دعوای اعسار از پرداخت محکوم به — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که محکوم‌علیه (بدهکار) توانایی مالی برای پرداخت یکجای محکوم‌به (مبلغ حکم) را ندارد و تقاضای تقسیط یا مهلت برای پرداخت آن را می‌کند. این دعوا پس از صدور حکم قطعی و در مرحله اجرای احکام مطرح می‌گردد. هدف از آن جلوگیری از حبس محکوم‌علیه به دلیل عدم توانایی مالی است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: محکوم‌علیه (بدهکار) / خوانده: محکوم‌له (طلبکار)
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (اعتباری)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صادرکننده رأی بدوی (صلاحیت محلی: دادگاهی که حکم قطعی را صادر کرده است)
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
دادنامه قطعی، استشهادیه محلی (حداقل دو شاهد)، صورت اموال و دارایی‌ها، لیست بدهی‌ها، مدارک اثبات عدم تمکن مالی (مانند فیش حقوقی یا عدم اشتغال)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی ندارد، اما باید پیش از حبس یا در حین اجرای حکم مطرح شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست اعسار در دفتر خدمات قضایی
- ۲. ارجاع به دادگاه صادرکننده حکم
- ۳. تعیین وقت رسیدگی
- ۴. استماع شهادت شهود و بررسی اموال
- ۵. صدور رأی مبنی بر پذیرش یا رد اعسار و تعیین اقساط (در صورت پذیرش)
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
اثبات معسرت با توجه به تغییرات قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مستلزم ارائه فهرست جامع اموال و استشهادیه است و در صورت اثبات، دادگاه حکم به تقسیط یا قبول اعسار به نحو مناسب صادر می‌کند.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: پذیرش اعسار نسبت به محکوم‌بهِ تجاری یا مهریه عندالمطالبه / دیدگاه ۱: مطلقاً پذیرفته میشود چون اصل بر اعسار است / دیدگاه ۲: چون فرض بر این است که مدیون توانایی داشته، نیاز به اثبات دقیق‌تری دارد و گاه پذیرفته نمی‌شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزانِ پذیرشِ شهادتِ شهود، تعیینِ پیش‌پرداخت متناسب با وضعیت مالی مدیون، نحوه تقسیط (تعداد اقساط و مبلغ آن).
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم بر اعسار از پرداخت محکوم‌به موضوع دادنامه شماره ... مورخ ... صادره از شعبه ... دادگاه ... به صورت تقسیط (پرداخت پیش‌قسط و اقساط ماهانه).
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا با ثبت دادخواست اعسار، اجرای حکم متوقف میشود؟
خیر، مگر اینکه دادگاه دستور موقت مبنی بر توقف عملیات اجرایی صادر کند.
آیا برای اعسار نیاز به وکیل است؟
الزامی نیست، اما به دلیل پیچیدگیهای اثبات عدم تمکن، توصیه میشود.
اگر شهود دروغ بگویند چه میشود؟
شهادت کذب جرم است و میتواند منجر به رد دعوا و مجازات کیفری شود.
آیا میتوان برای مهریه هم اعسار داد؟
بله، اعسار از پرداخت مهریه نیز طبق همین روال انجام میشود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع مراحل اجرای احکام مدنی و حقوقی در دادگاه ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای اعسار از پرداخت محکوم به ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.