دعاوی حقوقی › حکم
دعوای حکم
راهنمای دعوای حکم
- تعریف
- اصطلاح «حکْم» در آیین دادرسی مدنی به تصمیم نهایی دادگاه اطلاق میشود که در خصوص ماهیت دعوا و حلوفصل خصومت میان طرفین صادر میگردد (اعم از اینکه دعوا مالی باشد یا غیرمالی). صدور حکم پس از طی تشریفات دادرسی و پس از اخذ آخرین دفاع یا ختم مذاکرات انجام میشود و با قرار (که ناظر به ماهیت نیست یا پرونده را به شکل شکلی مختتم میکند) تفاوت ماهوی دارد. این تصمیم پس از قطعیت قابلیت اجرای احکام مدنی را دارد.
- خواهان و خوانده
- خواهان و خوانده دعوای اصلی (محکومله و محکومعلیه پس از صدور حکم)
- ماهیت
- مالی یا غیرمالی (بسته به ماهیت دعوای مطروحه)؛ ترافعی
- مرجع صالح
- دادگاه صادرکننده رأی بدوی (عمومی حقوقی، خانواده و غیره)
- مستندات قانونی
- مواد مربوط به آیین دادرسی مدنی در خصوص احکام و مقررات اجرای احکام مدنی (نامطمئن در خصوص شماره مواد دقیق)
- مدارک لازم
- دادخواست بدوی، صورتجلسات دادگاه، مستندات دعوا و رأی صادره
- مهلتها
- مهلت اعتراض و تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ برای اشخاص مقیم ایران
- هزینه
- هزینه دادرسی بستگی به نوع دعوای مطروحه دارد (مالی یا غیرمالی)
- مراحل
- ۱. طرح دعوا و رسیدگی ماهوی در دادگاه ۲. ختم دادرسی و انشای رأی (حکْم) ۳. ابلاغ رأی به طرفین ۴. مهلتخواهی برای تجدیدنظر ۵. صدور گواهی قطعیت یا ارسال به مرجع تجدیدنظر ۶. صدور اجراییه و اجرای حکم
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. اشتباه گرفتن «حکم» با «قرار» (مانند قرار رد دعوا یا عدم صلاحیت). ۲. عدم رعایت مهلتهای قانونی اعتراض به حکم. ۳. تصور اینکه همه احکام بدوی قابل اجرا هستند پیش از قطعیت (مگر با شرایط خاص یا احکام فوری). ۴. عدم درخواست صدور اجراییه پس از قطعیت حکم.
نمونهٔ خواسته
صدور حکم بر [موضوع خواسته مانند محکومیت خوانده به پرداخت وجه]
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسشهای متداول
تفاوت اصلی حکم و قرار چیست؟
حکم راجع به ماهیت دعوا و حل خصومت است، اما قرار معمولاً ناظر به امور شکلی یا مقدماتی است و ماهیت دعوا را حل نمیکند.
آیا تمام احکام قابل تجدیدنظر هستند؟
خیر، برخی احکام مالی زیر حد نصاب قانون یا احکامی که طرفین حق تجدیدنظرخواهی را ساقط کردهاند قطعی هستند.
پس از صدور حکم قطعی چه باید کرد؟
باید تقاضای صدور اجراییه نمود تا پرونده وارد مرحله اجرای احکام شود.
