دعاوی دیوان عدالت اداری › دعاوی دیوان عدالت اداری › بانکداری، بیمه و تنظیمگری مالی
فعلاً ناقص و غیرقابلِ استناد
دعوای ابطال بخشنامههای بانکی مغایر قانون
راهنمای دعوای ابطال بخشنامههای بانکی مغایر قانون
- تعریف
- این دادخواست زمانی مطرح میشود که بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یا سایر نهادهای پولی و بانکی، بخشنامه، دستورالعمل یا مصوبهای را صادر کنند که مخالف قوانین موضوعه کشور، شرع مقدس یا خارج از حدود اختیارات قانونی این بانک باشد. اشخاص ذینفع، بانکها، مؤسسات اعتباری یا فعالان اقتصادی میتوانند ابطال این مقررات دولتی را از دیوان عدالت اداری مطالبه کنند. این دعوا عامالمنفعه محسوب شده و ابطال بخشنامه اثر کلی دارد.
- خواهان و خوانده
- خواهان: هر شخص ذینفع (شامل اشخاص حقیقی، حقوقی، بانکها، سندیکاها). خوانده: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (یا هیئت وزیران/سایر مراجع صادرکننده بخشنامه).
- ماهیت
- غیرمالی؛ ترافعی.
- مرجع صالح
- هیئت عمومی دیوان عدالت اداری (برای ابطال مصوبات و بخشنامههای عامالشمول).
- مستندات قانونی
- اصل ۱۷۰ قانون اساسی، قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، قانون پولی و بانکی کشور.
- مدارک لازم
- تصویر مصدق بخشنامه یا دستورالعمل مورد اعتراض (منتشر شده در روزنامه رسمی یا سایت رسمی بانک مرکزی)، تبیین مغایرت بخشنامه با قانون خاص یا شرع.
- مهلتها
- اعتراض به بخشنامهها و مصوبات دولتی در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری معمولاً مشمول مرور زمان خاصی نیست، اما رعایت مصلحت و فوریت توصیه میشود.
- هزینه
- معادل هزینه دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری.
- مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست متضمن ذکر دقیق مواد قانونیِ مغایر با بخشنامه. ۲. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی یا سامانه دیوان عدالت اداری به طرفیت بانک مرکزی. ۳. ارجاع پرونده به هیئت تخصصی مربوطه در دیوان. ۴. بررسی در هیئت تخصصی و سپس طرح در هیئت عمومی دیوان عدالت اداری. ۵. صدور رای قطعی مبنی بر ابطال یا عدم ابطال بخشنامه و انتشار در روزنامه رسمی.
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. طرح دعوا در شعب بدوی بهجای هیئت عمومی دیوان (شعب بدوی صلاحیت ابطال مصوبه عامالشمول را ندارند). ۲. عدم استناد دقیق به ماده قانونیِ مغایر. ۳. عدم اثبات ذینفع بودن خواهان در اعتراض به بخشنامه. ۴. عدم ارائه متن دقیق و رسمی بخشنامه مورد اعتراض.
نمونهٔ خواسته
تقاضای ابطال بخشنامه / دستورالعمل شماره [...] مورخ [...] صادره از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به دلیل مغایرت با [نام قانون، مثلاً قانون عملیات بانکی بدون ربا / قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار].
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسشهای متداول
آیا رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری عطف به ما سبق میشود؟
اصل بر عدم عطف به ما سبق شدن است، مگر اینکه هیئت عمومی به دلایل قانونی ابطال را از زمان صدور مصوبه اعلام کند.
آیا شخص حقیقی میتواند به بخشنامه بانکی اعتراض کند؟
بله، به شرطی که ذینفع بوده و آن بخشنامه به نحوی حقوق وی را تضییع کرده باشد.
تفاوت رسیدگی در شعبه با هیئت عمومی چیست؟
شعب دیوان به شکایات فردی از تصمیمات اداری رسیدگی میکنند، اما هیئت عمومی به ابطال مصوبات و آییننامههای عامالشمول میپردازد.
