زير حرف اضافه / اسم پرکاربرد
در پایینِ چیزی، پایینتر از سطح معین.
English انگلیسی
under, below
🔊
Français فرانسوی
sous, en dessous
🔊
Deutsch آلمانی
unter
🔊
العربية عربی
تحت، أسفل
🔊
مترادف: پایین، تحت · متضاد: بالا، روی
مثال: امضای این قرارداد به منزله پذیرش تمامی بندهای زیر است.
زیر حرف اضافه پرکاربرد
نشاندهنده موقعیتِ پایینتر یا ذیلِ یک سند یا قانون.
English انگلیسی
Under, Below
🔊
Français فرانسوی
Sous
🔊
Deutsch آلمانی
Unter
🔊
العربية عربی
تحت
🔊
مترادف: ذیل، پایین · متضاد: رو، بالا
مثال: ذیل این سند را امضا کنید.
زین ضمیر / اسم پرکاربرد
در متون حقوقی کهن به معنای «از این» یا نام ابزار.
English انگلیسی
from this
🔊
Français فرانسوی
de ceci
🔊
Deutsch آلمانی
von diesem
🔊
العربية عربی
من هذا
🔊
مترادف: از این
زیاد صفت/قید پرکاربرد
بیش از حدِ متعارف یا مقدارِ مقرر که میتواند در مباحثِ حقوقیِ مربوط به غبن یا اسراف مطرح شود.
English انگلیسی
Much, Excessive, Many
🔊
Français فرانسوی
Beaucoup, Excessif
🔊
Deutsch آلمانی
Viel, Übermäßig
🔊
العربية عربی
کَثیر، زائِد
🔊
مترادف: فراوان، کثیر · متضاد: کم، اندک
مثال: غبنِ فاحش یعنی تفاوتِ زیادِ قیمتِ معامله با ارزشِ واقعی (ماده ۴۱۶ قانون مدنی).
زياد صفت/قید پرکاربرد
بیش از حد معمول یا مقدار کافی.
English انگلیسی
Much, Excessive, Many
🔊
Français فرانسوی
Beaucoup, Excessif
🔊
Deutsch آلمانی
Viel, Übermäßig
🔊
العربية عربی
کثیر، زائد
🔊
مترادف: فراوان، کثیر · متضاد: کم، اندک
مثال: دریافت سود زیاد در معاملات ربوی ممنوع است.
زیرا حرف ربط پرکاربرد
ادات تعلیل که برای بیان علت و دلیل چیزی میآید.
English انگلیسی
Because, For, Since
🔊
Français فرانسوی
Car, Parce que
🔊
Deutsch آلمانی
Weil, Denn
🔊
العربية عربی
لان، إذ، لأنّ
🔊
مترادف: چرا که، زیرا که، چون
مثال: دادخواست رد شد، زیرا مهلت قانونی سپری شده بود.
زيرا حرف ربط پرکاربرد
به این دلیل که؛ برای بیان علت در استدلالهای حقوقی.
English انگلیسی
Because, Since
🔊
Français فرانسوی
Parce que, Car
🔊
Deutsch آلمانی
Weil, Da
🔊
العربية عربی
لأنّ
🔊
مترادف: چون، به دلیل اینکه
مثال: معامله باطل است زیرا فاقد قصد است.
زیست فعل پرکاربرد
حیات داشتن و زندگانی کردن در یک محدوده یا شرایط مشخص.
English انگلیسی
to live, exist
🔊
Français فرانسوی
vivre
🔊
Deutsch آلمانی
leben
🔊
العربية عربی
عاش، حیا
🔊
مترادف: زندگی کردن، زیست، حیات · متضاد: مردن، درگذشتن
مثال: حق بر زیست از حقوق بنیادین بشر است.
زيست اسم پرکاربرد
حیات یا زندگی که در قوانین محیط زیستی مورد حمایت است.
English انگلیسی
Life, Living
🔊
Français فرانسوی
Vie
🔊
Deutsch آلمانی
Leben
🔊
العربية عربی
حیاة
🔊
مترادف: زندگی، حیات · متضاد: مرگ
مثال: تخریب محیط زیست جرم محسوب میشود.
