در
پایان
از تالش
های فشرده تمامی عوامل اجرایی اعم از همکاران مرکز آمار ایران
،
پژوهشکده آمار و نمایندگان کمیته آمار
بخشی در تهیه فهرست آمارهای
رسمی تشکر نمایم.
.
دکتر
جواد حسین
زاده
رئيس مرکز آمار اریان و
رئيس ستاد راهبری تهیه و تدوین فهرست آماراهی رسمی اریان
6مقدمه
امروزه نقش روزافزون آمار و اطالعات
به
عنوان
پیش
نیاز
تمام
تصمیم
، ها ی گیر
سیاست
گذاری
و ها
برنامه
ریزی
ها
برکسی پوشیده نی
ست.
این نقش در عصر اطالعات به
قدری بدیهی است که نظام آماری کشورها و حجم و کیفیت
بانک
ها
ی اطالعاتی
آن
ها
نه تنها یکی از
مهمترین
شاخص
ها
ی توسعه
یافتگی کشورها به شمار می
رود، بلکه متقابالً
سیاست
گذاری
و ها
برنامه
ریزی
ها
ی توسعه اقتصادی،
اجتماعی و فرهنگی کشورها نیز بدون در اختیار داشتن آمار
کافی، صحیح، دقیق و بهنگام ممکن نیست. اهمیت
آمار
در
تمام
ا
مور
برنامه
ریز
ی اعم از
سیاست
گذا
ری، تعیین اهداف، خط مشی
ها، هدایت امور اجرایی و در نهایت ارزیابی میزان موفقیت یا عدم موفقیت
آنها
به
قدری
است که ب
سیاری
آمار
را عامل زیربنای
برنامه
ریز
به ی
شمار
می
آورند و ایجاد یک نظام کارآمد و مؤثر در تولید و عرضه
آمار را از الزامات اولیه و ضروری در
برنامه
ریز
ی می
دانند. در کنار مشکالت عدیده
ای که از دوران های گذشته در نظام
برنامه
ریز ی
کشور وجود دا
شته
و باعث عدم توفیق کامل
برنامه
ها در پیمودن راه توسعه اقتصادی شده است، می توان به مشکالت نظام آماری
کشور و معضالتی که از رهگذر مشکل مزبور و کمبود آمار و اطالعات دقیق و بهنگام متوجه
سیاست
گذاری
ها و
برنامه
ریزی
ها
ی ک شور
شده نیز اشاره کرد. متأسفانه علیرغم فعا
لیت
های گسترده
ای که در زمینه اجرای طرح های آمارگیری و
جمع
آوری
اطالعات، با صرف
وقت و هزینه های هنگفت توسط
دستگاه
ها ی مختلف کشور
می
شو
د، می
توان ادعا نمود که نه
تنها هنوز نیازهای آماری کشور حتی
در
سطح بالنسبه مطلوب تولید و عرضه نشده است، بلکه
دستگاه
ی ها سیاست
ر گذا، برنامه
ریز و اجرایی کشور نیز از اطالعات آماری
موجود نیز درحد مطلوب استفاده
نمی
کنند .سال
ی ها
متمادی است که انبوهی از اطالعات آماری توسط
دستگاه
ها ی مختلف کشور
تولید
می
شو
د که بخش عمده ای از
آن
ها ب ه
صورت غیر
هدفمند، موردی و نامنظم و در موارد زیادی بدون اتکاء به تعاریف و مفاهیم
علمی
و استاندارد
، از نقطه نظر طراحی موضوعی و ف
ن ی تولید
می
شو د که
به دلیل بهنگام نبودن، پایین بودن کیفیت، چندگانگی آ مار
و ناسازگاری بین آم ارها، امکان استفاده از آمارهای
ینه هب مزبور نیز فراهم ن
می
شو.د
مشکالتی که در فوق به صورت کلی برشمرده
شده است را می
توان به صورت زیر طبقه
بندی نم:ود
دستگاه
ی ها برنامه
ریز
و
سیاست
گذا ر و همچنین
دستگاه
ها
ی تولید آمار کشور از نیاز واقعی کشور به آمار و
اطالعات و
اولویت بندی
آنها ، اطالع
دقیق
و کاملی
ندارند.
اغلب تولیدکنندگان آمار درکشور هرکدام خود
سرانه بر ا
ساس تعاریف و مفاهیم گوناگون و ب نا بر
تشخیص خود مبادرت به ان جام
فعالیت
های موازی نمودهًاند. قطعا در انجام فعالیت
های موازی و تکراری عالوه براتالف وقت و هزینه ، آمارهای تولید شده نیز به
لحاظ
آنکه بی
برنامه و ناهماهنگ با نیازها
ی کشور تولید شده اند، دقت و صحت کافی
را نداشته و کارایی الزم را در تصم
یم
گیری
ها
و سیاست
گذا
ری
ها نخواهند داشت.
فرهنگ آماری در جامعه، آن
طور که باید و شاید جانیافتاده به
طوریکه بسیاری از
کاربران و
مصرف کنندگان در بسیاری
ا ،ز موارد
تعاریف و مفاهیم آمارهای مورد نیاز خود را نمی
دانند و به همین دلیل تاکنون
از آمارهای موجود
استفاده بهینه نشده است.
نظام تولید و استفاده از آمارهای ثبتی دستگاه
های اجرایی دارای این اشکال است که یا ب ه
طور صحیح ثبت ن
می
شو
ند و
یا اگر
هم صحیح ثبت
می
شو ،ند
روش
ها ی مناسبی برای پردازش و انتقال
آن
ها وجود ندارد.
7
تا کنون آمار و اطالعات در کانون سیاست
گذاری
ها و برنامه
ریزی ها نبوده است و اولویت و اهمیت الزم به آمار و اطالعات
داده نشده است. این در حالی است که پایه و اساس هرگونه برنامه
ریزی و توسعه
ای آمار و ا طالعات دقیق و بهنگام از
.وضعیت کشور است
ریشه مشکالت مزبور را می
توان در فقدان
برنامه
ریز
ی فعالیت
های آماری کشور دانست. تاکنون در کشور برنامه منسجم و یکپارچه
ای
برای کل فعالیت
های آماری اعم از تشخیص نیازها، حجم فعالیت
ها، نوع آمارگیری
ها، بودجه، برنامه
زمانی و مکانیزم
های نظارتی آن
تهیه و
تدوین نشدده اسدت و چون هرکدام از
دسدتگاه
ها
بنا به تشدخیص خود و به شدکل سدلیقه
ای عمل
می
کن
ند، الجرم اطالعات
متمرکزی از آمارگیری
ها، حجم کار، بودجه و اعتبارات مصددرفی، تعداد و نوع
شدداخص
ها
و اقالم آماری تولید شددده و ظرف زمانی و
مکانی
آن
ها
در دسترس
نیست
.
فقدان
برنامه
ریز
ی فعالیت
های آماری نیز خود ناشی از نبود یک نظام تصمیم
گیری در این زمین
ه و
یا به تعبیری فقدان نظام آماری مدون درکشور است
[۵
.]
از سوی دیگر واحدهای مستقل مزبور چون عملکرد
مستقل دا
شته
و با
هم ارتباط ارگانیک و
نظامند
ندارند، در
قالب اصول و قواعد
یکسددان و متمرکز عمل ن
می
کن
ند و
بنابراین
، مجموعه
ای ب
ه
نام نظام آماری را تشددکیل نمی
دهند. حلقه مفقوده
ای که در
این میان
عامل
از هم گسدسدتگی اسدت، نظام تصدمیم
گیری حاکم بر مجموعه فعالیت
های مزبور اسدت که وجود خارجی ندارد و فقدان آن،
شف
افیت ارتباط بین واحدها، تقسیم کار و حدود و صغور اختیارات و وظایف
آن
ها
را مخدوش ساخته است. و تنها در صورت تدوین
و ا ستقرار چنین نظامی ا ست که می
توان مبادرت به ساماندهی فعالیت
های آماری ک شور و تدوین برنامه جامع فعالیت
های آماری
نمود و از این رهگذر با تعیین سددد
هم و وظایف هر یک از
سدددازمان
های فعال در نظام
آماری، امکان
اسدددتفاده بهینه
از توان فنی و
مدیریتی
نظام آماری
و دسترسی به آمارهای مع
تبر، بهنگام و دقیق را فراهم ساخ
ت [۵].
برر سی منابع بین
المللی و منطقه
ای و تجارب موجود، ن شان می
دهد
که معیار و ویژگی شناخته شده و
ثابتی برای تعیین آمارهای
رسمی وجود ندارد. زیرا دایره نیازهای کاربران اصلی داده
ها سیال بوده و از داده
ها برای شناخت و آگاهی از وضعیت موجود استفاده
می
کنند. موضاعاتی که امروزه حائز اهمیت هستند ممکن است در گذشته مطرح نبوده و عکس این موضوع نیز صادق است.
این پ
رسش که
«
آمار رسمی چیست؟
« و »
چه موضوعاتی را در برمی
گیرد؟
»
همواره با پاسخ
های گوناگون و چه بسا ناسازگار همراه
بوده است، چرا که در جنبه
های گوناگون زمان- مکان نیازهای انسان متفاوت و در حال دگرگونی است. موضوع
هایی که امروز برای
بررسی نیازهای دانسان در آن مکان
مشخص در حوزه آمار رسمی قرار می
گیرد نیز الزاماً نمی
تواند همان
هایی باشد که در گذشته
در این حوزه تعریف شده است. بنابراین آمار رسمی را باید موجود زنده
ای دانست که مدام در حال دگرگونی است و به جای تعریف
آن، به شناخت و دریافت کارکرد آن در پاسخگویی به نیازهای
امروز و آینده انسان پرداخت.
برر سی م
نابع
ن شان می
دهد در ک شورها همواره سیا ست
گذار
ان از فقدان داده
ها
برای ا ستفاده در ت صمیم
گیری و برنامه
ریزی رنج
می
برند و در مقابل تولید
کنندگان داده ها نیز ادعا دارند از نیازهای سددیاسددت
گذاران اطالعی نداشددته و منابع کافی برا
ی توسددعه
تولیدات خود در اختیار ندارد. برای حل این چالش چارچوب و مدل مفهومی
اپیک «
»
تو سط ا سکاپ پی شنهاد شده و در دو ک شور
نیز به صورت آزمای شی اجرا شده که نتایج موفقی به همراه دا شته ا ست
.
در این مدل تمرکز ا صلی در شنا سایی گروه
های هدف
پو
شش
دادن
موضوعات
و
تعامل
تولید
کننده
و
کاربر
اطالعات
بوده
گام و
های اجرایی آن برشمرده شده است
.
8
از آنجا که یکی از وظایف محوری سددازمان
های تولید
کننده آمار
،
شددناسددایی و تعیین نیاز کاربران با کیفیت با در نظر گرفتن اصدل
«
منا سبت
»
ا ست
،
تو صیه می
شود بر ا ساس ا صول بنیادین آمار ر سمی و نیاز ذینف
،ن عا
فهر ست آمارهای ر سمی شامل متغیر
و ها
شاخص
های مورد نیاز هر بخش و موضوع
،
با تعامل و همکاری کمیته
های آمار بخشی و کاربران اصلی داده
ها تهیه شود.
9
1
-ت
عاریف و مفاهیم
1
-
1
- مقدمه
در هر نظام آماری وجود تعاریف و مفاهیم یکسان و شفاف با پشتوانه علمی کافی به
طوری
که تمام ارکان نظام آماری و کاربران آمار
برداشت یکسانی از آن داشته باشند
ضروری است
و عدم وجود چنین ساختاری باعث سرد
ر
گمی و برداشت
های متفاوت و بعضاً
متناقض از آمار و اطالعات
می
شو
د. در همین راستا در مرکز آمار ایران
به
عنوان
مرجع رسمی نظام آماری کشور با هدف یکسان
سازی
تعاریف و مفاهیم
نظام آماری کشور،
ساختاری طراحی و مستقر شده است که تمام تعاریف و مفاهیم مورد نیاز نظام آماری باید
ر د
این چهارچوب نهایی شوند.
در این ساختار کارگروهی به
منظور استانداردسازی تعاریف و مفاهیم نظام آمار
ی در نظر گرفته شده است که در تعامل با واحدهای
آمار و اطالعات دستگاه
های اجرایی، تعاریف و مفاهیم حوزه
های مختلف را پس از برگزاری جلسات کارشناسی استاندارد کرده و سپس
در سامانه تعاریف و مفاهیم مرکز آمار ایران برای استفاده کاربران بارگذاری می
شود.
2
-
1
- تعاریف
و مفاهیم
در
ادامه
تعاریف و مفاهیم مورد استفاده در این سند به اختصار آورده شده است.
1
-
2
-
1
- نظام آماری ملی1
نظام آمار
ملی ی
عبارت
است
از
مجموعه
دستگاه
ها
و نهادهای
درگیر
در فعالیت
های
آماری
(ارکان
نظام
،
وظایف و
فعالیت
های
هریک
از
اجزا
ء
نظام،
روابط
درونی
و
بیرونی
آن
با ها
یکدیگر،
اصول،
قوانین
و مقررات
حاکم
بر وظایف
و روابط
مزبور
.
نظام
ها
ی آماری به لح
اظ
درجه تمرکز به دو دسته متمرکز و غیر
متمرکز تقسیم
می
[ ند شو۵] .
1( National Statistical System (NSS)
11
1
-
1
-
2
-
1
-
نظام
آماری
متمرکز2
این در
نظام،
وظیفه
تولید
همه
یا
اکثر
آمارهای
رسمی
کشور
بر
عهده
سازمان
ملی
آمار(NSO)
3 است [۵
.]
2
-
1
-
2
-
1
-
نظام
آماری
غیر
متمرکز4
این در
نظام،
وظیفه
تولید
آمارهای
رسمی
کشور
متناسب
با
وظایف
قانونی
بین در
دستگاه
ی ها
اجرایی
مختلف توزیع
در و ست ا شده
نتیجه
سازمان
ملی
آمار
به
تنهایی
وظیفه
تولید
تمام
آمارهای
رسمی
کشور
بر را
عهده
ندارد
[۵].
نظام
ی ها
آماری
غیر متمرکز
در
کشورهای
مختلف
جهان
بر
اساس
درجه
عدم
تمرکز
،
حالت
های
مختلفی
دار
ند. نظام
ملی
آماری
ایران
این در نیز
گروه
قرار
دارد
برای و
توصیف
آن با
توجه
به
وظایف
و
مسئولیت
های قانونی
مرکز
آمار
ایران
و
قانون
مرجعیت
آماری از
« واژه
نیمه
متمرکز
»
استفاده
می
شو
د. در این نظام تمام
دستگاه
ها
ی اجرایی در تولید آمار رسمی کشور سهیم هستند و این موضوع،
مبنای نظام نیمه متمرکز تولید آمارهای رسمی کشور را تشکیل می
دهد.
2
-
2
-
1
-
( نظام ملی آمار ایرانINSS
5
نظامی
متشکل
از
دستگاه
ی ها
اجرایی
کشور
و
شبکه
ارتباطی
و
اطالعاتی
بین
آن
است ها
با که
مرجعیت
مرکز آمار
ایران
پای و
بندی
به
قوانین،
مقررات
و
استانداردهای
ملی
بین و
المللی
و
رعایت
اصول
بنیادین
آمارهای
رسمی
به تولید،
انتشار
و
مستندسازی
آ
مارهای
رسمی
کشور
می
پردازد. راهبری
این
نظام
بر
عهده
شورای
عالی
آمار
است
[۵].
3
-
2
-
1
- آمار رسمی6
آمار مورد نیاز
تصمیم
ها ی گیر
ی حاکمیتی کشور است که توسط
نظام آماری
ملی
تولید و
منتشر
می
شو
د و عنوان آن در
"
فهرس
ت
آمارهای رسمی ایران
"
قرار گرفته است.
آمارهای رسمی توسط سازمان
های دولتی یا بخش عمومی تحت عنوان
«
کاالی عمومی
»
تولید
و
منابع آن از بودجه دولتی تأمین می
شود.
۴
-
2
-
1
- آمار تخصصی
آمارهای تولید شده توسط
نظام آماری
است که بر اساس وظایف قانونی یا مأموریت تخصصی آن دستگاه تولید
می
شو
د و صرف
اً مورد
نیاز داخلی دستگاه یا
تصمیم
ها ی گیر
ی غیر حاکمیتی کشور است و در نتیجه عنوان
آن در فهرست آمارهای رسمی قرار
نمی
یرد گ
.
در جمهوری اسالمی ایران وظیفه تأمین آمارهای رسمی مورد نیاز کشور بر
عهده شورای عالی آمار و باز
و
ی اجرایی آن یعنی مرکز
آمار ایران گذاشته شده است و در این ساختار آمارهای رسمی کشور توسط مرکز آمار ایران و
دستگاه
ها
ی اجرایی
کشور در تعامل با
یکدیگر تولید
می
شو
د.
الزم به ذکر است که
همه آمارهای رسمی کشور افزون بر انتشار توسط
دستگاه
ها
ی اجرایی، باید از طریق
پایگاه اطالعات آماری ایران در اختیار عموم قرار گیر
ند [۷] .
2 ( centralized statistical system
3(National Statistical Organization
4 ( decentralized statistical system
5( Iranian National statistical System(INSS)
6) Official Statistics
11
5
-
2
-
1
- فهرست آمارهای رسمی ایران7
فهرستی است حاوی عناوین و
مشخصات شناسنامه
ای آمارهای رسمی کشور که توسط مرکز آمار ایران به
عنوان مرجع رسمی نظام
آماری ایران تهیه و بازنگری
می
شو
د و به تصویب شورای عالی آمار می
رسد. تمام آمارهایی که در این فهرست قرار می
گیرند باید
"
نشان کیفیت آمارهای رسمی
"
را دریافت کرده باشند. ضمن ا
ین
که آمارهای محرمانه کشور در این فهرست قرار نمی
گیرند. هدف از
تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران ساماندهی،
یکپارچه
سازی
، هماهنگی و رفع
موازی
کاری
و جلوگیری از تولید آمارهای
یکسان
توسط
دستگاه
ها
ی اجرایی م
ختلف
است
. بنابراین
در این فهرست متولی تولید هر یک از آمار
های رسمی توسط شورای عالی آمار
تعیین
می
شو
د.
6
-
2
-
1
-
نظام
آماری جهانی
(GSS
8
تبادل آمار و
،اطالعات
،اصول روش،ها استانداردها و تعامالت بین
،کشورها نیازمند ساختارهای آماری مؤثر و توانا
.است
باالترین
سطح این
،ساختار«نظام جهانی آمار-
GSS
»است که سازمان
های آماری وابسته به سازمان ملل متحد را شامل می.شود این
سازمان
ها وظیفه هماهنگ،سازی تعیین اولویت
های آماری به
منظور توسعه جامعه بشری و ارائه دستورالعمل
ها و راهنماها برای
هدایت
و یکپارچه
سازی نظام آماری در کشورهای جهان را بر عهد نر دا[ د۵].
7
-
2
-
1
- نظام آمار
ی
منطقه
( ایRSS
9
سطح دوم ساختار نظام
های
،آماری«نظام آماری منطقه
ای-
RSS
»هستند که وظایف آماری جهانی را در سطح کوچک
تر و برای
کشورهای منطقه
ای برعهده
،دارند هرچند فعالیت
های آن
ها نیز در راستای نظام آماری جهانی (
GSS
)است. ساختار پایین ،تر«
نظام
ملی آمار-
NSS
» کشورها است که وظیفه تولید آمارهای رسمی کشور را بر عهده دارند.
7) Iran's Official Statistics list
8( Global Statistical System (GSS)
9 ( Regional RStatistical System (RSS)
نظام آماری جهانی
(GSS)
نظام آماری منطقه
ای
(RSS)
12
8
-
2
-
1
- مرجع رسمی نظام آماری ایران11
اصلی
ترین
مؤ
لفه در نظام آماری ملی ایران مرجع رسمی این نظام است. مرجع رسمی نظام آماری ایران
نهاد
حاکمیتی،
بی
طرف
و
حرفه
است ای
به که
تهیه،
انتشار
و
مستندسازی
آمارهای
رسمی
کشور
می
پردازد. این مرجع مسئولیت یکپارچه
سازی، ساماندهی و
ظرفیت
سازی در نظام ملی آماری ایران را بر عهده دارد و آمار
مورد
تأیید این مرجع به
عنوان آمار رسمی کشور منتشر می
د شو.
در
کشور جمهوری اسالمی ایران مرکز آمار ایران
به
عنوان نهاد حاکمیتی بی
طرف و حرفه ای
به
عنوان
مرجع رسمی نظام آماری ایران
تعیین شده است .
در این تعریف
یکپارچه
سازی
و ساماندهی شامل موارد ذیل می
باشد:
الف) تهیه
برنامه
ها
ی ملی آمار کشور با همکاری
دستگاه
ها
ی
اجرایی کشور
؛
ب) تهیه
"
فهرست آمارهای رسمی ایران
"
و پیشنهاد بازنگری در فهرست مذکور
؛
پ) تهیه شناسنامه هریک از آمارهای
"
فهرست آمارهای رسم
ی ایران
"
شامل تعاریف، روش تولید،
سازمان تولید
ک
ننده، تناوب تولید،
سطح جغرافیایی تولید
با همکاری دستگاه
های اجرایی کشور
؛
)ت
تهیه و پیشنهاد قوانین، مقررات و رویه های مرتبط با تولید و انتشار آمار رسمی کشور
؛
ث) تهیه و
به روزرسانی
ا تع
ریف، مفاهیم، استانداردها، چارچوب ها و طبقه
بندی
های آماری مورد نیاز
؛
ج) تهیه و به
روز
رسانی
روش
ها
و دستورالعمل
های اجرایی تولید، انتشار و مستند
سازی
آمارهای رسمی
؛
چ) ارزیابی کیفیت
فرایند
تولید تا انتشار و مستندسازی و
همچنین
اعطای
"
نشان کیفیت آمارهای رسمی
"
به هر یک از آمارهای
فهرست
آمارهای رسمی ایران
؛
ح) نظارت بر پیاده
سازی تعاریف، مفاهیم،
طبقه
بندی
و سایر استانداردهای آماری در
فرایند
تولید آمار رسمی
؛
خ) نظارت بر رعایت قوانین، مقررات و رویه
های نظام ملی آماری ایران
؛
د) نظارت بر تولید، انتشار و مستندسازی
آم
ارهای رسمی در
دستگاه
ها
ی اجرایی و با هدف جلوگیری از تولید یا انتشار آمارهای
رسمی به
صورت موازی یا متناقض
با همکاری شورای عالی آمار
؛
ذ) مدیریت محتوایی
و فنی شبکه ملی آمار ایران و پایگاه اطالعات آماری ایران
؛
ر) ساماندهی و هدایت امور علمی و پژوهشی در حوزه آمار رسمی
.
9
-
2
-
1
- نشان کیفیت آمارهای رسمی11
نشانی است که توسط مرجع رسمی نظام آماری کشور به آن دسته از آمارهای داوطلب قرار گیری در
"
فهرست آمارهای رسمی
ایران
"
اعطا
می
شو
د که پس از ارزیابی کیفی
، شایسته دریافت این نشان باشند.
10( Iran's Statistical System Authority (ISS Authority)
11) Official Statistics Quality Mark
13
11
-
2
-
1
- دستگاه اجرایی
همه وزارتخانه
ها،
مؤسسات
دولتی،
مؤسسات
یا نهادهای عمومی غیر
دولتی، شرکت
های دولتی و همه
دستگاه
ها
یی که شمول قانون
بر
آن
ها
مستلزم ذکر یا تصریح نام است از قبیل شرکت ملی نفت ایران، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، بانک مرکزی،
انک ب
ها
و
بیمه
ها
ی دولتی دستگاه اجرایی نامیده
می
شو
ند.
3
-
1
- روش انجام کار
راهنمای حاضر گزارشی از فعالیت
ها و اقدامات صورت
گرفته از سوی تمام افراد مشارک
ت
کننده (که در ساختار تعریف شده
اند) بر
ای
تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران است که مشتمل بر ۵
فصل
است
.
این فصل را با
مروری بر تعاریف و مفاهیم پایه
ای
به اتمام
رساندیم
؛ در فصل دوم به تشریح کلیات و محمل
های قانونی تهیه
فهرست آمارهای رسمی پرداخته شده است.
فصل
سوم این راهن
ما
با بررسی مبانی نظری هم از لحاظ تئوری و هم از لحاظ تجربی؛ عالوه بر تشریح نظام آماری، نظام آماری در ایران، ارکان، اهداف،
ویژگی
ها و محدودیت
های نظام آماری، اصول بنیادین آمار رسمی، مفهوم کیفیت در آمار رسمی، ویژگی
های نظام آماری سنتی و
مدرن، شرح
ی مختصر بر مدل عمومی فرایند کسب و کار آماری و مروری بر اقدامات و تجربیات کشورهای دیگر در تهیه فهرست
آمارهای رسمی دارد. در فصل چهارم به تشریح اقدامات صورت گرفته از سوی مرکز آمار ایران برای تهیه فهرست آمارهای ایران،
ساختار اجرا
ی
ی آن و ویژگی
ها و استانداردهای
به کار رفته در تهیه این فهرست می
پردازد و در نهایت در فصل پنجم نتیجه
گی
ری ارائه
می
شود.
1۴
2
-ّکلی
ات
1
-
2
-مقدمه
آمار رسمی پایه و اساس هرگونه
برنامه
ریز
ی و توسعه است و بی
شک
برنامه
ریز
ی برای توسعه بدون در اختیار داشتن آمار رسمی
صحیح، دقیق و بهنگام امکان
پذیر نخواهد بود. اهمیت آمار رسمی به این خاطر است که عالوه بر تدوین
برنامه
ها
، نظارت بر حسن
اجرای
برنامه
ها
نیز مستلزم دسترسی به آمار رسمی به
، روز
دقیق و بهنگام می
باشد.
آمار رسمی در واقع آمار مورد نیاز
تصمیم
ها ی یر گ
ی
حاکمیتی کشور است که توسط
دستگاه
ها
ی ا
جرایی تولید و اطالع
رسانی
می
شو
د و عنوان آن در
"
فهرست آمارهای رسمی ایران
"
قرار گرفته است.