آیا برای ابطال بخشنامه میتوان ادعای مغایرت با شرع داشت؟
بله، در این صورت پرونده جهت نظرخواهی به شورای نگهبان نیز ارجاع میشود.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
صفحههای مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع وصول مطالبات بانکی و نحوه رفع توقیف حساب و اموال از سوی بانکها
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 501
عینِ عبارت · ابطال عدم ابطال دستور اداری سازمان تأمین اجتماعی در خصوص ادعای سابقه بیمه کمتر از سوابق موجود عدم ابطال بند ۲…
مشابه · بانک …۸ مهرماه ۱۴۰۵ سلمانی: پرداخت های خارج از حکم کارگزینی بر اساس عملکرد پرداخت می شود ۸ مهرماه ۱۴۰۵ رأی ابطال بخشنامه احتساب ساعات کاری روزهای پنجشنبه کارکنان بانک به عنوان اضافه کاری…
عینِ عبارت · ابطال …7/22 هیات تخصصی هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری خ. م.: موضوع این شکایت، ابطال بندهای 3، 4، 5، 6، 9 و 10 از دستور اداری شماره 1640-1400/03/01 سازمان تامین اجتماعی م. ب.. ش…
مشابه · بانک …- لیست های پرداخت حق بیمه کارگاه نزد تامین اجتماعی - گواهی بانک ذیربط مبنی بر واریز حقوق ماهانه مدعی (طبق لیستهای حقوق ارسالی به بانک مورد…
عینِ عبارت · ابطال …* شـاکــی : آقای … * طرف شکایت : سازمان تامین اجتماعی *مـوضـوع شکایت و خـواستـه: ابطال دستور اداری شماره 1640-1400/3/1 (بندهای 3-4-5-6-9-10) ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ…
مشابه · بانک …- لیست های پرداخت حق بیمه کارگاه نزد تامین اجتماعی - گواهی بانک ذیربط مبنی بر واریز حقوق ماهانه مدعی (طبق لیستهای حقوق ارسالی به بانک مورد نظر…
عینِ عبارت · ابطال …مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای حسین درخشی موضوع شکایت و خواسته: ابطال پاراگراف اخیر دستور اداری شماره ۸۴۶۲۰/۲۰۱۰- ۳۰/۶/۱۳۸۹ معاون اداری و مالی سازمان تأمین ا…
مشابه · بانک …۸ مهرماه ۱۴۰۵ سلمانی: پرداخت های خارج از حکم کارگزینی بر اساس عملکرد پرداخت می شود ۸ مهرماه ۱۴۰۵ رأی ابطال بخشنامه احتساب ساعات کاری روزهای پنجشنبه کارکنا…
بخشنامه بیمه کارفرمایان
عینِ عبارت · ابطال …۸ مهرماه ۱۴۰۵ سلمانی: پرداخت های خارج از حکم کارگزینی بر اساس عملکرد پرداخت می شود ۸ مهرماه ۱۴۰۵ رأی ابطال بخشنامه احتساب ساعات کاری روزه…
مشابه · بانک …سلمانی: پرداخت های خارج از حکم کارگزینی بر اساس عملکرد پرداخت می شود ۸ مهرماه ۱۴۰۵ رأی ابطال بخشنامه احتساب ساعات کاری روزهای پنجشنبه کارکنان بانک به عنوان اضافه کاری ۷ مهرماه…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 91/173، موضوع شکایت ابطال بخشنامه شماره 9/183 مورخ 4/12/87 بانک مرکزی به دلیل مغایرت آن با مصوبه هیات وزیران (مصوبه شم…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده با کلاسه 91/173، موضوع شکایت ابطال بخشنامه شماره 9/183 مورخ 4/12/87 بانک مرکزی به دلیل مغایرت آن با مصوبه هیات وزیران (مصوبه شماره 192976/ت/33068 ه- مورخ 28/11/76) م…
عینِ عبارت · ابطال …بخشنامه شماره 7/9945/27384- 1389/09/27 اداره کل عملیات ارزی بانک ملی ایران پرداخت. شاکی خواستار ابطال این بخشنامه به دلیل مغایرت آن با حقوق مالکیت و قوانین مدنی بود. وی ادعا کرد که بانک ملی از پ…
مشابه · بانک …اداری به بررسی شکایت وکیل یک فرد از بخشنامه شماره 7/9945/27384- 1389/09/27 اداره کل عملیات ارزی بانک ملی ایران پرداخت.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در این پرونده، موضوع شکایت مربوط به ابطال بند 20-1 بخشنامه شماره 63/26/ب مورخ 26 اسفند 1399 بانک مسکن است که به دلیل اخذ وثایق نقدی در…
مشابه · بانک …: در این پرونده، موضوع شکایت مربوط به ابطال بند 20-1 بخشنامه شماره 63/26/ب مورخ 26 اسفند 1399 بانک مسکن است که به دلیل اخذ وثایق نقدی در تسهیلات اعطایی مطرح شده است. شاکی به این موضوع اشاره ک…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 31/75، شاکی درخواست ابطال دو بخشنامه بانک مرکزی به شمارههای 1097/60 (تاریخ 29 شهریور 1374) و 8/24860 (تاریخ 3 دی 1374…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده شماره 31/75، شاکی درخواست ابطال دو بخشنامه بانک مرکزی به شمارههای 1097/60 (تاریخ 29 شهریور 1374) و 8/24860 (تاریخ 3 دی 1374) را مطرح کرده ا…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 155، 232، 262 و 338/79، موضوع ابطال بخشنامههای شماره الف/246 مورخ 28 فروردین 1379 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و شماره 0443 م…
