دعوای مطالبه بهای ثمنیه اعیانی ترکه غیرمنقول — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که زوجه (همسر متوفی) پس از فوت شوهر، سهم‌الارث خود را از قیمتِ اعیانی (ساختمان، درختان و...) مطالبه می‌کند. طبق قانون، زوجه از عینِ زمین ارث نمیبرد اما از قیمتِ اعیانیِ موجود در زمین ارث می‌برد. این دعوا برای تعیین و دریافتِ سهمِ نقدیِ زوجه از ارزشِ ساختمان و مستحدثاتِ ترکه است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: زوجه (همسر متوفی) / خوانده: سایر وراثِ متوفی.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محلِ اقامتِ خوانده یا محلِ وقوعِ مال غیرمنقول (ترکه).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت ملک، گواهی انحصار وراثت، شناسنامه زوجه، نظریه کارشناس رسمی دادگستری (در صورت وجود)، مدارک اثباتِ وجودِ اعیانی.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی خاصی ندارد، اما بهتر است قبل از تقسیم ترکه اقدام شود.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس بهای خواسته (ارزش سهم‌الارث زوجه) محاسبه می‌شود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست مطالبه سهم‌الارث از قیمت اعیانی
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به شعبه
- ۴. تعیین وقت رسیدگی
- ۵. صدور قرار کارشناسی برای تعیین قیمت اعیانی
- ۶. صدور حکم
- ۷. اجرای احکام.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
نحوه محاسبه سهم زوجه از اعیانی (عرصه به زوجه ارث نمی‌رسد) و ارزش‌گذاری روز اعیانی در زمان اجرای حکم از نکات کلیدی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
مبنای محاسبه قیمت اعیانی / دیدگاه ۱: قیمت روزِ صدور حکم یا اجرای حکم ملاک است / دیدگاه ۲: قیمت زمان فوت مورث ملاک است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه جلب کارشناس برای ارزیابی قیمت اعیانی، پذیرش یا عدم پذیرش تورم در تقویم ارزش اعیانی.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
مطالبه سهم‌الارث زوجه از قیمتِ اعیانیِ پلاک ثبتی [شماره پلاک] مقوم به [مبلغ ریالی] به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا زوجه از قیمتِ زمین هم ارث می‌برد؟
خیر، طبق قانون زوجه فقط از قیمتِ اعیانی (ساختمان و درختان) ارث می‌برد.
اگر ملک اعیانی نداشته باشد چه؟
زوجه از قیمتِ زمین ارثی نمیبرد.
آیا برای این دعوا حتماً باید کارشناس تعیین شود؟
بله، برای تعیینِ دقیقِ قیمتِ اعیانی، ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری ضروری است.
اگر وراثِ دیگر سهمِ زوجه را ندهند چه باید کرد؟
باید از طریق دادگاه اقدام به مطالبه و در صورت عدم پرداخت، تقاضای صدور اجراییه و توقیف اموال نمود.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ارث و ترکه در حقوق ایران: از انحصار وراثت تا تقسیم اموال ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه بهای ثمنیه اعیانی ترکه غیرمنقول ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.