مدت اعتبار اجراییه حکم چقدر است؟
محکومله باید ظرف مدت مشخصی پیگیر اجرا باشد، وگرنه مشمول مقررات مربوط به مرور زمان اجرای سند یا حکم میشود.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
دادخواست، شکواییه و درخواست 13
- لایحه دفاعیه خوانده اعاده دادرسی بعد از قرار قبولی ، حکم
- داد خواست صدور حکم رشد
- داد خواست صدور حکم حضانت
- لایحه اجرائی ، اجرای حکم
- دادخواست صدور حکم بر فسخ نکاح
- نیابت قضایی در خصوص اجرای حکم
- حکم بر اعلام احیای یک باب باغ
- صدور حکم بر بی اعتباری قولنامه
- تقاضای صدور حکم به استرداد زمین
- صدور حکم به وضع ید در پلاک ثبتی
- دادخواست اعاده و تأخیر اجرای حکم
- دادخواست اعتراض ثالث نسبت به حکم
- صدور حکم بر خلع ید مشاعی از پلاک
صفحههای مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع درک و اجرای حکم دادگاه در نظام حقوقی ایران
قوانین و مواد
- دستورالعمل عفو بهمن ماه 1401در خصوص باقیمانده حبس زنانی که به حکم قانونی حضانت فرزندشان رابرعهده دارند
- بخشنامه سازمان امور مالیاتی در خصوص رفع ابهام از حکم جزء (2) بند (ق) تبصره (6) قانون بودجه سال 1400 کل کشور
- بخشنامه سازمان امور مالیاتی در خصوص ابلاغ حکم ماده 11 آییننامه اجرایی تبصره 19 ماده واحده قانون بودجه سال 1399 کل کشور
- آییننامه تعیین و احراز مصادیق عملی شهید، در حکم شهید و سایر مصادیق ایثارگری (مفقودالاثر، جانباز، آزاده و اسیر) مصوب 1393/02/24
- بخشنامه سازمان امور مالیاتی کشور در خصوص نحوه اجرای حکم بند (ب) ماده 17 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور
- قانون دیوان محاسبات کشور (نظارت مالی) (مصوب ۱۳۶۱/۱۱/۱۱)
- ماده 126:حکم قبول تجدید نظر باعث توقیف اجرای حکم اولی نیست ولی هر گاه توقیف حکم تقاضا شود دیوان محاسبات می توان حکم را توقیف و برای این امر اگر لازم داند حکم به دادن وجه الضمانه نماید.
- قانون موافقتنامه انتقال محکومان به حبس بین دولت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اسلامی افغانستان
- ماده 14:تجدیدنظر در حکم محکومیت فقط دولت صادرکننده حکم حق تجدیدنظر نسبت به حکم محکومیت شخص موضوع انتقال را دارد.
- قانون راجع به مجازات اسلامی
- تبصره 2:صدور حکم آزادی مشروط کسانی که طبق احکام قطعی دادگاههای نظامی محکومیت حاصل مینمایند منوط است به پیشنهاد دادستان دادگاه صادرکننده حکم محکومیت و موافقت دادستان ارتش و صدور حکم از دادگاه صادرکننده حکم قطعی- در صورتی که دادگاه نظامی صادرکننده حکم قطعی منحل شده یا … … …است به پیشنهاد دادستان دادگاه صادرکننده حکم محکومیت و موافقت دادستان ارتش و صدور حکم از دادگاه صادرکننده حکم قطعی- در صورتی که دادگاه نظامی صادرکننده حکم قطعی منحل شده یا بشود صدور حکم آزادی مشروط منوط به پیشنهاد دادستان ارتش و صدور حکم از یکی از شعب دادگاه تج…
- قانون تصویب منشور ملل متحد
- ماده 56:1 - حکم باید موجه باشد. 2 - اسامی قضاتی که در دادن حکم شرکت کرده اند باید در حکم قید گردد.
- آییننامه اجرایی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری مصوب 1382/02/15
- ماده 114:م. ع. احکام قطعی موضوع مجازات درجه چهار و بالاتر اعم از آنکه حکم اجرا شده یا نشده باشد، در موارد زیر می تواند درخواست اعاده دادرسی به دادگاه صادرکننده حکم قطعی بدهد: ۱ - صدور حکم قطعی دایر بر جعلی بودن اسناد و مدارک و یا خلاف واقع بودن شهادت شهود، در مواردی اس… … …مدارک و یا خلاف واقع بودن شهادت شهود، در مواردی اسناد مذکور یا شهادت شهود مستند صدور حکم انتظامی بوده است. ۲ - نقض حکم محکومیت کیفری وکیل و برائت قطعی وی در مواردی که حکم محکومیت کیفری، مستند صدور حکم انتظامی بوده است. تبصره - مهلت تسلیم درخواست، یک ماه پس از … … …مستند صدور حکم انتظامی بوده است. تبصره - مهلت تسلیم درخواست، یک ماه پس از ابلاغ حکم قطعی قضایی، موضوع بندهای فوق است.