در این تعریف منظور از آمار
"
اطالعات عددی
"
است که توسط دولت یا نهادها و شرکت
های وابسته به دولت در چارچوب ضوابط
شواری عالی آمار و زیر نظر مرجع رسمی نظام ملی آمار، تولید و منتشر
می
شو
د. در این تعریف، آمار رسمی دارای جایگاه حاکمیتی
است که در امر مدیریت کالن کشور مورد استفاده قرار می
گیرد و
سیاست
گذا
ران در
برنامه
ریزی
ها
و ارزیابی عمل
کرد
برنامه
آن ز ا ها
ها
کمک می
گیرند. به همین دلیل دولت یا نهادهای دارای صالحیت عهده
دار تولید آن هستند
[۷].
آمارهای رسمی طیف وسیعی از اطالعات آماری مرتبط با افراد، خانوارها، بنگاه
های اقتصادی، مکان
ها، رفتارها و غیره را در
بر می
گی
رد
بنابراین
تولید
آن
ب ها
ا چنین تنوعی آن هم در سطح کشور
فرایند
ی پیچیده است که تنها
"
نظام آماری ملی
"
از عهده
آن بر
آید یم
.
در تعریف فوق واژه
فرایند
از اهمیت خاصی برخوردار است زیرا تولید آمار نتیجه
فعالیت
های مختلفی است؛ شامل وضع قوانین و
مقررات، تهیه و به
کارگیری تعریف
ها و استانداردها، تعیین نیازها و اولویت
ها، به کارگیری
روش
ها
ی علمی، طراحی جنبه
های اجرای
ی،
استخراج و تحلیل
داده
ها
و سرانجام انتشار
و اطالع
رسانی اطالعات آماری
می
شو
د.
در
فرایند
تولید آمار رسمی کیفیت آمار تولید شده جهت
برنامه
ریز
ی و
سیاست
گذا
ری امری حیاتی و مهم
است
.
در این فصل اشاره مختصری به تاریخچه آمار رسمی در ایران و
ضرورت و الزامات قانونی تهیه فهرست آماری رسمی در کشور
می
کن
یم.
2
-
2
-
تاریخچه آمار رسمی در ایران
در همه کشورهای جهان سرشماری
های
عمومی نفوس و مسکن
به
عنوان
ابتدایی
ترین و بارزترین نشانه
های آمارهای رسمی نمایان و
در ایران نیز به طور مشخص در دوره قاجار با سرشماری
های دوران ناصری طی
سال
ها
ی ۲۱۲۱
و۲۱۷۱
در شهر تهران آغاز
شد.
15
سرشماری
های بعدی در
سال
ها
ی ۲3۱۲
و۲3۲۲
در تهران، به شکل
گیری مفاهیم و چارچوب
های مشخص
تر و علمی
تری انجامید.
تا این تاریخ سازمان خاصی که مسئولیت
جمع
آوری
آمار جمعیتی و تمرکز بخشیدن به
آن
ها
را رسماً بر عهده داشته باشد، در کشور
وجود نداشت و همه
تالش
های به عمل آمده، جنبه
مقطعی و موردی داشت. در سال ۲۱9۷
به
منظور ثبت وقایع چهارگانه، اداره
ثبت
احوال کشور تأسیس شد. پس از ثبت اطالعات مربوط به تولد، فوت، ازدواج و طالق توسط اداره ثبت احوال، ضرورت
اطالع از جمعیت
کشور و تعیین سازمانی که موظف به
جمع
آوری
این اطالعات باشد مورد توجه قرار گرفت و در سال ۲3۱3
با تصویب آیین
نامه
ای،
مسئولیت
جمع
آوری
و مرکزیت بخشیدن آمارهای مورد نیاز بر عهده
ی وزارت کشور گذاشته شد. در سال ۲3۱۷
تصویب
نامه
مذکور
با انجام تغی
یراتی، از تصویب مجلس شورای ملی وقت گذشت و جنبه
قانونی یافت. بر اساس این تصویب
نامه
مسئولیت مر
کزیت آماری
به وزارت کشور واگذار شد و عموم وزارتخانه
ها مکلف بودند بر اساس دستوری که وزارت کشور تهیه
می
کن
د، اطالعات آماری مربوط
به خود را به طور مستمر به این وزا
رتخانه ارسال نمایند. در سال ۲3۲4
به
منظور هماهنگی بین وزارتخانه
ها، شورای عالی آمار تشکیل
شد و در خردادماه سال ۲3۲8
، اولین قانون سرشماری به تصویب مجلس شورای ملی وقت رسید. در اجرای این قانون، سرشماری
جمعیت از دهم اسفندماه همان سال در شهر تهران و در
سال
ها
ی ۲3۲9
،
۲3۱۱
در3۱
شهر کشور به تدریج به اجرا درآمد، کاشان
اولین و گنبد کاووس آخرین شهرهایی بودند که سرشماری شدند، اما به علت وقایع شهریور۲3۱۱
.و اشغال نظامی ایران معوق ماند
در اسفندماه سال ۲33۲، سازمان همکاری آمار عمومی تشکیل شد و به این ترتیب برای اولین
بار
سازمانی که به طور خاص وظیفه
جمع
آوری
آمار را بر عهده داشت، به وجود آمد. این سازمان در اجرای قانون آمار و سرشماری مصوب سال ۲334
به وزارت کشور
وابسته شد و نام آن به اداره
کل آمارهای عمومی تغییر یافت
.
1
-
2
-
2
- تأسیس مرکز آمار ایران و تحوالت سرشماری عمومی نفوس
و مسکن
با تصویب قانون آمار و سرشماری در پانزدهم اسفندماه سال۲334
توسط مجلس شورای ملی وقت، مقرر شد که در سال۲33۵
اداره کل آمار عمومی
وابسته به وزارت کشور
تأسیس و در همان سال، سرشماری عمومی نفوس اجرا شود.
نیاز
روزافزون
دستگاه
ای ه
برنامه
ریزی کشور به آمار
و اطالعات و ضرورت همکاری بسیار نزدیک سازمان اصلی تولیدکننده آمار با دستگاه برنامه
ریزی، م
وجب
شد تا بر
اساس قانو
ن سال
۲344
، اداره آمار عمومی از وزارت کشور جدا و با نام مرکز آمار ایران
تأسیس ش
و
د. در قانون تأسیس مرکز
آمار ایران عالوه بر مرکزیت بخشیدن به فعال
یت
های آماری
،
به مواردی از قبیل نظارت مرکز آمار ایران بر تهیه و استخراج
داده
ها
ی
حاصل از آمارگیری
های سایر
دستگاه
ها
ی اجرایی و ایجاد پایگاه اطالعات ملی توجه شده بود. دومین سرشماری عمومی توسط مرکز
آمار ایران در سال ۲34۵
اجرا شد. پس از اصالح قانون مرکز آمار
ایران
سرشماری
های عمومی
نفوس و مسکن در
سال
ها
ی ۲3۵۵
،
۲3۲۵
،
۲3۷۵
،
۲38۵
،
۲39۱
و۲39۵توسط این مرکز به اجرا درآمد
[۵].
در سال۲39۵و در هشتمین
سرشماری عمومی نفوس و مسکن
،
گام بزرگی در جهت الکترونیکی کردن
فرایند
های اجرای سرشماری
برداشته شد. این سرشماری به صورت کامالً الکترونیکی در دو مرحله انجام شد. در مرحله
ی اول، خانوارهای عالقه
مند با مراجعه به
وب
گاه سرشماری پرسشنامه
ی خانوار را تکمیل کردند و در مرحله
ی دوم آمارگیران با مراجعه به تمام خانوارهای کشور با استفا
د
ه از
تبلت اطالعات مورد نیاز را
جمع
آوری
کردند. در این سرشماری رکورد درصد تکمیل اینترنتی توسط خانوارهای کشور، در اولین تالش
کشورهای جهان با این روش در اختیار جمهوری اسالمی ایران با 48٫4
درصد قرار گرفت
.
16
3
-
2
-
ضرورت
تهیه فهرست
آمارهای رسمی
در کشور
در فرایند گذار از نظام آماری سنتی به مدرن، فهرست آمارهای رسمی اهمیت بسیار
می
یابد
؛ به
گونه
ای که یکی از مؤلفه
های نظ
ام
آماری مدرن
«
فهرست آمارهای رسمی
»
است. این فهرست ابزاری برای انتظام
بخشی در نظام آماری است و به
عنوان
میثاق
نامه
ی ا
مشترک بین کنشگران یک ن
ظام آماری )اعم از تولیدکنندگان و کاربران( ایفای نقش می.کند
همچنین احصاء فهرست آمارها در
تعیین میزان نیازهای آماری برآورد شده و مورد نیاز کشور و تعیین جایگاه کشور در تأمین نیازهای آماری در افق جهانی در مقایسه
با کشورهای دیگر کمک می.کند حرکت در جهت رسیدن به یک نظام آماری مدرن و نیز به منظور تولید آمارهای مبتنی بر تعاریف
و مفاهیم علمی و استاندارد؛ مقایسه
پذیری آمارهای رسمی تولید شده؛ ارتقای کیفیت آمارهای رسمی؛ ترویج و ترفیع فرهنگ آماری؛
افزایش سرمایه
ی اجتماعی
و
تقسی
م کار ملی در تولید آما
رهای رسمی ضرورت نیاز به تهیه فهرست
آمارهای رسمی را در کشور
بیش .از پیش روشن نموده است
به همین منظور ساختاری در مرکز آمار ایران ایجاد شد که طی آن دفتر محاسبه شاخص برنامه
ها و سیاست
های کالن به
عنوان
دبیرخانه تهیه فهرست آمارهای رسمی با همکاری سایر دفاتر موضوعی و کمیته
های آمارهای بخشی مرتبط با آن اقدام به تهیه
فهرستی از
شاخص
ها
و متغیرهای فه
رست آمارهای رسمی
کشور
نمودند.
در تهیه
فهرست آمارهای رسمی
ایران، دفاتر موضوعی مرکز آمار ایران در تعامل با
دستگاه
ها
ی اجرایی کشور و با استناد به اسناد
نیازسنجی آماری از
دستگاه
ها
ی اجرایی (فرم 4
) اقدام به شناسایی آمارهای رسمی کشور تحت عنوان
فهرست آمارهای رسمی
ایران
نمودند. این فهرست حالت پویا دارد و در نسخه اول این فهرست صرفاً آمارهایی قرار داده شده است که در حال حاضر در چرخه
تولید آمار و اطالعات نظام آماری کشور برای
آن
ها
عدد وجود دارد. و در
سال
ها
ی آتی با توجه به نیازهای آماری اعالم شده از سوی
دستگاه
ها
ی اجر
ایی
شاخص
ها
یی جدیدی که وارد چرخه تولید آمار و اطالعات کشور
می
شو
ند در صورت تأیید شورای عالی آمار وارد
فهرست آمارهای رسمی ایران
می
شو
ند.
این کار مجموعه
ای از
شاخص
ها
و متغیرهای آمارهای رسمی در نظام آماری کشور است که تاکنون اقدامی در جهت تهیه آن انجام
نشد
ه بود.
۴
-
2
- محمل
های قانونی
تأمین
و انتشار آمارهای رسمی کشور
1
-
۴
-
2
-
ماده11
قانون احکام دائمی
برنامه
ها
ی توسعه کشور
ماده۲۱
– به
منظور
یکپارچه
سازی
، ساماندهی رفع
موازی
کاری
در نظام آماری کشور:
الف-
( مرکز آمار ایران مرجع رسمی تهیه، اعالم و انتشار آمارهای رسمی کشور است. این بند قبل از ماده۱
) قانون مرکز آمار ایران
مصوب ۲۱
/
۲۲
/
۲3۵3
الحاق
می
د. شو
ب-
مرکز آمار ایران با همکاری
دستگاه
ها
ی اجرا
ی
ی نسبت به تهیه برنامه ملی آمار کشور مبتنی بر فناوری
های نوین
با رعایت
استانداردها و ضوابط تولید و انتشار آمارهای رسمی، استقرار نظام آمارهای ثبتی و استقرار و تغذیه مستمر پایگاه اط
لا
عات آم
اری
17
کشور اقدام کند. این برنامه با پیشنهاد مرکز آمار ایران و تصویب شورای ع
ا
لی آمار ایران بر
ای
دستگاه
ها
ی اجرا
ی
ی الزم
اال
جراء اس
ت
[۱].
پ- دستگاه
ها
ی
اجرایی
مانند بانک مرکزی مکلفند در حدود وظایف قانونی خود و در چارچوب ضوابط و استانداردهای شورای عالی
آمار ایران، آمار تخصصی حوزه
های مربوط به خود را تولید و اعالم کنند. در این
صورت آمار منتشره آمار تخصصی رسمی است
[۱].
2
-
۴
-
2
- ماده
6
برنامه سوم ملی آمار
به
منظور مقایسه
پذیری و جمع
پذیری اطالعات آماری و ایجاد یکپارچگی در تولید، توسعه و ارتقای کیفیت آمارهای رسمی:
الف) مرکز آمار ایران با همکاری
دستگاه
ها
ی اجرایی کشور مکلف است حداکثر یک
سال پس از تصویب این برنامه
،"
فهرست آماره
ای
رسمی ایرا
آیین " و "ن
نامه کیفیت آمارهای رسمی ایران
"
را تهیه و پس از تصویب شورای عالی
آمار
ابالغ نماید
و بر اساس آن
ف
رایند
تولید همه آمارهای رسمی کشور را مورد بررسی و
ارزیابی
کیفی قرار دهد و در صورت
تأیید
به هریک از
آن
" ها
نشان کیفیت آمارهای
رسمی ایران
"
را اعطا نماید. الزم به ذکر است که ممیزی دوره
ای کیفیت آمارهای رسمی ایران بر اساس آیین
نامه کیفیت آمارهای
رسمی ایران صورت خواهد گرفت
[۱] .
18
3
-مبانی نظری
1
-
3
-مقدمه
در
هر کشوری نظام آماری وظیفه
تولید
آمار و اطالعات مورد نیاز
برنامه
ریز
ی در کشور را بر
عهده دارد.
در این ساختار اداره آمار
کشور وظیفه
برنامه
ریز
ی برای
تأمین
آمار و اطالعات و پر کر
دن خالء
های آماری موجود را با همکاری
دستگاه
ها
ی اجرایی بر عهده
دارد.
با عنایت به اینکه آمار و اطالعات ویژگی
های کاالی عمومی را داشته
و تولید آمار و اطالعات
فرایند
ی زمان
بر و پرهزینه بوده و
پس از تولید تمام اشخاص جامعه می
توانند بدون پرداخت
قیمت آن
،
از آن استفاده کنند، بخش خصوصی انگیزه
ای برای ورود به ا
ین
حوزه ندارد. بنابراین
تولید آمار و اطالعات
را بخش دولتی برع .هده دارد
مرکز آمار ایران با راهبری شورای عالی آمار وظیفه
یکپارچه
سازی
و ایجاد انسجام در نظام آماری و
تدوین برنامه
ای منظم برای
تأم
ین
آمار رسمی مورد نیاز کشور را بر عهده دارد. در این راستا
،
برخی از آمارهای رسمی
(از جمله نرخ تورم و نرخ رشد اقتصادی)
توسط
خود مرکز آمار ایران و برخی دیگر توسط
دستگاه
ها
ی اجرایی کشور تولید
می
لذا د. شو
رسالت
مرکز آمار ایران در این زمینه
بر
نامه
ریز
ی
برای
تأمین
آمار رسمی است نه صرفاً تولید آمار رسمی. ضمن این
که تک
تک آمار تولید شده توسط
دستگاه
ها
ی اجرایی و دفاتر
موضوعی مرکز
آمار ایران باید نشان کیفیت آمار رسمی را دریافت کنند.
اولین گام در راستای تقسیم کار ملی و
برنامه
ریز
ی برای
تأمین
آمار و اطالعات مورد نیاز کشور، شناسایی
موجودیت آمارهای رسمی
کشور ب
ر اساس
آمار و اطالعات موجود نظام آماری و سپس
برنامه
ریز
ی برای پرکردن خالءهای
آماری موجود است. در این راست
ا،
تهیه فهرست آمار
های
رسمی در دستور کار مرکز آمار ایران قرار گرفت.
از آنجایی که
مرکز آمار ایران بنا بر بند
» و«
ماده 3
و ماده8 قانون تأسیس مرکز آمار ایران، پیاده
سازی و بازنگری طبقه
بندی
های
آماری را
بر عهده دارد، از این
رو
با
بررسی تجارب کشورهای پیشرو در زمینه تهیه فهرست آما
رهای
رسمی، جهت طبقه
بندی آمارهای
رسمی
از یک روش استاندارد برای طبقه
بندی فعالیت
های آماری
(CSA
۲۱
ا
ستفاده شد [۲].
اولین نسخه
«
طبقه
بندی فعالیت
های آماری CSA
»
در سال۱۱۱۵
و توسط بخش آمار کمیسیون اقتصادی سازمان ملل برای اروپا
(
UNECE
۲3
به طور رسمی منتشر و در سال۱۱۱9
مورد بازنگری مجدد قرار گرفت. طبقه
بندی فعالیت های آماری در اصل
دستورالعملی برای طبقه
بندی و استانداردسازی فعالیت های آماری
به
منظور استفاده سازمان
ها
ی ملی و بین المللی آمار
برای
12) Classification of Statistical Activities
13) United Nations Economic Commission for Europe
19
مقایسه
پذیری، هماهنگی و
یکپارچه
سازی
فعالیت
ها در تمامی زمینه
های آمار رسمی از قبیل تولید، انتشار و توسعه
استاندارد
ها و
روش
ها
ی کاری
است.
این طبقه
بندی در سه سطح اصلی تعریف شده است.
در سطح اول همه فعالیت
های نام برده در ۵ حوزه کلی شامل حوزه
های
زیر
دسته
ب
ندی شده
: اند
آمارهای جمعیتی و اجتماعی،
،اقتصادی
،محیط زیست و فرابخشی
روش
شناسی
و
مطالعات تحلیلی،
موضوعات راهبردی و مدیریتی.
در سطح دوم، همان
گونه که معمول همه طبقه
بندی
های آماری دیگر است حوزه
های کلی معرفی شده در سطح نخستین به موضوعات
مربوط تقسیم شده و در سطح سوم، توضیحات و نکات این
حوزه
های موضوعی، ب
ه ت
فصیل ارائه
می
شو
ند.
2
-
3
- چشم
انداز
نظام آماری کشور
،نظامی یکپارچه، پاسخگو، مورد اعتماد عموم مردم و متخصصان
تأمین
کننده آمارهای رسمی با
کیفیت و پیشرو در آسیا.
3
-
3
- مأ
موریت نظام آماری کشور
تولید و انتشار آمارهای رسمی کشور مورد نیاز ذینفعان داخلی و بین
المللی با رعایت اصول بنیادین آمارهای رسمی
و ب
کا ه
رگیری
فناوری
ها و
روش
ها
ی مدرن ب
ه
ویژه ثبتی
مبنا.
۴
-
3
- اهداف نظام آماری
مهمترین اهدا
ف
نظام آماری عبارت
ا
ند از
:
۲.
شناخت مشکالت و تنگناهای نظام تولید آمار در کشور
؛
۱.
تشخیص دقیق نیازهای آماری کشور
؛
3.
برنامه
ی ریز جامع جهت تهیه و تولید اطالعات آماری مورد نیاز
؛
4.
تبیین
ساختار مدیریتی نظام آماری و تعیین وظایف هر یک از رده
ها در انجام فعالیت
های آماری
؛
۵.
تعیین شیوه ارتباط میان رده
های مدیریتی نظام آماری
؛
۲.
نظارت و ارزیابی
کام
ل فنی، اجرایی و مالی فعالیت
های آ
ماری کشور
؛
۷.
ایجاد و توسعه پایگاه اطالعات آماری و بهنگام
سازی اطالعات آماری برای ارائه به کاربران آمار
؛
8.
اطالع
رسانی تولیدات آماری.
21
مهمترین راهبردهای کالن نظام آماری کشور
عبارت
ا
ند از:
۲.
یکپارچه
سازی
،نظام آماری (اصالح قوانین و مقرارت نظام آماری، اصالح تشکیالت نظام آماری یکپارچگی و تمرکز در توزیع
اعتبارات، ساماندهی تولید آمار و رفع
موازی
کاری
)در تولید آمار در کشور
؛
۱.
افزایش پاسخگویی در نظام آماری
؛
3.
جلب اعتماد عموم و متخصصان به نظام آماری
؛
4.
ارتقاء کیفیت آمارهای رسمی در نظام آماری (حرکت به سمت آمارهای ثبتی)مبنا.
5
-
3
-
ارکان
نظام آماری
ساختار مدیریتی نظام آماری از رده
های زیر تشکیل شده است
:
۲. مجلس شورای اسالمی
؛
۱. هیئت وزیران
؛
3. شورای عالی آمار
؛
4. مرکز آمار ایرا
ن؛
۵.کمیسیون تخصصی شورا
ی
عالی آمار
؛
۲. کمیته
های آمار
بخشی
.
6
-
3
- تشریح گردش کار در نظام آماری کشور
۲
-
کمیته های
آمار
بخشی که در وزارتخانه ها و
دستگاه
ها ،ی اجرایی مستقرند، مبادرت به تهیه گزارشی مشتمل بر وضع موجود
تبیین مشکالت و تشخیص نیازهای آماری و ارائه پیشنهادهایی در حیطه فعالیت
های ذیربط خود می
نمایند.
۱
-
زیر
کمیته های آماربخشی
سازمان
ها
و
دستگاه
ها
ی وابسته به وزا
رتخانه ها، همانند بند۲
همزمان با مرحله۲
مبادرت به تهیه
گزارشی در حیطه فعالیت
های ذیربط خود می
نمایند و به کمیته آمار دستگاه متبوع خود ارسال می
دارند.
3
-
کمیته های آماربخشی پس از تلفیق نتایج
ها
ی دریافتی از زیر کمیته
های خود، گزارش نهایی مربوط به کل بخش خ ود
را بر اساس دستورالعمل های کمیسیون تخصصی تهیه و به دبیرخانه
شورای عالی آمار ارسال می
دارند.
4
-
دبیرخانه
شورای عالی
آمار
ها ی دریافت شده موضوع بند3 را جهت بررسی و تلفیق به مدیریت های موضوعی مرکز آمار
ایران ارجاع می
دهد.
۵
-
مدیریت
های موضوعی مرکز آمار ایران با بررسی همه جانبه
ها
ی دریافت شده، مبادرت به تهیه برنامه اولیه فعالیت های
آماری بخش ذیربط نموده و نتایج را برای بررسی از طریق دبیرخانه
شورای عالی آمار به کمیسیون تخصصی ارسال می .دارد
چنانچه
ها
ی دریافتی از کمیت
ه
های آماربخشی دارای اشکاالت اساسی و غیر قابل جمع،بندی باشد
مرکز آمار ایران با
ذکر دالیل،
گزارش را از طریق دبیرخانه
شورای عالی آمار جهت تجدید نظر به کمیته
های آماربخشی بازگشت خواهد داد.
21
۲
-
دبیرخانه
شورای عالی آمار پس از تلفیق و جمع
بندی برنامه اولیه مدیریت های موضوعی مرکز آمار ایران مبادرت به تهیه و
تدوین برنامه پیشنهادی فعالیت
های آماری کشور نموده و آن را به کمیسیون تخصصی می
دهد.
۷
-
کمیسیون تخصصی پس از بررسی برنامه اولیه و اعمال تعدیل
های الزم، برنامه فعالیت های آماری کشور را از طریق دبیرخانه
شورا جهت تصویب به
شورای عالی آمار ارسال خواهد کرد.
8
-
مرکز آمار ایران در جریان پیگیری و نظارت خود بر فعالیت های آماری کشور، در هر مرحله که مواردی را مغایر با برنامه تشخیص
دهد، موضوع را جهت طرح در
شورا
ی عالی آمار اعالم خواهد کرد.
7
-
3
- اصول بنیادی
ن
آمار رسمی1۴
نگرانی در مورد ارائه آمارهای رسمی با کیفیت از جانب
سازمان
ها
و دولت
ها، سازمان ملل را بر آن داشت تا با تدوین منشور یا اصولی
،
دولت
ها و کشورها را ملزم کند تا با دقت و مسئولیت
پذیری بیشتر نسبت به تولید و ارائه آمار به مخاطبان عمل نمایند. لذا اداره آمار
سازمان ملل در سال ۲994
" اصول بنیادی
ن
آمارهای رسمی
"
را تصویب کرد
تا اطمینان حاصل کند که تمام کشورهای جهان با
رعایت
آن
ها
قادر به
تولید آمارهای رسمی خود به صورتی قابل اعتماد، علمی و بر اساس استانداردهای معین خواهند بود. در این ده
اصل تأکید سازمان ملل بر رعایت موازین اخالقی و منطقی بر پایه راستی و اعتماد است
[۷] .
اصل1
- استقالل حرفه
بی ، ای
طرفی و دسترسی برابر
آمارهای رسمی در هر کشوری
باید موثق
ترین و مورد اعتمادترین اطالعات جامعه باشند و حق هر شهروندی است که به صورت آزاد
به
بانک
ها
ی اطالعاتی آمارهای رسمی که در کمال بی
طرفی توسط
سازمان
ها
ی آماری ارائه و منتشر
می
شو
د دسترسی داشته باشد.
اصل2
- استانداردها و اخالق حرفه
ای
به
منظور حفظ اعتماد به آمارهای رسمی الزم است مؤسسه
های آماری با
روش
ها
ی علمی و بر اساس مالحظات حرفه
ای شامل اصول
اخالق حرفه
ای اقدام به تولید،
گردآوری
و انتشار آمارهای رسمی کشور کنند.
اصل3
- پاسخگویی و شفافیت
سازمان
ها
ی آماری باید نسبت به آمارهای ارائه
شده هم مسئولیت
پذیر باشند و هم پاسخگو. لذا آمارها باید با
روش
ها
و روندهای
شفاف و روشن تولید و منتشر شوند و به دور از هرگونه ابهامی باشند تا مخاطبین بتوانند به
آن
ها
اعتماد کنند.
