دعوای تقسیم مال (بدون اختلاف در مالکیت)- غیرمالی — به زبانِ ساده
تقسیم مال (افراز) زمانی مطرح میشود که مال مشاعی (مانند زمین یا ساختمان) بین چند مالک مشترک وجود دارد و آن‌ها قصد دارند سهم خود را از حالت اشاعه خارج کنند. اگر شرکا در مورد نحوه تقسیم توافق نداشته باشند، این دعوا مطرح میشود. در صورتی که مال قابل افراز باشد (یعنی تقسیم آن باعث کاهش فاحش ارزش نشود)، اداره ثبت یا دادگاه اقدام به افراز می‌کند؛ در غیر این صورت، مال باید فروخته شود (دستور فروش).
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان (یکی از شرکا) علیه خوانده (سایر شرکا).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی (در رویه فعلی). ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
اگر ملک دارای سند رسمی است، اداره ثبت محل وقوع ملک (افراز)؛ اگر ملک فاقد سند رسمی است یا اختلاف در مالکیت وجود دارد، دادگاه عمومی حقوقی.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت مشاعی، مدارک شناسایی، گواهی عدم افراز (در صورت مراجعه به ثبت)، استعلام ثبتی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی ندارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. مراجعه به اداره ثبت (برای املاک دارای سند)
- ۲. در صورت عدم امکان افراز در ثبت، دریافت گواهی عدم افراز
- ۳. تقدیم دادخواست دستور فروش به دادگاه (اگر ملک غیرقابل افراز باشد)
- ۴. صدور دستور فروش
- ۵. اجرای احکام و مزایده ملک.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعوا غیرمالی محسوب میشود، اما اگر ملک قابل افراز نباشد، دادگاه دستور فروش صادر می‌کند که مراحل اجرای آن تابع قانون اجرای احکام مدنی و مقررات افراز و فروش املاک مشاع است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
مرجع صالح برای افراز: موضوع: تقدم صلاحیت اداره ثبت یا دادگاه در املاک دارای سند رسمی / دیدگاه ۱: اگر جریان ثبتی ملک خاتمه یافته باشد، ابتدا باید از طریق اداره ثبت اقدام کرد و دادگاه صلاحیت ندارد / دیدگاه ۲: در هر حال شرکا حق مراجعه مستقیم به دادگاه را دارند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه تفسیر نظریه کارشناس مبنی بر قابلیت یا عدم قابلیت افراز ملک، پذیرش هزینه‌های کارشناسی و نحوه تقسیم ثمن حاصل از فروش ملک مشاع بین مالکان.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور دستور فروش ملک مشاعی به پلاک ثبتی ... به دلیل غیرقابل افراز بودن آن.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای دستور فروش نیاز به دادخواست است؟
بله، اما رسیدگی به آن خارج از نوبت و بدون تشکیل جلسه است.
آیا شرکا می‌توانند مانع فروش شوند؟
خیر، در صورت غیرقابل افراز بودن، فروش حق قانونی شریک است.
هزینه کارشناس بر عهده کیست؟
معمولاً بر عهده خواهان است و در نهایت از مبلغ فروش کسر میشود.
آیا می‌توان ملک را قبل از فروش به قیمت کارشناسی خرید؟
بله، شرکا در خرید ملک در مزایده اولویت دارند.
راهنمای کامل: راهنمای جامع افراز، تقسیم و تعیین تکلیف مشاعات در املاک مشاع ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تقسیم مال (بدون اختلاف در مالکیت)- غیرمالی ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.