زيارت اسم پرکاربرد
عمل دیدار از اماکن مقدس که در برخی قوانین مربوط به اماکن مذهبی مطرح است.
English انگلیسی
Pilgrimage
🔊
Français فرانسوی
Pèlerinage
🔊
Deutsch آلمانی
Pilgerreise
🔊
العربية عربی
زیارة
🔊
مثال: سازمان حج و زیارت متولی امور مربوط به زائران است.
زیارت اسم پرکاربرد
دیدار از اماکن مقدس که در حقوق ایران، گاهی در قالب مرخصیهای زندانیان یا سفرهای زیارتی مطرح میشود.
English انگلیسی
Pilgrimage
🔊
Français فرانسوی
Pèlerinage
🔊
Deutsch آلمانی
Wallfahrt
🔊
العربية عربی
زیارة
🔊
مثال: اعطای مرخصی برای سفرهای زیارتی به زندانیان واجد شرایط امکانپذیر است.
زيتون اسم پرکاربرد
نام درختی و میوهای روغنی و شناخته شده.
English انگلیسی
olive
🔊
Français فرانسوی
olive
🔊
Deutsch آلمانی
Olive
🔊
العربية عربی
زيتون
🔊
مترادف: — — متضاد: —
مثال: مالکیت باغهای زیتون مشمول مقررات کشاورزی است.
زیستی صفت پرکاربرد
مربوط به حیات و موجوداتِ زنده که در حقوقِ محیطزیست و حقوقِ پزشکی اهمیت دارد.
English انگلیسی
Biological
🔊
Français فرانسوی
Biologique
🔊
Deutsch آلمانی
Biologisch
🔊
العربية عربی
حیوی
🔊
مترادف: بیولوژیک · متضاد: غیرزیستی
مثال: تنوع زیستی تحت حمایت قوانین محیطزیستی است.
زيستي صفت پرکاربرد
مربوط به حیات، زندگی یا محیط زیست.
English انگلیسی
Biological, Environmental
🔊
Français فرانسوی
Biologique, Environnemental
🔊
Deutsch آلمانی
Biologisch, Umwelt-
🔊
العربية عربی
حَیَوی، بَیئی
🔊
مترادف: بیولوژیک
مثال: تخریب منابع زیستی جرمانگاری شده است (قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست).
زیبایی اسم پرکاربرد
کیفیتِ بصری یا هنری؛ در حقوقِ شهرسازی و معماری، ضوابطی برای حفظ سیمای شهر وجود دارد.
English انگلیسی
Beauty, Aesthetics
🔊
Français فرانسوی
Beauté, Esthétique
🔊
Deutsch آلمانی
Schönheit, Ästhetik
🔊
العربية عربی
جَمال
🔊
مترادف: حسن، جمال · متضاد: زشتی
مثال: نمای ساختمان باید با ضوابط زیباییشناسی شهری مطابقت داشته باشد.
زیربنا اسم پرکاربرد
پایه و اساسِ یک ساختار یا نظام.
English انگلیسی
Infrastructure, Foundation
🔊
Français فرانسوی
Infrastructure
🔊
Deutsch آلمانی
Infrastruktur
🔊
العربية عربی
بنية تحتية
🔊
مترادف: شالوده، اساس · متضاد: روبنا
مثال: اقتصاد، زیربنای بسیاری از تحولات حقوقی است.
زیانبار صفت پرکاربرد
آنچه موجب ضرر و خسارت میشود.
English انگلیسی
Harmful, Damaging
🔊
Français فرانسوی
Nuisible
🔊
Deutsch آلمانی
Schädlich
🔊
العربية عربی
ضار، مؤذٍ
🔊
مترادف: مضر، خسارتبار · متضاد: سودمند
مثال: اعمال زیانبار موجب مسئولیت مدنی و جبران خسارت است (ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی).
زیربنای اسم پرکاربرد
سطح ساختهشده در هر طبقه از ساختمان یا شالوده و اساس یک ساختار.