اصل۴
- پیشگیری از استفاده نادرست
مؤسسات آماری مجازند برای پیشگیری از تفسیرها
و تعبیرهای اشتباه و استفاده نادرست از آمار، توضیحات الزم را ارائه نمایند
.
اصل5
- صرفه
جویی
مؤسسات آماری می
توانند
داده
ها
ی الزم را از انواع منابع، اعم از آمارگیری
های مختلف و یا اطالعات ثبتی اداری تهیه کنند. الزم است
مؤسسات آماری منابع خود را با توجه به کیفیت، دقت زمانی، هزینه
ها و زحماتی که متوجه پاسخگویان
می
شو
د، انتخاب نمایند
.
14).Fundamental Principles of Official Statistics
22
اصل6
- حفظ محرمانگی
اطالعات مربوط به اشخاص اع
م از حقیقی یا حقوقی که توسط مؤسسات آماری به
منظور تهیه
جداول آماری
جمع
آوری
می
شو
ند، باید
کامالً محرمانه محسوب شده و تنها برای مقاصد آماری مورد استفاده قرار گیرند
.
اصل7
- قانون آمار
الزم است قوانین، مقررات و موازین حاکم بر نظام آماری به اطالع همگان رسانده
. شود
اصل8
- هماهنگی در سطح ملی
برقراری هماهنگی بین مؤسسات آماری یک کشور برای تحقق نظام آماری هماهنگ، منسجم و کارآمد، امری ضروری است
.
اصل9
- استفاده از استانداردهای بین
المللی
بهره
گیری مؤسسات آماری کشورهای جهان از مفاهیم، طبقه
بندی
ها و
روش
ها
ی بین
المللی
، هماهنگی، انسجام و کارایی
نظام
ها
ی
آماری را در تمام سطوح رسمی افزایش می
دهد
.
اصل11
- همکاری
های بین
المللی
همکاری
های دو یا چند جانبه آماری، نظام آمارهای رسمی را در تمام کشور بهبود می
بخشد.
8
-
3
- اصول نظام ملی آمار ایران
۲.
پایبندی به
نظام نیمه متمرکز در
نظام ملی آمار ایران
؛
۱.
ایفای نقش مرجعیت در نظام ملی آمار ایران
؛
3.
رعایت اصول بنیادین آمارهای رسمی
؛
4.
رعایت اصل جریان
یک
طرفه داده
ها.
9
-
3
- ویژگی
های نظام آماری سنتی
وظایف ارکان و بازیگران مهم نظام و تقسیم کار ملی مبهم و متناقض است.
،ساختار قوانین و رویه
های نظام آماری متناسب با علم روز نیست.
موازی
،کاری عدم هماهنگی و اتالف منابع کشور در نظام آماری
.باالست
بار پاسخگویی زیاد
.است
از منابع داد
های موجود استفاده بهینه می ن
شو.د
نظام آماری توان تولید آمارهای جدید و شاخص
ی ها ترکیبی را با توجه به نیازهای جدید
.ندارد
کیفیت تولیدات نظام آماری مورد بررسی دقیق قرار نمی.گیرد
23
وضع مو
جود ساختار نظام آماری ملی ایران
11
-
3
- ویژگی
های نظام آماری
مدرن
وظایف همه نقش
آفرینان اصلی شفاف است و تقسیم کار ملی به خوبی انجام شده است.
ساختار نظام آماری با توجه به عصر حاضر و نیازهای کشور طراحی و اجرا شده است.
قوانین و رویه
های نظام آماری متناسب با علم روز است و
،تولید پردازش و اطالع
رسانی به صورت یکپارچه در نظام
آماری
صورت می .گیرد
جریان یک
طرفه داده
ها به سمت سازمان ملی آمار را تضمین می
د کن.
منابع، متناسب با رویکردهای جدید نظام آماری هزینه می
د شو.
بار پاسخگویی به طرز چشمگیری کاهش یافته است.
منابع های ه داد موجود با باالترین بهره
وری استفاده می
د شو.
میان دولت الکترونیک و نظام آماری پیوند قوی برقرار است و از روش
ها، تکنیک
ها و زیرساخت
های
IT
در حد
استانداردهای
روز استفاده
می
د شو.
آموزش و ظرفیت
سازی مستمر صورت می
گیرد و ارکان نظام آماری با یکدیگر ارتباط و تعامل دارند.
آمارهای جدید و شاخص
ی ها ترکیبی را با توجه به نیازهای جدید کشور تولید می
کن.د
فقط تولیدات باکیفیت نظام آماری اجازه انتشار و استناد دارند.
2۴
وضع مطلوب ساختار نظام
آماری ملی ایران
11
-
3
- هزینه
های موازی
کاری
هزینه
هایی که موازی
کاری و تولید آمار و اطالعات متناقض در نظام آماری به کشور تحمیل می
کند به شرح ذیل است:
۲. تضعیف
سرمایه
اجتماعی
باور و
عمومی
به
آمارهای
رسمی
کشور
به
عنوان
زیر
ساخت
اصلی
نظام
برنامه
و ی ریز
حکمرانی
شایس
؛ ته
۱. کاهش
اعتماد
مجامع
بین
المللی
به
نظام
آماری
کشور
؛
3. سردرگمی
برنامه
ریزان
و
سیاست
گذا
به و ران
کلی طور
کاربران
آمارهای
رسمی
؛
4. اتالف
منابع انسانی
مالی و
محد
ود در اختیار حوزه
آمارهای
رسمی
؛
۵. افزایش
بار
پاسخگویی
و
عدم
همکاری
پاسخگویان
به
دلیل
مراجعات
مکرر
موازی
در و
نتیجه
کاهش
کیفیت
آمارها
؛
۲. افزایش
ریسک
سرمایه
گذاری
داخلی
و
خارجی
در
نتیجه
وجود
آمارهای
متفاوت
و
گاهی
متناقض
؛
۷. گسترش
تشکیالت
اداری
و
افزایش
هزینه
های
دولت
؛
8. عدم
استفاده
بهینه
و
کارآمد
دانش از
و
تجربه
انباشته
به و شده
اشتراک
گذاری
دانش
فنی
؛
9. ایجاد
زمینه
عملیات
روانی
برای
تضعیف
نظام
آماری
و
برنامه
ی ریز
کشور
.
12
-
3
-
مفهوم کیفیت در آمار رسمی
امروزه
کیفیت
به
عنوان
اصل ذاتی و جدایی
ناپذیر هر کاال و خدمتی تبدیل شده است. این مسأله در مورد آمار رسمی که
به
عنو
ان
زیربنای اصلی
برنامه
ریز
ی و توسعه کشورها به
حساب
می
، آید
از اهمیت بسیار باالتری برخوردار بوده و
به
عنوان
یک
اصل
اس
اسی
و
25
شرط
الزم
در تولید آمار به
حساب
می
به آید
طوری
که اطمینان از کیفیت و مدیریت کیفیت آمار و اطالعات تولید
شده امر حیاتی
برای
نظام آماری و
برنامه
ریز
ی کشور
محسوب
می
شو
د. البته مفهوم کیفیت در آمار با توجه به گوناگونی
و
گستردگی
مشتریان
س
ازمان
ی ها
آماری از یک
سو و ویژگی
های منحصر به
فرد آمار
به
عنوان
یک کاالی عمومی غیر ملموس دارای پیچیدگی
های خاص خود می
باشد.
سال در
ی ها
اخیر
با و
توجه به
پیشرفت
و
گسترش
فناوری
و
شکل
گیری
شیوه
های
نوین
گردآوری
داده
و ها
معرفی
منابع
جدید
اده د
ای،موضوع
کیفیت
آمارهای
رسمی
نیز
توسعه
یافته
و
دارای
ابعاد
و
مولفه
های
جامع
تری
است شده
[3].
از
همین
روی
طی ۱۱
سال
گذشته،
مؤسسات
مختلف
مرجع
و
نیز کشورهای
رو ش پی
آماری
در
سطح
جهان،
مطالعات
و
اقدامات
گسترده
در را ای
جهت
تضمین
و
افزایش
کیفیت
آمارهای
تولیدی
انجام
داده
اند.
نتیجه
پژوهش
و ها
اقدامات
آن
ها
تهیه
دستورالعمل
ها
و
چارچوب
های
کاربردی
مختلفی
برای
اطمینان
از
کیفیت
آمارها
و
افزایش
آن
بوده
است
.
با توجه
به
اهمیت
روزافزون
موضوع،
در
سال۱۱۲۱
، کمیسیون
آمار
سازمان
ملل
متحد
به
عنوان
باالترین
مرجع بین
المللی
آمار
رسمی،
گروهی
را
موظف
به
تهیه
و
تدوین
یک
نظام
جامع ساختاریافته
برای
مدیریت
کیفیت
آمارهای
رسمی
نمود
پس و
از ۱ سال
مطالعه،
چارچوب
مورد
نظر
خود
سال در را
۱۱۲۱
تحت عنوان چارچوب تضمین کیفیت ملی
(NQAF)
15
.ارائه داد این چارچوب در چهل و سومین نشست کمیسیون آمار
،سازمان ملل به
عنوان الگو و دستورالعمل پیشنهادی در اختیار کشورهای عضو قرار گرفت تا با استفاده از
،آن چارچوبی متناسب با
شرایط و ویژگی
های ملی خود، برای مدیریت کیفیت آماره
ای رسمی تهیه و تدوین نمایند [3].
مرکز آمار ایران نیز
به
عنوان
تنها مرجع رسمی نظام ملی آماری ایران بنا به تکلیف برنامه ملی سوم توسعه آمار کشور در تعامل
تنگاتنگ با
دستگاه
ها
ی اجرایی کشور، با هدف تهیه
و
تدوین
نظام
مدیریت
کیفیت
آمارهای کشور، چارچوب کیفیت آمارهای رسمی
نظام ملی آمار
ایران
را نهایی کرده است
. این چارچو
به ب
صورت سلسله مراتبی
در بخش
های
حوزه
اصل /
/
نماگر/
شاخص
تعریف
ده ش
است. در این چاچوب مرکز آمار ایران آمارهای رسمی تولید شده
دستگاه
ها
ی اجرایی را بررسی و در صورت رعایت اصول حرفه
ای
مطابق با چارچوب تعیین شده، برای یک دوره معین به
آن
" ها
نشان کیفیت آمار رسمی
"
اعطا می
نماید
و
سازمان
ها
ی تولید
کنن
ده
آمار نیز باید در این چارچوب آمار و اطالعات خو
د
را تولید و منتشر کنند تا مهر
تأیید
کیفیت مرکز آمار و نظام آماری را دریافت
کنند.
13
-
3
- نوین
سازی
نظام آماری
تغییرات سریع و گسترده اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و تکنولوژیکی که در جوامع امروزی در حال
وقوع
است، تمام نهادها و
ساختارهای کشورها را درگیر خود
می
کن
د.
از این رو بهنگام
سازی و به
روزرسانی بسیاری ا
ز
فرایند
ها، ساختارها
و نهادها متناسب با
این تغییرات امری اجتناب
ناپذیر است. اهمیت این موضوع برای کشورهای در
حال توسعه از جمله ایران که نهادها و چارچوب
های
سازمانی به خوبی شکل نگرفته
اند و
مداخالت
زیادی در فعالیت
نهادها دیده
می
، د شو
دو چندان است.
در این میان
نوین
سازی
و
به
روزرسانی نظام آماری
به
عنوان
نهادی که
اطالعات
اصلی
برنامه
ریز
ی
و توسعه
در کشور
ها
را فراهم
می
کن
و د
تحت ت
أ
ثیر مستقی
م
این تغییرات
بوده
،
امری ضرو
ر
ی است. هدف اصلی
نوین
سازی
نظام آماری حرکت در جهت توسعه نظام آماری است که خود یکی از
15) National Quality Assurance Frameworks
26
شاخصه
های اصلی
توسعه
یافتگی
کشورها به
شمار می
رود. طبق استانداردهای سازمان ملل
نوین
سازی
نظام آماری در ۵
حوزه منابع
انسانی، تولیدات آماری،
گردآوری
داده
ها
، انتشار
داده
ها
و استانداردهای آماری صورت می
گیرد.
أ با ت
ملی اندک به تهدیدهای پیش
روی نظام آماری ایران (که در ذیل به
آن
ها
اشاره
می
شو
د) به این نتیجه می
رسیم که اگر به
دنبال توسعه کشور هستیم؛
نوین
سازی
و سپس توسعه نظام آماری اولین قدم در این راه پرفراز و نشیب است
[3] .
1
-
13
-
3
-
تهدیدهای پیش روی نظام آماری ایران
۲
- افزایش بی
اعتمادی کاربران در نتیجه موازی
کاری و چندگانگی در ارائه
آمار رسمی کشور
؛
۱
- افزایش نرخ بی
پاسخی و ارائه پاسخ
های ناصحیح به م
أ
موران آمارگیر
؛
3
- عدم اطمینان کافی پاسخگویان به نظام آماری
؛
4
- ارائه تحلیل
های ناصحیح با انگیزه
های سیاسی و عدم پاسخگویی مناسب نظام آماری در این خصوص
؛
۵
- ظرفیت
های ناکافی بخش خصوصی در
انجام فعالیت
های
تصدی
گری مرتبط با نظام آماری
؛
۲
- پایین بودن اولویت و اهمیت نسبی امر حاکمیتی آمار در مقایسه با سایر ام
و
ر حاکمیتی کشور
؛
۷
- عدم تناسب قوانین حاکم بر نظام آماری کشور با الزامات توسعه نظام آماری
؛
8
- تداوم و تو
سعه آمارگیری
های سنتی
؛
9
- همگام نبو
دن با پیشرفت
های روز دنیا
.
با عنایت به مشکالت و تهدیدهای پیش روی نظام آماری حرکت به سمت
نوین
سازی
و توسعه نظام آماری امری اجتناب
ناپذیر اس
ت.
در
فرایند
نوین
سازی
نظام آماری
انجام
اصالحاتی به شرح ذیل در نظام آماری اتفاق
ی
ضروری است
:
۲
-
اصالح یا تصویب قوانین
و تعیین و تضمین شفافیت اختیارات و مسئولیت
ها و روابط بین
آن
ها
در نظام آماری
؛
۱
- اصالح تشکیالت اداری نظام آماری
؛
3
- مدیریت یکپارچه منابع
و اعتبارات در نظام آماری
؛
4
- ظرفیت
سازی
جامع در نظام آماری ایران مشتمل بر نیروی انسانی کارآمد
؛
۵
- استقرار استانداردهای
بین
المللی در نظام آماری
.
در نظام آماری مدرن گام نخست تفکیک و تفهیم وظایف و مسئولیت ارکان نظام آماری و تقسیم کار ملی با هدف تولید و
ت
أمین
آمارهای مورد نیاز
برنامه
ریز
ی و توسعه کشور است. در این راستا تهیه
"
فهرست آمارهای رسمی ایران
"
با هدف تقس
ی
م کار ملی ج
ت ه
تولید آمار و اطالعات مورد نیاز کشور در دستور کار مرجع رسمی نظام آماری (مرکز آمار ایران) قرار گرفت. در
فرایند
تهیه
فهرست
آمارهای رسمی
ایران
ضمن بهره
گیری از تجربیات سایر کشورها، استانداردهای بین
المللی این حوزه از جمله مدل
عمومی
فرایند
کسب
کار و
آماری
GSBPM
(
۲۲
.رعایت شده است
16) Generic Statistical Business Process Model
27
1۴
-
3
- مدل
عمومی
فرایند
کسب
کار و
آمار
ی ((GSBPM
با توجه به اینکه
فرایند
کسب و کار آماری در
سازمان
ها
ی مختلف به شیوه
های گوناگون طراحی و اجرا
می
شو
د، لذا تبادل دانش و
بهره
برداری از تجربیات موفق سایر کشورها و همچنین همکاری
های بین
المللی به سادگی صورت نمی
گیرد. برای حل این مشکل
کمیسیون اقتصادی سازمان ملل برای اتحادیه اروپا
(UNECE)
"
مدل عمومی
فرایند کسب و کار آماری"
،را معرفی کرد. این مدل
مدلی انعطاف
پذیر است که ب ه
وسیله آن می توان مجموعه
فرایند
های مورد نیاز برای تهیه آمارهای رسمی را
.تعیین و تشریح کرد
هدف اصلی این مدل این است که با فراهم آوردن چارچوبی برای
سازمان
ها
ی آماری، از طریق یکسان سازی اصطالحات آماری امکان
توسعه
فرایند
ها و نظام فرا
داده
ها
ی آماری را فراهم نماید. همچنین از این مدل می توان برای ارزیابی کیفیت
فرایند های مربوط به
آمارگیری
ها، سرشماری ،ها
داده
ها
ی ثبتی و سایر منابع ترکیبی و یا غیر آماری نیز استفاده کرد [3] .
ساختارGSBPM
:سه سطحی است
:سطح صفر
فرایند
کسب و کار آماری
.
سطح یک: هشت مرحله
فرایند
کسب و کار آماری
(
شامل مراحل هشت
گانه
تعیین نیازها،
طراحی، ساخت،
گردآوری
، پردازش، تحلیل،
انتشار و
اطالع
رسانی و ارزیابی
).
سطح دو: زیر
فرایند
های درون هر مرحله
.
فرایند
تهیه
فهرست آمارهای رسمی
منطبق بر مرحله یک
فرایند
کسب و کار آماری یعنی تعیین نیاز
است
. در این
فرایند
م
رجع
رسمی نظام آماری
ایران (مرکز آمار ایران) طی
فرایند
نیازسنج
ی آماری کشور ( درقالب فرم 4
) در تعامل با سایر
دستگاه
ها
ی اجرایی
و
برنامه
ریز
ان کشور نیاز
های آماری کشور را شناسایی نمود.
در سال اول تهیه
فهرست آمارهای رسمی
ایران از بین نیازهای آماری که
دستگاه
ها
ی اجرایی به مرکز آمار ایران ارسال
می
کنند
و
تحت عنوان نیازهای آماری کشور شناخته
می
د شو
شاخص
ها
یی
در حال حاضر
تولید و ارائه
می
د شو
که در
قسمت آمار رسمی کشور
قرار می
گیرند.
از طرف دیگر
آمارهایی که
مورد نیاز تصمیم
گیری
های حاکمیتی کشور هست
به
عنوان
آمار رسمی تعیین
ود ش می
و بر
اساس آن، متولی هرکدام
از
داده
ها
مشخص و در نهایت برنامه تولید و طرح توجیهی کسب و کار آن طراحی و مقدمات اجرای آن
فراهم
می
شو
د. الزم به ذکر است که
فهرست آمارهای رسمی
ایران حالت پویا دارد و متناسب با تغییرات ایجاد شده در جامعه و تغییر
نیاز
برنامه
ریز
ان و
دستگاه
ها
ی اجرایی کشور به
آمار و اطالعات جدید این فهرست نیز به
ه
نگام خواهد شد
[3] .
1
-
1۴
-
3
-
تعیین نیازها
این مرحله زمانی
که نیاز به آمارهای جدید یا نیاز به بازنگری در آمارهای قبلی وجود داشته باشد انجام
می
شو
د و طی آن تقاضای
آماری برآورد نشده داخلی و خارجی و توانایی
سازمان
ها
ی آماری برای تولید آمارهای مورد نظر مشخص
می
شو
د.
این مرحله شش زیر
فرایند
دارد:
۲.
.شناسایی نیازها: بررسی اولیه اینکه چه آمارهایی مورد نیاز است
۱.
مشاوره و
تأیید ی نها
ی نیازها.
3.
تعیین خروجی
ها.
4.
شناسایی مفاهیم.
28
۵.
بررسی در دسترس بودن
داده
ها:
نحوه دسترسی به
داده
ها
و محدودیت استفاده از
داده
ها.
۲.
تهیه طرح توجیهی کسب و کا.ر
15
-
3
- تجربیات سایر کشورها در تهیه فهرست آمارهای رسمی
امروزه اهمیت آمار رسمی بر کسی پوشیده نیست چرا که
دسترسی به
آمارهای دقیق سبب
برنامه
ریزی
و ها
سیاست
گذاری
ها
ی ب
هتر
و مفیدتر در
تصمیم
ها ی گیر
ی آتی و تخصیص بهینه منابع کشور خواهد
ش
د. از آن
جا که شناخت فهرستی از این آمار از اهمیت
ویژه
ای برخوردار است، برآن شدیم تا فهرستی از این آمار را در کشورهای پیشرفته استخراج کنیم.
برای شروع مطالعه و بررسی
،
تجارب کشورها و استانداردهای بین
المللی در تهیه فهرست
آمارهای رسمی، در دستور کار قرار گرفت
تیم کارشناسی،
به بررسی
سوابق فهرست آمارهای رسمی در کشورهای سوئد، آلمان، انگلستان، لیتوانی، ترکیه، استرالیا، آمریکا، کانادا
و ژاپن
، نروژ، لهستان و کره جنوبی
بود،
پرداخت.
این کار در برگیرنده
ها
ی ساختاریافته از تجا
رب کشورهای مورد بررسی در
تهیه
فهرست آمارهای رسمی
است
.
،در بین کشورهای مورد بررسی، کشورهای آلمان، لیتوانی، ترکیه، استرالیا
کانادا،
ژاپن
و نروژ
اداره آمار مسئول اصلی
تولید
و
انتشار
آمار
های رسمی بوده و در
کشورهایی مثل
انگلستان،
لهستان، کره جنوبی،
سوئد و آمریکا
سایر
نهادهای دولتی
مسئول
اصلی ت
ولید و
انتشار آمار هستند
.
طبق تعریف، آمار رسمی توسط
مؤسسات
دولتی تولید
می
شو
ند و می
توانند در زمینه مذاکره
ها و
تصمیم
ها ی گیر
توسط
دول
ت و
انجمن
های گسترده
تر مورد استفاده قرار بگیرند.
1
-
15
-
3
- سوئد17
با
تغییراتی که با شروع دهه
ی ۲99۱
در چگونگی تهیه
آمار رسمی در
کشور سوئد اجرا شد ۱۵
شرکت مسئول
گردآوری
آمار رسمی
در بخش
های تعریف
شده صنعت
شدند. مسئولیت
گردآوری
اطالعات در این زمینه
ها از اداره آمار سوئد به ۱4
متولی دولتی سپرده
و شد
این اداره
به فعالیت خود در مورد آمار چند بخشی ادامه داد. بر اساس تصمیم پارلمان، دولت مسئول تولید آمارهای رسمی
به
منظور اطالع عمومی و فعالیت
های تحقیقاتی است. در سال ۲998
یک ارزیابی از تغییرات به عمل آمده در تهیه آمار رسمی انجام
شد که نشان داد آمارهای رسمی کارامد هس
تند. با این حال هماهنگی و نمای کلی
نظام
آماری بدتر شده بود.
لذا
برای بررسی این
موضوع یک شورای بررسی در سال ۱۱۱۱
تشکیل شد و
به
منظور
بهبود این شرایط به تنظیم قوانینی پرداخت.
تا سال۱۱۲۷
در کشور سوئد
۱8
سازمان دولتی متولی آمار رسمی بودند. متولیان آماری با م
شورت با کاربران آمار و در نظر گرفتن
نیازهای اتحادیه اروپا در مورد اینکه کدام متغیرها و آیتم
ها
گردآوری
شوند، چه فاکتورهایی اندازه
گیری شوند و محدوده مطالعه
و
اینکه
فواصل بین آمارگیری
ها چگونه باشند
،
تصمیم
گیری
می
ن کن
د. آمارها در ۱۱
،حوزه۲۱8
ناحیه
آماری
و 3۵9
محصول آماری
تقسیم
بندی شدند. همچنین ۲3۷
محصول و فراورده
آماری که بر اساس مقررات اتحادیه اروپا تنظیم شده بودند و عمدتاً در حوزه
های
کشاورزی و آموزش بودند وجود داشت.
17) https://www.scb.se
29
نظام
آمار رسمی این کشور شامل
داده
، ابرداده،
نظام
های تولید، ثبت مشاهدات نهایی، انتش
ارات، جداول و مجموعه
داده
ها
ی جداگانه
است. این
نظام
همچنین قوانین، دستورالعمل
ها، مقررات، توصیه
های عمومی، راهنماها، ابزار
ها و
سازمان
ی ها
آماری
را شامل
می
د شو
و اداره آمار سوئد در نقش یک سازمان هماهنگ
کننده است.
عناوین اصلی فهرست آمارهای رسمی در سوئد در
جدول 3
-
۲
خالصه
شده است.
جدول3
-
1
- فهرست آمارهای رسمی در کشور سوئد
متولیان آمار رسمی
عناوین اصلی فهرست
آمارهای رسمی
مسئول اصلی تولید
و انتشار آمار
متولی تعیین فهرست
آمارهای رسمی
اصول آمار
رسمی
اداره محیط کاری سوئد، دفتر واسطه ملی، اداره آمار سوئد بازار کار
مؤسسات دولتی
پارلمان و
آژانس های
دولتی
اتحادیه اروپا
Eurostat
اداره آمار سوئد جمعیت
اداره آمار سوئد
مسکن، ساخت و ساز و
ساختمان
اداره آمار سوئد دموکراسی
آژانس انرژی سوئد انرژی
اداره نظارت مالی سوئد بازار مالی
اداره آمار سوئد تجارت کاالها و خدمات
اداره آمار سوئد امور مالی خانوار
هیئت ملی بهداشت و رفاه بهداشت و مراقبت های
پزشکی
،اداره کشاورزی سوئد، آژانس سوئد برای مدیریت دریایی و آب
آژانس جنگل سوئد، دانشگاه علوم کشاورزی سوئد
،کشاورزی
جنگلداری و
شیالت
کتابخانه ملی سوئد، آژانس سوئد برای تجزیه و تحلیل سیاست
فرهنگی فرهنگ و اوقات فراغت
اداره آمار سوئد شرایط زندگی
آژانس حفاظت محیط زیست سوئد، اداره آمار سوئد، آژانس سوئد
برای مدیریت دریایی و آب، آژانس شیمیایی،سوئد محیط زیست
اداره آمار سوئد حساب
های ملی
اداره آمار سوئد، آژانس سوئد برای رشد اقتصادی و منطقه،ای
آ
ژانس سوئد برای تجزیه و تحلیل سیاست
های رشد فعالیت
های تجاری
،اداره آمار سوئد اداره بدهی ملی سوئد، اداره مدیریت مالی ملی
سوئد امور مالی دولتی
،اداره آمار سوئد
مؤسسه ملی تحقیقات اقتصادی قیمت
ها و مصرف
،شورای ملی سوئد برای پیشگیری از جرم اداره دادگاه
های ملی
نظام قضایی
آژانس بیمه اجتماعی سوئد، آژانس بازنشستگی سوئد بیمه اجتماعی
هیئت ملی بهداشت و رفاه خدمات اجتماعی
تجزیه و تحلیل حمل
نقل و حمل
و
نقل و ارتباطات
،اداره آمار سوئد اداره آموزش عالی سوئد، آژانس ملی آموزش و
پرورش، هیئت سوئد برای حمایت از تحصیل آموزش و تحقیق
31
2
-
15
-
3
- آلمان18
نتیجه
ای
که
از
بررسی وب
گاه
سازمان آمار این کشور حاصل شد این
است
که
در
کشور آلمان آمارهای فدرال توسط اداره آمار فدرال
و ادارات آمار دولتی تولید
می
شو
ند. در بعضی موارد استثنا هم ممکن است
آمارهایی توسط بانک مرکزی آلمان، وزارتخانه
ها و
آژانس
های فدرال تولید شوند.
