دعاوی حقوقی › قراردادها و تعهدات › بیع و مبایعه‌نامه
دعوای ابطال مبایعه نامه (مالی)
راهنمای دعوای ابطال مبایعه نامه (مالی)
- تعریف
- این دعوا زمانی مطرح میشود که خریدار یا فروشنده به دلیل وجود عیوب قانونی در قرارداد (مانند فقدان قصد، اهلیت، یا عدم مشروعیت جهت معامله) یا وجود خیارات قانونی (مانند خیار غبن، تدلیس و غیره)، تقاضای بی‌اعتباری و از بین رفتن آثار حقوقی مبایعه‌نامه را از دادگاه می‌نماید. با صدور حکم ابطال، قرارداد از ابتدا باطل و بی‌اثر تلقی میشود.
- خواهان و خوانده
- خواهان، یکی از طرفین قرارداد (یا ذینفع) و خوانده، طرف دیگر قرارداد است.
- ماهیت
- مالی و ترافعی.
- مرجع صالح
- دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل تنظیم قرارداد یا محل وقوع ملک (در صورت غیرمنقول بودن).
- مستندات قانونی
- مواد ۱۹۰، ۱۹۱، ۲۱۶، ۲۱۷، ۲۱۸ و ۳۴۸ قانون مدنی.
- مدارک لازم
- اصل مبایعه‌نامه، مدارک اثبات‌کننده علت ابطال (مانند گواهی حصر وراثت، مدارک اثبات عدم اهلیت، مدارک اثبات صوری بودن معامله)، مدارک شناسایی.
- مهلت‌ها
- بسته به نوع علت ابطال متفاوت است؛ برخی خیارات فوری هستند. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
- هزینه
- هزینه دادرسی بر اساس بهای خواسته (ارزش معاملاتی ملک یا مبلغ قرارداد) محاسبه میشود.
- مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی ۳. ارجاع به شعبه ۴. رسیدگی و بررسی ادله ۵. صدور رأی ۶. در صورت قطعی شدن، اجرای حکم (اعلام بطلان).
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. خلط مبحث بین «ابطال» و «فسخ» (فسخ نیاز به خیار دارد، ابطال نیاز به فقدان ارکان صحت قرارداد) ۲. عدم توجه به لزوم اثبات صوری بودن معامله ۳. عدم درخواست استرداد ثمن در صورت ابطال ۴. عدم توجه به حقوق اشخاص ثالث در صورت انتقال ملک.
نمونهٔ خواسته
صدور حکم مبنی بر ابطال مبایعه‌نامه مورخ ... به شماره ... به دلیل ... (مثلاً فقدان قصد/صوری بودن) به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی ...، با سلام؛ احترماً به استحضار می‌رساند به موجب مبایعه‌نامه مورخ ...، قراردادی بین اینجانب و خوانده منعقد گردید. نظر به اینکه معامله مذکور فاقد شرایط اساسی صحت قراردادها (موضوع ماده ۱۹۰ قانون مدنی) از جمله ... (ذکر دلیل) می‌باشد، لذا معامله مذکور باطل بوده و تقاضای صدور حکم بر ابطال مبایعه‌نامه مذکور به انضمام کلیه خسارات دادرسی مورد استدعاست.
پرسش‌های متداول
تفاوت ابطال و فسخ چیست؟
ابطال به معنای این است که قرارداد از ابتدا باطل بوده، اما فسخ به معنای پایان دادن به یک قرارداد صحیح است.
آیا میتوان همزمان استرداد ثمن را خواست؟
بله، توصیه میشود در همان دادخواست ابطال، استرداد ثمن نیز خواسته شود.
اگر ملک به شخص ثالث منتقل شده باشد چه؟
باید دعوای ابطال سند رسمی (در صورت تنظیم سند) و ابطال مبایعه‌نامه‌های بعدی نیز مطرح شود.
آیا برای ابطال نیاز به وکیل است؟
الزامی نیست اما به دلیل پیچیدگیهای اثبات بطلان، اکیداً توصیه میشود.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
دادخواست، شکواییه و درخواست 1
صفحه‌های مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع بیع و مبایعه‌نامه؛ نکات حقوقی که هر خریدار و فروشنده باید بداند
- قرارداد: مبایعه‌نامه رسمی انتقال عین و منافع املاک غیرمنقول
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط
هنوز موردی ثبت نشده.