دعاوی حقوقی › امور
دعوای امور حسبی
راهنمای دعوای امور حسبی
- تعریف
- امور حسبی به اموری اطلاق می‌شود که دادگاهها مکلف به رسیدگی به آنها هستند بدون اینکه دعوایی میان اشخاص وجود داشته باشد و اختلاف یا منازعی در میان باشد. از جمله مصادیق بارز امور حسبی می‌توان به نصب قیم، تعیین امور غایب مفقودالخبر، تقسیم ترکه (در صورت عدم اختلاف) و تصدیق انحصار وراثت اشاره کرد. این امور جنبه حمایتی و نظارتی دارند. رسیدگی به این امور معمولاً با درخواست ذینفع شروع می‌شود.
- خواهان و خوانده
- متقاضی امور حسبی (خواهان/درخواست‌دهنده) بدون نیاز به تعیین خوانده در بسیاری از موارد (یا اشخاص ذینفع دیگر).
- ماهیت
- غیرمالی؛ امور حسبی (غیرترافعی).
- مرجع صالح
- دادگاه حقوقی (شورا یا دادگاه خانواده/حقوقی حسب مورد، مانند شورای حل اختلاف برای انحصار وراثت یا دادگاه حقوقی برای حجر و قیمومت) محل اقامت متقاضی یا شخص مورد نظر.
- مستندات قانونی
- قانون امور حسبی مصوب ۱۳۱۶ و قوانین مرتبط بعدی.
- مدارک لازم
- شناسنامه و کارت ملی متقاضی، گواهی‌های مربوط به موضوع (مانند گواهی فوت برای انحصار وراثت، گواهی پزشک برای حجر)، سند ازدواج یا اسناد اثبات رابطه نسب.
- مهلت‌ها
- مرور زمان خاصی ندارد؛ لیکن در برخی موارد مانند انحصار وراثت یا تحریر ترکه بهتر است در زمان مناسب اقدام شود.
- هزینه
- هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی و هزینه‌های نشر آگهی (حسب مورد).
- مراحل
- ۱. تنظیم درخواست کتبی مطابق فرم‌های مربوطه — ۲. ثبت درخواست در دفتر خدمات الکترونیک قضایی — ۳. ارجاع به دادگاه یا شورای صالح — ۴. رسیدگی غیرترافعی و تحقیق یا نشر آگهی در صورت نیاز — ۵. صدور تصمیم یا حکم حسبی (مانند حصروراثت یا قیمومت).
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. تعیین خوانده در اموری که ماهیت ترافعی ندارند — ۲. عدم رعایت تشریفات نشر آگهی در امور مربوط به ترکه یا غایب — ۳. مراجعه به مرجع صالح اشتباه (مثلاً دادگاه به جای شورای حل اختلاف برای حصر وراثت‌های ساده) — ۴. ناقص بودن مدارک هویتی و گواهی‌های لازم.
نمونهٔ خواسته
درخواست صدور گواهی انحصار وراثت / درخواست تعیین قیم / درخواست تحریر ترکه.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسش‌های متداول
آیا برای امور حسبی نیاز به تعیین خوانده است؟
خیر، امور حسبی فاقد خوانده و دعواست و به صورت درخواست رسیدگی می‌شود.
آیا دادگاه در امور حسبی حکم صادر میکند؟
دادگاه در این امور تصمیم یا دستور صادر میکند مگر در مواردی که قانون صراحتاً حکم را لازم بداند (مانند حکم حجر).
مرجع صالح برای انحصار وراثت کجاست؟
شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی.
آیا اعتراض به تصمیمات امور حسبی امکانپذیر است؟
بله، اشخاص ذینفع میتوانند اعتراض نمایند.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
دادخواست، شکواییه و درخواست 4
صفحه‌های مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع انحصار وراثت و تقسیم اموال متوفی در حقوق ایران
قوانین و مواد
- قانون امور حسبی
- آیین‌نامه مواد 377 و 378 قانون امور حسبی
- آیین‌نامه ماده 299 قانون امور حسبی مصوب 1322/03/18
- آیین‌نامه وزارت دادگستری راجع به ماده 299 قانون امور حسبی
- آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب 1387/06/11
- آیین‌نامه تعرفه حق‌الوکاله، حق‌المشاوره و هزینه سفر وکلای دادگستری مصوب 1398/12/28
- آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب 1387/06/11
- ماده 60:در اجرای اسناد ذمه‌ای علیه ورثه متوفی بازداشت اموال ورثه با رعایت ماده 226 قانون امور حسبی جایز است مگراینکه وارث ترکه را رد کرده‌باشد و رد ترکه با رعایت مادتین 249 و 250 قانون امور حسبی محرز و انجام شده باشد.
