دعوای الزام به بذل مدت متعه — به زبانِ ساده
این دعوا در نکاح منقطع (متعه) مطرح می‌شود. در عقد موقت، زوج می‌تواند مدت باقی‌مانده را به زوجه بذل (هدیه) کند تا عقد پایان یابد. اگر زوج از بذل مدت خودداری کند و زوجه به دلایل قانونی (مانند عسر و حرج) خواستار پایان رابطه باشد، می‌تواند الزام زوج به بذل مدت را از دادگاه بخواهد. این دعوا در شرایطی که ادامه رابطه برای زوجه غیرممکن است، مطرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: زوجه (زن)؛ خوانده: زوج (شوهر).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه خانواده محل اقامت خوانده.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند نکاح‌نامه (عقدنامه موقت)، مدارک اثبات عسر و حرج (مانند گزارش پلیس، شهادت شهود، مدارک پزشکی)، کارت ملی و شناسنامه.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی ندارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی خانواده.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات قضایی؛
- ۲. ارجاع به دادگاه خانواده؛
- ۳. تعیین وقت رسیدگی؛
- ۴. بررسی ادعای زوجه مبنی بر عسر و حرج یا توافقات ضمن عقد؛
- ۵. صدور حکم مبنی بر الزام زوج به بذل مدت؛
- ۶. اجرای حکم توسط اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
طبق ماده ۱۱۳۹ قانون مدنی، طلاق مخصوص نکاح دائم است و متعه (صیغه) با انقضای مدت یا بذل آن منحل می‌شود. الزامِ قضایی به «بذل مدت» از نظر حقوقی محل بحث است، زیرا بذل مدت ایقاعی است که در اختیار زوج است و دادگاه نمی‌تواند زوج را «مجبور» به انجام ایقاع کند؛ مگر در مواردِ شروطِ ضمن عقد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکانِ الزامِ زوج به بذل مدت / دیدگاه ۱: دادگاه نمی‌تواند زوج را مجبور به بذل کند زیرا حقِ زوج است / دیدگاه ۲: اگر در ضمن عقد نکاح، شرطِ فعل (بذل مدت در صورتِ تحققِ شرطی) شده باشد، دادگاه می‌تواند زوج را ملزم به ایفای تعهد کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ شروطِ ضمنِ عقدِ نکاحِ موقت، تشخیصِ اینکه آیا شرطِ مذکور، شرطِ نتیجه بوده یا شرطِ فعل، میزانِ سخت‌گیری در اثباتِ وقوعِ نکاحِ موقت.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
الزام زوج به بذل مدت باقی‌مانده از عقد نکاح منقطع به شماره ثبت ... .
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا در عقد موقت طلاق وجود دارد؟
خیر، عقد موقت با انقضای مدت یا بذل مدت توسط زوج یا هبه مدت باقی‌مانده پایان می‌یابد.
آیا زوجه می‌تواند خودش مدت را تمام کند؟
خیر، بذل مدت حق زوج است، مگر اینکه در ضمن عقد شرط شده باشد که زوجه وکالت در بذل مدت دارد.
اگر زوج حاضر به بذل مدت نشود چه می‌شود؟
اگر زوجه بتواند عسر و حرج خود را در دادگاه ثابت کند، دادگاه می‌تواند زوج را ملزم به بذل مدت کند.
آیا بذل مدت نیاز به ثبت رسمی دارد؟
بله، پس از بذل مدت توسط زوج یا حکم دادگاه، باید در دفترخانه ثبت شود تا در شناسنامه یا سوابق منعکس گردد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع نکاح، طلاق و رجوع در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای الزام به بذل مدت متعه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.