دعوای تقاضای آزادی مشروط — به زبانِ ساده
تقاضای آزادی مشروط نهادی کیفری است که به موجب آن، محکوم به حبس تعزیری پس از تحمل بخشی از مجازات خود و در صورت احراز حسن اخلاق و رفتار، با پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای احکام و حکم دادگاه صادرکننده رای، مابقی مجازات حبس را تحت شرایطی در خارج از زندان سپری می‌کند. این تقاضا برای تسهیل بازجامعه‌پذیری محکومان و کاهش جمعیت کیفری طرح میشود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
شکایت یا دادخواست نیست؛ متقاضی: زندانی (محکوم‌علیه)، وکیل وی، یا پیشنهاد از طرف رئیس زندان/قاضی اجرای احکام.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
کیفری؛ امور مربوط به اجرای مجازات؛ غیرقابل گذشت (ماهیت عمومی اجرای احکام کیفری).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه صادرکننده حکم قطعی (دادگاه بدوی یا تجدیدنظر صادرکننده رای نهایی)، که از طریق قاضی اجرای احکام کیفری پرونده پیگیری میشود.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
- ۱. درخواست کتبی محکوم‌علیه یا وکیل وی
- ۲. گزارش حسن اخلاق و رفتار از سوی شورای تصنیف زندان
- ۳. گواهی تحمل نصف (در حبس‌های بیش از ۱۰ سال) یا یک‌سوم (در سایر حبس‌ها) از مجازات
- ۴. گواهی جبران خسارت یا اخذ رضایت شاکی (یا ارائه ترتیب پرداخت آن).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
پس از تحمل نصف مجازات حبس در مجازات‌های بیش از ۱۰ سال، و پس از تحمل یک‌سوم مجازات در سایر موارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
رایگان است و نیازی به پرداخت هزینه دادرسی ندارد.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. ارائه درخواست محکوم یا وکیل به رئیس زندان یا قاضی اجرای احکام کیفری.
- ۲. بررسی وضعیت زندانی در شورای تصنیف زندان و صدور گواهی حسن اخلاق.
- ۳. ارسال پرونده و پیشنهاد آزادی مشروط از سوی قاضی اجرای احکام به دادگاه صادرکننده رای قطعی.
- ۴. بررسی خارج از نوبت توسط دادگاه و صدور دادنامه مبنی بر موافقت یا رد درخواست.
- ۵. ابلاغ رای به زندان و اجرای آن در صورت موافقت.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
آزادی مشروط یک «تأسیس ارفاقی» است و نه حقِ محکوم‌علیه؛ لذا احرازِ «اصلاحِ محکوم» و «عدمِ ارتکاب جرم جدید» توسط قاضی اجرای احکام و دادگاه صادرکننده حکم قطعی ضروری است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: شمول آزادی مشروط بر محکومانِ حبس‌های ابد / دیدگاه ۱: با توجه به قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، آزادی مشروط برای حبس ابد پس از تحمل ۱۰ سال حبس ممکن است / دیدگاه ۲: به دلیل ماهیت حبس ابد، آزادی مشروط در این مورد منتفی است.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
تفسیرِ عبارتِ «اصلاحِ محکوم» (آیا صرفِ شرکت در کلاس‌های زندان کافی است یا باید گزارش‌های رفتاریِ خاصی ارائه شود)، میزانِ سخت‌گیری در پذیرشِ تأمینِ کیفری برای آزادی مشروط.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای اعمال ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی و صدور حکم آزادی مشروط.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا محکوم میتواند دوباره از آزادی مشروط استفاده کند؟
خیر، استفاده از آزادی مشروط در طول زندگی فقط برای یکبار امکانپذیر است.
مدت آزادی مشروط چقدر است؟
مدت آن بین یک تا پنج سال است اما در هر حال از مدت بقیه مجازات بیشتر نمی‌شود.
اگر محکوم در دستورات دادگاه در مدت آزادی مشروط تخلف کند چه میشود؟
برای بار اول ۱ تا ۲ سال به مدت آزادی مشروط اضافه میشود یا باقیمانده حبس اجرا میگردد.
آیا رضایت شاکی برای آزادی مشروط الزامی مطلق است؟
الزامی نیست اما محکوم باید ترتیب پرداخت و جبران ضرر و زیان مدعی خصوصی را داده باشد.
راهنمای کامل: راهنمای جامع اجرای مجازات، تخفیف و آزادی مشروط در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای تقاضای آزادی مشروط ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.