- قانون امور حسبی
- ماده 45:مقررات آئین دادرسی مدنی راجع بنظم جلسه رسیدگی شامل امور حسبی نیز خواهد بود .
- آیین‌نامه تعرفه حق‌الوکاله، حق‌المشاوره و هزینه سفر وکلای دادگستری مصوب 1398/12/28
- ماده 13:حق الوکاله امور حسبی، دعاوی خانوادگی و غیرمالی به شرح زیر تعیین می شود:
- قانون امور حسبی
- ماده 5:مقررات راجع به نیابت قضائی که در آئین دادرسی مدنی ذکر شده شامل امور حسبی خواهد بود .
- ماده 20:اقدام و دخالت دادستان در امور حسبی مخصوص به مواردی است که در قانون تصریح شده است.
- ماده 27:تصمیم دادگاه در امور حسبی قابل پژوهش و فرجام نیست جز آنچه در قانون تصریح شده باشد .
- ماده 12:روزهای تعطیل مانع از رجوع به دادرس در امور حسبی نیست ولی دادرس میتواند رسیدگی را در روزهای تعطیل بتأخیر اندازد مگر اینکه امر از امور فوری باشد .
- ماده 13:درخواست در امور حسبی ممکن است کتبی یا زبانی باشد - درخواست زبانی در صورت مجلس نوشته شده و بامضاء درخواست کننده میرسد .
- ماده 18:اشخاص ذینفع میتوانند پرونده های امور حسبی را ملاحظه نموده و از محتویات آن رونوشت گواهی شده یا گواهی نشده از دفتر دادگاه بگیرند .
- آیین‌نامه مواد 377 و 378 قانون امور حسبی
- ماده 3:در مواردیکه امر تصفیه طبق ماده 264 قانون امور حسبی با وصی است وصی علاوه بر حق الوصایه بعنوان مدیر تصفیه حقی دریافت نخواهد داشت .
- قانون امور حسبی
- ماده 1:امور حسبی اموری است که دادگاهها مکلفند نسبت بآن امور اقدام نموده و تصمیمی اتخاذ نمایند بدون اینکه رسیدگی بآنها متوقف بر وقوع اختلاف و منازعه بین اشخاص و اقامه دعوی از طرف آنها باشد .
- ماده 28:مرجع شکایت پژوهشی از تصمیمات قابل پژوهش در امور حسبی دادگاهی است که مطابق آئین دادرسی مدنی صلاحیت رسیدگی پژوهشی و احکام دادگاه صادرکننده تصمیم در مورد دعاوی دارد .
- آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری
- ماده 62:…مدنی، قوانین و مقررات وکالت، حقوق کیفری، آیین دادرسی کیفری، حقوق تجارت و حقوق ثبت و امور حسبی است.
- لایحه قانونی استقلال کانون وکلاء دادگستری
- ماده 62:…مدنی، قوانین و مقررات وکالت، حقوق کیفری، آیین دادرسی کیفری، حقوق تجارت و حقوق ثبت و امور حسبی است.
- لایحه قانونی تشکیل دادگاه‌های عمومی
- ماده 1:دادگاه‌های عمومی به ترتیب مقرر در این قانون به دعاوی حقوقی و جزایی و امور حسبی رسیدگی میکنند. در معیت دادگاه‌های عمومی دادسرای عمومی انجام وظیفه خواهد کرد.
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 501
عینِ عبارت · امور حسبی قواعد حاکم در رسیدگی به دعاوی خانوادگی و امور حسبی خ.…
مقررات راجع به نیابت قضایی در امور حسبی
عینِ عبارت · امور حسبی مقررات راجع به نیابت قضایی در امور حسبی خ.…
عینِ عبارت · امور حسبی منظور از دستور موقت موضوع ماده 19 قانون امور حسبی صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1401/08/21 برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر شیراز موضوع…
امور حسبی: اقسام امور حسبی
عینِ عبارت · امور حسبی امور حسبی یا جزئی است مانند مصادیق یاد شده برای امور حسبی به معنای خاص، و یا کلی که از شئون ولایت مطلقه…
عینِ عبارت · امور حسبی دیگر را برای اجرا یا حمایت از حق، جبران یا جلوگیری از یک خطا، تعقیب می کند. 5. Arbitration. امور حسبی می گوید: «امور حسبی اموری است که دادگاه ها مکلفند نسبت به آن امور اقدام نموده و تصمیمی ی اتخاذ…
عینِ عبارت · امور حسبی مطابق ماده یک قانون امور حسبی مصوب ۱۳۱۹ امور حسبی اموری است که دادگاه ها مکلفند نسبت به آن امور اقدام نموده و تصمیمی اتخاذ ن…
