دعوای رد ترکه — به زبانِ ساده
رد ترکه به معنای عدم پذیرش سهم‌الارث از سوی وراث است. این اقدام زمانی انجام می‌شود که ترکه (اموال متوفی) دارای بدهی‌های سنگین است و وراث نمی‌خواهند مسئولیت پرداخت دیون متوفی را بر عهده بگیرند. با رد ترکه، وراث از مسئولیت پرداخت بدهی‌های متوفی بیش از سهم‌الارث خود مبرا می‌شوند.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
وراث (خواهان) علیه سایر وراث یا طلبکاران احتمالی (خوانده).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
امور حسبی؛ غیرمالی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
شورای حل اختلاف (شعبه امور حسبی) محل آخرین اقامتگاه متوفی.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گواهی حصر وراثت، مدارک شناسایی وراث، استشهادیه یا صورت‌جلسه رد ترکه (در صورت تنظیم).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
وراث باید ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع از فوت متوفی، رد ترکه را اعلام کنند.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی امور غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم درخواست رد ترکه
- ۲. ثبت در شورای حل اختلاف
- ۳. بررسی توسط قاضی شورا
- ۴. صدور گواهی یا صورت‌جلسه رد ترکه
- ۵. ابلاغ به ذینفعان.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
رد ترکه باید ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع از فوت در دادگاه مطرح شود؛ پس از این مدت، وارث حق رد ترکه را ندارد و مسئول دیون متوفی خواهد بود (ماده ۲۴۹ قانون امور حسبی).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: امکانِ رد ترکه پس از انقضای مهلت یک‌ماهه / دیدگاه ۱: مهلت یک‌ماهه مقطوع است و پس از آن حق رد ساقط می‌شود / دیدگاه ۲: اگر وارث عذر موجهی (مانند عدم اطلاع از فوت یا ترکه) داشته باشد، مهلت قابل تمدید است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا قاضیِ شعبه امور حسبی، «اطلاع از فوت» را به معنای «اطلاع از وجودِ ترکه و دیون» تفسیر میکند یا صرفِ فوت را ملاک می‌داند، آیا عذرِ وارث برای تأخیر در رد ترکه را موجه می‌داند یا خیر.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
اعلام رد ترکه متوفی [نام متوفی] توسط اینجانب [نام وارث].
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
اگر رد ترکه کنم، آیا سهمالارثی به من نمیرسد؟
خیر، رد ترکه فقط مسئولیت شما را در برابر بدهیها محدود میکند، اما اگر پس از پرداخت بدهیها چیزی باقی بماند، سهم شما محفوظ است.
آیا می‌توانم بعد از رد ترکه، نظرم را عوض کنم؟
خیر، رد ترکه یک عمل حقوقی قطعی است.
آیا همه وراث باید با هم رد ترکه کنند؟
خیر، هر وارث میتواند مستقلاً رد ترکه کند.
اگر ترکه را رد کنم، چه کسی بدهیها را میدهد؟
طلبکاران میتوانند از محل اموال باقیمانده متوفی (ترکه) طلب خود را وصول کنند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ارث و ترکه در حقوق ایران: از انحصار وراثت تا تقسیم اموال ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای رد ترکه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.