در این کشور نوع طرح آم
اری که قرار است اجرا شود توسط پارلمان تعیین
می
شو
د و ادارات آماری نقشی در این زمینه ندارند.
همچنین طرح
های مختلف آماری طرح
های جداگانه
ای نبوده، بلکه
همه
آن
ها جزئی از یک
نظام
کلی هستند. آمار رسمی در آلمان
توسط ادارات خاصی مانند ادارات آمار فدرال تولید
می
شو
د. در هماهنگی با ادارات آمار کشورها، اداره آمار فدرال، عالوه بر اینکه آمار
را از نظر روش
شناسی و تکنولوژی آماده
می
کن
د، بلکه
آن
را ها
گردآوری نموده و سپس
با
هم
هماهنگ
کرده
و همچنین
ارائه با
و
تجزیه و تحلیل
این داده
ها
نتایج را منتشر
می
کن
د.
معیارهای کیفیت آمار رسمی که توسط
نظام
آماری اروپا مشخص شده است، در
نظام
آمار رسمی آلمان نیز اعمال
می
شو
د. معیارهای
کیفیت آمار رسمی در آلمان عبارت
اند از: اهمیت آمار، دقت، به روز بودن، دسترسی و وضوح، مقایسه
زمانی و مکانی، انسجام، رعایت
اصول کیفیت
.
در کشور
آلمان تولید آمار در ۷ مرحله
اصلی زیر صورت می
گیرد:
مرحله۲
) شناسایی تقاضای
داده
؛ ها
مرحله۱) آماده
سازی
؛
مرحله3
)گردآوری
اطالعات
؛
مرحله4) پردازش
؛
مرحله۵
) آنالیز
داده
؛ ها
مرحله۲) انتشار
؛
مرحله۷) بهینه
سازی آمار
.
18 https://www.govdata.de/web/guest/suchen/-/searchresult/s/relevance_desc
31
عناوین اصلی
فهرست آمارهای رسمی
در کشور آلمان در جدول 3
-
۱
.خالصه شده است
جدول3
-
2
- فهرست آمارهای رسمی
آ در
لمان
متولیان آمار رسمی
عناوین اصلی
فهرست
آمارهای رسمی
مسئول
اصلی تولید
و انتشار
آمار
متولی تعیین
فهرست
آمارهای
رسمی
اصول آمار
رسمی
پورتال باز دولتی اطالعات راینالند-
،فالتز،دفتر آمار فدرال، پورتال برلین، وزارت آموزش و تحقیقات فدرال
وزارت کار و امور اجتماعی فدرال، وزارت امورخارجه، وزارت کشور فدرال،اداره پاداش فدرال، وزارت مالی
فدرال،دفتر بیمه فدرال
جمعیت و جامعه
ادارات آمار
فدرال پارلمان
اتحادیه اروپا
Eurostat
پورتال
باز دولتی اطالعات راینلند-پالتا، وزارت آموزش و تحقیقات فدرال، دفتر آمار فدرال، آمار منطقه،ای
،وزارت کشور فدرال، کتابخانه ملی آلمان، بایگانی فدرال، کمیسیون دولت فدرال برای فرهنگ و رسانه
وزارت امورخارجه
آموزش، فرهنگ و
ورزش
پورتال باز برلین، پورتال باز دولتی اطالعات راینالند-
فالتز انرژی
پورتال باز برلین، پورتال دولتی اطالعات راینلند-پالتا، دفتر آمار فدرال، پورتال شفافیت هامبورگ، مؤسسه
فدرال ایمنی و بهداشت شغلی، وزارت کار و امور اجتماعی فدرال، وزارت کشور فدرال، اداره
فدرال حفاظت
مصرف کننده و ایمنی مواد غذایی، وزارت دفاع، دفتر بیمه فدرال
سالمت
پورتال باز دولتی اطالعات راینالند-فالتز، وزارت همکاری و توسعه اقتصادی فدرال
موضوعات
بین
الملل
پورتال باز دولتی اطالعات راینالند-فالتز، اداره دادگستری فدرال، وزارت
،کشور فدرال، اداره آمار فدرال
پورتال شفافیت هامبورگ، پورتال باز، ثبت اختراع آلمان و دفتر تجارت عالمت تجاری
عدالت، نظام
حقوقی و
ایمنی
عمومی
پورتال دولتی اطالعات راینالند-
فالتز، مؤسسه فدرال کشاورزی و غذا
،کشاورزی، شیالت
جنگلداری و غذا
پورتال باز دولتی راینالند-فالتز، آمار منطقه،ای، اداره آمار فدرال، پورتال باز برلین کمیسیون فدرال
حفاظت از اطالعات و آزادی اطالعات، پورتال شفافیت هامبورگ، وزارت کشور فدرال، وزارت کار و امور
اجتماعی فدرال، وزارت مالی فدرال، وزارت امور خارجه، مؤسسه فدرال تحق
یقات و آزمایش مواد، وزارت
اقتصاد و انرژی فدرال، اداره کل گمرکات، اداره فدرال، وزارت همکاری و توسعه اقتصادی فدرال، اداره
دادگستری فدرال، دفتر مرکزی مالیات، اداره پاداش فدرال، کمیسیون دولت فدرال برای فرهنگ و رسانه
دولت و بخش
عمومی
پورتال باز دولتی ا
طالعات راینلند-پالتا، مؤسسه فدرال تحقیقات ساختمان، تحقیقات شهری و فضا در
اداره فدرال ساختمان و برنامه
ریزی منطقه ای، وزارت مالی فدرال ناحیه
ها و شهرها
پورتال شفافیت هامبورگ، پورتال باز دولتی اطالعات راینلند-پالتا، دفتر آمار فدرال، آمار منطقه
ای، وزارت
کشور فدرال، پورتال باز برلین، اداره اقتصاد و کنترل صادراتی فدرال محیط زیست
پورتال باز دولتی اطالعات راینلند-
پالتا ، اداره آمار فدرال، پورتال،شفافیت هامبورگ، وزارت کشور فدرال
آمار منطقه
ای ترافیک
پورتال باز دولتی اطالعات راینلند-پالتا، دفتر آمار فدرال، مؤسسه فدرال کشاورزی و غذا، اداره دادگستری
فدرال، پورتال باز برلین، وزارت آموزش و تحقیقات فدرال، اداره ثبت اختراع آلمان و دفتر عالمت
تج،اری
،وزارت کار و امور اجتماعی فدرال، پورتال شفافیت هامبورگ، وزارت داخلی فدرال، وزارت مالی فدرال
مؤسسه فدرال تحقیقات ساختمان، تحقیقات شهری و فضایی در اداره فدرال ساختمان و برنامه
ریزی
منطقه،ای ؤم
سسه فدرال تحقیقات و آزمایش مواد، وزارت امور خارجه، مؤسسه ف
ریدریش لوفلر، وزارت
اقتصاد و انرژی فدرال، دفتر جبران خسارت فدرال
تجارت و
سرمایه
گذاری
وزارت آموزش و تحقیقات فدرال، دفتر آمار فدرال، آمار منطقه
ای، پورتال باز دولتی اطالعات راینلند-
،پالتا، وزارت کشور فدرال، پورتال شفافیت هامبورگ، کتابخانه ملی آلمان بایگانی فدرال، کمیسیون
ر دولت
فدرال برای فرهنگ و رسانه
ها
علوم و تکنولوژی
32
3
-
15
-
3
- انگلستان19
در کشور انگلستان آمارگیری
ها به
منظور کم کردن بار پاسخگویی،
جمع
آوری
اطالعات مورد نیاز برای تحقق اهداف، دستیابی به
نیازهای کاربر و خدمت به عموم جامعه طراحی
می
به د. ن شو
عالوه
این کشور تالش می
کند تا نیاز به آمارگیری
در گردآوری داده
ها ر
ا
به حداقل برساند
. این امر شامل
داده
ها
ی اداری به دست آمده توسط نهادهای خصوصی و عمومی در موقعیت
های عادی
می
شو
د و
داده
به ها
منظور دستیابی به اهداف خاص
گردآوری
می ن
شو
ند.
،کشور انگلستان با در نظر گرفتن ویژگی پویا بودن آمارهای رسمی
با
این معنی
که دامنه
آن
می
تواند در طول زمان متناسب با ش
رایط
در
حال تغییر باشد.
تعریفی جامع
تر را در مورد آمار رسمی ارائه داد.
در زیر به
مصادیق
این تعریف اشاره شده است.
1
-
3
-
15
-
3
- انواع آمار رسمی در کشور انگلستان
.آمار ملی، که توسط دفتر اداره آمار بر اساس قانون اجرای آمار ارزیابی شده است
ًآمار تجربی، که اخیرا توسعه یافته یا آمار نوآورانه است. این
ها به چاپ می رسد تا کاربران و ذینفعان بتوانند در ارزیابی کیفیت
ها نآ
.در مرحله اولیه شرکت کنند
آمارهایی که به طور کامل با قانون اجرایی آمار ارزیابی نشده اند. یک ثبت از این آمار توسط اداره قوانین آمار حفظ
می
شو.د
عناوین اصلی
فهرست آمارهای رسمی
در کشور
انگلستان
در جدول 3
-
3
.خالصه شده است
19)https://www.statisticsauthority.gov.uk/about-the-authority/uk-statistical-system/producers-of-official-statistics/
33
جدول3
-
3
- فهرست آمارهای رسمی در انگلستان
متولیان آمار رسمی (توسط وزراتخانه)ها
عناوین اصلی
فهرست
آمارهای رسمی
مسئول
اصلی تولید
و انتشار
آمار
متولی تعیین فهرست
آمارهای رسمی
اصول آمار
رسمی
وزارت بازرگانی، استراتژی انرژی و ص
ن( عتBEIS)، بخش دیجیتال، فرهنگ، رسانه و ورزش
(
DCMS)، وزارت محیط زیست، غذا و امور روستایی، وزارت تجارت بین
الملل، اداره حمل
( و نقل، وزارت کار و بازنشستگی، اداره اقتصاد نیروی انسانیOME)، وزارت بهداشت و
مراقبت اجتماعی، اداره امور خارجه و مشترک
المنافع، وزارت خزانه
داری، دفترخانه، وزارت
مسکن، جوامع و دولت محلی، وزارت دادگستری
صنعت و
تجارت
هر ادا ملی آمار
دفتر ملی آمار، ادارات و
سازمان،های دولتی انگلستان
یا یکی از سه اداره دولتی در
،ایرلند شمالی
اسکاتلند و ولز
اصول تنظیم
شده توسط
اداره
مقررات
آماری
وزارت دفاع
اطالعات
شرکت
ها
دادسرای عمومی، وزارت آموزش، اداره امور خارجه و مشترک
المنافع، دفترخانه، وزارت
دادگستری
،جنایت، عدالت
قانون
وزارت تجارت بین
الملل، دفترخانه، وزارت دفاع دفاع و نیروهای
مسلح
وزارت آموزش و پرورش، وزارت کار و بازنشستگی، وزارت دادگستری
آموزش و
مهارت
وزارت کار و بازنشستگی، دفترخانه
ورود و اقامت
در انگلستان
وزارت بازرگانی، استراتژی انرژی و صنعت، وزارت محیط زیست، غذا و امور روستایی
(
DEFRA
،)
اداره حمل
و
نقل، وزرات خزانه
داری، دفترخانه، وزارت مسکن، جوامع و دولت
محلی
محیط زیست
اداره امور خارجه و مشترک
المنافع، دفترخانه
خروج و اقامت
در کشورهای
خارجی
،هیئت دولت، وزارت دیجیتال، فرهنگ، رسانه و ورزش، وزارت آموزش، وزارت محیط زیست
غذا،و امور روستایی، وزارت کار و بازنشستگی، وزارت بهداشت و مراقبت اجتماعی وزارت
خزانه،داری، دفترخانه، وزارت دفاع، وزارت مسکن، جوامع و دولت محلی، وزارت دادگستری
اداره ایرلند شمالی
دولت
،وزارت دیجیتال، فرهنگ، رسانه و ورزش، وزارت آموزش
وزارت کار و
بازنشستگی، وزارت
بهداشت و مراقبت اجتماع ی(
DH
،)وزارت خزانه،داری، دفترخانه وزارت دفاع، آژانس
( استانداردهای غذاییFSA
( )، بهداشت و ایمنی اجراییHSE
بهداشت و
مراقبت
اجتماعی
،وزارت بازرگانی، استراتژی انرژی و صنعت، بخش دیجیتال، فرهنگ، رسانه و ورزش ت ار وز
، کار و بازنشستگی
وزارت خزانه
داری، دفترخانه،وزارت دفاع،وزارت مسکن، جوامع و دولت
محلی
مسکن و
اجتماع
وزارت توسعه بین( المللیDfID)، اداره امور خارجه و مشترک
المنافع، وزارت دفاع بین
الملل
وزرات کار و بازنشستگی، وزارت خزانه داری پول
،وزارت آموزش، وزرات کار و بازنشستگی وزارت بهداشت و مراقبت
های اجتماعی، وزارت
دادگستری
مراقبت از
کودکان
بخش دیجیتال، فرهنگ، رسانه و ورزش، وزارت آموزش، وزارت حمل
و
نقل، وزرات کار و
،بازنشستگی، دفترخانه، وزارت دفاع، وزارت مسکن، جوامع و دولت محلی
اداره ایرلند شمالی
دولت محلی و
منطقه
ای
وزارت بازرگانی، استراتژی انرژی و صنعت، بخش دیجیتال، فرهنگ، رسانه و ورزش
(
DCMS
،)،وزرات آموزش
،وزرات کار و بازنشستگی
وزارت خزانه،داری، دفترخانه وزارت
دفاع، وزارت دادگستری
جامعه و
فرهنگ
وزارت حمل ونقل(
DfT
حمل
نقل و
،وزارت آموزش( وزارت کار و بازنشستگیDWP)، وزارت بهداشت و مراقبت،های اجتماعی
وزارت مسکن، جوامع و دولت محلی رفاه
هیئت دولت، وزارت بازرگانی، استراتژی انرژی و صنعت، بخش دیجیتال، فرهنگ، رسانه و
،ورزش، وزارت آموزش وزارت کار و( بازنشستگیDWP)، وزارت بهداشت و مراقبت
های
اجتماعی، دفترخانه، وزارت دفاع، وزارت مسکن، جوامع و دولت محلی
کار
3۴
۴
-
15
-
3
- جمهوری لیتوانی
۱۱
فعالیت
های آمار لیتوانی توسط قانون آمار رسمی تنظیم
می
شو
د که مفهوم آمار رسمی و اصول کلی سازمان را تثبیت
می
کن
د،
این
قانون
حقوق و مسئولیت
های پاسخ
دهندگان را تعیین
کرده و
وظایف، حقوق و مسئولیت
های
سازمان
ها
ی مدیریت آمار رسمی و
مسئولیت
آن
ها
حوزه قانون
را تعریف
می
کن
د. در زیر به
فهرست آمارهای رسمی
تولید شده در کشور لیتوانی اشاره شده است که
متولی آن اداره آمار لیتوانی می
باشد.
عناوین اصلی
فهرست آمارهای رسمی
در کشور
لیتوانی
در جدو
ل 3
-
4
.خالصه شده است
جدول3
-
۴
- فهرست آمارهای رسمی در جمهوری لیتوانی
)متولیان آمار رسمی (تفکیکی وجود ندارد
عناوین اصلی فهرست
آمارهای رسمی
مسئول اصلی تولید
و انتشار آمار
متولی تعیین فهرست
آمارهای رسمی اصول آمار رسمی
،آژانس حفاظت محیط زیست، وزارت امور مالی، خدمات شیالت
مؤسسه بهداشت، کمیته توسعه اطالعات جامعه، بخش فناوری
اطالعات وارتباطات، گروه تربیت بدنی
،و ورزش
مؤسسه اقتصاد
کشاورزی لیتوانی، با نک،لیتوانی
تبادل
کارلیتوانی، زمین
شناسی
،لیتوانی، کتابخانه ملی لیتوانی، دپارتمان مهاجرت، اداره گمرک
دادگاه ملی، مرکز فن
آوری اطالعات در آموزش و پرورش، اداره
،آمار لیتوانی، خدمات گمرک مرزی، بازرسی دولتی کارگری
خدمات نظارتی
دولتی
آمار عمومی
اداره آمار لیتوانی
اطالعات این قسمت و
برنامه
کاری آمار رسمی در
لیتوانی به زبان انگلیسی
.موجود نیست
اصول کلی آمار رسمی توسط
قانون آمار لیتوانی و بر اساس
قوانین ملی و اتحادیه اروپا
انرژی و محیط زیست
آمارهای اجتماعی و جمعیت
داده
ها
ی زمین
شناسی
حمل و نقل و ارتباطات
تکنولوژی و علوم
تجارت خارجی
اقتصاد و امور مالی
آمارهای تجارت
کشاورزی وجنگلداری
3
-
15
-
3
- ترکیه21
اطالعات آماری در ترکیه در بخش
های مختلفی
گردآوری
می
شو
د و هر سازمان متولی یک بخش است. اولین
برنامه
نظام
آمار رسمی
برای
سال
ها
ی ۱۱۱۷
-
۱۱۲۲
تنظیم شد و
برنامه
بعدی دوره ۱۱۲۱
-
۱۱۲۲
میالدی را پوشش داد. این برنامه برای جلوگیری از هرگونه
تکرار در تولید و انتشار آمار رسمی، کاهش بار پاسخگویی، ذخیره
نیروی انسانی و منابع
و حصول اطمینان بیشتر در مورد آمار رسمی
تنظیم شد. به عالوه،
آمار رسمی آمارهای استاندارد شده
ای هستند
،
مؤسسه
های مسئول و مرتبط با آن تعریف شده
اند، روش تکمی
ل
داده
ها
و تقویم چاپ این آمار نیز از قبل تعیین شده است.
هر شاخص از
آمار رسمی فقط توسط یک منبع تولی
د خواهد شد. برای
آماده
سازی
برنامه
آمار رسمی ۱۱۲۱
-
۱۱۲۲
،
4۱
،گروه کاری تشکیل شد9۲
جلسه کاری و438
نماینده از۲۵۵
شرکت مرتبط در
جلسات حضور داشتند. گرچه اطالعات مربوط به آمار رسمی توسط اداره
آمار ترکیه و
سازمان
ها
ی تعیین شده انجام می
گیرد، اما
اداره آمار ترکیه تنها نهاد مسئول برای هماهنگی در مورد تولید و چاپ آمار رسمی
گردآوری
شده است. این
مؤسسات
موظف به ارائه
نتایج
گردآوری
شده به
موقع به اداره آمار ترکیه هستند. اساس
گردآوری
آمار رسمی در ترکیه اصول تعریف شده توسط UNSD
و
EuroStat
است. در حال حاضر هم
برنامه
آمار رسمی برای سال۱۱۲۷
-
۱۱۱۲
.در حال اجرا است
20) https://osp.stat.gov.lt/temines-lenteles7
21) http://www.officialstatistics.gov.tr/?q=en
35
مؤسسات
و ارگان
های مسئول برای تولید آمار رسمی عبارت
ا
ند از:
نخست
وزیر و وزارتخانه ها و
سازمان
ها
ی وابسته
؛
دولت های محلی و
سازمان
ها
ی مربوطه و مرتبط، و همچنین اتحادیه
ها و شرکت
های مربوط
؛
سایر نهادها و
سازمان
ها
و
سازمان
ها
ی حرفه
ای که وضعیت عمومی دارند، مؤسسه ای که دارای اشخاص حقوقی است و تحت
نام
هایی نظیر مؤسسه، سرمایه ،گذاری، استقرار، اتحادیه، صندوق تعهد، صندوق و غیره از جمله بانک مرکزی جمهوری ترکیه
بورس اوراق بهادار
استانبول و دانشگاه
؛ ها
سازمان
ها مربوط به حرفه.هایی که دارای یک مؤسسه عمومی هستند
عناوین اصلی فهرست آمارهای رسمی در کشور
ترکیه
در جدو
ل 3
-
۵
.خالصه شده است
جدول3
-
5
- فهرست آمارهای رسمی در ترکیه
متولیان آمار رسمی
عناوین اصلی
فهرست آمارهای
رسمی
مسئول
اصلی
تولید
و انتشار آمار
متولی تعیین
فهرست آمارهای
رسمی
اصول آمار رسمی
اداره آمار ترکیه، وزارت غذا، کشاورزی و دامداری زیر ساخت های
آماری
اداره آمار
ترکیه
ریاست جمهوری و
مطابق با نظرات
،شورا
تعیین متولیان آماری
توسط شورای آماری
اصول تعریف شده
توسطUNSD
و
EuroStat
اداره آمار، انستیتوی مطالعات جمعیتیH.U.
،وزارت کار و امور اجتماعی، وزارت ملی
آموزش و پرورش، شورای آموزش عالی، اداره آمار، ریاست امور مذهبی، وز
ار
ت ورزش و
جوانان، وزارت بهداشت، وزارت توسعه، وزارت خانواده و سیاست
های اجتماعی، وزارت
،دادگستری ریاست جمهوری، نخست وزیر،
،حقوق بشر، وزارت فرهنگ و ارشاد و گردشگری
وزارت کشور
آمار جمعیتی-
اجتماعی
اداره آمار ترکیه، وزارت خزانه،داری ترکیه، وزارت اقتصاد، بانک مرکزی جمهوری ترکیه
وزارت توسعه، آژانس توسعه و همکاری ترکیه، آژانس تعهدات عمومی، وزارت،امور مالی
آژانس نظارت و مقررات بانکی، سپرد
ه
گذاری بیمه سرمایه، هی
ئ،ت مدیره بازار سرمایه
بانک
ها
ی ترکیه، انجمن بیمه و شرکت های بازنشستگی ترکیه
آمار اقتصاد کالن
اداره آمار ترکیه، وزارت علوم صنعت و فناوری، بانک مرکزی ترکیه، وزارت توسعه، تاالر
ا
تحادیه و تبادل کاال در ترکیه، وزارت انرژی و منابع طبیعی، قدرت تنظیم بازار انرژی، وزارت
حمل
و نقل،امور دریایی و،ارتباطات، وزارت داخله مقامات فناوری اطالعات و ارتباطات
آمار کسب و کار
،اداره آمار ترکیه، وزارت غذا
کشاورزی و دامداری، وزارت جنگلداری و
امور آب آمار کشاورزی
وزارت جنگلداری و امور آب، وزارت محیط زیست و شهرسازی، اداره آمار ترکیه
آمار محیط
زیست
6
-
15
-
3
-
استرالیا
نظام
فدرال دولت استرالیا از دولت استرالیا و 8
دولت و قلمرو حکومتی تشکیل شده است. اداره آمار استرالیا، ارائه خدمات آماری به
هر دو سطح دولت استرالیا را بر عهده دارد.
شورای مشاوره
آماری
(ASAC
۱۱
توسط اداره آمار استرالیا در سال۲9۷۵
تشکیل شد و در هر سال ۱بار جلسه
برگزار
می
کن د و
وظیفه
ی آن ارائه مشاوره به وزیر و آماردانان استرالیایی در زمینه:های زیر است
بهبود، گسترش و هماهنگی خدمات آماری ارائه شده برای اهداف عمومی در استرالیا؛
اولویت های ساالنه و بلندمدت و
برنامه
ها
ی کاری که باید در ارتباط با جنبه
های اصلی ارائه این خدمات آماری پذیرفته شود و
.هر گونه مسائل دیگر که مربوط به آن دسته از خدمات آماری است
22 Australian Statistical Advisory Council
36
( اداره آمار استرالیاABS
۱3
مرجع آماری مرکزی برای دولت استرالیا و ارائه دهنده خدمات آماری به ایالت
ها و مناطق است. بنابراین،
اداره آمار استرالیا نقش حیاتی در به حداکثر رساندن ارزش:های اطالعاتی با رعایت موارد زیر دارد
ارائه آمار رسمی با کیفیت باال، به موقع و مرتبط، که اطالع
رسانی اقتصادی، اجتماعی، جمعیتی و تصمیم
های سیاست های محیط
زیست و ارزیابی
برنامه
ها
.را بر عهده دارد
حفظ سطح باالی اعتماد اجتماعی برای حفاظت از حریم
خصوصی و محرمانه بودن اطالعات شخصی و تجاری مورد نیاز تحت
قانون.
حداکثر استفاده مؤثر از
داده
ها
:از طریق۲
) تشویق استفاده آگاهانه توسط دولت، کسب و کار، محققان و جامعه؛
۱
) استفاده از
فرصت
های یکپارچه سازی
داده
ها ی جدید و3) افزایش دسترسی به اطالعات.
