دعوای تسلیم اموال غایب به ورثه — به زبانِ ساده
این دعوا در امور حسبی مطرح می‌شود و زمانی است که شخصی غایب مفقودالاثر شده و ورثه او تقاضای تحویل اموال وی را دارند. دادگاه پس از احراز شرایط قانونی (گذشت مدت زمان مشخص از تاریخ آخرین خبر از غایب)، حکم به تصرف موقت اموال توسط ورثه می‌دهد. این تصرف تا زمان تعیین تکلیف نهایی یا بازگشت غایب، مشروط به اخذ ضامن است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان (ورثه غایب)؛ خوانده ندارد (امور حسبی است).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (امور حسبی).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل آخرین اقامتگاه غایب.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گواهی فوت احتمالی یا مدارک مفقود شدن، استشهادیه محلی، شناسنامه ورثه، گواهی انحصار وراثت (در صورت وجود)، مدارک مالکیت اموال غایب.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
پس از گذشت مدت زمان مقرر در قانون (معمولاً ۴ سال از تاریخ آخرین خبر).
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تقدیم درخواست به دادگاه -> بررسی مدارک و احراز شرایط غیبت -> صدور حکم تحویل اموال -> اخذ ضامن یا وثیقه از ورثه -> تحویل اموال.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا مشمولِ مقرراتِ «امور حسبی» است و دادگاه باید پیش از تسلیم اموال، تأمینِ مناسب (ضامن یا وثیقه) از ورثه اخذ کند تا در صورت بازگشت غایب یا ظهورِ وارثِ مقدم، حقوق آن‌ها تضییع نشود.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
میزان و نوعِ تأمینِ اخذشده از ورثه، احرازِ «غیبت» و «مفقودالاثر بودن» بر اساسِ شواهد و قرائن، کفایتِ تحقیقاتِ محلی برای اثباتِ انحصار وراثت.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
صدور حکم مبنی بر تحویل اموال غایب مفقودالاثر [نام غایب] به ورثه.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا ورثه می‌توانند اموال را بفروشند؟
خیر، تصرف ورثه در اموال غایب محدود است و معمولاً حق فروش ندارند مگر با اجازه دادگاه.
اگر غایب بازگردد چه می‌شود؟
حکم تصرف موقت لغو شده و اموال باید به ایشان مسترد گردد.
آیا برای تحویل اموال نیاز به ضامن است؟
بله، دادگاه برای حفظ حقوق غایب، ضامن معتبر یا وثیقه میگیرد.
آیا این دعوا نیاز به خوانده دارد؟
خیر، این یک امر حسبی است و خوانده ندارد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ارث و ترکه در حقوق ایران: از انحصار وراثت تا تقسیم اموال ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تسلیم اموال غایب به ورثه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.