English انگلیسی
foundation, infrastructure, floor area
🔊
Français فرانسوی
infrastructure, superficie construite
🔊
Deutsch آلمانی
Fundament, Infrastruktur, Nutzfläche
🔊
العربية عربی
أساس، بنية تحتية، مساحة البناء
🔊
مترادف: شالوده، پایه · متضاد: روبنا
مثال: زیربنای این ساختمان پانصد متر مربع است.
زیرزمین اسم پرکاربرد
بخشی از ساختمان که در تراز پایینتر از سطح زمین قرار دارد و در اسناد مالکیت به عنوان بخشی از بنا ذکر میشود.
English انگلیسی
Basement
🔊
Français فرانسوی
Sous-sol
🔊
Deutsch آلمانی
Keller
🔊
العربية عربی
قَبْو، سَرداب
🔊
مترادف: سرداب · متضاد: طبقه همکف، طبقات فوقانی
مثال: زیرزمین این ملک دارای کاربری تجاری است.
زيرساخت اسم پرکاربرد
شالوده و بنیانهای اساسی و فنی که برای فعالیتهای اقتصادی یا اجتماعی ضروری است.
English انگلیسی
Infrastructure
🔊
Français فرانسوی
Infrastructure
🔊
Deutsch آلمانی
Infrastruktur
🔊
العربية عربی
بنية تحتية
🔊
مترادف: شالوده، زیربنا
مثال: دولت موظف به توسعه زیرساختهای حقوقی برای تجارت الکترونیک است.
زیرساخت اسم پرکاربرد
شالوده و بنیانهای اساسیِ اقتصادی، فنی یا اجتماعی یک کشور.
English انگلیسی
Infrastructure
🔊
Français فرانسوی
Infrastructure
🔊
Deutsch آلمانی
Infrastruktur
🔊
العربية عربی
بنیة تحتیة
🔊
مترادف: زیربنا
مثال: دولت موظف به توسعه زیرساختهای ارتباطی است.
زيرنويس اسم پرکاربرد
نوشتهای که در پایین صفحه یا ذیل سند برای توضیح یا تکمیل متن اصلی درج میشود.
English انگلیسی
Footnote, Subtitle
🔊
Français فرانسوی
Note de bas de page, Sous-titre
🔊
Deutsch آلمانی
Fußnote, Untertitel
🔊
العربية عربی
حاشیه، تعلیق، ترجمة تحتیة
🔊
مترادف: پانویس، حاشیه · متضاد: متن اصلی
مثال: توضیحات حقوقی مربوط به این ماده در زیرنویس صفحه آمده است.
زیانآور صفت پرکاربرد
چیزی که موجب ضرر و خسارت به غیر میشود.
English انگلیسی
Harmful, damaging
🔊
Français فرانسوی
Nuisible, dommageable
🔊
Deutsch آلمانی
Schädlich
🔊
العربية عربی
ضارّ
🔊
مترادف: مضر، خسارتبار · متضاد: مفید، سودمند
مثال: فعالیتهای زیانآور برای محیط زیست طبق قانون مجازات اسلامی جرمانگاری شده است.
زیاندیده اسم / صفت پرکاربرد
شخصی که از وقوع جرم، حادثه یا نقض قرارداد دچار خسارت شده است.
English انگلیسی
injured party, victim
🔊
Français فرانسوی
lésé, victime
🔊
Deutsch آلمانی
Geschädigter
🔊
العربية عربی
متضرر، مضرور
🔊
مترادف: خسارتدیده، آسیبدیده · متضاد: زیانزننده
مثال: بیمهگر مکلف است خسارت زیاندیده را پرداخت کند.
زيربنائي صفت پرکاربرد
مربوط به اصول و مبانی اصلی یک نظام یا ساختار حقوقی.
English انگلیسی
Fundamental, Structural
🔊
Français فرانسوی
Fondamental
🔊
Deutsch آلمانی
Grundlegend
🔊
العربية عربی
أساسی، جوهری
🔊
مترادف: بنیادی، اساسی · متضاد: روبنایی، فرعی
مثال: اصلاحات زیربنایی در قانون تجارت ضروری است.
زيربنايي صفت پرکاربرد
مربوط به ساختار اصلی و اساسی یک پروژه یا نظام حقوقی.