حصول اطمینان از هزینه
های عملیاتی، از جمله جستجوی راه هایی برای استفاده بهتر از
داده
ها
ی اداری موجود و جمع آوری
اطالعات م
ؤ ثرتر، تسهیل
روش
ها
ی تجاری و کاهش اعمال نظارتی بر ارائه
دهندگان اطالعات.
هماهنگی و مشاوره برای
سازمان
ها
ی رسمی، شامل توسعه و تضمین انطب
اق با استانداردهای آماری.
عناوین اصلی
فهرست آمارهای رسمی
در کشور
استرالیا
در جدو
ل 3
-
۲
.خالصه شده است
جدول3
-
6: فهرست آمارهای رسمی در کشور استرالیا
متولیان آمار رسمی فهرست آمارهای رسمی (سرفصل)ها
مسئول
اصلی تولید و
انتشار آمار
متولی تعیین
فهرست آمارهای
رسمی
اصول آمار
رسمی
انستیتوی سالمت و رفاه استرالیا هزینه
های سالمت و رفاه
اداره آمار
استرالیا
(
ABS
شورای مشاوره ی
آماری
(ACAC)
-
--
اداره آمار استرالیا اطالعات سرشماری
ها
دپارتمان صنعت، علم و فناوری آمار مربوط به کسب و کار
اداره آمار استرالیا آمار نیروی کار
اداره آمار استرالیا جمعیت و رشد آن، توزیع جمعیت، تولد و مرگ، مهاجرت، ازدواج و طالق
گروه خدمات انسانی آمار مربوط به حمایت از کودکان
مؤسسه جرم
شناسی استرالیا آمار مربوط به جرم و عدالت کیفری
وزارت بهداشت آمار مربوط به سالمت
وزرات امور داخله آمار مهاجرت و آمارهای ورود و خروج خارج از کشور
اداره گردشگری استرالیا آمار کردشگران
،دپارتمان زیرساخت
توسعه شهری آمار حمل
و
نقل مسافر، راه
آهن و جاده
ها
اداره ایمنی کار آمار در زمینه
ی سالمت و ایمنی کار و جبران خسارت کارگران
وزارت امور خارجه و تجارت آمار مربوط به سیاست خارجی، تجارت و توسعه استرالیا
کتابخانه
ی ملی استرالیا سایت
های اینترنتی استرالیا و بین
المللی
23 Australian Bureau of Statistics
37
7
-
15
-
3
- آ
مریکا۱4
در ایاالت متحده
ی آمریکا سرشماری هر ده سال یک
بار توسط اداره سرشماری این کشور انجام
می
شود
. همچنین بیش از ۲۱۱
آمارگیری از خانوارها و مشاغل در بازه
های زمانی ۵
-
۲ سال انجام می
گیرد و نیز آژانس
های دولت فدرال مسئول
گردآوری
، تجزیه و
تحلیل و انتشار اطالعات و
داده
ها
ی آماری هستند.
بر اساس اصول و
روش
ها
ی یک آژانس آماری فدرال (ویرایش ششم)
می
توان 4
:اصل زیر را برای یک آژانس آماری برشمرد
اصل اول: مرتبط با مسائل سیاسی
؛
اصل دوم: اعتبار در میان کاربران داده
؛
اصل سوم: اعتبار در میان
تأمین
کنندگان داده
؛
اصل چهارم: استقالل از تأثیر سیاسی و هرگونه تأثیر خارجی غیر
مرتبط
.
همچنین۲3
دستورالعمل برای عملکرد مفید و
مؤثر
یک آژانس آماری در نظر گرفته شده است:
۲) مأموریت به خوبی مشخص شده و به خوبی پذیرفته شده
؛
۱) اقتدار الزم برای محافظت از استقالل
؛
3
) استفاده از منابع متعدد داده برای آمار که نیازهای کاربر را برآورده
می
؛د کن
4) انتشار وسیع اطالعات قابل دسترس و آسان برای استفاده
؛
۵
)همکاری با کاربران داده
؛
۲
)احترام به حریم خصوصی و استقالل ارائه
دهندگان داده
ها؛
۷
)حفظ محرمانه بودن اطالعات ارائه
دهندگان
داده
؛ ها
8
)تعهد به کیفیت و استانداردهای حرفه
؛ ای
9) یک برنامه پژوهشی فعال
؛
۲۱) ارتقاء حرفه
ای کارکنان
؛
۲۲) یک برنامه ارزیابی داخلی و خارجی قوی و
۲۱
) هماهنگی و همکاری با دیگر
سازمان
ها
ی آماری
.
نظام
آماری آمریکا یک
نظام
غیر
متمرکز است
.
بدین معنی که مسئولیت
ها به صورت افقی به آژانس
های در سطح فدرال سپرده
می
شو
د. در حوزه
هایی مانند کشاورزی،
نیروی کار و آموزش، اشتراک عمودی برای تولید داده در سطح ایالت و دولت
های محلی
وجود دارد. اما در مجموع فهرست آمارهای رسمی تولید شده در این کشور
به
صورت جدول 3
-
۷
است
که
متولیان
این آمارها
آژانس
های دولت فدرال
اند
که مسئول
گردآو
ری
، تجزیه و تحلیل و انتشار اطالعات و
داده
ها
ی آماری نیز هستند
.
24) usa.gov
38
8
-
15
-
3
-
کانادا
،در کانادا
گردآوری
آمار از مسئولیت
های فدرال است. عالوه بر سرشماری
هایی که هر ۵ سال یک
بار صورت می
گیرد، بیش از 3۵۱
آمارگیری فعال در کانادا انجام
می
شو
د. آمارهای مربوط به سرشماری
ها، آمارهای سالمت و اقتصاد و توزیع درآمد، آمارهای جرم و
عدالت
،
توسط اداره آمار کانادا منتشر
می
شو
د.
اداره
آمار کانادا که بودجه آن توسط مجلس تنظیم شده است، وظیفه پاسخگویی به نیازهای آماری تمام سطوح دولت و بخش
خصوصی برای تحقیق، فرمول
بندی سیاست، تصمیم
گیری و اطالعات عمومی
را دارد
. برخی از
برنامه
ها
ی آماری اصلی آن عبارت
ند ا
از: سرشماری جمعیت، آمارهای
حیاتی برای تولد و مرگ، اشتغال و بیکاری در آمارگیری نیروی کار، هزینه زندگی از شاخص قیمت
مصرف
کننده، آمار اقتصادی از جمله تولید ناخالص داخلی، تجارت بین
المللی و حساب
های اقتصادی
.
در
جدول 3
-
8 فهرست آمارهای رسمی
تولید شده در این کشور آمده است:
جدول3
-
7
:فهرست آمارهای رسمی در کشور امریکا
متولیان آمار رسمی
عناوین اصلی فهرست
آمارهای رسمی
مسئول اصلی تولید
و انتشار آمار
متولی تعیین
فهرست
اصول آمار
رسمی
وزارت دادگستری ایاالت متحده اداره آمار عدالت جرم و عدالت
آژانس های دولت فدرال
دولت
اصول تعریف شده
توسط
دولت فدرا
ل
اداره سرشماری ایاالت متحده جمعیت
کمیسیون اشتغال فرصت( های برابر ایاالت متحدهEEOC
– آمار تبعیض
اداره مبارزه با مواد مخدر، مؤسسه ملی سوء استفاده از مواد مخدر، اداره
سوء
،مصرف مواد و خدمات بهداشت روان مصرف دارو
اداره تحلیل اقتصادی، دفتر آمار کار، شاخص
های اقتصادی (اداره آمار ایاالت
متحده)، آمار مالیاتی اقتصاد، مالیات و دارایی
مرکز ملی آمار آموزش و پرورش آموزش
کمیسیون انتخابات فدرال انتخابات و رای
گیری
وزارت کار ایاالت متحده، دفتر زنان، اداره ایمنی و بهداشت شغلی اشتغال
آژانس حفاظت از محیط زیست، سازمان ملی اقیانوسی و جوی، اداره
زمین،شناسی، سازمان ملی هوانوردی و فضایی اداره اطالعات انرژی ایاالت
متحده
انرژی و محیط زیست
اداره اطفال کودکان و
خانواده
ها، انجمن بین
الملل فدرال در مورد آمار کودک
و خانواده خانواده و کودکان
،خدمات تحقیقاتی اقتصادی
فائواستت، خدمات کشاورزی خارجیUSDA
-
اطالعات بازار و تجارت، خدمات آمار کشاورزی ملی غذا و کشاورزی
آژانس تحقیقات و کیفیت بهداشت و درمان، مراکز
کنترل بیماری، وزارت
بهداشت و خدمات انسانی، مرکز ملی آمار بهداشت، اداره ایمنی و بهداشت
شغلی
سالمت
اداره جمعیت، پناهندگان و مهاجرت مهاجرت
اداره تأمین اجتماعی فقر
اداره آمار حمل و نقل حمل
و
نقل و زیرساخت
ها
39
جدول3
-
8
:فهرست آمارهای رسمی در کانادا
متولیان آمار رسمی
عناوین اصلی
فهرست آمارهای
رسمی
مسئول
اصلی تولید
و انتشار
آمار
متولی
تعیین
فهرست
اصول آمار رسمی
آمارگیری کودکان بومی
توسط اداره آمار کانادا
، آمارگیری جمعیت بومیان، خدمات اصالحی بزرگساالن، آمارگیری
اندازه های،جایگزین برای جوانان، سرشماری جمعیت آمارگیری عمومی اجتماعی-
،قربانی کردن آمارگیری
،خشونت آمارگیری یکپارچه دادرسی کیفری، آمارگیری نیروی کار، بررسی ملی خانوار، بررسی امکانات اقامتی
برای قربانیان سوء استفاده، بررسی خدمات قربانیان
مردم بومی
دولت فدرال
و اداره آمار
کانادا
دولت
فدرال
اصول ده
گانه آمار رسمی
United Nations
Statistical
Commission
آمارگیری آب کشاورزی، بررسی ساالنه مالیات کشاورزی، بررسی عملکرد منطقه سیب زمینی دو ساله، سرشماری
کشاورزی، سرشماری جمعیت، آمارگیری ماهانه میلر کشاورزی
:بررسی تعلیم و تربیت بزرگساالن، بررسی ساالنه صنایع خدمات
مؤسسات میراث، معامالت بین
المللی ک
انادا در
،خدمات، تجارت خدمات فرهنگی، بررسی صنعت خدمات: توزیع فیلم و ویدئو بررسی صنایع خدماتی: هنرهای
نمایشی، نظرسنجی گذار جوانان
تجارت، خدمات
مصرف کننده و
فرهنگ
سرشماری کشاورزی توسط اداره آمار کانادا، سری
ها
ی میدانی محصوالت
عملکرد کسب و کار
و مالکیت
بررسی طولی ملی کودکان و نوجوانان، نظرسنجی گذار جوانان کودکان و نوجوانان
،خدمات اصالحی بزرگساالن آمارگیری اندازه های جایگزین برای جوانان، سرشماری
جمعیت، بررسی عمومی
اجتماعی-قربانی کردن، بررسی خشونت، بررسی یکپارچه دادرسی کیفری، نظرسنجی حقوقی، بررسی برنامه
های
اجرایی نگهداری، بررسی امکانات اقامتی برای قربانیان سوء استفاده، بررسی خدمات قربانیان، نگهداری جوانان و
خدمات اجتماعی
جرم و عدالت
نظارت بر آب کشاورزی، بررسی دوساالنه گیاهان آب آشامیدنی، بررسی دوساالنه هزینه
های حفاظت از محیط
زیست، آمار دولتی کانادا، تجارت بین ،المللی کاال کانادا
نظام حسابداری محیط زیست و منابع کانادا، سرشماری
کشاورزی، حساب
های مالی جریان، آمار مالی دولتی، بررسی خانوا
ده و محیط زیست، بررسی آب صنعتی، شاخص
بازرگانی کاال بین
المللی، آمار زمین از منابع طبیعی کانادا، حساب
های ترازنامه ملی، تولید ناخالص داخلی ملی
درآمد و حساب ،های مربوط به هزینه
شاخص
ها
ی گردشگری ملی
حساب های
اقتصادی
آمارگیری آموزش و پرورش بزرگساالن، آمارگیری کالج ساالنه و
مؤسسات مرتبط آموزش و پرورش، سرشماری
،جمعیت
نظام اطالعاتی کالج اطالعات دانشجویی، آمارگیری ابتدایی متوسطه، اطالعات مالی دانشگاه
ها و ک
الج،ها
آمارگیری نیروی کار، آمارگیری تحصیالت تکمیلی ملی، آمارگیری خ
انواری ملی، بررسی طولی ملی کودکان و
نوجوانان، آمارگیری گذر جوانان
آموزش، یادگیری
،نظارت بر آب کشاورزی
شاخص
ها
ی کیفیت هوا، بررسی دوساالنه گیاهان آب آشامیدنی، بررسی دوساالنه
هزینه ،های حفاظت از محیط زیست
نظام حسابداری محیط زیست و منابع کانادا، سرشماری کشاورزی، بررسی
خانواده و محیط زیست، بررسی آب صنعتی، آمار زمین از منابع طبیعی کانادا، بررسی محصوالت و خدمات زیست
محیطی، بررسی
فرایند
های صنعتی
محیط زیست
سرشماری جمعیت، بررسی عمومی اجتماعی، نظرسنجی عمومی اجتماعی - خانواده، نظرسنجی عمومی اجتماعی
- هویت اجتماعی، بررسی ملی خانوار، بررسی طولی ملی کودکان و نوجوانان، بررسی هزینه های خانگی خانواده
ها و خانوارها
آمار دولتی کانادا، سرشماری جمعیت دولت
،آمارگیری سالمت کانادا، ثبت سرطان کانادا، بررسی اقدامات بهداشتی کانادایی، بررسی معلولیت کانادایی
سرشماری کشاورزی، سرشماری جمعیت، بررسی عمومی اجتماعی– مراقبت
گیرنده و مراقبت
شونده، آمارگیری
عمومی اجتماعی-
خانواده، آمارگیری عمومی اجتماعی- هویت اجتماعی، بر رسی سالمت
سالمت
سرشماری جمعیت، بررسی ملی داخلی، بررسی هزینه های خانگی مسکن
،سرشماری کشاورزی، سرشماری جمعیت، پایگاه داده مهاجرت طولی، بررسی طولی مهاجران به کانادا بررسی
ملی خانوار
مهاجرت و تنوع
قومی
برآوردهای درآمد ساالنه خانواده ها و افراد
سرشمار
ی، سرشماری جمعیت، سرشماری صندوق
های بازنشستگی
مورد
تأیید ،داده
ها
ی مالی و اهدای خیریه، بررسی هزینه
های غذا، نظارت بر تعمیر و نوسازی مالک خانه، آمارگیری
نیروی کار، بانک اطالعاتی طولی، مطالعه طولی و بین
المللی بزرگساالن، بررسی ملی خانوار، بررسی امنیت م
ا،لی
بررسی هزینه های خانگی، بررسی کار و درآمد دینامیک، آمارگیری محل کار
درآمد، حقوق
بازنشستگی، هزینه
و ثروت
نظارت بر استفاده از اینترنت کانادا، برآورد های تحقیق و توسعه آموزش عالی، بررسی نوآوری،بررسی استراتژی
نوآوری و کسب و کار
تکنولوژی اطالعات
و
ارتباطات
تجارت بین
المللی کاال کانادا (پایه حسابداری)، تجارت بین،المللی کاال کانادا (پایه گمرکی)، سرشماری کشاورزی
فرهنگ خدمات تجارت، فرهنگ تجارت- محصوالت، بررسی میوه ها و سبزیجات، شاخص بازرگانی
بین
المللی اال ک
تجارت بین
الملل
سرشماری کشاورزی، سرشماری جمعیت، آمار بیمه اشتغال، بررسی عمومی اجتماعی-استفاده از زمان، آمار
واحدهای شغلی، نظرسنجی نیروی کار، بررسی ملی خانوار، بررسی اشتغال، حقوق و دستمزد و ساعت، بررسی
کار و درآمد دینامیک، بررسی محل کار و کارمند، نظرسنجی محل کار، نظرسنجی ج وانان در گذار
نیروی کار
بررسی کودکان بومی، سرشماری جمعیت، بررسی ملی داخلی، سرشماری کشاورزی، بررسی ماهانه تولید زبان
ها، ساخت
ها
بررسی جمعیت بومیان، برآوردهای جمعیتی ساالنه: کانادا، استان
ها و مناطق، سرشماری جمعیت، برآورد تعداد
خانواده های
سرشماری، کانادا، استان
ها و سرزمین
ها، نظرسنجی نیروی کار، بانک اطالعاتی طولی، بررسی ملی
داخلی
جمعیت و
جمعیت
شناسی
۴1
شاخص
ها
ی پستی خارجی کانادا، شاخص مصرف،کننده، برآورد درآمد کار، شاخص قیمت محصوالت کشاورزی
تولید ناخالص داخلی ملی درآمد، تولید ناخالص
داخلی ناحیه
ای و ناحیه بر حسب درآمد و هزینه های حساب
قیمت ها و
شاخص
ها
ی قیمت
زنجیره
های خرده
فروشی و فروشگاه
های عمومی خرده فروشی و
عمده
فروشی
سرشماری کشاورزی، بررسی نوآوری، بررسی استراتژی نوآوری و کسب و کار علم و تکنولوژی
بررسی اقدامات بهداشتی کانادایی، سرشماری کشاورزی، سرشماری جمعیت، نظرسنجی عمومی اجتماعی-
استفاده از زمان، بررسی ملی داخلی جامعه
سرشماری کشاورزی حمل و نقل
سرشماری کشاورزی، بررسی میوه،ها و سبزیجات شاخص های گردشگری ملی سفر و گردشگری
9
-
15
-
3
- ژاپن
مطالعاتی که در مورد وضعیت آمار کشور ژاپن
صورت گرفته است
،
نشان می
دهد که
آن
ها
معتقدند
«
آمارهای رسمی نقش ویژه
ای د
ر
برنامه
ریز
ی و اجرای سیاست
های ملی دارند. انتظار می
رود که این آمار به طور گسترده
ای برای
فرایند
های تصمیم
گیری و فعالیت
های
تحقیقاتی در
بخش خصوصی مورد استفاده قرار بگیرند
و اغلب الزم است که در
برنامه
ها
ی کنوانسیون
های بین
المللی یا
س
ازمان
ها
ی
بین
المللی تهیه شود.
آن
ها
همچنین نقش مهمی در مقایسه بین
المللی دارند.
»
سازمان
آمار ژاپن
از
نوع
"
متمرکز
است "
؛ هر یک از اعضای اداری، یک نظرسنجی را در
حوزه
کار
خود انجام می
د. ن ده
کمیسیون
برنامه
ریز
ی و ارزیابی سیاست وزارت امور داخلی و ارتباطات (استانداردهای آماری)، هماهنگی بین رشته
ای از آمار ارائه شده توسط
هر یک از اعضای اداری را انجام می
دهد. این کمیسیون مسئول
برنامه
ریز
ی و آماده
سازی
برنامه
ها
ی اساسی
مربوط به توسعه آمار
رسمی بر اساس قانون آمار و همچنین مدیریت استانداردهای فنی برای اطمینان از یکنواختی و یکپارچگی است
.
کمیسیون آمار
در
وزارت امور داخلی و ارتباطات
به
عنوان
یک سازمان بی
طرف و
عادل
به
عنوان
شخص
ثالث ی
،
که در توسعه آمار رسمی فعالیت
د، نک می
ایجا
د شده است..
در جدول 3
-
9
به
فهرست آمارهای رسمی
تولید شده در کشور ژاپن
اشاره شده است:
جدول3
-
9
- فهرست آمارهای رسمی در ژاپن
متولیان آمار رسمی
عناوین اصلی
فهرست آمارهای رسمی
مسئول اصلی تولید و
انتشار آمار
متولی تعیین
فهرست
اصول آمار
رسمی
اداره هیئت دولت شاخص،های شرایط تجاری حساب
های ملی
سازمان آمار ژاپن
-
قانون آمار
آژانس پلیس ملی آمار ترا
فیک جاده
وز
ارت امور داخلی و ارتباطات آمار ا
جتماعی و جمعیتی، سرشماری جمعیتی
وزارت امور مالی آمار تجارت، دیگر آمارهای وابسته به تجا رت، آمار
ورود هواپیما و
کشتی
ها
،وزارت آموزش، فرهنگ، ورزش، علم و فناوری آمار و اطالعات م ربوط به دانش علوم اطالعاتی
کالج
ها و دانشگاه
ها
وزارت بهداشت، کار و رفاه
آمار حیاتی، آمارگیری ساالنه جمعیت و تأمین
اجتماعی
وزارت کشاورزی، جنگلداری و شیالت ژاپن
سرشماری کشاورزی و،جنگلداری، شیالت
،وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت
،وزارت مالی
زیرساخت و حمل
نقل و. شروع ساختمان، آمار کارهای ساختمانی
۴1
11
-
15
-
3
- نروژ25
اداره
آمار نروژ مسئول اصلی تولید و انتشار آمار رسمی در جامعه نروژ است. آمار رسمی بر مبنای مستقل تدوین شده و هدف
آن
منافع عمومی است.
8۵
-
9۱
درصد آمار رسمی توسط اداره آمار نروژ تهیه می
شود.
آمار رسم
تی مز کی ی
عموم
ی
است و مطابق با الزامات دستورالعمل
تیفیک ی ها
اروپا برا
ی
آمار (کد
اجرایی
تنظیم می
شود ک
ه
شامل شفاف
یت
در رابطه با روش
ی رو ی و پ دی تول ی ها
از استانداردها
ی
آمار
نی و ب ی مل ی
الملل
ی می
باشد.
بر اساس اصل شش اص
ول
بنیادین آمار رسمی
«
حفظ محرمانگی
دی با ، »
ناشناس بودن افراد و شرکت
ها در آمار رسم
ی
حفظ شود.
اداره
آمار نروژ
عالوه
بر آمار رسم
تجز ،ی
یه
و تحل
یل
این آمار را نیز تهیه
می
کند.
همچن
ری سا نی
مؤسسات آمار رسم
ی
در مورد
برخ
ی
موضوعات ارائه م
ی
دهند و
ین از
ازمند
تیفیک ی ها ی
همانند آمار نروژ
پیروی می
کنند
در .
جدول 3
-
۲۱
به
فهرست آمارهای
رسمی
تولید شده در کشور ژاپن
اشاره شده است:
25) https://www.ssb.no/en/omssb/om-oss/vaar-virksomhet/offisiell-statistikk
۴2
جدول3
-
11
-
فهرست آمارهای رسمی در
نروژ
اصول آمار
رسمی
متولی تعیین
فهرست
آمارهای
رسمی
مسؤل اصلی
تولید و انتشار
آمار
عناوین اصلی
فهرست آمارهای
رسمی
متولیان آمار رسمی
اتحادیه اروپا
Eurostat
اداره آمار نروژ اداره آمار نروژ
مهاجرت و مهاجرین
بخش آمار درآمد و شرایط زندگی، بخش آمار آموزش و فرهنگ، بخش
آمار جمعیت
آموزش
،بخش آمار آموزش و فرهنگ
بخش آمار جمعیت
بخش عمومی
بخش آمار آموزش و فرهنگ، بخش آمار جمعیت، بخش منابع طبیعی و
،آمار زیست محیطی
بخش آمار بهداشت و مراقبت اجتماعی، بخش آمار
کسب و کار دینامیک
شرایط اجتماعی، رفاه و
جرم
بخش آمار درآمد و شرایط زندگی، بخش آمار بهداشت و مراقبت
اجتماعی، بخش درآمد و آمار رفاه اجتماعی
جمعیت
،بخش آمار جمعیت بخش درآمد و آمار رفاه اجتماعی
طبیعت و محیط زیست بخش آمار منابع طبیعی و زیست محیطی، بخش حساب ،های ملی
بخش آمار انرژی، محیط زیست و حمل و نقل
انتخابات
بخش آمار،جمعیت
اقتصاد خارجی بخش شرکت،های مالی، بخش آمار تجارت خارجی
کشاورزی، جنگلداری، شکار
و ماهیگیری
،بخش آمار مسکن، امالک و اطالعات کشاورزی، بخش آمار صنعت اولیه
بازارهای مالی و بانکداری بخش آمار بازار مالی
بازار نیروی کار و
دستاوردها بخش آمار بازار کار و دستمزد، بخش آمار بازرگانی سازمانی
تکنولوژی و اختراعات
،بخش آمار دینامیک کسب و کار
آمار حمل و نقل، گردشگری و فناوری
اطالعات و ارتباطات
فرهنگ و تفریح
بخش آمار آموزش و فرهنگ، بخش آمار درآمد
و شرایط زندگی
انرژی و کارخانه
ها
بخش آمار انرژی، محیط زیست و حمل و نقل، بخش آمار سیکل کسب
و کار
حساب های ملی و
سیکل های تجاری بخش حساب
های ملی، بخش آمار سیکل کسب و کار
قیمت
ها و شاخص های
قیمت بخش آمار قیمت، بخش ساخت و ساز و خدمات
حمل و نقل و گردشگری
بخش آمار بازرگانی سازمانی، بخش آمار انرژی، محیط زیست و حمل و
نقل
ساخت و ساز، مسکن و
دارایی
ها بخش آمار قیمت
موسسات، شرکت ها و
حساب
ها بخش آمار دینامیک کسب و کار
بهداشت بخش آمار بازار کار و دستمزد
فعالیت ها و خدمات
خرده
فروشی و عمده فروشی
بخش آمار بازرگانی سازمانی
۴3
11
-
15
-
3
- لهستان26
نظام
آمار رسمی در لهستان بر پایه
ی قانون آمارهای رسمی از
سال ۲99۵
آغاز به کار کرد. مقررات آن در مورد آمار رسمی، به طور
کامل با استانداردهای بین
المللی، از جمله
اروپا، مطابقت دارد.
نظام
آمار رسمی
در
لهستان
بر اساس فعالیت
های دو دسته از ارگان
ها استوار است.
اداره آمار مرکزی و ادارات آماری تابع در سطح منطقه
؛ ای
سایر ادارات مرکزی اداره
ی دولتی و بانک ملی لهستان آمارگیری
های آمار رسمی را بر پایه ی مقررات وضع شده توسط
مجمع وزیران انجام می .دهند
وظایف اصلی
نظام
آمار رسمی در برنامه
ی آمارگیری ساالنه
ی آمار رسمی مشخص شده
است
.
