دعوای ابطال عقد ازدواج به علت وجود اکراه و فقدان قصد

راهنمای دعوای ابطال عقد ازدواج به علت وجود اکراه و فقدان قصد

تعریف

این دعوا زمانی مطرح می‌شود که یکی از زوجین مدعی باشد عقد نکاح به دلیل فقدان قصد (مانند شوخی یا مستی شدید) یا به دلیل اکراه (اجبار غیرقابل تحمل) منعقد شده است. در این حالت، عقد از ابتدا باطل و فاقد اثر قانونی است. این دعوا برای اثبات عدم تحقق اراده واقعی و در نتیجه بطلان نکاح اقامه می‌شود.

خواهان و خوانده

خواهان (زوج یا زوجه‌ای که اکراه شده یا فاقد قصد بوده) علیه خوانده (طرف دیگر عقد).

ماهیت

غیرمالی؛ ترافعی.

مرجع صالح

دادگاه خانواده محل اقامت خوانده.

مستندات قانونی

مواد ۱۰۶۲، ۱۰۶۳، ۱۰۶۴، ۱۰۷۰ و ۱۱۳۳ قانون مدنی.

مدارک لازم

سند نکاح‌نامه، شهادت شهود، استشهادیه محلی، مدارک پزشکی (در صورت وجود)، سایر ادله اثبات دعوا.

مهلت‌ها

محدودیت زمانی برای طرح دعوا وجود ندارد (به دلیل بطلان ذاتی عقد)، اما پس از علم به رفع اکراه، باید فوراً اقدام شود.

هزینه

هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.

مراحل

ثبت در دفاتر خدمات قضایی -> ارجاع به دادگاه خانواده -> تعیین وقت رسیدگی -> استماع شهادت شهود و بررسی ادله -> صدور حکم بطلان نکاح -> ثبت در دفترخانه طلاق (پس از قطعیت).

نکات و اشتباهات رایج

۱. خلط مبحث بین «فسخ نکاح» و «بطلان نکاح». ۲. عدم ارائه دلیل کافی برای اثبات اکراه (اکراه باید موثر و غیرقابل تحمل باشد). ۳. عدم توجه به اینکه در صورت نزدیکی، مهریه باید پرداخت شود (در برخی فروض). ۴. تصور اینکه صرف ادعا کافی است.

نمونهٔ خواسته

صدور حکم مبنی بر اعلام بطلان عقد نکاح مورخ ... به شماره ثبت ... دفترخانه ... به دلیل فقدان قصد/اکراه.

پرسش‌های متداول

این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.