English انگلیسی
Infrastructural / Fundamental
🔊
Français فرانسوی
Infrastructurel / Fondamental
🔊
Deutsch آلمانی
Infrastrukturell / Grundlegend
🔊
العربية عربی
بِنْیَوِیّ / أَساسِیّ
🔊
مترادف: بنیادی، اساسی · متضاد: روبنایی
مثال: اصلاحات زیربنایی در قانون تجارت ضروری است.
زیربنایی صفت پرکاربرد
آنچه مربوط به شالوده و اساس یک امر یا ساختار حقوقی باشد.
English انگلیسی
Infrastructural, Fundamental
🔊
Français فرانسوی
Infrastructurel
🔊
Deutsch آلمانی
Infrastrukturell
🔊
العربية عربی
أساسی، بنیوی
🔊
مترادف: بنیادی، اساسی · متضاد: روبنایی، فرعی
مثال: اصلاحات زیربنایی در نظام قضایی ضروری است.
زیرزمینی صفت پرکاربرد
فعالیتی که خارج از نظارت قانونی و مجوزهای رسمی انجام میشود.
English انگلیسی
Underground, Illicit
🔊
Français فرانسوی
Clandestin
🔊
Deutsch آلمانی
Untergrund, illegal
🔊
العربية عربی
سري، غير قانوني
🔊
مترادف: غیرقانونی، پنهانی · متضاد: رسمی، قانونی
مثال: فعالیتهای اقتصادی زیرزمینی مشمول جرایم مالیاتی هستند.
زيرزميني صفت پرکاربرد
آنچه در زیر سطح زمین قرار دارد یا به صورت غیرقانونی و پنهانی انجام میشود.
English انگلیسی
Underground
🔊
Français فرانسوی
Souterrain, Clandestin
🔊
Deutsch آلمانی
Unterirdisch, Illegal
🔊
العربية عربی
تحت الأرض، سري
🔊
مترادف: مخفی، پنهانی · متضاد: علنی، روکار
مثال: فعالیتهای اقتصادی زیرزمینی از مالیات فرار میکنند.
زیاندیده اسم پرکاربرد
شخصی که در اثرِ فعلِ دیگری دچارِ خسارتِ مادی یا معنوی شده است.
English انگلیسی
Injured party, Victim
🔊
Français فرانسوی
Victime, Partie lésée
🔊
Deutsch آلمانی
Geschädigter
🔊
العربية عربی
مُتَضَرِّر، مَجنیعَلَیه
🔊
مترادف: متضرر، خسارتدیده · متضاد: زیانزننده
مثال: زیاندیده حق دارد مطالبهی خسارت کند (ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی).
زیرمجموعه اسم پرکاربرد
بخشی از یک کل بزرگتر که تحت نظارت یا شمول آن قرار دارد.
English انگلیسی
Subgroup, Subset
🔊
Français فرانسوی
Sous-ensemble
🔊
Deutsch آلمانی
Untergruppe
🔊
العربية عربی
فرع، جزء
🔊
مترادف: زیرشاخه، فرع · متضاد: کل، مجموعه اصلی
مثال: این شرکت زیرمجموعه هلدینگ مادر است.
زيرمجموعه اسم
related to: واحد یا سازمانی که تحت فرمان یا نظارت سازمان بزرگتری قرار دارد. پرکاربرد
English انگلیسی
subsidiary, subset
🔊
Français فرانسوی
filiale, sous-ensemble
🔊
Deutsch آلمانی
Tochtergesellschaft, Untergruppe
🔊
العربية عربی
تابعة، فرع
🔊
مترادف: زیردسته، فرع · متضاد: متبوع، ستاد اصلی
مثال: این اداره زیرمجموعه وزارت دادگستری است.
زيرساختهاي اسم پرکاربرد
شالوده و امکانات اساسی لازم برای فعالیت یک سیستم یا جامعه.
English انگلیسی
Infrastructure
🔊
Français فرانسوی
Infrastructure
🔊
Deutsch آلمانی
Infrastruktur
🔊
العربية عربی
بنیة تحتیة
🔊
مترادف: زیربنا
مثال: توسعه زیرساختهای قضایی برای کاهش اطاله دادرسی ضروری است.