ساختار
پس از تائید نیازهای گروه
های اصلی
کاربران و بر پایه
ی مشورت
های وسیع، ی
ک
برنامه پ
سی نو شی
توسط رئ
یس
اداره آمار مرک
ی ز
می هی ته
شود. این پیش
نویس برای بررسی به مجمع آماری ارائه خواهد شد که مدرکی برای تصویب شورای وزیران ارائه خواهد کرد.
این مدرک شامل اطالعاتی در مورد موضوع و نوع آمارگیری، موضوع
و حوزه
مطالعه، منابع داده
ها، نوع اطالعات خروجی آماری،
فرم
ها و تاریخ انتشار و هزینه
ها است.
آمارگیری
های آمار رسمی هر ساله از
منابع بودجه دولت به مبلغ مشخص شده (توسط پارلمان) در قانون بودجه
تأمین اعتبار خواهد
شد. در سال ۱۱۱۲، برنامه آمارگیری
ها شامل ۱۲۲
موضوع بود که از بین آن
ها ۲۵۵
مورد توسط رئیس
اداره آمار مرکز
ی
با همکاری
سایر نهادها اجرا شد.
شورا
ی
آمار
ی
در موضوعات آماری
به عنوان
ت یئ ه کی
مشورت
ی
و نظرخواه
ی
در زم
نه ی
امور آمار
ی
برای
نخست
ری وز
عمل می
کند.
وظایف این شورا عبارت
ا
ند از:
ه
ر ساله بر اساس پ
ی
شنهاد
ی که توسط رئ
سی اداره آمار مرکزی هی ته یم
شود، برنامه پ
سی نو شی آمارگیری
ها برای س ال
نده یآ تنظیم
تا و
3۱
ژوئن آن را
به شورا
ی ران ی وز ارائه م
ی.کند
توص
ی ها هی آمارگیری
ی ها دی جد و دوره
یا را که شامل فعال
ی ها تی متدولوژ
کی و ته
هی شده مربوط به آن ها است، انجام
یم.دهد
ی اب ی ارز برنامه
ی ها آمارگیری ی برا آمار رسم
ی، صدور نظرات در مورد پ
سی نو شی نه ی هز
ی ها بودجه برا
ی آمار
گیری
ها
و
فرمول
بندی نظرات در سا
ری مسائل مربوط به توسعه
ی آمار رسم
ی.
این شورا شامل
افرادی است که توسط نخست وزیر منصوب شده
اند و
به
نمایندگی از:
مدیریت
دولتی،
مشارکت
خود دولت در کم
یته
مشترک مرکزی و محلی، بانک ملی لهستان، سازمان
های اجتماعی، سازمان
های اتحادیه
های کارگری و کارشناسان علوم اجتماعی و
اقتصادی. رئیس
اداره آمار مرکزی
در فعالیت
های
شورای آماری شرکت می
کند. سی رئ اداره آمار مرکز ی تحت نظارت نخست وزیر
.است
وظایف
نظام
آمار رسمی که در قانون با جزئیات مطرح شده است، توسط افراد زیر اجرا می
شود:
سی رئ اداره آمار مرکز
ی
ران ی مد ادارات آمار منطقه
یا که به
عنوان ادارات رسم
ی اداره م
ی
شوند، وابسته به رئ
سی هستند.
26) http://bip.stat.gov.pl/en/activity-of-official-statistics/
۴۴
واحد خدمات آمار رسم
ی، که توسط رئ
سی اداره آمار مرکز
ی
بر اساس ماده۱۷
قانون آمار رسم جاد یا ی
شده
عبارت
ا :ند از
مرکز را
انه ی آمار
ی مرکز
ی، مرکز آموزش کارکنان آمار
ی در جاکرانکا و م
ؤ
سسه انتشارات آمار
ی
.)(چاپخانه
12
-
15
-
3
- کره جنوبی
اصول اساس
ی آمار رسمی در کره جنوبی
ارزش :
یی ها
که در فرآ
دی تول ند ی
و انتشار آمار رسم
ی
به اشتراک گذاشته م
ی
؛ شود
۲) اطم
نان ی ی از ب
ی طرف
۱) شی افزا تی قابل اطم
نان ی
3) بهبود بهره
ی ور
4)
قابل
مقایسه بودن
۵) محرمانه بودن
۲) تی تقو یز
رساخت
۷) اشتراک با کاربران
8) بهبود خدمات
ط
بق قانون آمار، آمار رسم
ی
دارا
یی
ی ها
عموم
ی
است که اطالعات ضرور
ی
را در ارز
یی تغ ی اب ی
رات
اجتماع
ی-اقتصاد
ی
و حما
از تی
است یس
ی علم یاه
ارائه م
ی
کند. تول
ی
دکنندگان
آمار
به ،ی
عنوان آژانس
یی ها
که آمار رسم
ی
را تول
ید می
کنند، با
ید
از اعتماد عموم
مردم کسب اطم
نان ی
کرده
و خدمات رضا
یت
بخش به کاربران داده
ی ها
خود
ارائه دهند.
اطم ی برا نه، ی زم نیا در
نان ی
از استقالل و تقو
یت
پاسخگو
یی
در م
ی تول ان ی
دکنندگان
رسم
ی
اطالعات و کارکنان آنها، اصول اساس
ی
آمار رسم
ی
ارائه شده است.
آمار رسم
ی دارا
یی
ی ها عموم
ی
است که ارزش آنها به نفع مردم
است ی و ب
ی طرف آنها با
دی تضم
نی شود.
آمار رسم
ی دی با از طر
قی روش
ی ها ی علم و علم
ی ی برا اطم
نان ی از صحت و اعتبار تول
دی شود.
نه ی هز بارپاسخ، پاسخ و نظرسنج
ی دی با در طرح تول
دی آمار رسم
ی در نظر گرفته شود تا اطم
نان ی حاصل شود که نظرس
ی نج ها
به نحو کارآمد انجام م
ی
شود.
در
آمار رسم
ی دی با از مفهوم، طبقه
ی بند و روش
شناس
ی هماهنگ، برا
ی اطم
نان ی از مقا
سه ی با سا
ری آمارها استفاده شود.
اطالعات محرمانه در مورد افراد، شرکت ای ها گروه
ها با
دی فقط برا
ی اهداف آمار
ی استفاده شوند و با
ید
به شدت محافظت
شوند.
آمار رسم
ی دی با با عرضه کاف
ی ی رو ین انسان
ی، بودجه و سخت
افزار و نرم
افزار محاسبات
ی دی تول شود.
دی با تالش کن
می تا کاربران داده
ها را درگ
ری می کن
تا تولید
آمار رسم
ی را باال ببر
می و ارزش عموم
ی آنها را به حداکثر ب
رسان
یم.
آمار رسم
ی دی با ی برا
همه کاربران
به طور.مناسب در دسترس باشد
کشور کره جنوبی از سال۲99۷
با
ساخت پایگاه داده آماری طبقه
بندی شده
فعالیت
های خود را در حوزه آمار رسمی شروع کرده و
در سال ۱۱۲8
آمار
رسمی مربوط به ۲۱89
( موضوع9۱
آمار خصوصی و99۷
آمار عمومی) تحت ماده۲8
(یا ماده۱۱) قانون آمار
این کشور
مورد تأیید قرار گرفت
.
از میان این
آمارها
48۲
شاخص
از طریق نظرسنجی جمع
آوری می
شود در حا
لی
که 4۷3
شاخص
،
آمار اداری است.
۴5
16
-
3
- جمع
بندی
در مجموع و با بررسی گزارشات ساختاریافته تجارب کشورهای مورد بررسی در
تهیه
فهرست
های آمار رسمی
، می
توان به این
جمع
بندی رسید که با
ارائه
اصول تولید آمارهای رسمی، مسؤل تعیین و تولید و انتشار فهرست آمارهای رسمی در کشورهای سوئد،
آلمان، انگلستان، لهستان، لیتوانی، ترکیه، استرالیا، کانادا، ژاپن
لهستان، نروژ و کره جنوبی
و ...
با همدیگر متفاوت است و
ک
شورها
رویه
یکسانی برای تهیه
فهرست آمارهای رسم
ی ندارند. برای مثال، در برخی کشورها، پارلمان، در برخی هئیت دولت و در برخی
دستگاه
ها
ی اجرایی مسؤل تعیین این فهرست هستند.
همچنین مسؤلیت تولید آمار و انتشار آن نیز معموالً به
صورت غیر متمرکز است. در واقع تالش شد تا محور اصلی تبیین متولی آمار
رسمی در موضوعات م
ختلف برای کشورهای نام
برده ارائه شود. به
طور مثال
،
در سوئد پارلمان این کشور مسؤل تولید آمارهای رسمی
بخش
های مختلف را تعیین
می
کن
د. در لهستان
نظام
تأمین
آمارهای رسمی مثل کشور جمهوری اسالمی ایران است به عبارت دیگر،
نقش پارلمان
تأمین
بودجه در این زمینه است و اداره آمار مرکزی با همکاری ادارات آمار منطقه
ای و سایر
دستگاه
ها
ی دولتی بر
اساس قوانین وضع شده در هیئت وزیران این مسؤلیت را انجام می
دهند. در استرالیا اداره آمار مرکزی مرجع آمار رسمی و ارائه
دهنده
خدمات آماری به
ایالت
ها و مناطق
است.
الگوی تهیه
فهرست آمارهای رسمی در کشورهای مختلف یک الگوی از کل به جز بوده
است (آبشاری)؛ بدین صورت که با معرفی یک عنوان اصلی به دنبال
شاخص
ها
ی آماری مرتبط با آن می
پردازند.
در ایران مرکز آمار
به
عنوان
جایگاهی در تشکیالت کالن دولت جمهوری اسالمی ایران، د
ر قالب مؤسسه دولتی و وابسته به سازمان
برنامه و بودجه کشور تعریف
شده
است. عالوه
بر آن، مرکز آمار ایران دارای جایگاه قانونی دیگری نیز با عنوان دبیرخانه شورای عالی
آمار و باالترین مرجع
سیاست
گذا
ری در زمینه آمارهای رسمی در کشور به
منظور ایجاد هماهنگی و هدای
ت نظام آماری کشور
می
باش
د.
با معرفی مرکز آمار ایران
به
عنوان
مرجع رسمی تهیه، اعالم و انتشار آمارهای رسمی کشور در سال ۲39۱
، ساختار تشکیالتی این
مرکز با هدف انجام مأموریت
های نوین بازنگری و مورد تصویب قرار گرفت
.
در چارچوب تدوین
برنامه
ملی آمار کشور و در راس
تای برنامه ششم توسعه، توسعه نظام مدیریت کیفیت آمارهای رسمی با هدف
تهیه و انتشار آمارهای با کیفیت، توسعه فناوری
های نوین به
منظور توسعه شبکه ملی آمار و پایگاه اطالعات آماری کشور
به
عنوان
پنجره واحد ارائه آمارهای رسمی کشور همگام با الزامات و سیاست
های دولت الکترونیک، نهادینه کردن اصول بنیادین ده
گانه آم
ار
رسمی و اصالح جریان
یک
طرفه
ریز
داده
ها
به مرکز آمار ایران و همچنین ترویج و اشاعه کاربرد و تفسیر صحیح آمارهای رسمی در
بین
سیاست
گذا
ران،
بر
نامه
ریز
ان و محققین از جمله جهت
گیری
ها و راهبردهای کالن این مرکز محسوب
می
شو
ند.
،در ادامه
فرایند
تولید آمارهای رسمی را می
توان در موارد زیر خالصه کرد:
۲.
نیازسنجی
؛
۱.
برنامه
؛ی ریز
3.
طراحی
؛
4.
گردآوری داده
؛ ها
۵.
پردازش
؛
۲.
انتشار آمارهای رسمی
؛
۷.
ارزیابی.
تخصیص منابع و اعتبارات با توجه به تفاوت
ها، انجام فعالیت
های عمرانی با توجه به نیازها، ارزیابی عملکردها و
برنامه
با ت ها
وجه به
هدف
ها و مقایسه
های منطقه
ای و بین
المللی با توجه به استانداردها را می
توان از کابردهای آمارهای رسمی برشمرد.
۴6
۴
-فرایند
تهیه
فهرست آمارهای رسمی
ایران
1
-
۴
- مقدمه
اهمیت تدوین فهرست آمارهای رسمی برای
نظام آماری کشور
به ،
منظور پاسخ
گویی به نیازها
ی آ
ماری کشور
،
رعایت هر چه بیشتر
اصول بنیادین آمار رسمی، شناسایی اقالم آماری
تولید شده، تعداد و انواع شاخص
ها، ارائه
تعاریف و مفاهیم واحد برای شاخص
و ها
متغیرهای آماری
؛
شناسایی خألهای نظام آماری کشور،
توسعه نظام مدیریت کیفیت آمارهای رسمی،
گسترش
آمارهای ثبتی
نا مب
سبب شد تا کارشناسان مرکز
آمار ایران، فرایند تهیه و تدوین فهرست
آمارهای رسمی ایران را در دستور کار قرار دهند.
برای تحقق این هدف و
پیشرفت سریع
تر
، کار در
ابتدا دستورالعمل
«
ساختار، سازمان اجرایی و گردش کار
»
تهیه
فهرست آمارهای
رسمی ایران تدوین شد
؛
که بر اساس آن
،
فهرست
اولیه آمارهای رسمی ایران
شامل
شاخص
ها
و نماگرهایی ا
ست
که در حال حاضر
در کشور تولید
می
شو
ند. در راستای تدوین این فهرست مرکز آمار ایران با تصویب یک ساختار مطابق الگوی
شک
ل 4
-
۲
نسبت به
تهیه
فهرست آمارهای رسمی اقدام نمود
.
۴7
2
-
۴
- ساختار تشکیالتی
اجزای ساختار
تشکیالتی
تهیه
فهرست آمارهای رسمی
ایران
به شرح زیر استن
:
شکل۴
-
1 ساختار تشکیالتی
تهیه و تدوین فهرست آمارهای
رسمی
ایران
:شورای عالی آمار
این شورا متشکل از رئیس سازمان برنامه و بودجه
به
عنوان
رئیس شورا، رئیس مرکز آمار ایران
به
عنوان
دبی
ر شورا
است
و اعضای
آن
را معاونین وزرای مرتبط تشکیل می
د. ن ده
:ستاد راهبری
در ساختار تشکیالتی تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران
رئیس مرکز آمار ایران
به
عنوان
رئیس ستاد
راهبری
،
مدیر
کل دفتر
محاسبه
شاخص
برنامه
ها
و سیاست
های کالن
به
عنوان دبیر ستاد
و اعضای آن را معاونین مرکز آمار
ایران
، رئیس و معاون
پژوهشکد
ه
آمار، رؤسای کمیته
های تخصصی
، مدیر کل دفتر
برنامه
ریز
ی، پایش عملکرد و دبیرخانه شورای عالی آمار و مدیر کل دفتر
استاندارها و نظارت بر طرح
های آماری
مرکز آمار ایران
تشکیل می
دهد.
۴8
کمیسیون تخصصی شورای عالی آمار
:
متشکل است
هر کدام
از معاونین مرکز آمار ایران
به
عنوان
رئیس، مدیر کل دفتر
ب
رنامه
ریز
ی،
پایش عملکرد و دبیرخانه شورای عالی آمار
به
عنوان
دبیر این کمیسیون و مدیران آمار و اطالعات وزارتخانه
ها و
دستگاه
ها
ی اجرای
ی
منتخب
به
عنوان
اعضای این کمیسیون.
:کمیته هماهنگی و دبیرخانه
مدیر کل
دفتر محاسبه شاخص برنامه
ها
و سیاست
های کالن
رئیس کمی
ته، معاون
دفتر محاسب
ه
شاخص برنامه
ها
و سیاست
های کالن
دبیر کمیته؛ و اعضای آن
را
دبیران کمیته
های تخصصی و معاونین دفتر پایش عملکرد و دبیرخانه
شورای عالی آمار و دفتر استانداردها و نظارت بر طرح
های آماری و کارشناسان منتخب دفتر محاسبه شاخص برنامه
و ها
سیاست
ها
ی
کالن تشکیل می
دهند.
کمیته
های تخصصی
:
مدیران کل دفاتر موضوعی مرتبط مرکز آمار ایران
به
عنوان
رئیس (برای هر کمیته تخصصی مدیر دفتر
مربوطه)، دبیران کمیته
های تخصصی را معاونین دفاتر موضوعی مرتبط و اعضای آن را رؤسای گروه
های تخصصی مربوطه و نماینده
دفتر
محاسبه شاخص برنامه
ها
و سیاست
های کالن
تشکیل می
دهند. در مجموع هفت کمیته تخصصی برای تهیه و تدوین فهرست
آمارهای رسمی تشکیل شد که عبارت
اند از:
کمیته تخصصی
کشاورزی، جنگلداری و شیالت؛
کمیته تخصصی
جمعیت، نیروی کار و سرشماری؛
کمیته تخصصی
نقشه و اطالعات
مکانی؛
کمیته تخصصی صنعت، معدن و زیربنایی؛
کمیته تخصصی فرهنگی، بازرگانی و خدمات؛
کمیته تخصصی حساب
های اقتصادی و
کمیته تخصصی شاخص
های قیمت
ها.
کمیته
های
آمار
بخشی
در واقع همان کمیته
های ۱8گانه
آماربخشی دستگاه
های اجرایی هستند
که در زیر به اسامی و وظایفشان
اشاره
می
د. شو
این
کمیته
به ها
منظور
ساماندهی
فعالیت
های
آماری
و
انعکاس
مشکالت
وضعیت
موجود
و
نیازهای
آماری
در وزارتخانه
و ها
دستگاه
ی ها
اجرایی
شکل
می
گیرند. اسامی
کمیته
های
آمار
بخشی
و
محل
استقرار
به ها نآ
شرح زیر
است
:
۲
- کمیته
آمارهای
جمعیت
(
مستقر
در
مرکز
آمار
ایران
)؛
۱
- کمیته
آمارهای
نیروی
( کار
مستقر
در
وزارت
و کار
امور
اجتماعی
)؛
3
- کمیته
آمارهای
نفت
( گاز و
مستقر
در
وزارت
نفت
)؛
4
- کمیته
آمارهای
برق و آب
(
مستقر
در
وزارت
نیرو
)؛
۵
- کمیته
آمارهای
محیط
زیست
(
مستقر
در
سازمان
حفاظت
محیط
زیست
)؛
۲
- کمیته
آمارهای
مسکن
و
شهرسازی
(
مستقر
در
وزارت
مسکن
و
شهرسازی
)؛
۴9
۷
- کمیته
آمارهای
عمران
شهری
و
روستایی
و
انتظامی
(
مستقر
در
وزارت
کشور
)؛
8
- کمیته
آمارهای
کشاورزی
(
مستقر
در
وزارت
جهاد
کشاورزی
)؛
9
- کمیته
آمارهای
صنعت
و
معدن
(
مستقر
در
وزارت
صنایع
و
معادن
)؛
۲۱
- کمیته
آمارهای
بازرگانی
(
مستقر
در
وزارت
بازرگانی
)؛
۲۲
- کمیته
آمارهای
حمل
نقل و
(
مستقر
در
وزارت
و راه
ترابری
)؛
۲۱
- کمیته
آمارهای
ارتباطات
(
مستقر
در
وزارت
ارتباطات
و
فناوری
اطالعات
)؛
۲3
-کمیته
آمارهای
آموزش
و
پرورش
(
مستقر
در
وزارت
آموزش
و
پرورش
)؛
۲4
-کمیته
آمارهای
آموزش
عالی
و
پژوهش
(
مستقر
در
وزارت
علوم،
تحقیقات
و
فناوری
)؛
۲۵
-کمیته
آمارهای
فرهنگ
( هنر و
مستقر
در
وزارت
فرهنگ
و
ارشاد
اسالمی
)؛
۲۲
-کمیته
آمارهای
بهداشت
و
درمان
(
مستقر
در
وزارت
بهداشت
و
درمان
و
آموزش
پزشکی
)؛
۲۷
-کمیته
آمارهای
دفاعی
(
مستقر
در
وزارت
دفاع
و
پشتیبانی
نیروهای
مسلح
)؛
۲8
-کمیته
آمارهای
مالی
(
مستقر
در
وزارت
امور
اقتصادی
و
دارایی
)؛
۲9
-کمیته
آمارهای
تعاو
ن (
مستقر
در
وزارت
تعاون
)؛
۱۱
-کمیته
آمارهای
بودجه
و
نظام
اداری
(
مستقر
در
سازمان
مدیریت
و
برنامه
ی ریز
کشور
)؛
۱۲
-کمیته
آمارهای
پولی
و
بانکی
(
مستقر
بانک در
مرکزی
جمهوری
اسالمی
ایران
)؛
۱۱
-کمیته
آمارهای
تربیت
بدنی
(
مستقر
در
سازمان
تربیت
بدنی
)؛
۱3
-کمیته
آمارهای
و صدا
سیما (مستقر
در
سازمان
و صدا
سیمای
جمهوری
اسالمی
ایران
)؛
۱4
-کمیته
آمارهای
قضایی
(
مستقر
قوه در
قضائیه
)؛
۱۵
-کمیته
آمارهای
امور
خارجه
(
مستقر
در
وزارت
امور
خارجه
)؛
۱۲
-کمیته
آمارهای
انرژی
اتمی
(
مستقر
در
سازمان
انرژی
اتمی
)؛
۱۷
-کمیته
آمارهای
بنیاد
شهید انقالب
اسالمی
(
مستقر
در
بنیاد
شهید انقالب
اسالمی
)؛
۱8
-کمیته
آمارهای
امداد
امام
خمینی(ره)(مستقر
در
کمیته
امداد
امام
خمینی(ره)).
1
-
2
-
۴
- وظایف
کمیته
های
آمار
بخشی
تشکیل گروه
های کاری تخصصی
؛
شناسایی تنگناها و مشکالت آماری موجود بخش
؛
شناسایی امکانات آماری بخش
؛
شناسایی آمارهای مورد نیاز برنامه و توسعه بخش
؛
مطالعه و پیشنهاد تعاریف و مفاهیم کاربردی در فعالیت
های آماربخشی
؛
نظارت بر
به
کارگیری تعاریف و مفاهیم آماری استاندارد شده توسط مرکز آمار ایران
؛
شناسایی اقالم آماری موجود و مورد نیاز
؛
51
تدوین گزارش تحلیلی وضع موجود فعالیت
های آماری بخش
؛
پیشنهاد و ارائه برنامه
ی ها کوتاه مدت و بلندمدت فعالیت
های آماری بخش
؛
نظارت در پیاده
سازی و راه
اندازی نظام تولید آمارهای ثبتی با انجام هماهنگی
های الزم و همکاری با مرکز آمار ایران
؛
ارائه تمهیدات الزم برای مکانیزه کردن آمار و اطالعات موجود و ایجاد پایگاه اطالعات آماری بخش
؛
ایجاد هماهنگی
های الزم برای اتصال پایگاه اطالعات آماری بخش به شبکه اطالع
رسانی آماری کشور
؛
تمهیدات الزم برای تسهیل اطالع
رسانی و ارائه آمارهای تولید شده بخش به کاربران آمار
؛
،پردازش تجزیه و تحلیل اطالعات آماری
؛
پیشنهاد طرح
های آماری مورد نیاز
؛
تهیه برنامه اجرای طرح
های آماری مورد نیاز همراه با تمام مدارک و مستندات مطابق با الگوی آیین
نامه
؛
اجرایی طرح
های آماری مصوب شورای عالی آمار
؛
پیشنهاد مسئول اجرای طرح
های آماری بر اساس اولویت
های پیش
بینی ؛ شده
تهیه و ارائه برنامه فعالیت
های آماری بخش به دبیرخانه شورای عالی آمار جهت بررسی
های
،فنی اجرایی و مالی
؛
پیگیری الزم برای اجرای مصوبات
شورای
عالی آمار در زمینه فعالیت
های بخش
؛
بررسی و تأیید مقدماتی نتایج حاصل از انجام فعالیت
های آماری بخش و ارسال آن به دبیرخانه
شورای
عالی آمار.
3
-
۴
- فعالیت
های اجرایی ساختار
تشکیالت
ی تهیه و تدوین فهرست
های آمار رسمی
ایران
1
-
3
-
۴
-
ستاد راهبری
ستاد
راهبری و
ظیفه
سیاستگذاری
،
تعیین خط
و
مشی
ها
و نظارت بر تهیه فهرست
آمارهای رسمی ایران
را
بر عهده دارد
؛
در همین
راستا
پس از
تعیین و تشریح
ساختار
اجرایی
فهرست
آمارهای
رسمی
ایران
در
ستاد
راهبری
جلسات
متعددی
به بنا
درخواست
ک
میته
هماهنگی
و
دبیرخانه
برای
ارائه گزا
رشات و اقدامات صورت
گرفته و تعیین جهت حرکت کمیته
های تخصصی تشکیل شد. همچنین ،
ستاد راهبری طی جلسات متعددی نسبت به
سیاست
گذاری
ها
ی کلی و تقسیم وظایف تصمیم،گیری کرده و چیدمان سازمان اجرایی
روش کلی کار و
تقسیم وظایف را
در بین کمیته
های تخصصی مشخص کرد.
2
-
3
-
۴
-
شورای عالی آمار و کمیسیون تخصصی شورای عالی آمار
فهر ست اولیه
آمارهای ر سمی ایران پس از این که تو سط ستاد اجرایی
تأیید
شد به دبیرخانه شورای عالی
آمار
ار سال
می
شود
.
