دعوای صدور حکم موت فرضی — به زبانِ ساده
حکم موت فرضی زمانی صادر میشود که شخصی غایب مفقودالاثر شده و مدت زمان طولانی از او خبری در دست نیست، به طوری که احتمال زنده بودن او بسیار ضعیف است. این حکم برای تعیین تکلیف اموال غایب و وضعیت حقوقی خانواده او (مانند انحلال نکاح) صادر میشود. این دعوا از جمله امور حسبی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان (ورثه یا ذی‌نفعان) علیه غایب (به طرفیت دادستان).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ امور حسبی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی آخرین اقامتگاه غایب.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گواهی فوت احتمالی (اگر موجود باشد)، استشهادیه محلی مبنی بر عدم اطلاع از وضعیت غایب، مدارک اثبات ذی‌نفع بودن (شناسنامه ورثه)، گواهی عدم حضور غایب.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
پس از گذشت مدت‌های قانونی (معمولاً ۱۰ سال از تاریخ آخرین خبر یا مدت‌های کمتر در شرایط خاص جنگی یا حوادث).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تقدیم دادخواست به دادگاه -> انتشار آگهی در جراید (سه نوبت در فواصل معین) -> بررسی دادگاه -> صدور حکم موت فرضی -> اجرای حکم (تقسیم اموال و...).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثباتِ گذشتِ مدتِ قانونیِ متناسب با سنِ غایب (بر اساس موادِ قانون مدنی) و انتشار آگهی‌های مکرر در روزنامه‌ها برای احرازِ عدمِ دسترسی به غایب.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: نحوهٔ محاسبهٔ شروعِ غیبت برای اشخاصی که در جریانِ حوادثِ خاص مفقود شده‌اند / دیدگاه ۱: ملاک تاریخِ وقوع حادثه است / دیدگاه ۲: ملاک تاریخِ اعلامِ مفقودی یا ثبتِ گزارش در مراجعِ انتظامی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزانِ کفایتِ تحقیقاتِ مأمورین انتظامی، اعتبارِ شهادتِ شهود مبنی بر عدمِ اطلاع از حیاتِ غایب.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم موت فرضی [نام غایب] به دلیل غیبت طولانی‌مدت.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا حکم موت فرضی قابل بازگشت است؟
بله، اگر غایب بازگردد، حکم موت فرضی باطل میشود.
آیا اموال غایب بلافاصله پس از حکم تقسیم میشود؟
بله، پس از قطعیت حکم و انجام تشریفات قانونی.
آیا همسر غایب می‌تواند بلافاصله ازدواج کند؟
پس از صدور حکم موت فرضی و طی شدن عده، بله.
آیا دادستان باید در این پرونده دخالت کند؟
بله، به عنوان نماینده جامعه و حفظ حقوق غایب، دادستان طرف دعواست.
راهنمای کامل: راهنمای جامع حجر، قیمومت، امین و غایب در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای صدور حکم موت فرضی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.