جزی صفت پرکاربرد
مربوط به بخش یا قسمتی از یک کل.
English انگلیسی
Partial, Fractional
🔊
Français فرانسوی
Partiel
🔊
Deutsch آلمانی
Teilweise
🔊
العربية عربی
جُزئی
🔊
مترادف: بخشبندیشده، ناقص · متضاد: کلی، تام
مثال: پرداختِ جزیِ ثمن معامله، رافعِ تعهدِ کامل نیست.
آبزي صفت/اسم پرکاربرد
موجودی که در آب زندگی میکند.
English انگلیسی
Aquatic
🔊
Français فرانسوی
Aquatique
🔊
Deutsch آلمانی
aquatisch, Wasser-
🔊
العربية عربی
مائي
🔊
مترادف: جانور آبی · متضاد: خشکیزی
مثال: صید غیرمجاز آبزیان جرم محسوب میشود.
ارزي صفت نسبی پرکاربرد
مربوط به پول خارجی یا واحدهای پولی غیر از پول ملی.
English انگلیسی
currency, foreign exchange
🔊
Français فرانسوی
devise, change
🔊
Deutsch آلمانی
Währung, Devisen
🔊
العربية عربی
عملة
🔊
متضاد: ریالی
مثال: تعهدات ارزی باید طبق مقررات بانک مرکزی ایفا شود.
ارزی صفت پرکاربرد
مربوط به پول خارجی یا مبادلات ارزی.
English انگلیسی
Currency, Foreign exchange
🔊
Français فرانسوی
Devise
🔊
Deutsch آلمانی
Devisen-
🔊
العربية عربی
عملة
🔊
مترادف: پولی
مثال: تخصیص ارز دولتی تابع مقررات بانک مرکزی است.
بازی اسم پرکاربرد
فعالیتی که جنبه سرگرمی دارد و در حقوق کیفری، برخی انواع آن (مانند قمار) جرمانگاری شده است.
English انگلیسی
Game, Play
🔊
Français فرانسوی
Jeu
🔊
Deutsch آلمانی
Spiel
🔊
العربية عربی
لعب
🔊
مترادف: سرگرمی · متضاد: کار، جد
مثال: بازیهای مبتنی بر قمار طبق قانون مجازات اسلامی جرم محسوب میشوند.
بازي اسم پرکاربرد
فعالیت سرگرمکننده که در صورت شرطبندی میتواند جنبه مجرمانه (قمار) پیدا کند.
English انگلیسی
Game
🔊
Français فرانسوی
Jeu
🔊
Deutsch آلمانی
Spiel
🔊
العربية عربی
لعبة
🔊
مترادف: سرگرمی
مثال: بازیهای رایانهای دارای شرطبندی، مصداق قمار محسوب میشوند.
جزیی صفت پرکاربرد
کوچک، ناچیز، غیرعمده.
English انگلیسی
Minor, partial, insignificant
🔊
Français فرانسوی
Partiel, mineur, insignifiant
🔊
Deutsch آلمانی
geringfügig, teilweise
🔊
العربية عربی
جزئی
🔊
مترادف: کوچک، اندک · متضاد: کلی، عمده
مثال: تغییرات جزیی در قرارداد پذیرفته شد.
رازي صفت پرکاربرد
منسوب به راز یا کسی که رازدار است (در متون حقوقی کمتر کاربرد دارد).
English انگلیسی
Secretive, Confidential
🔊
Français فرانسوی
Secret
🔊
Deutsch آلمانی
Geheim
🔊
العربية عربی
سِرّی، کاتم
🔊
مترادف: محرمانه · متضاد: علنی
مثال: اطلاعات رازی شرکت باید حفظ شود.
رازی صفت نسبی پرکاربرد
منسوب به رازی (مانند ابوبکر رازی) یا مربوط به رازی.
English انگلیسی
Razi (related to Razi)
🔊
Français فرانسوی
Razi
🔊
Deutsch آلمانی
Razi
🔊
العربية عربی
رازي
🔊
مثال: بیمارستان رازی تحت نظارت دانشگاه علوم پزشکی است.