دبیرخانه شورای عالی
آمار نظر اع ضای کمی سیون تخ ص صی
شورای عالی
آمار را اخذ و پس از برر سی و ا صالح، فهر ست نهایی
آمارهای ر سمی ایران
را برای
ت صویب
به
شورای
عالی
ر آما
ار سال
می
کند
پس و
از
ت صویب
در
شورای
عالی
آمار
برای
ت صوی
به ب
دستگاه
های اجرایی ابالغ می
. شود
51
3
-
3
-
۴
-
کمیته هماهنگی و دبیرخانه
این کمیته با
انجام
فعالیت
هایی وظیفه خود را در قالب دبیرخانه
تهیه فهرست آمارهای رسمی هماهنگ با سایر اعضای ساختار به
انجام رسان
یده است،
که
از جمله مهمترین فعالیت
های این کمیته می
توان به موارد زیر اشاره کرد:
این کمیته با هدف ایجاد هماهنگی
و هم
افزایی
فعالیت کمیته
های تخصصی
و جمع
بندی نهایی
فهرست
آمارهای رسمی ایران در
قالب
دبیرخانه فهرست آمارهای رسمی ایران
تشکیل شد که مهمترین وظایف آن به شرح ذیل است
۲
- تهیه پیش
نویس
"
سازمان اجرایی و گردش کار تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران
"
و طرح در اولین جلسه رسمی ستاد راهبری
برای تصویب
؛
۱
- به ا
شتراک
گذاری
فرم
4 نیازسنجی آماری دستگاه
های اجرایی
که شامل
اطالعات و آمارهای تولید شده در دستگاه
های اجرایی
است و همچنین پیوست برنامه توسعه آمار کشور با کمیته
های تخصصی
؛
3
-
نهایی کردن ساختار سازمان اجرایی و گردش کار تهیه
فهرست
آمارهای رسمی ایران
و
ابالغ
به
اعضای
ستاد اجرایی،
کمیته
ها
ی
تخصصی و سایر اعضای کمیته هماهنگی و دبیرخانه
؛
4 صدور احکام اعضای ستاد راهبری با امضای رئیس ستاد
راهبری
؛
۵
-
معرفی نمایندگان دفتر محاسبه شاخص
برنامه
ها
و سیاست
های کالن به کمیته
های تخصصی برای ایجاد هماهنگی و رویه کار
یک
سان بین کمیته
های تخصصی
و شرکت در جلسات آن
۲
- برگزاری جلسه کمیته هماهنگی و دبیرخانه به
منظور:
۲
-
۲
- تشریح ساختار، سازمان اجرایی و گردش کار تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران
؛
۲
-
۱
- "بررسی تجارب کشورها و استانداردهای بین
المللی در تهیه فهرست آمارهای رسمی
با همکاری پژوهشکده آمار
.
۲
-
3
- ارائه گزارش کمیته
ها
ی تخصصی
از شرح فعالیت
های صورت گرفته
.
۷
- به اشتراک گذاشتن دانش و تجربه
های کم
ته ی
های
تخصصی با هم
.
۴
-
3
-
۴
- کمیته
های تخصص
ی و کمیته
های
آمار
بخشی
هدف از تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران ایجاد تقسیم کار م
لی به
منظور تولید آمار و اطالعات مورد نیاز کشور و پر کردن خالء های
آمار
موجود.است
در همین راستا
در فهر
ست اولیه آمارهای رسمی کمیته
های تخصصی با تک
یه بر فرم 4 نیازسنجی دستگاه های
اجرایی و
با هدف رفع موازی
کاری و جلوگیری از هدر رفت منابع کشور
، و با توجه به وظای
ف قانونی دستگاه های اجرایی اقدام به
تفکیک و تخصیص شاخص
ها و نم
اگ
رهای آماری به دستگاه
های اجرایی نمود به طوری که برای هر ش
خص ا یا نماگر فقط یک متول ی
وجود داشته باشد.
مشارکت کمیته های
آماربخش
ی در فهرست
آمارهای رسمی ایران از طریق فرم4 نیازسنجی آماری صورت گرفت .
در
فرم4 نیاز
سنجی آماری
، کمیته
های آمار بخشی دستگاه
های اجرایی با استناد به اسناد باالدستی خود و نیازهای آماری دست گاه و
آمارهای تولید
شده فعلی
خود را به مرکز آمار ایران
ارسال نمودند .کمیته
های تخصصی با تکیه ب
ر
آمارهای
تولید
شده دستگاه های
اجرایی اقدام
به تهیه فهرست اولیه آمارهای رسمی ایران نمودند.
52
در کمیته های تخصصی کارشناسان متخصص
هر حوزه وجود دا
رد بنابراین این کمیته
ها از طریق برگزاری جلس
ات
و اظهار نظر
کارشناسی
خبر
گان این حوزه و با ت
أ کید بر
فرم 4 نیاز
سنجی آماری شاخص
های آماری و نم
اگر
های تولید
شده هر
حوزه را شناسایی
و با عنایت به اینکه این شاخص/نم
اگر
طبق
قانون در حوزه فعالیت
های کدامیک از دستگاه
های اجرایی قرار می گیرد و در فرم4
از
سوی کدام دستگاه اجرای ارائه شده است،
.هر شاخص / نماگر را به یک دستگاه اجرایی منتصب نمودند
۴
-
۴
-
شیوه و مراحل تهیه فهرست
آمارهای رسمی ایران
کمیته
هماهنگی و دبیرخانه
تهیه
فهرست آمارهای رسمی به همراه پژوهشکده
آمار در قدم نخست با
بررسی
وب
گاه
سازمان
ها
ی
آماری کشورهای
منتخب مذکور
به
مطالعه
سوابق موضوع
در این کشورها پرداختند.
که در ادامه
این فعالیت
ها، چارچوبی پیشنهادی
برای
تدوین فهرست آمارهای رسمی ارائه
. شد
برای تعیین
عناوین آمارهای رسمی عالوه بر محتوای سالنامه آماری کشور،
شاخص و
نماگرهای مستخرج از طرح
های آماری مرکز آمار ایران
،
اسناد اهداف توسعه پایدار،
برنامه
ها
ی توسعه (پنجم و ششم) کشور، سالنامه
آمار؛
وب
گاه
و
فرم چهار
دستگاه
های اجرایی
مورد استفاده قرار گرفتند
. در این چارچوب
،
اصول تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران،
موضوع و عنوان آمار رسمی آمده
و
مبنای تکمیل ستون اصلی؛ موضوع فصول سالنامه آماری کشور و پیشنهادات تکمیلی در جلسات
است
.
پس از تشکیل ستاد راهبری و دبیرخانه فهرست آما
رهای رسمی ایران،
کمیته
هماهنگی
و
دبیرخانه
ن گام در
خست به همراه پژوهشک
ده
آمار اقدام به مطالعه موضوع و کنکاش در مستندات و وب
گاه
های کشورهای مختلف و سازمان
های آماری بین
المللی پرداخت که
نتیجه آن چارچوب اولیه
ای بود که از این مطالعات استخراج شد. مطالعات
بیانگر این بود که سایر کشورها و سازمان
های آماری در
تهیه فهرست آمار
های
رسم
ی خود
از الگوی درختی و عام به خاص استفاده کرده
اند.
پس از ارائه تجربیات سایر کشورها در تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران در ستاد راهبری مقرر شد که در ت
یه ه
این فهرست از
ال
گوی
پیشنهادی
ه طبق
بندی فعالیت
های آمار
(CSA
سازمان ملل
اس
تفاده شود و بر اساس این الگو تمام فعالیت
های آماری کشور از جمله
آمارهای رسمی به صورت کل به جز
ء طبقه
بندی د ون ش.
در
ادامه
کمیته
هماهنگی
و
دبیرخانه
به
همراه
پژوهشکده
آمار
با
بررسی
و
کنکاش
در مستندات
آماری
کشور
از
جمله
فرم 4
نیازسنجی
آماری
،
سالنامه آماری کشوری
،
طرح
های
آماری
مرکز آمار ایران
،
برنامه
های توسعه کشور
،
سالنامه آماری و
وب
گاه
های
دستگاه
های
اجرایی پرداخت
و شاخص
ها/نماگرهای تولیدی را استخراج نمود.
این
شاخص
ها/نماگرها به همراه چارچوب اولیه فهرست آمارهای رسمی ایران که مستقل
از
حوزه
ها، موضوع اصلی، موضوع فرعی،
متغیر، شاخص، روش تولید، حداقل دوره زمانی، حداقل سطح انتشار، دس
تگاه متولی و شناسنامه شاخص بود
به
منظور جانمایی
شاخص
ها/ نماگرها در جایگاه اصلی خود
به کمی
ته
های تخصصی
ارائه شد.
کمیته
های تخصصی نیز پس از برگزاری جلسات متعدد با
بررسی مستندات فرم 4، وب
گاه
ها
و نشریات دستگاه
های
اجرایی
و
جانمایی شاخص
ها/نماگرها
در جایگاه اصلی خود و تعیین متولی
تولید هر یک از شاخص
ها/نماگرها فهرست اولیه آمارهای
رسمی خود را تکمی
ل و
به کمتیه
هماهنگی
و
دبیرخانه ارسال نمودند.
53
کمیته هماهنگی و دبیرخانه پس از دریافت
فهرست اولیه
تمام
کارگروه
های تخصصی و
جمع
بندی آن،
فهرست اولیه
آمارهای رسمی
ایران را به ستاد
راهبری
برای تصویب و ارجاع به کمیسیون تخصصی شورای عالی آمار ارسال
کردند.
برای
آماده
سازی فهرست آمارهای رسمی، در مجموع کمیته
ها
ی تخصصی در دفاتر موضوعی مرتبط، با 49
نفر و۲۱۲۱
ساعت فعالیت
اقدامات خود را در جهت تهیه و تدوین فهرست آمارهای رسمی به انجام رساندند. هر کدام از کمیته
های تخصصی دفاتر موضوعی
ساعات کاری کارشناسی
های متفاوتی را
داشته
اند که در واقع به اهمیت این فعالیت برای مرکز آمار ایران اشاره دارد.
جدول۴
-
1
- جزییات فعالیت کمیته
های تخصصی به
منظور تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران
اسامی کمیته
های تخصصی
تعداد نفرات
تعداد جلسات مجموع ساعات فعالیت همه افراد در کمیته
کشاورزی، جنگلداری و شیالت۷
۲۱
۱۱۵
جمعیت، نیروی کار و سرشماری8
-
۱34
نقشه و اطالعات مکانی
۵
8
8۱
صنعت، معدن و زیربنایی
9
3
۲3۱
فرهنگی، بازرگانی و خدمات
8
-
۲۷۱
حساب
های اقتصادی
8
۲۱
۲۲۵
شاخص قیمت
ها
۲
۲۲
۲۵۱
در جلسات تشکیل شده قبل از
تأیید
نهایی فهرست در کارگروه
های تخصصی و کمیته هماهنگی و دبیرخانه تصمیم گرفته شد تا
فهرست آمارهای رسمی
ایران
حاوی مالحظات زیر در نظر گرفته شوند
:
۲
-
رابطه عام به خاص (رابطه ی درختی) بین سطوح مختلف فهرست (موضوعات کلی، موضوعات فرعی و اسم
شاخص
ها
) برقر ار
.باشد
۱
-
چارچوب فهرست آمارهای رسمی ایران بر پایه الگوی پیشنهادی طبقه
بندی فعالیت( های آماریCSA
) سازمان ملل استوار
.شود
3
-
نقش متولیان آماری، دوره های زمانی و چگونگی سطح انتشار این
شاخص
ها
مشخص شود و همچنین اطالعات تفصیلی هر
کدام از
شاخص
ها
با
ارائه شناسنامه آماری د
ر اختیار کاربران قرار گیردکه در واقع بر اساس همین شناسنامه
ها الگوها تعری ف
شده که در ستاد راهبری به کمیته
های تخصصی و ستاد اجرایی ارائه شد
ه
.است
4
-
برای هر شاخص/ نماگر یک متولی تعیین شود .
۵
-
جامعیت و مانعیت اطالعات بر حسب طبقه
بندی های موضوعات کلی و موضوعات فرعی
شاخص
ها
.ارایه شود
۲
-
مشارکت کمیته
های آماربخشی دستگاه
های اجرایی در فهرست آمارهای رسمی ایران
از طریق فرم4
نیازسنجی آماری
.صورت خواهد گرفت بنابراین در تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران برای اولین
بار با استناد به نیازسنجی آماری دستگاه های
اجرایی آمارهای مورد نیاز دستگاه
های اجرایی که اوالً برای تصمیم
گیری های حاکمیتی مورد نیاز هستند؛ و ثانیاً در حال
5۴
حاضر برای آنها عدد وجود داشته و در
چرخه
تولید فعلی نظام آماری وجود دارند در فهرست آمارهای رسم
ی
ایران
قرار
گرفتند. شایان ذکر است که فهرست آمارهای رسمی حالت پویا
داشته و
در صورت تولید شاخص
/ نماگرهای
جدید و یا ب
ا
پیشنهاد کمیته
های آماربخشی دستگاه
های اجرایی این فهرست بهنگام خواهد شد.
5
-
۴
- الگوی پیشنهادی
همانطور که پیش از این نیز اشاره شده بود با توجه به پویا بودن فهرست آمارهای رسمی، این فهرست صرفاً شامل آمارهای موجود
است که
در چرخه تولید نظام آماری ایران وجود دارند
. همچنین به
منظور ایجاد هماهنگی بیشتر در نظام آماری و رفع
موازی
کاری
،
هر شاخص
/ نماگر
به نحوی
انتخاب شد که از لحاظ قانونی تنها یک دستگاه/سازمان متولی برای
تولید و انتشار
داشته
باش
د.
همچنین
با توجه به این موضوع برای آنکه
شاخص
های ارائه شده د
ر
فهرست آمارهای رسمی
بتوانند
تصویری
روشن
و
گویا
از
ساختارهای
آماری،
اقتصادی
، جمعیتی و ...
آمارهای رسمی
ارائه
کرده
و
قابلیت
مقایسه
در سطوح
ملی
بین و
المللی
داشته
باشند،
ضرورت
از ارد د
تعاریف
و
مفاهیم
و
طبقه
بندی
های
استاندارد
پیروی
شود
.
به همین منظور
سازمان
های
بین
المللی
برای
ایجاد
قابلیت
مقایسه
اطالعات
آماری
در
سطح
بین
المللی،
طبقه
بندی
های
مشخصی
را
تهیه
و
استفاده
آن از
به را ها
کشورهای
عضو
توصیه
نموده
. اند
برای پوش
ش
این موضوع
دست
اندرکاران تهیه
فهرست آمارهای رسمی بر آن شدند تا با استفاده از
«
طبقه
بندی فعالیت
های آماری CSA
»
تا
قابلیت مقایسه فهرست آمارهای رسمی را
با نسخه
های بین المللی مشابه خود فراهم
کنند« .طبقه
بندی فعالیت های آماریCSA
»
مشتمل بر۵
حوزه به نام های«آمارهای جمعیتی و اجتماعی»
،
«آمارهای اقتصادی »
و«آمارهای محیط زیست و فرابخشی»
،
«روش
شناسی، جمع
آوری، پردازش، انتشار و تجزیه و تحلیل داده
ها »
و«موضوعات استراتژیک و مدیریتی آمارهای رسمی »بوده
و
در این فهرست تنها از سه حوزه«آمارهای جمعیتی و اجتماعی»
،
«آمارهای اقتصادی »
و«آمارهای محیط زیست و فرابخشی »
بهره
.گرفته شده است
1
-
5
-
۴
-
سطح1 فهرست آمارهای رسمی
تقسیم کار ملی در حوزه
آمار رسمی
بوده
که باالترین سطح تصمیم
گیرنده هم در این سطح شورای عالی آم
ار است؛ در واقع
شورای عالی آمار نقش کنشگران را در این سطح مصوب
خواهد
کرد. این سطح
شامل موضوعات کلی، موضوعات فرع
ی،
دستگاه
ها
ی متولی ذیل هرکدام از موضوعات فرعی یا اصلی است.
2
-
5
-
۴
-
سطح2 فهرست آمارهای رسمی
در بخش
های قبل این گزارش، اشاره
ای به چگونگی مطالعات انجام شده برای تهیه و تدوین این فهرست توسط کارشناسان
مربوط به هر بخش شد؛ که شامل بررسی و مطالعه
ی تجربیات و اقدامات
نظام
ها
ی آماری کشورهای مختلف برای رسیدن به
یک الگوی واحد درباره فهرست آمارهای رسمی می
ب
اشد. اقدامات انجام شده برای تهیه
سطح ۱
فهرست آمارهای رسمی ایران
نیز تقریباً بر پایه
همین مطالعات صورت گرفته است. بدین صورت که با استفاده از اطالعات و ویژگی
های فهرست آمارهای
رسمی
سازمان
ها
ی آماری کشورهای مورد بررسی توسط کارشناسان و با کار گروهی در کارگرو
ه
های تخصصی پیشنهاداتی
به
منظور پوش
ش کامل آمار رسمی کشور، ارائه شد
.
در سطح ۱
، برای هر شاخصی که در آمار رسمی ارائه
می
شو
د موارد
حوزه،
55
موضوع اصلی، موضوع فرعی، متغیر/شاخص، روش تولید، حداقل دوره
ی زمانی، حداقل دوره
ی انتشار، دستگاه متولی، شناسنامه
و توضیحات به
صورت جدول زیر آورده شده و در ادامه نیز تعاریف
آن
ها
بیان
می
د. شو
سطح۱
در واقع همان فهرست آمارهای رسمی است که در شکل4
-
۱ آماده است. این سطح شامل تمام ستون
های (
حوزه،
موضوع اصلی، موضوع فرعی، متغیر/شاخص، روش تولید، حداقل دوره
ی زمانی، حداقل دوره
ی انتشار،
دستگاه متولی، شناسنامه
و توضیحات) است و توسط کمیسیون تخصصی شورای عالی آمار در مورد آن تصمیم گیری شد. بدیهی است از آنجا که فهرست
آمارهای رسمی پویا می
باشد کمیسیون
های تخصصی در دوره های زمانی متناوب و
با توجه
به تولید
شاخص
ها و متغیرهای جدید
در حوزه ی آمار
رسمی د
ر مورد آن تصمیم
گیری می.نمایند
ردیف
حوزه های
CSA
کدهای موضوع
( اصلیCSA
موضوع اصلی
(
CSA
کدهای موضوع
( فرعیCSA
موضوع فرعی
(
CSA
/متغیر
شاخص
روش
تولید
حداقل
دوره
زمانی
انتشار
حداقل
سطح
انتشار
دستگاه
متولی شناسنامه
توضیحات
شکل2
-
۴
- ستون
هایی که در سطح 2
فهرست آمارهای رسمی تکمیل
می
د شو
1
-
2
-
5
-
۴
-
تعاریف سطح2
حوزه
: ها
فهرست آمارهای رسمی ایران در سه حوزه
«
آمارهای جمعیتی و اجتماعی
« ، »
آمارهای اقتصادی
« و »
آمارهای محیط زیست
و فرابخشی
»
تهیه شده است.
:موضوع اصلی و فرعی
ارتباط موضوع اصلی و موضوع فرعی به
صورت از کل به جز برقرار بوده و دسته
بندی آنها بر اساس
«
طبقه
بندی فعالیت
های آماری CSA
»
.است
:متغیر/شاخص
یک معیار آماری است که تغییرات در یک صفت/ ویژگی را نشان می
دهد.
:روش تولید
روش تولید شاخص
های آماری است که عبارت
اند
از: آمارگیری، ترکیبی، ثبتی، سرشماری، مدل
مبنا، نمونه
گیری
، سایر.
حداقل دوره زمانی
انتشار
:
حداقل دوره زمانی برای تولید شاخص
ها است که به
صورت ۲۱
،
۵
،
4
،
3
و۱ سال یک
بار، ساالنه، ۲
.ماهه، فصلی، ماهانه و موردی است
:حداقل سطح انتشار
سطح انتشار شاخص
ها به صو
رت کل کشور، استان، شهرستان، شهر، شهر تهران
، دهستان و آبادی است.
:دستگاه متولی
دستگاه اجرایی که متولی تولید متغیر/ شاخص است.
3
-
5
-
۴
-
سطح3 فهرست آمارهای رسمی
سطح3 فهرست آمارهای رسمی
حاوی
شناسنامه
شاخص
است ها
. تهیه
و تکمیل
شناسنامه
شاخص
ی ها
آمارهای رسمی
ایران
بر
اساس برنامه
زمان
بندی
برنامه ملی توسعه آمار کشور صورت
خواهد گرفت
.
از این
رو در این مرحله صرفاً به تکمیل نمونه
هایی از
شاخص
ها اکتفا شده است.
این شناسنامه
شاخص
حاوی
جزئیات
ی از جمله
«
عنوان شاخص آماری، فرمول محاسبه شاخص، نام و روش تولید متغیرها (ا
قالم
آماری) مورد استفاده در محاسبه شاخص، سطح جغرافیایی ارائه شاخص، دوره زمانی ارائه شاخص، تفکیک
های شاخص و فهرست
56
لفه ؤم
های هر تفکیک، دستگاه(های) اجرایی متولی، واحد تابعه و توضیحات مورد نیاز
است »
. بدیهی است که تهیه شناسنامه
اخص ش
ها
توسط کمیته
های تخصصی
و
کمیته
های آمار
بخشی
در طول
سال
ها
ی برنامه
توسعه آماری کشور
نهایی و به اجرا خواهد رسید.
الزم به توضیح است که سطح۲
به
تأیید
شورای عالی آمار، سطح ۱
به
تأیید
کمیسیون تخصصی
و
شورای عالی آمار
خواهد رسید
و
برنامه
زمان
بندی
سطح ۲
و۱ به ترتیب ب
ر
حسب برنامه
زمان
بندی
مندرج در سند
«
ساختار، سازمان اجرایی و گردش کار فهرست
آمارهای رسمی ایران
»
، و بند ج ماده ۲
برنامه ملی توسعه آمار کشور۲4۱۱
-
۲39۲
می
باشد.
همانگونه که در قسمت کلیات
بیان
« شد
طبقه
بندی بر فعالیت
های آماری CSA
» دستور العملی
به
منظور یک دست بودن
شاخص های
آماری و داشتن قابلیت مقایسه
ای شاخص
ها در سطوح بین
المللی و هماهنگی و یکپارچه
سازی فعالیت
های آماری در تمامی زمینه های
آمار رسمی از
قبیل تولید، انتشار و توسعه استانداردها و روش
های کاری می
باشد. مرکز آمار ایران نیز به منظور تهیه هر چه بهتر
فهرست
آمارهای رسمی با استفاده از این دستورالعمل دسته
بندی
هایی که مد نظر آن بود را در تهیه شاخص های خود به کار برد. در
زیر به نوع طبقه
بندی و حوزه
های این دستورالعمل اشاره می.شود
این طبقه
بندی در سه سطح اصلی تعریف شده است. در سطح اول همه فعالیت
های نام برده در ۵ حوزه کلی شامل حوزه
های
«
آمارهای جمعیتی و اجتماعی، اقتصادی، محیط زیست و فرابخشی، روش
شناسی و مطالعات تحلیلی و موضوعات راهبردی و
مدیریتی
»
دسته
بندی شده
اند. در سطح دوم، همان
گونه که معمول همه طبقه
بندی
های آماری دیگر است حوزه
های کلی معرفی شده
در سطح نخستی
ن به موضوعات مربوط تقسیم شده و در سطح سوم، توضیحات و نکات این حوزه
های موضوعی، به
تفصیل ارائه
می
شوند.
حوزه1
- آمارهای جمعیتی و اجتماعی
۲
-
۲
- جمعیت و مهاجرت
۱
-
۲
- کار
3
-
۲
- آموزش
4
-
۲
- سالمت
۵
-
۲
- درآمد و هزینه
۲
-
۲
- حمایت اجتماعی
۷
-
۲
- مسکن و محل
های سکونت
8
-
۲ عدالت و جرم و جنایت
9
-
۲
- فرهنگ
۲۱
-
۲
- فعالیت
های سیاسی و سایر فعالیت
های اجتماعی
۲۲
-
۲
- گذران وقت
حوزه2
- آمارهای اقتصادی
۲
-
۱
- آمارهای اقتصاد کالن
57
۱
-
۱
- حساب
های اقتصادی
3
-
۱
- آمارهای کسب و کار
4
-
۱
- آمارهای بخش عمومی
۲
-
4
-
۱
- کشاورزی، جنگل
داری، شیالت
۱
-
4
-
۱
- انر
ژی
3
-
4
-
۱
- استخراج معدن
، تولید صنعتی، ساخت و ساز
4
-
4
-
۱
- حمل و نقل
۵
-
4
-
۱
- گردشگری
۲
-
4
-
۱
- آمارهای مالی، بیمه و بانکداری
۵
-
۱
- آمارهای مالی دولت، بخش عمومی و مالیاتی
۲
-
۱
- تجارت و تراز پرداخت
های بین
المللی
۷
-
۱
- قیمت
ها
8
-
۱
- هزینه نیروی کار
9
-
۱
- علم، فن
آوری و نوآوری
حوزه3
- آمارهای محیط زیست و فرابخشی
۲
-
3
- محیط زیست
۱
-
3
- آمارهای نواحی کوچک و منطقه
ای
3
-
3
- شاخص
ها و آمارهای فرابخشی
۲
-
3
-
3
- شرایط زندگی، فقر و مسائل اجتماعی مرتبط
۱
-
3
-
3
- جنسیت و گروه
های خاص جمعیتی
3
-
3
-
3
- جامعه اطالعاتی
4
-
3
-
3
- جهانی شدن
۵
-
3
-
3
- شاخص
های مرتبط با اهداف توسعه هزاره
۲
-
3
-
3
- توسعه پایدار
۷
-
3
-
3
- کارآفرینی
4
-
3
- سالنامه
ها و مجموعه
های مختصر مشابه
حوزه۴
- روش
شناسی، جمع
آوری، پردازش، انتشار و تجزیه و تحلیل داده
ها
۲
-
4
- فراداده
۱
-
4
- طبقه
بندی
ها
3
-
4
- منابع داده
ها
58
۲
-
3
-
4
- سرشماری
های نفوس و مسکن، ثبت
های جمعیت، مسکن و ساختمان
۱
-
3
-
4
- سرشماری
ها و ثبت
های کسب و کار و کشاورزی
3
-
3
-
4
- آمارگیری
های خانوار
4
-
3
-
4
- آمارگیری
های کسب و کار و کشاورزی
۵
-
3
-
4
- سایر منابع اداری
4
-
4
- ادیت داده
ها و پیوند داده
ها
۵
-
4
- انتشار، انبار کردن داده
۲
-
4
-
محرمانگی
آمار و حفاظت از افشا
۷
-
4
- تحلیل داده
ها
حوزه5
- موضوعات استراتژیک و مدیریتی آمارهای رسمی
۲
-
۵
- چارچوب
ها و اصول نهادی؛ نقش و سازمان
دهی آمارهای رسمی
۱
-
۵
- برنامه
های آماری؛ هماهنگی در نظام
های آماری
3
-
۵
- چارچوب
های کیفیت و سنجش عملکرد دفاتر و نظام
های آماری
4
-
۵
- مدیریت و توسعه منابع انسانی
۵
-
۵
- مدیریت و توسعه منابع فن
آوری (از جمله استانداردهای تبادل داده
های الکترونیکی و به اشتراک
گذاری داده)ها
۲
-
۵
- هماهنگی کار آماری بین
المللی
۷
-
۵
- همکاری
های فنی و
ظرفیت
سازی
در ادامه راهنمای تکمیل شناسنامه
ی
شاخص
ها
ی
آماری و خود شناسنامه
به پیوست آورده شده است.