- لایحه قانونی استقلال کانون وکلاء دادگستری
- ماده 114:م. ع. احکام قطعی موضوع مجازات درجه چهار و بالاتر اعم از آنکه حکم اجرا شده یا نشده باشد، در موارد زیر می تواند درخواست اعاده دادرسی به دادگاه صادرکننده حکم قطعی بدهد: ۱ - صدور حکم قطعی دایر بر جعلی بودن اسناد و مدارک و یا خلاف واقع بودن شهادت شهود، در مواردی اس… … …مدارک و یا خلاف واقع بودن شهادت شهود، در مواردی اسناد مذکور یا شهادت شهود مستند صدور حکم انتظامی بوده است. ۲ - نقض حکم محکومیت کیفری وکیل و برائت قطعی وی در مواردی که حکم محکومیت کیفری، مستند صدور حکم انتظامی بوده است. تبصره - مهلت تسلیم درخواست، یک ماه پس از … … …مستند صدور حکم انتظامی بوده است. تبصره - مهلت تسلیم درخواست، یک ماه پس از ابلاغ حکم قطعی قضایی، موضوع بندهای فوق است.
- قانون تجارت
- ماده 416:محکمه باید در حکم خود تاریخ توقف تاجر را معین نماید و اگر در حکم معین نشد تاریخ حکم تاریخ توقف محسوب است .
- قانون موافقتنامه انتقال محکومان به حبس بین دولت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اسلامی افغانستان
- ماده 7:ارائه اسناد دولت اجراءکننده حکم باید در صورت درخواست دولت صادرکننده حکم، اسناد زیر را ارائه دهد: 1ـ سند و یا گواهی دال بر این که محکوم تابعیت دولت اجراءکننده حکم را دارا است. 2ـ نسخه ای از قانون دولت اجراءکننده حکم که فعل یا ترک فعل موجب محکومیت را در دولت اجر… … …که محکوم تابعیت دولت اجراءکننده حکم را دارا است. 2ـ نسخه ای از قانون دولت اجراءکننده حکم که فعل یا ترک فعل موجب محکومیت را در دولت اجراءکننده حکم جرم شناخته است.
- قانون دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۸۵/۰۳/۰۹)
- ماده 104:هرگاه شعبه دادخواست اعاده دادرسی را وارد تشخیص دهد، حکم مورد تقاضای اعاده دادرسی را نقض و حکم مقتضی صادر می نماید. در صورتی که دادخواست اعاده دادرسی راجع به قسمتی از حکم باشد، فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می گردد. چنانچه جهت دادخواست اعاده دادرسی، مغایرت دو حکم … … …فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می گردد. چنانچه جهت دادخواست اعاده دادرسی، مغایرت دو حکم باشد، شعبه رسیدگی کننده پس از قبول اعاده دادرسی، حکم دوم را نقض می نماید و حکم اول به قوت خود باقی می ماند.
- قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (مصوب ۱۳۹۰/۰۹/۲۲)
- ماده 104:هرگاه شعبه دادخواست اعاده دادرسی را وارد تشخیص دهد، حکم مورد تقاضای اعاده دادرسی را نقض و حکم مقتضی صادر می نماید. در صورتی که دادخواست اعاده دادرسی راجع به قسمتی از حکم باشد، فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می گردد. چنانچه جهت دادخواست اعاده دادرسی، مغایرت دو حکم … … …فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می گردد. چنانچه جهت دادخواست اعاده دادرسی، مغایرت دو حکم باشد، شعبه رسیدگی کننده پس از قبول اعاده دادرسی، حکم دوم را نقض می نماید و حکم اول به قوت خود باقی می ماند.
