دعوای خلع ید — به زبانِ ساده
دعوای خلع ید زمانی مطرح می‌شود که شخصی (مالک) مدعی است ملک او توسط دیگری به صورت غیرقانونی و بدون اذن تصرف شده است. این دعوا صرفاً برای اموال غیرمنقول (زمین، خانه، مغازه) کاربرد دارد و شرط اصلی آن مالکیت رسمی خواهان (سند مالکیت) است. در این دعوا، خواهان خواستار رفع تصرف خوانده و تحویل ملک به خود است.
چه کسی از چه کسی شکایت میکند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مالک رسمی ملک؛ خوانده: متصرف غیرقانونی.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (غیرمنقول)؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک (صلاحیت انحصاری).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت رسمی (سند تک‌برگ یا دفترچه‌ای)، دادنامه اثبات مالکیت (در صورت عدم وجود سند رسمی)، مدارک شناسایی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی ندارد. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش منطقه‌ای ملک (هزینه دادرسی دعاوی مالی).
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست، ثبت در دفاتر خدمات قضایی، ارجاع به شعبه، جلسه رسیدگی، صدور حکم، صدور اجراییه، اجرای حکم توسط واحد اجرای احکام (تخلیه ملک).
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر خلع ید غاصبانه خوانده از پلاک ثبتی ... به انضمام کلیه خسارات دادرسی و حق‌الوکاله وکیل.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا با قولنامه (سند عادی) میتوانم دعوای خلع ید مطرح کنم؟
در املاک ثبتشده، خیر. ابتدا باید دعوای اثبات مالکیت مطرح کنید و پس از اخذ سند رسمی، دعوای خلع ید را اقامه نمایید.
تفاوت خلع ید با تخلیه ید چیست؟
خلع ید برای تصرفات غاصبانه (بدون قرارداد) است، اما تخلیه ید زمانی است که رابطه قراردادی (مثل اجاره) وجود داشته و اکنون مدت آن تمام شده است.
آیا در دعوای خلع ید، دادگاه به تصرفات قبلی هم رسیدگی میکند؟
خیر، دادگاه فقط به مالکیت فعلی و تصرف فعلی خوانده توجه میکند.
اگر ملک مشاع باشد، آیا میتوانم خلع ید بگیرم؟
بله، هر شریک میتواند علیه متصرف غیرقانونی (حتی اگر شریک دیگر باشد) دعوای خلع ید مطرح کند، اما اجرای حکم خلع ید در ملک مشاع تابع مقررات خاصی است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع خلع ید؛ چگونه ملک غصب‌شده خود را پس بگیریم؟ ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای خلع ید ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.