مشابه · بانک …ونده با کلاسه 155، 232، 262 و 338/79، موضوع ابطال بخشنامههای شماره الف/246 مورخ 28 فروردین 1379 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و شماره 0443 مورخ 14 تیر 1379 بانک تجارت مطرح شده است. شاکیان با ا…
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1255 مورخ 1400/12/22
عینِ عبارت · ابطال …پرسشها شامل این موارد هستند: آیا دادگاه میتواند بدون ابطال قرارداد بانکی مرتبط با سود مغایر، به درخواست استرداد پاسخ مثبت دهد؟ و آیا خسارت تاخیر تادیه…
مشابه · بانک …خ. م.: موضوع استعلام به امکان استرداد وجوه اضافی دریافتی توسط بانک مربوط میشود، که به دلیل محاسبه سود مغایر با مصوبات شورای پول و اعتبار و بخشنامههای بانک مر…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 174 و 175/81، موضوع ابطال تبصره یک بند یک از قسمت (ب) بخشنامه شماره 1034/60 مورخ 1374/02/30 بانک مرکزی و مصوبه شماره 6…
مشابه · بانک …لاسه 174 و 175/81، موضوع ابطال تبصره یک بند یک از قسمت (ب) بخشنامه شماره 1034/60 مورخ 1374/02/30 بانک مرکزی و مصوبه شماره 61212/ت11555ه مورخ 1374/02/27 هیات وزیران مطرح شد. شاکیان با ارائه دادخو…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 74/52 - 75/94، موضوع اصلی ابطال بخشنامه شماره 1051/60 - 74/4/5 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مطرح بود. شکات ادعا کردند که ا…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده شماره 74/52 - 75/94، موضوع اصلی ابطال بخشنامه شماره 1051/60 - 74/4/5 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مطرح بود.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 334/84، شاکی خواستار ابطال بخشنامه شماره نب530 مورخ 21 اردیبهشت 1370 بانک مرکزی به دلیل تعیین نرخ جریمه تاخیر تادیه شد.…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده شماره 334/84، شاکی خواستار ابطال بخشنامه شماره نب530 مورخ 21 اردیبهشت 1370 بانک مرکزی به دلیل تعیین نرخ جریمه تاخیر تادیه شد.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده کلاسه 370/78، موضوع ابطال بخشنامه شماره 139/04/78/1 مورخ 7 مرداد 1378 بانک سپه بررسی شده است. شاکی به دلیل مغایرت این…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده کلاسه 370/78، موضوع ابطال بخشنامه شماره 139/04/78/1 مورخ 7 مرداد 1378 بانک سپه بررسی شده است.…
عینِ عبارت · ابطال …ریخ 10 آذر 1387، پروندهای با کلاسه 87/397 در دیوان عدالت اداری مورد بررسی قرار گرفت که موضوع آن ابطال بخشنامه شماره 5551/2 مورخ 19 فروردین 1387 بانک ملت بود.…
مشابه · بانک …وان عدالت اداری مورد بررسی قرار گرفت که موضوع آن ابطال بخشنامه شماره 5551/2 مورخ 19 فروردین 1387 بانک ملت بود.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 243/75، شاکی به دنبال ابطال بخشنامه شماره 1060/60- 74/4/25 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است. او این درخواست را به دلیل…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده شماره 243/75، شاکی به دنبال ابطال بخشنامه شماره 1060/60- 74/4/25 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در تاریخ 14 فروردین 1384، شکایتی به منظور ابطال بخشنامه شماره 12/1009 مورخ 15 اردیبهشت 1383 بانک ملی ایران ارائه شد. در این شکایت، شاکی ادعا…
مشابه · بانک …: در تاریخ 14 فروردین 1384، شکایتی به منظور ابطال بخشنامه شماره 12/1009 مورخ 15 اردیبهشت 1383 بانک ملی ایران ارائه شد.…
عینِ عبارت · ابطال …شماره 1096 مورخ 1399/08/07 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری خ. م.: موضوع این شکایت، ابطال بخشنامه شماره 320465/97 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به تاریخ 13 آذر 1397 است. به موجب این…
مشابه · بانک رای شماره 1096 مورخ 1399/08/07 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری خ.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 95/1150، موضوع شکایت به منظور ابطال نامه شماره 109926/95-1395/04/09 مدیریت کل مقررات و مجوزهای بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ای…
مشابه · بانک …ه 95/1150، موضوع شکایت به منظور ابطال نامه شماره 109926/95-1395/04/09 مدیریت کل مقررات و مجوزهای بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بر اساس ماده 92 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت ادا…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده به شماره کلاسه هع 96/1624، موضوع شکایت ابطال بخشنامه شماره 116595/95 مورخ 14 تیر 1395 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مطرح بود. شاکی ادعا…