- قانون دیوان عدالت اداری (اجرای آرای دیوان) (مصوب ۱۳۸۵/۰۳/۰۹)
- ماده 104:هرگاه شعبه دادخواست اعاده دادرسی را وارد تشخیص دهد، حکم مورد تقاضای اعاده دادرسی را نقض و حکم مقتضی صادر می نماید. در صورتی که دادخواست اعاده دادرسی راجع به قسمتی از حکم باشد، فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می گردد. چنانچه جهت دادخواست اعاده دادرسی، مغایرت دو حکم … … …فقط همان قسمت نقض یا اصلاح می گردد. چنانچه جهت دادخواست اعاده دادرسی، مغایرت دو حکم باشد، شعبه رسیدگی کننده پس از قبول اعاده دادرسی، حکم دوم را نقض می نماید و حکم اول به قوت خود باقی می ماند.
- آییننامه اصلاحی قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب با اصلاحات بعدی مصوب 1381/11/09
- ماده 38:در مواردی که اجرای حکم باید توسط مأموران یا سازمانهای دولتی به عمل آید مسئول اجرای حکم ضمن ارسال رونوشت حکم و صدور دستور اجراء و آموزش لازم، نظارت کامل بر چگونگی اجرای حکم و اقدامات آنان به عمل خواهد آورد.
- آیین رسیدگی دادسراها و هیأتهای انتظامی سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384/12/04
- ماده 113:رفع ابهام یا اجمال از حکم هیاتها، با هیات صادر کننده حکم قطعی است، لیکن رفع اشکالات مربوط به نحوه اجرای حکم با دادسرا است .
- قانون امور حسبی
- ماده 158:حکم باید مشتمل بر امور زیر باشد: 1 - نام و نام خانواده درخواست کننده. 2 - مشخصات غائب. 3 - دلایل و مستندات حکم. 4 - تاریخ صدور حکم.
- قانون موافقتنامه انتقال محکومان به حبس بین دولت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اسلامی افغانستان
- ماده 4:اطلاعات راجع به اجراء 1ـ دولت اجراءکننده حکم باید در مورد اجراء حکم اطلاعات ذیل را برای دولت صادرکننده حکم ارسال دارد: الف ـ در صورتی که محکوم پیش از اتمام مجازات در قلمرو دولت اجراءکننده حکم، متواری شود. ب ـ در صورتی که دولت صادرکننده حکم گزارش خاصی در مورد و… … …مجازات در قلمرو دولت اجراءکننده حکم، متواری شود. ب ـ در صورتی که دولت صادرکننده حکم گزارش خاصی در مورد وضعیت محکوم درخواست کند. 2ـ دولت صادرکننده حکم باید اقدامات به عمل آمده توسط خود و یا دولت اجراءکننده حکم به موجب این موافقتنامه و همچنین تصمیمات اتخاذ شده ت…
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 501
عینِ عبارت · حکم حکم الزام به تمکین زوجه پس از صدور حکم الزام به پرداخت نفقه زوج خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ…
عینِ عبارت · حکم ۱ - موارد نقض حکم از دیدگاه برخی از فقیهان مالکی بنابر دیدگاه برخی از فقیهان مالکی ، اگر قاضی، برابر واقع حکم ده…
عینِ عبارت · حکم محاسبه مرور زمان از حکم قطعی اولیه یا حکم اصلاحی صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1402/06/07 برگزار شده توسط: استان…
عینِ عبارت · حکم اثر حکم به فسخ قرارداد در اجرای حکم به پرداخت ثمن قرارداد خ.…
احکام ظاهری: توضیح
عینِ عبارت · حکم در یک اصطلاح، مراد از حکم ظاهری حکمی است که با ملاحظه جهل مکلف به واقع ، از سوی شارع مقدس جعل گردیده است؛ یعنی شارع برای…