روزي اسم پرکاربرد
مقدار مالی یا معیشتی که در یک بازه زمانی مشخص به فرد تعلق میگیرد یا کسب میشود.
English انگلیسی
Daily sustenance, Daily wage
🔊
Français فرانسوی
Subsistance journalière
🔊
Deutsch آلمانی
Tagesunterhalt
🔊
العربية عربی
الرزق، القوت الیومی
🔊
مترادف: معیشت، روزانه
مثال: روزیِ کارگر باید طبق قانون کار پرداخت شود.
روزی قید/صفت پرکاربرد
منسوب به روز یا به معنایِ «هر روز»؛ در حقوق گاهی به معنایِ «روزانه» به کار میرود.
English انگلیسی
Daily
🔊
Français فرانسوی
Quotidien
🔊
Deutsch آلمانی
Täglich
🔊
العربية عربی
یومی
🔊
مترادف: روزانه
مثال: خسارت تأخیر تأدیه به صورت روزی محاسبه میشود.
ريزي اسم پرکاربرد
فرو ریختن یا سقوط کردن چیزی یا بخشی از یک بنا یا ساختار.
English انگلیسی
Collapse, Falling
🔊
Français فرانسوی
Effondrement
🔊
Deutsch آلمانی
Einsturz
🔊
العربية عربی
انهيار، سقوط
🔊
مترادف: فروپاشی، سقوط · متضاد: استحکام، پایداری
مثال: ریزش ساختمان در اثر گودبرداری غیراصولی موجب مسئولیت مدنی مالک است.
ریزی اسم/بن مضارع پرکاربرد
در ترکیب، به معنای خرد کردن یا تنظیم کردن (مانند برنامهریزی).
English انگلیسی
Planning (in context of 'rizi')
🔊
Français فرانسوی
Planification
🔊
Deutsch آلمانی
Planung
🔊
العربية عربی
تَخطیط
🔊
مترادف: تنظیم، تدوین
مثال: برنامهریزی برای اجرای حکم ضروری است.
سازی پسوند (اسمساز) پرکاربرد
پسوندی که به بن مضارع میچسبد و اسم حاصلمصدر میسازد.
English انگلیسی
-ation, -ing (suffix)
🔊
Français فرانسوی
-tion (suffix)
🔊
Deutsch آلمانی
-ung (Suffix)
🔊
العربية عربی
-ة (تای مربوطه)
🔊
مثال: در واژه «قانونسازی»، «سازی» اسمساز است.
سازي اسم/بن مضارع پرکاربرد
در ترکیب، به معنای ایجاد یا ساختن (مانند قانونسازی).
English انگلیسی
Making, Creation
🔊
Français فرانسوی
Création, Établissement
🔊
Deutsch آلمانی
Schaffung, Erstellung
🔊
العربية عربی
بِنَاء، تَکوین
🔊
مترادف: ایجاد، ساخت · متضاد: تخریب
مثال: قانونسازی از وظایف مجلس است.
سوزی اسم پرکاربرد
حالت سوختن یا درد و رنج؛ در متون حقوقی کمتر کاربرد فنی دارد.
English انگلیسی
Burning, Anguish
🔊
Français فرانسوی
Brûlure, Angoisse
🔊
Deutsch آلمانی
Brennen, Qual
🔊
العربية عربی
حرق، ألم
🔊
مترادف: سوختن، درد · متضاد: تسکین
فلزی صفت پرکاربرد
ساخته شده از فلز یا دارای ماهیت فلزی.
English انگلیسی
Metallic
🔊
Français فرانسوی
Métallique
🔊
Deutsch آلمانی
Metallisch
🔊
العربية عربی
معدني
🔊
مترادف: معدنی · متضاد: غیرفلزی
مثال: سازههای فلزی ساختمان باید گواهی استاندارد ایمنی داشته باشند.
تعریفها و معادلهای بخشِ «حقوقیِ چهارزبانه» و «پرکاربرد» با کمکِ هوش مصنوعی گردآوری شده و هنوز بهطورِ کامل بهوسیلهٔ کارشناس مرور نشده است.