مشابه · بانک …در پرونده به شماره کلاسه هع 96/1624، موضوع شکایت ابطال بخشنامه شماره 116595/95 مورخ 14 تیر 1395 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مطرح بود.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در دادنامه شماره 234 مورخ 30 شهریور 1382، شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره الف/3933 مورخ 13 آبان 1380 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را به دلیل مغایرت با…
مشابه · بانک …دنامه شماره 234 مورخ 30 شهریور 1382، شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره الف/3933 مورخ 13 آبان 1380 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را به دلیل مغایرت با آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری (آراء 28 تا…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 929/84، شاکی درخواست ابطال چندین بخشنامه شورای پول و اعتبار با شمارههای 2840، 1205، 232، 678 و 127 را به دلیل ادعای مغ…
مشابه · بانک …نامهها به عقد قرض مربوط میشوند و دریافت سود بالاتر از مبلغ قرض، خلاف شرع و قانون است. در پاسخ، بانک مرکزی اعلام کرده است که این بخشنامهها مربوط به عقد قرض نیستند و بر اساس قانون عملیات بانکی…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 431/81، شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره 108/181159 مورخ 27 مهر 1381 بانک ملی ایران و نامه شماره ک/3/36 مورخ 15 مهر 138…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده شماره 431/81، شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره 108/181159 مورخ 27 مهر 1381 بانک ملی ایران و نامه شماره ک/3/36 مورخ 15 مهر 1381 اداره کارگزینی این بانک را به دلیل عدم پذیرش…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده کلاسه 247/81، شاکی درخواست ابطال یک بخشنامه بانک مرکزی را به دلیل مغایرت آن با قانونی که در تاریخ 22 اردیبهشت 1371 به تصویب م…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده کلاسه 247/81، شاکی درخواست ابطال یک بخشنامه بانک مرکزی را به دلیل مغایرت آن با قانونی که در تاریخ 22 اردیبهشت 1371 به تصویب مجلس شورای اسلامی…
عینِ عبارت · ابطال …: در پروندهای با شمارههای 100، 113، 115، 122، 126، 129، 154، 155، 176 و 282/78، شکات تقاضای ابطال بخشنامه شماره 1009/60 مورخ 24 فروردین 1378 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را مطرح کردند. آن…
مشابه · بانک …، 126، 129، 154، 155، 176 و 282/78، شکات تقاضای ابطال بخشنامه شماره 1009/60 مورخ 24 فروردین 1378 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را مطرح کردند.…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 673/83، شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره نت/7283 مورخ 1378/12/09 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را به دلیل مغایرت آن با…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده شماره 673/83، شاکی درخواست ابطال بخشنامه شماره نت/7283 مورخ 1378/12/09 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را به دلیل مغایرت آن با موازین شرعی و نظریههای شورای عالی قضایی و…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده شماره 120/77، شاکی درخواست ابطال بخشنامههای شماره 1083/60 مورخ 1374/06/07 و 1097/60 مورخ 1374/06/29 بانک مرکزی جمهوری اسلامی…
مشابه · بانک …ه 120/77، شاکی درخواست ابطال بخشنامههای شماره 1083/60 مورخ 1374/06/07 و 1097/60 مورخ 1374/06/29 بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران را به دلیل عدم وجود مبنای قانونی و عطف بماسبق نمودن آنها مطرح کرد…
عینِ عبارت · ابطال …خ. م.: در پرونده با کلاسه 63/81، شاکیان درخواست ابطال بخشنامه شماره 5790 مورخ 1378/04/20 بانک مسکن (سرپرستی منطقه شرق تهران) را ارائه دادند. آنها…
مشابه · بانک …خ. م.: در پرونده با کلاسه 63/81، شاکیان درخواست ابطال بخشنامه شماره 5790 مورخ 1378/04/20 بانک مسکن (سرپرستی منطقه شرق تهران) را ارائه دادند.…
عینِ عبارت · ابطال خ. م.: موضوع این شکایت، ابطال عبارت «و تعهدات» از بخشنامه شماره 102؍98؍200- 21؍12؍1398 سازمان امور مالیاتی کشور است. شاکی…
مشابه · بانک …عبارت بر اساس رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری در پرونده شماره 400-13؍3؍1399، که به صراحت تعهدات بانکی را مشمول تبصره 1 ماده 186 قانون مالیاتهای مستقیم ندانسته، غیرقانونی و خارج از حدود اختیارا…