عینِ عبارت · حکم رأی: ✅موارد اجرای حکم غیر قطعی موارد اجرای حکم غیر قطعی طبق قواعد آیین دادرسی هیچ حکمی را نمیتوان قبل از قطعی شدن آ…
عینِ عبارت · حکم اثر حقوقی حکم تعدیل اقساط مهریه نسبت به پیش قسط یا اقساط پرداخت نشده خ.…
عینِ عبارت · حکم ارتکاب جرم در ایام تعلیق و مرجع اجرای حکم لغو تعلیق شده خ.…
عینِ عبارت · حکم رأی: 🔵 مهمترین اثر یک حکم قطعی، امکان اجرای آن است.…
امکان صدور حکم برائت در زمان قرار تعویق صدور حکم
عینِ عبارت · حکم امکان صدور حکم برائت در زمان قرار تعویق صدور حکم خ.…
عینِ عبارت · حکم تسری حکم حضوری بودن اعسار از هزینه به اعسار از محکوٌم به خ.…
عینِ عبارت · حکم تمایز حکم تأسیسى از حکم امضایی به این است که در حکم تأسیسى، شرایط، قلمرو و مفاد حکم ، مستخرج از ادلۀ شرع…
نظریه مشورتی شماره 7/95/395 مورخ 1395/02/27
عینِ عبارت · حکم …خ. م.: موضوع این استعلام، توضیح در مورد مفهوم «سال صدور حکم» در ماده واحده قانون نحوه پرداخت محکومبه دولت و عدم توقیف اموال دولتی مصوب 1365 است. اداره…
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1395 مورخ 1400/12/28
عینِ عبارت · حکم …خ. م.: در این استعلام، موضوع به دو پرونده جداگانه مربوط میشود که در هر یک حکم به محکومیت تحویل مبیع برای یک ملک صادر شده است.…
وقت
عینِ عبارت · حکم …ازاینرو، وقت در فقه نه صرفاً ظرف وقوع، بلکه گاه قید حکم محسوب میشود.…
عینِ عبارت · حکم چگونگی اقدام دادگاه در تقسیط مَهر ضمن صدور حکم طلاق خ.…
عینِ عبارت · حکم مقصود از حکم، اعم از تکلیفی و وضعی است.…
عینِ عبارت · حکم اثر عدم قید مهلت سه ماهه مقرر در ماده 28 قانون روابط موجر ومستاجر در حکم دادگاه خ.…
عینِ عبارت · حکم بررسی توقف اجرای حکم در صورت ادعای بیاطلاعی م.…
عینِ عبارت · حکم نحوه محاسبه خسارت تاخیر تادیه با لحاظ وجود حکم اعسار خ.…
عینِ عبارت · حکم صدور حکم مختومه شدن پرونده به دلیل اجرای حکم در دعوی اصلاح حکم بازنشستگی خواهان خ. م.: در این پرونده،…
عینِ عبارت · حکم مرور زمان صدور حکم خ.…
عینِ عبارت · حکم …تابعیت یکی از آنها می باشد، می تواند طبق مفاد این موافقتنامه به قلمرو طرف دیگر به منظور اجرای حکم وضع شده انتقال یابد.…
هزینه دادرسی در مشخص نبودن قیمت خواسته
عینِ عبارت · حکم …پرسش کلیدی این بود که آیا ملاک صدور حکم در بند 14 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 با اصلاح…
حکم وضعی: تعریف حکم وضعی
عینِ عبارت · حکم هر حکم شرعی که تکلیفى ( حکم تکلیفی) نباشد، حکم وضعى نامیده مىشود.…
عینِ عبارت · حکم ۱ - پی بردن قاضی به اشتباه خود اگر قاضی حکمی دهد و پس از آن متوجه شود که به اشتباه حکم داده، حکم نقض میگردد. ۱۰.۱.۱ - اختلاف علماء در مور…
عینِ عبارت · حکم تسری حکم رفع تصرف عدوانی به شخص ثالث در حین اجرای این حکم خ.…
عینِ عبارت · حکم نحوه اجرای حکم خلع ید و تخریب بنای احداثی در آن حسب درخواست محکوم له خ.…
عینِ عبارت · حکم بررسی الزام یا عدم الزام به صدور اجراییه در مورد حکم تعدیل نفقه صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1403/05/15 برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر کر…