عینِ عبارت · امور حسبی ۱۹۴ / حکام حسبی در قانون امور حسبی در مواردی تصمیم دادگاه که در امور حسبی گرفته می شود حکم شمرده شده است. درباره تصمیمات حسبی بای…
قانون امور حسبی: ویژگی ها
عینِ عبارت · امور حسبی به موجب ماده 27 قانون امور حسبی تصمیم دادگاه در امور حسبی قابل پژوهش و فرجام نیست.…
قانون امور حسبی
عینِ عبارت · امور حسبی …رف خانوادگی یا حسب و همچنین به معنای آنچه از مفاخر اجداد بشمرند و یاد کنند م. ب.. ماده 1 قانون امور حسبی ، در تعریف این قانون بیان میدارد: « امور حسبی اموری است که دادگاهها مکلفند نسبت به آن امور ا…
عینِ عبارت · امور حسبی …ن و قاصرین دخالت دارد و اگر این اشخاص نباشند مداخله او نیز تحقق ۲۰۸ - برخی مسایل اساساً در زمره امور حسبی به حساب نمی آیند و قرار گرفتن آنها در قانون امور حسبی نباید فریبنده باشد، لذا در این موارد ام…
عینِ عبارت · امور حسبی مقایسه ماده 148 قانون اجرای احکام مدنی با مواد 225 ،226 و 260 امور حسبی خ.…
عینِ عبارت · امور حسبی در قلمرو قانون امور حسبی سه جهت همسو یا نزدیک به دادرسی فوری را می توان ملاحظه کرد؛…
عینِ عبارت · امور حسبی نهادها و مواردی که در شمار امور حسبی قرار می گیرد، از حیث عنوان و نام آنها در قانون امور حسبی معرفی و پیش بینی شده است ولی لزوماً ت…
امور حسبی: متصدی امور حسبی
عینِ عبارت · امور حسبی مشروعیت تصدی امور حسبی‌ای که تحت عنوان خاص یا عام، متصدی دارد و نیز همه امور حسبی اعم از کلی و جزئی ، بنا بر قول به ث…
عینِ عبارت · امور حسبی .ح مصوب ۱۳۱۹ در تعریف امور حسبی مقرر میدارد: «امور حسبی اموری است که دادگاه ها مکلف هستند نسبت به آن امور اقدام نموده و تصمیم…
عینِ عبارت · امور حسبی در ماده 201 قانون امور حسبی ، ذکر موارد بند 1 با تمام حروف به دلیل دقیق تر بودن نوشتن با حروف نسبت به عدد م. ب.. در بند سو…
عینِ عبارت · امور حسبی …مچنین اسناد و ادله قابل پذیرش و زمان ابراز آن (اداره دلیل)، همگی حکایت از وجود قواعدی در قانون امور حسبی دارد که آن مستندات را بیشتر به اصول و مقررات دادرسی مدنی نزدیک می کند. بنابراین به استثناء موا…
عینِ عبارت · امور حسبی امور حسبی).…
دادرسی ارفاقی
عینِ عبارت · امور حسبی دادرسی ارفاقی عبارت از رسیدگی به امور حسبی است، در این طریق دادرسی، هدف رسیدگی و حل و فصل اختلافات مردم نبوده و بلکه تصدیق و گواهی امور م…
عینِ عبارت · امور حسبی …دیگر را برای اجرا یا حمایت از حق، جبران یا جلوگیری از یک خطا، تعقیب می کند. 5. Arbitration. امور حسبی می گوید: «امور حسبی اموری است که دادگاه ها مکلفند نسبت به آن امور اقدام نموده و تصمیمی ی اتخا…
امکان اصلاح گواهی حصروراثت
عینِ عبارت · امور حسبی …آ.د.م) نسبت به درخواست‌های غیر ترافعی (امور حسبی) ملزم به رسیدگی به درخواست اصلاح هویت یکی از وراث است یا خیر. <br>نظر هیات عالی بر این است ک…
عینِ عبارت · امور حسبی مشروعیت تصدی امور حسبی‌ای که تحت عنوان خاص یا عام، متصدی دارد و نیز همه امور حسبی اعم از کلی و جزئی، بنا بر قول به ثب…
عینِ عبارت · امور حسبی …ا دستور موقت نسبت به موضوع یک امر حسبی مورد ادعای ذینفع مطابق ماده یک قانون امور حسبی مصوب ۱۳۱۹ امور حسبی اموری است که دادگاه ها مکلفند نسبت به آن امور اقدام نموده و تصمیمی اتخاذ…
امور حسبی
عینِ عبارت · امور حسبی امور حسبی به امور دارای مصلحت عمومی گفته می شود.…
عینِ عبارت · امور حسبی …وانگهی تعیین تکلیف آن وابسته به بروز مناقشه و درخواست ذی نفع نخواهد بود. استادان حقوق در بررسی امور حسبی و تبیین تمایز آن با امور ترافعی به ویژگی غیر ترافعی بودن امور حسبی و پیوند آن با منافع عمومی و…