دعوای ابطال مصوبات آیین نامه، بخشنامه، دستورالعمل، اساسنامه، توافقنامه، صورتجلسه — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح می‌شود که یک مصوبه، آیین‌نامه، بخشنامه، دستورالعمل، اساسنامه یا توافقنامه دولتی یا عمومی، مغایر با شرع یا قانون باشد یا خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب‌کننده صادر شده باشد. هدف از این دعوا، ابطال آن مصوبه و جلوگیری از اجرای آن است. این دعوا صرفاً در صلاحیت دیوان عدالت اداری است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان: هر شخص حقیقی یا حقوقی که از مصوبه متضرر شده است. خوانده: مرجع تصویب‌کننده مصوبه (وزارتخانه، سازمان، نهاد دولتی و غیره).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
غیرمالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
هیئت عمومی دیوان عدالت اداری (برای مصوبات عام‌الشمول) یا هیئت‌های تخصصی دیوان عدالت اداری.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
تصویر مصوبه مورد اعتراض، دلایل و مستندات مبنی بر مغایرت مصوبه با قانون یا شرع، مدارک شناسایی خواهان.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
برای ابطال مصوبات در هیئت عمومی، مهلت خاصی (مرور زمان) وجود ندارد و در هر زمان قابل طرح است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
تنظیم دادخواست به طرفیت مرجع تصویب‌کننده، ثبت در سامانه ساجد، ارجاع به هیئت تخصصی مربوطه، بررسی توسط هیئت تخصصی، صدور رأی توسط هیئت عمومی (در صورت ارجاع).
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
این دعاوی بسته به ماهیت مصوبه (دولتی یا غیردولتی، عمومی یا خصوصی) ممکن است در صلاحیت دیوان عدالت اداری یا دادگاه‌های عمومی حقوقی باشد که تفکیک مرجع صالح، کلید اصلی طرح دعواست.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: صلاحیت دیوان عدالت اداری نسبت به ابطال مصوبات شورای اسلامی شهر یا دستورالعمل‌های داخلی شرکت‌های دولتی / دیدگاه ۱: دیوان عدالت اداری صرفاً صلاحیت ابطال مصوبات تنظیمی با ماهیت آئین‌نامه دولتی را دارد / دیدگاه ۲: دیوان عدالت اداری به شکایات اشخاص علیه تصمیمات موردی و مصوبات داخلی نیز رسیدگی می‌کند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا ذینفع بودنِ خواهان در ابطال مصوبه نیاز به اثبات خسارت مستقیم مالی دارد یا صرف تضییع حقوق صنفی کافی است؟، تشخیص اینکه یک مصوبه ماهیت تصمیمِ مدیریتی دارد یا قاعدهٔ آمرهٔ قابل ابطال.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
ابطال بند/ماده ... از بخشنامه/آیین‌نامه شماره ... مورخ ... صادره از [نام مرجع تصویب‌کننده] به دلیل مغایرت با قانون ...
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای ابطال مصوبه باید ذینفع باشیم؟
بله، باید ثابت کنید مصوبه به نحوی حقوق شما را تحت تأثیر قرار داده است.
آیا می‌توان همزمان تقاضای توقف اجرای مصوبه را کرد؟
بله، با تقاضای دستور موقت.
آیا رأی هیئت عمومی دیوان عطف به ماسبق می‌شود؟
اصل بر عدم عطف به ماسبق است مگر اینکه هیئت عمومی به صراحت تاریخ اثر ابطال را به گذشته تسری دهد.
آیا می‌توان مصوبات شورای شهر را در دیوان ابطال کرد؟
بله، مصوبات شورای شهر نیز قابل ابطال در دیوان عدالت اداری هستند.
راهنمای کامل: راهنمای ابطال مصوبات دولتی و نهادهای عمومی در دیوان عدالت اداری ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای ابطال مصوبات آیین نامه، بخشنامه، دستورالعمل، اساسنامه، توافقنامه، صورتجلسه ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.