59
6
-
۴
-
راهنمای تکمیل شناسنامه
شاخص
ها
ی آماری
شناسنامه
شاخص
ها
ی آماری به
منظور ایجاد رویه یکسان در
گردآوری
شاخص
ها
/ نماگرهای
آمار
ی
فهرست آمارهای رسمی ایران
طراحی
شده است. برای تکمیل شناسنامه
شاخص
توجه به نکات زیر ضروری بود:
:... صفحه ... از صفحه
چنانچه تکمیل اطالعات مرتبط با هر شاخص آماری نیاز به بیش از یک صفحه داشته باشد شماره صفحه
جاری و تعداد کل صفحات در این قسمت درج
شود.
:عنوان شاخص آماری
در این قسمت عنوان شاخص آماری درج شود
مانند عبارت:
نرخ "
بیکاری
. "
:شماره ردیف
در این قسمت شماره ردیف شاخص آماری مندرج در فهرست شاخص
های ارسال شده از دستگاه
های
اجرایی
مورد
نظر
و مرکز آمار ایران
درج می
شود.
:فرمول محاسبه شاخص
در این قسمت فقط فرمول محاسبه مربوط به شاخص ارائه
می
شو
د و نیازی به ارائه فرمول برای سطوح
مختلف تفکیک
ها نمی
باشد.
به
عنوان
مثال فرمول زیر برای شاخص نرخ بیکاری ارائه
می
د. شو
:نام و روش تولید متغیرهای(اقالم آماری) مورد استفاده در محاسبه شاخص
در این قسمت نام هر یک از متغیرهای مورد
استفاده در محاسبه شاخص و
روش تولید آن
ها مشخص
می
شو
د و چنانچه روش مربوطه غیر از 3
:روش ذکر شده باشد (مانند
برآوردهای کارشناسی و ...)، روش تولید در قسمت سایر ذکر
شود.
تعاریف و واژه
های مورد استفاده در فرمول محاسبه شا
خص:
دراین قسمت واژه
های کلیدی هر یک از متغیرهای مورد
استفاده
در فرمول محاسبه شاخص و تعاریف آن
ها درج شود. مثالً
واژه
های
"
شاغل
" و"
بیکار
"
و تعاریف
آن
ها
که در متغیرهای فرمول محاسبه
شاخص
"
نرخ بیکاری
"
آمده است ارائه شود.
واحد اندازه
گیری:
برای
شاخص
ها
یی که ار
ائه ارقام مربوط به آن
ها نیازمند ارائه واحد می
باشد، واحد اندازه
گیری در این قسمت درج
می
شو
د (مانند: واحد
"
مترمربع به ازای هر دانش
آموز
"
برای شاخص
"
سرانه فضای آموزشی
"
). چنانچه شاخص بدون واحد باشد در
این قسمت خط تیره
"-"
درج
شود.
:وضعیت شاخص
وضعیت تولید
خص شا
ها
را مشخص می
سازد که آیا شاخص مورد
نظر
در حال حاضر تولید
می
شو
د یا خیر.
:سطح جغرافیایی ارائه شاخص
در این قسمت حداقل یکی از گزینه
های مربوط به سطح جغرافیایی ارائه شاخص انتخاب
شو
د.
انتخاب بیش
از یک مورد در این قسمت بالمانع است.
جمعیت بیکار
)جمعیت فعال (شاغل و بیکار
۱11
×
61
:دوره زمانی ارائه شاخص
در این قسمت حداقل یکی از گزینه
های مربوط به دوره زمانی مورد
نیاز برای ارائه شاخص به کاربران
انتخاب
شود و چنانچه به غیر
از موارد ذکر شده دوره زمانی دیگری مورد نظر باشد (مانند: هفتگی، روزانه و ...) در قسمت سایر ذکر
خواهد شد. انتخاب بیش
از یک مورد در این قس
مت بالمانع است.
تفکیک
های شاخص و فهرست مؤلفه
های هر تفکیک:
در این قسمت عنوان هریک از تفکیک
های مورد نظر برای شاخص ذکر
و مؤلفه
های مربوط به هریک فهرست
شود. (مثال برای شاخص سهم اشتغال در بخش
های عمده فعالیت اقتصادی: تفکیک اول:
"
جنس
" –
فهرست مؤلفه
های تفکیک
اول:
"
دختر، پسر
" –
تفکیک دوم:
بخش "
های عمده فعالیت اقتصادی
"- فهرست مؤلفه
های
تفکیک دوم:
"
کشاورزی، صنعت، خدمات
")
:دستگاه(های) اجرایی متولی
نام دستگاه اجرایی متولی تولید
اطالعات آماری مربوط به شاخص دراین قسمت درج
شود (مثال:
مرکز آمار ایران، وزارت آموزش و پ
رورش، ...). چنانچه متغیرهای
آماری مربوط به شاخص به بیش از یک دستگاه مربوط
می
شو
د، نام
تمامی
دستگاه
ها
ی اجرایی متولی در این قسمت درج
شود. (مانند: وزارت نیرو - بانک مرکزی ج
اا برای شاخص
"
شدت انرژی
")
:واحد تابعه
نام
واحد تابعه دستگاه(های) اجرایی متولی تولید اطالعات آماری مربوط به شاخص که ارتباط مستقیم
تری با مت
غیرهای
آماری مربوطه دارد در این قسمت درج
شود. (مثال: نام دفاتر موضوعی در مرکز آمار ایران یا شرکت توانیر در وزارت نیرو). چنانچه
اقالم آماری مربوط به شاخص به بیش
از یک دستگاه مربوط
می
شو
د، نام واحدهای تابعه هر دستگاه به همان ترتیبی که در قسمت
"
دستگاه
(های) اجرایی متولی
"
آورده شده ذکر
شود.
:توضیحات
در صورتی که عالوه بر موارد ذکر شده، نیاز به ارائه نکات ضروری و مواردی در خصوص شاخص آماری مورد نظر وجود
دارد در
این قسم
ت ارائه شود.
61
فرم شناسنامه
شاخص
ها
ی آماری
.... : کد سند۱
..........
..... صفحه ..... ازصفحه
.......... : عنوان شاخص آماری: ................................ شماره ردیف
:فرمول محاسبه شاخص
:نام و روش تولید متغیر(های) مورد استفاده درفرمول محاسبه شاخص
:نام متغیر..........................
:روش تولید
ثبتی
سرشماری
نمونه گیری
................... :)سایر(ذکر شود
:نام متغیر...........................
:روش تولید
ثبتی
سرشماری
نمونه گیری
.................... :)سایر(ذکر شود
تعاریف واژه
های مورد استفاده در متغیر:ها و فرمول محاسبه شاخص
واحد اندازه.................. :گیری
وضعیت شاخص : تولید
می
شو د
تولید ن
می
شو د
:سطح جغرافیایی ارائه شاخص
کل کشور
استان
شهرستان
بخش
شهر
دهستان
آبادی
:دوره زمانی ارائه شاخص
ساالنه
فصلی
ماهانه
......................... :)سایر(ذکر شود
تفکیک
های شاخص و فهرست مؤلفه:های هر تفکیک
:نام تفکیک اول....................................
فهرست مؤلفه :های تفکیک اول.................................................
:نام تفکیک دوم ...................................فهرست مؤلفه :های تفکیک دوم......................................
دستگاه(های) اجرایی......................................................... :متولی: ......................... واحد تابعه
:توضیحات
:در این قسمت توضیحات ضروری که الزم است ذکر شود، آورده می شود از جمله اینکه
این شاخص روند تغییرات کدام سند باال دستی ملی یا دستگاهی
را در قانون برنامه ششم رصد می. کند
تعاریف و مفاهیم ب
ه کار رفته در شناسنامه توسط مرکز آمار ایران استاندارد شده است یا نه
ذکر نام دستگاه متولی، برای
شاخص
ها
ی مورد نیازی که در حال حاضر تولید ن
می
شو... د و متولیش دستگاه دیگری است و یا
62
5
-نتیجه
گیری
اهمیت آ
مار در تمام سطوح برنامه
ریزی اعم از سیا ست
گذاری، تعیین اهداف و خط م شی
ها، هدایت امور و در نهایت ارزیابی میزان
موفقیت یا عدم موفقیت آنها به
قدری است که بسیاری آمار را پایه و اساس برنامه
ریزی و توسعه دانسته و ایجاد یک نظام کارآمد در
تولید و عرضه آمار را الزم
ه هر گونه برنامه
ریزی و توسعه می
دانند.
در همین راستا و با هدف تدوین یک ساختار نظامند در تولید و عرضه آمار در کشور به طوری
که نقش هر یک از متولیان تولید آمار
به رو شنی م شخص بوده و آمار و اطالعات تولید شده نیز از کیفیت الزم برخوردار با شند
؛
در متن سند برنامه تو سعه آمار ک شور
(۲4۱۱
-
۲39۲) مرکز آمار ایران به
عنوان تنها مرجع رسددمی نظام آماری کشددور و بازوی اجرایی شددورای عالی آمار مکلف به تهیه
فهرست آمارهای رسمی ایران
شده است
و تصویب آن در شورای عالی آمار تا پایان سال ۲398
می
باشد
. در این فهرست باید ض
من
تأمین و پوشدددش تمام آمار و اطالعات حاکمیتی مورد نیاز برنامه
ریزان، نقش هر یک از تولیدکنندگان در تولید آمار و اطالعات
م شخص شده و برای اولین و آخرین
بار موازی
کاری در تولید آمار و اطالعات در ک شور حذف شود. شایان ذکر ا ست تمام شاخص/
نماگرهای فهرست آمارهای رسمی
ایران باید نشان کیفیت نظام
آماری کشور را دریافت کرده باشند.
در همین را ستا در مرکز آمار ایران ساختاری جهت تهیه فهر ست آمارهای ر سمی ایران شکل گرفت. در این ساختار با ا ستفاده از
فرم 4 نیاز سنجی آماری د ستگاه
های اجرایی و با توجه به شرح وظایف هر یک از د ستگاه
های
اجرایی ک شور سعی شد تا ضمن
پوشش کامل آمارهای تولید شده و مورد نیاز تصمیم
گیری حاکمیتی کشور، متولی هر شاخص/ نماگر مشخص شود به
طوری که
هر
شداخص/ نماگر را فقط یک دسدتگاه اجرایی تولید نماید و شداخص/ نماگر موازی و تکراری در نظام آماری کشدور تولید نشدود. این
فهرست پس
از تصویب در ستاد راهبری مستقر در مرکز آمار ایران به کمیسیون تخصصی و سپس برای تصویب به شواری عالی آمار
ارسال خواهد شد.
در تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران از استانداردهای بین
المللی این حوزه و همچنین تجریبات سایر کشورها استفاده شده است
به طوری
که چارچوب این
فهرست بر پایه الگوی پیشنهادی سازمان ملل تحت عنوان
"
طبقه
بندی فعالیت
های آماری
"
شکل گرف
ت.
این الگو چارچوب مشخصی را برای تمام فعالیت
های نظام آماری از جمله آمارهای رسمی به کشورها پیشنهاد می
دهد که به صورت
درختی و سلسله مراتبی است.
در راستای عملیاتی کردن تهی
ه
فهرست آمارهای رسمی
، با ارائه چارچوب اولیه و بررسی
های الزم توسط اعضای ستاد
راهبری
مص
وب
شد که فهرست
آمارهای رسمی در سه سطح تهیه شو
. د
63
سطح۲ فهرست آمارهای رسمی
؛ این سطح شامل حوزه،ها موضوع کلی، موضوع
فرعی و
شاخص
ها ی مرتبط با آن خواهد
بود که ستون ،های موضوع کلی، موضوع فرعی
دستگاه
ها
ی متولی ذیل هرکدام از حوزه،ها
موضوع فرعی
را مشخص می
کند.
در این سطح شورای عالی آمار نقش کنشگران را در این سطح مصوب خواهد کرد.
سطح۱ در واقع همان فهرست آمارهای رسمی است. این سطح شامل تمام
ستون
های (
ه حوز ،ها موضوع اصلی، موضوع
فرعی، متغیر/شاخص، روش تولید، حداقل دوره زمانی انتشار ، حداقل
سطح
)انتشار، دستگاه متولی، شناسنامه و توضیحات
است و توسط کمیسیون تخصصی شورای عالی آمار در مورد آن تصمیم
گیری خواهد
.شد الزم به ذکر است تمامی
شاخص
ها ی
مطرح د ر سطح۱ بر اساس جدیدترین طبقه
بندی فعالیت( های آماریCSA)، طبقه
بندی شده .اند
سطح3 فهرست آمارهای رسمی شامل
شناسنامه
شاخص
ها است شناسنامه های مذکور
امل ش جزئیات
ی از جمله «
عنوان
شاخص آماری، فرمول محاسبه شاخص، نام و روش تولید متغیرها (اقالم آماری) مورد استفاده در محاسبه شاخص، سطح
جغرافیایی ارائه شاخص، دوره زمانی ارائه شاخص، تفکیک
های شاخص و فهرست م
لفه ؤ های هر تفکیک، دستگاه(های) اجرایی
متولی، واحد تابعه و توضیحات مورد نیاز
ست ا
. بدیهی است که وظیفه
تهیه شناسنامه
شاخص
ها توسط کمیته های
مار آ
بخشی
و کمیته های تخصصی در طول
سال
ها.ی برنامه سوم نهایی و به اجرا خواهد رسید
6۴
منابع
.[1]
.سالنامه آماری کشور
[۱
.]سند اهداف توسعه
پایدار، سازمان ملل.
[3
.]برفی
پور، آزاده و
،قادری سمانه (
۲۲39۵
،) مدل عمومی فرایند کسب و کار
،آماری. مجله بررسی
های آمار رسمی
،ایران بهار و
،تابستان
صص
8۲
-
۵3
[4
.]
( قادری؛ سمانه. ایزدی؛ غالمرضا۲39۷
« .)ساختار، اصول
، مدل
ها و استانداردهای تو
لید و اطالع
رسانی آمارهای رسمی
»
. مرکز آمار ایران.
[۵
.]
مجموعه
گزار
ها ش
ی تخصصی کارگروه آمار و اطالعات برای ارائه در همایش ملی هفتاد سال
برنامه
ریز
ی توسعه در ایران.
[۲
.]
( .سمانه قادری۲384). گزیده مطالب
،آماری
،سال«لفه ؤم
های استانداردهای آماری»
. سال۲۲
.زمستان84
، شماره4
؛ پیاپی۲۷
؛
[۷
.]نواب
پور، حمیدرضا. صفاکیش، محدثه و ایزدی، غالم
رضا. (۲39۷
« .)آمار رسمی
».
چاپ اول. پژوهشکده آمار.
[8]. ABS (Australian Bureau of Statistics) Submission to the Productivity Commission Inquiry on Data
Availability and Use.
[9]. Lalor, T. (2012). National Implementations of the GSBPM- A Summary based on METIS Case Studies.
Available at: http://www1.unece.org/stat/platform/display/GSBPM/Profiles+of+GS BPM.
[10]. Hamilton, A. (2010). Applying the GSBPM within an NSI: Experiences and Examples from
Australia. UNECE. Conference of. European Statisticians. Work session on Statistical Metadata
(METIS). Geneva. Switzerland. 10-12 March.
[11]. Fundamental Principles of Official Statistics, Resolution adopted by the Economic and Social
Council on 24 July 2013.
[12]. Governance of Australia’s Official Statistics System, Brian Pink, International Symposium on
Development of Official Statistics, Tokyo – 27 November 2007.
[13]. IMF (2013), The Special Data Dissemination Standard Plus- Guide forAdherents and Users.
[14]. Official statistics in Germany, Twinning Project with Bosnia and Herzegovina Wiesbaden, 12-
13, March 2013.
[15]. Official statistics of Sweden, Annual Report 2017.
[16]. OFFICIAL STATISTICS PROGRAMME, 2012-2016 (Rev.
1), Turkish Statistical Institute.
[17]. Principles and Practices for a Federal Statistical Agency: Sixth Edition, Committee on National
Statistics Constance F. Citro, Editor, THE NATIONAL ACADEMIES PRESS. United States.
[18]. Quality Standards in German Official Statistics, Published by the Statistical Offices of the
Federation and the Länder, Prepared by the Working Group of the Federation and the Länder on
"Quality Guidelines for Products of Official Statistics", Published in March 2003, English Version
published in March 2005.
[19]. Statistics Canada (2010). Current and Future Applications of the Generic Statistical Business
Process Model at Statistic Canada. Q2010 Conference. Helsinki. Finland.
[20]. Strategic plan 2012-2016, for questions about contents of the publication Strategy Development
Department Strategy and Quality Group, Turkish Statistical Institute.
65
[21]. The System of Official Statistics in Sweden Inger Eklund Statistics Sweden, Regions and
Environment Department.
[22]. UNECE (2013). Generic Statistical Business Process Model. Version 5. Available at:
http://www1.unece.org/stat/platform/display/GSBPM/GSBPM+v5.0
[23]. UNECE website. UNECE Areas of Work: Modernization of official statistics. available at:
https://www.unece.org/stats/mos.html
[24]. UNSD (2011), Inventory of Global statistical standards, Statistical CommissionForty-second
session, Item 4 (j) of the provisional agenda. Available at: https://unstats.un.org/unsd/statcom/42nd-
session/documents/
[25]. UNECE (2015), Common Statistical Production Architecture (CSPA). Version 1,5, December.
[26]. UNSD (2012), National Quality Assurance Framework Glossary. Available at:
https://unstats.un.org/unsd/dnss/docs-nqaf/NQAF%20GLOSSARY.pdf
[27]. UNSD (2014), Fundamental Principle of Official Statistics, UM Statistical Commission, 45
meeting. Available at: http://unstats.un.org/unsd/dnss/gp/FPNew-E.pdf
[28]. Vaccari, Carlo. GSBPM, GSIM and GAMSO as a framework for describing statistical production
process and supporting information. Available at:
https://circabc.europa.eu/webdav/CircaBC/ESTAT/ESTP/Library/2016%20EST
P%20PROGRAMME/49.%20 Common%20 Statistical%20 Production%20 Architec
ture%2C%2028%20-%2030%20November%202016%20-%20Organiser_%20ICON-
%20INSTITUT%20Public%20Sector%20GmbH/Day%201_Item%204_CSPA%20
GSBPM%20GSIM%20and%20GAMSO.pdf
[29]. United Nations Fundamental Principles of Official Statistics, Implementation guidelines.
[30]. United States Federal Statistical System: Coordination, Cooperation, and Collaboration,
Katherine K. Wallman, Chief Statistician, U. S. Office of Management and Budget.
[31]. https://gilrec.co.ir/_DouranPortal/Documents/Statistics-Fudamental_20190508_112116.pdf
[32]. https://ec.europa.eu/eurostat
[33]. https://www.govdata.de/web/guest/suchen/-/searchresult/s/relevance_desc
[34].
https://www.statisticsauthority.gov.uk/about-the-authority/uk-statistical-system/producers-of-
official-statistics/
[35]. https://www.statisticsauthority.gov.uk/about-the-authority/what-we-do.
[36]. http://bip.stat.gov.pl/en/activity-of-official-statistics
[37]. https://osp.stat.gov.lt/temines-lenteles7
[38]. https://www.stat.gov.lt/misija-ir-strateginiai-tikslai
[39]. https://www.stat.gov.lt/documents/29256/5143437/ Oficialiosios_ statistikos_ 2018 _darbu _
programa.pdf.
[40]. http://www.officialstatistics.gov.tr/?q=en
[41]. http://www.turkstat.gov.tr/UstMenu/yonetmelikler/StatisticsLawOfTurkey.pdf
[42]. https://www.australia.gov.au
[43]. https://www.usa.gov
66
پیوست
) اسامی همکاران در تهیه و تدوین فهرست آمارهای رسمی(
ستاد راهبری
سمت اعضاء
رئیس آقای دکتر جواد حسین
زاده
رئیس سابق آقای دکتر امیدعلی پارسا
عضو آقای دکتر ایوب فرامرزی
عضو آقای نعمت
اله میرفالح نصیری
عضو آقای دکتر کاوه کیانی
عضو آقای داریوش محمدی
عضو آقای جمال مقدم
عضو
آقای دکتر
محمدصادق علی
پور
دبیر آقای نریمان یوسفی
عضو آقای سعید عباسی
عضو آقای دکتر اشکان شباک
عضو آقای محمود غالمی مرادلو
عضو خانم سپیده صالحی
عضو خانم منصوره یزدانخواه
عضو آقای بهنام نصوحی دهنوی
عضو آقای علیرضا رضایی
عضو آقای علی
اکبر محزون
عضو
آقای
ابوطالب عزیزی
عضو آقای سید حسین پیمان
67
کمیته هماهنگی و دبیرخانه
سمت اعضا
رئیس آقای نریمان یوسفی
دبیر آقای محمدرضا انصاری
عضو آقای محمدعلی خطیبیون
عضو آقای مرتضی طاهری
فرد
عضو آقای سید مهدی حسینی
نژاد
عضو خانم زهره طرانیان مشهدی
عضو
خانم دکتر
فاطمه آدینه
عضو خانم دکتر مرضیه دینداررستمی
عضو خانم سارا حسینیه فراهانی
عضو خانم طاهره امینی
کمیته تخصصی حساب
های اقتصادی
سمت اعضا
رئیس خانم سپیده صالحی
دبیر خانم مریم افشار
عضو خانم بنفشه نجفی
عضو خانم فاطمه طالبی
عضو خانم لیال ابوالفتحی
عضو
خانم راضیه
فرمهینی
فراهانی
عضو خانم مرجان کردبچه
عضو آقای عزیزاله فرهادی
عضو آقای فرشاد روشن
کمیته تخصصی شاخص
قیمت
ها
سمت اعضا
رئیس خانم منصوره یزدانخواه
دبیر آقای دکتر اسعد اله
رضایی
عضو خانم فاطمه مالی
عضو آقای رضا هادی
زاده
عضو
آقای مصطفی
فرخفال
عضو آقای حجت اکبریان
68
کمیته
تخصصی
صنعت، معدن و ز
ی
ربنا
یی
سمت اعضا
رئیس آقای علیرضا رضایی
دبیر آقای حمیدرضا پویان
فر
عضو آقای مهدی فرحزادی
عضو آقای مهدی مداح
عضو آقای محمود غالمی مرادلو
عضو خانم گلستان احسنی
عضو خانم سحر صاحبی عراقی
عضو آقای حمیدرضا ساالری
عضو آقای مصطفی حسن
آبادی
عضو خانم هایده حجت
االسالمی
عضو آقای کاظم نیازی
کمیته تخصصی
جمعیت، نیروی کار و سرشماری
سمت اعضا
رئیس آقای علی اکبر محزون
دبیر خانم شکوفه قصوری
عضو آقای مجتبی نصیری
پور
عضو خانم مریم پوررضا
عضو
خانم
الهام فتحی
عضو خانم خدیجه کریمی
عضو خانم معصومه محمدی
عضو خانم سوزان رفیع
69
کمیته تخصصی کشاورزی، جنگلداری و شیالت
سمت اعضا
رئیس آقای ابوطالب عزیزی
دبیر آقای سیدعلی میرابراهیمی
عضو آقای حمیدرضا جاللی
عضو خانم ژیال کمایی
عضو خانم فرزانه جامعی
عضو آقای علیرضا صفایی
عضو آقای صابر محمد مقصودی
کمیته تخصصی،فرهنگی بازرگانی و خدمات
سمت اعضا
رئیس آقای سید حسین پیمان
رئیس سابق آقای مصطفی دانش
دبیر آقای مجید ذبیحی
عضو آقای امیر شوکتی
عضو خانم زهره چیت
ساز
عضو خانم شیما حسینی
عضو
خانم معصومه
جعفری
عضو خانم زهره لهراسبی
عضو آقای سعید لطفی
زاده
کمیته تخصصی
نقشه و اطالعات مکانی
سمت اعضا
رئیس
آقای بهنام نصوحی دهنوی
دبیر آقای حمیدرضا رادپی
عضو خانم مهرنوش بختیاری
فر
عضو خانم سارا ابدالی
عضو آقای آرتین هوانسیان
عضو خانم بهاره نعمایی
71
دفتر استاندارها و نظارت بر طرح
های آماری
سمت اعضا
رئیس آقای دکتر اشکان شباک
عضو خانم بنفشه نجفی
عضو خانم آزاده برفی
پور
دفتر برنامه
ریزی، پایش عملکرد و دبیرخانه شورای عالی آمار
سمت اعضا
رئیس آقای محمد غالمی
رئیس سابق آقای سعید عباسی
عضو خانم جمیله عرفانی
عضو آقای مفید قربانی
عضو آقای محمد رضا گلندی
عضو خانم معصومه احمدی
پژوهشکده آمار
سمت اعضا
رئیس آقای دکتر علی
پور
عضو آقای دکتر ایوب فرامرزی
عضو خانم طاهره امینی
عضو خانم مهرنوش میرمحمد
عضو خانم پریسا گوانجیموارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
