دعوای تسلیط ید (وضع ید بر مال منقول) — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که شخصی مال منقولی (مانند خودرو، طلا، کالا) را در تصرف دارد و مدعی مالکیت آن است، اما شخص دیگری مانع استفاده او از مال می‌شود یا مال را به ناحق در تصرف دارد. این دعوا برای بازپس‌گیری تصرف یا رفع مزاحمت از مال منقول استفاده می‌شود. تفاوت آن با خلع ید در این است که خلع ید معمولاً برای اموال غیرمنقول (ملک) به کار می‌رود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: مالک یا متصرف سابق / خوانده: متصرف فعلی یا مزاحم
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی (بر اساس ارزش مال)؛ ترافعی
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت (در صورت وجود)، فاکتور خرید، شهادت شهود، استشهادیه، تأمین دلیل (در صورت نیاز)
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی ندارد (تا زمانی که تصرف غیرقانونی ادامه دارد).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی مالی (بر اساس ارزش روز مال)
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ثبت دادخواست تسلیط ید (یا استرداد مال)
- ۲. ارجاع به شعبه حقوقی
- ۳. اثبات مالکیت یا تصرف سابق
- ۴. صدور حکم به نفع خواهان
- ۵. صدور اجراییه و تحویل مال توسط اجرای احکام
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
دعوای تسلیط ید یا وضع ید ناظر بر رفع مانع از تصرفاتِ مادیِ مالکانه بر اموال منقول است و با دعوای اثبات مالکیت یا عین معین تفاوت ماهوی دارد.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: قابلیت استماع دعوای تسلیط ید بدون اثبات مالکیت رسمی یا استقرارِ تصرفاتِ سابق / دیدگاه ۱: صرفِ ارائه سند خرید یا فاکتور کافی است / دیدگاه ۲: باید سبق تصرف و لحوقِ عدوان احراز شود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تشخیصِ اماره‌های تصرف، احرازِ مشروعیتِ یدِ سابق، نحوه اجرای حکم در خصوص اموال منقولِ در تصرفِ ثالث.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم بر تسلیط ید و استرداد مال منقول (مشخصات مال) به ارزش ... ریال به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای مال منقول هم می‌توان خلع ید خواست؟
خیر، عنوان صحیح برای مال منقول «استرداد مال» یا «تسلیط ید» است.
اگر مال منقول در دست کسی باشد که آن را امانت گرفته، چه باید کرد؟
باید دادخواست استرداد مال امانی مطرح شود.
آیا برای این دعوا نیاز به سند رسمی است؟
سند رسمی بهترین دلیل است، اما با فاکتور و شهادت شهود نیز قابل اثبات است.
اگر مال منقول از بین رفته باشد چه؟
در این صورت باید دادخواست مطالبه قیمت مال (خسارت) مطرح شود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع خلع ید؛ چگونه ملک غصب‌شده خود را پس بگیریم؟ ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تسلیط ید (وضع ید بر مال منقول) ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.