دعوای ابطال سهم الشرکه — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که انتقال سهمالشرکه در شرکت‌های با مسئولیت محدود به دلایل قانونی (مانند عدم رعایت تشریفات قانونی، صوری بودن، یا عدم رعایت حق تقدم) باطل یا غیرنافذ باشد. خواهان با طرح این دعوا تقاضای بی‌اعتباری انتقال صورت‌گرفته و بازگشت وضعیت به حالت سابق را دارد. این دعوا معمولاً توسط شرکای دیگر یا ذی‌نفعان علیه انتقال‌دهنده و انتقال‌گیرنده مطرح می‌شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: شریک یا ذی‌نفع؛ خوانده: انتقال‌دهنده و انتقال‌گیرنده سهمالشرکه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (اگر ارزش سهمالشرکه قابل تقویم باشد)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل ثبت شرکت (مرکز اصلی شرکت).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند رسمی انتقال (در صورت وجود)، صورت‌جلسه مجمع عمومی یا هیئت‌مدیره، اساسنامه شرکت، مدارک اثبات‌کننده ادعای بطلان (مانند اثبات صوری بودن یا عدم رعایت تشریفات).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی برای طرح دعوای بطلان وجود ندارد، اما باید در اسرع وقت اقدام شود. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش معاملاتی سهمالشرکه (در صورت تقویم) یا هزینه دعاوی غیرمالی (در صورت عدم تقویم).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست، ثبت در دفاتر خدمات قضایی، ارجاع به شعبه، تبادل لوایح، جلسه رسیدگی، صدور رأی، تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض)، اجرای حکم (اصلاح دفتر ثبت شرکتها).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا معمولاً در شرکت‌های با مسئولیت محدود مطرح می‌شود و باید مشخص شود که آیا ابطالِ انتقالِ سهمالشرکه به دلیلِ صوری بودن است یا به دلیلِ نقضِ تشریفاتِ قانونی (مانند عدم رعایت حق تقدم).
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزومِ ثبتِ تغییرات در اداره ثبت شرکتها برای نفوذِ انتقال / دیدگاه ۱: انتقال سهمالشرکه با سند عادی بین طرفین معتبر است و نیازی به ثبت ندارد / دیدگاه ۲: انتقال سهمالشرکه بدون رعایت تشریفاتِ اساسنامه و ثبت در اداره ثبت شرکتها، در برابر اشخاص ثالث و شرکت بی‌اثر است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه تفسیرِ اساسنامه شرکت، میزانِ سخت‌گیری در اثباتِ صوری بودنِ معامله، پذیرشِ شهادت شهود برای اثباتِ عدمِ پرداختِ ثمن.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال قرارداد انتقال سهمالشرکه مورخ ... به شماره ... و اعاده وضعیت به حالت سابق.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای انتقال سهمالشرکه رضایت سایر شرکا الزامی است؟
بله، طبق قانون تجارت، انتقال سهمالشرکه در شرکت با مسئولیت محدود باید با رضایت عدهای از شرکا که لااقل سه چهارم سرمایه را دارا بوده و اکثریت عددی نیز داشته باشند، صورت گیرد.
آیا میتوان دعوای ابطال را در اداره ثبت شرکتها مطرح کرد؟
خیر، اداره ثبت شرکتها مرجع اداری است و صلاحیت رسیدگی به اختلافات حقوقی و ابطال قراردادها را ندارد؛ باید به دادگاه مراجعه کنید.
اگر انتقال سهمالشرکه صوری باشد چه باید کرد؟
باید دادخواست ابطال به دلیل صوری بودن (عدم قصد واقعی) مطرح کنید و مدارک دال بر عدم پرداخت ثمن یا عدم قصد انتقال را ارائه دهید.
آیا این دعوا مالی است؟
بله، چون مستقیماً با ارزش مالی سهمالشرکه در ارتباط است، باید هزینه دادرسی بر اساس ارزش آن پرداخت شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ثبت و انواع شرکت‌های تجاری در ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال سهم الشرکه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.