دعوای سایر دعاوی مالی غیرمنقول — به زبانِ ساده
این عنوان شامل دعاوی مالی مربوط به اموال غیرمنقول است که در دسته‌بندی‌های خاص قرار نمی‌گیرند، مانند دعوای خلع ید، رفع تصرف عدوانی (حقوقی)، یا الزام به تنظیم سند رسمی ملک. این دعاوی زمانی مطرح می‌شوند که حقی نسبت به عین یا منافع یک مال غیرمنقول (زمین، خانه، آپارتمان) مورد اختلاف باشد. هدف اصلی، تثبیت مالکیت یا انتفاع از ملک است.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
خواهان (مدعی حق یا مالک) علیه خوانده (متصرف یا شخصی که سند به نام اوست).
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ ترافعی.
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک (صلاحیت ذاتی و محلی).
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
سند مالکیت (یا استعلام ثبتی)، قراردادهای عادی (مبایعه‌نامه)، مدارک شناسایی، تأمین دلیل (در صورت نیاز)، شهادت شهود یا نظریه کارشناس.
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
مرور زمان در دعاوی حقوقی معمولاً جاری نیست (مگر در موارد خاص). مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
هزینه دادرسی بر اساس ارزش منطقهای ملک یا بهای خواسته (در صورت تقویم) محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست
- ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی
- ۳. ارجاع به شعبه
- ۴. تبادل لوایح و جلسات رسیدگی
- ۵. صدور رأی
- ۶. تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض)
- ۷. صدور اجراییه.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
صلاحیت محلی دادگاه محل وقوع ملک (ماده ۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی) قاعده آمره است و عدم رعایت آن منجر به صدور قرار عدم صلاحیت میشود. همچنین، لزوم استعلام ثبتی دقیق برای احراز مالکیت رسمی پیش از صدور حکم الزامی است.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
موضوع: لزوم یا عدم لزوم ثبت سند رسمی در دعاوی اثبات مالکیت / دیدگاه ۱: دادگاه‌ها صرفاً سند رسمی را می‌پذیرند و دعوای اثبات مالکیت را بدون سند رسمی رد می‌کنند / دیدگاه ۲: در صورت وجود قرارداد عادی و احراز صحت آن، حکم به اثبات مالکیت صادر می‌کنند.
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
آیا قرارداد عادی ارائه شده با توجه به اوضاع و احوال، صوری است یا واقعی؟، آیا تصرفات خواهان اماره مالکیت محسوب میشود یا خیر؟، آیا ملک در بازداشت یا رهن است؟
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای صدور حکم مبنی بر خلع ید از پلاک ثبتی [شماره پلاک] به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا برای دعوای خلع ید حتماً باید سند رسمی داشته باشم؟
بله، در دعاوی خلع ید، مالکیت رسمی خواهان باید احراز شود.
اگر ملک در رهن بانک باشد، میتوانم دعوای خلع ید مطرح کنم؟
بله، اما باید مراتب را به بانک اطلاع داد و گاهی نیاز به جلب ثالث است.
آیا هزینه دادرسی بر اساس قیمت روز ملک است؟
خیر، بر اساس ارزش منطقهای ملک محاسبه میشود.
آیا میتوانم همزمان با خلع ید، اجرتالمثل ایام تصرف را هم بخواهم؟
بله، این کار توصیه میشود و از نظر اقتصادی به صرفه است.
راهنمای کامل: راهنمای جامع صلاحیت دادگاه‌ها و احاله پرونده‌های قضایی در حقوق ایران ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای سایر دعاوی مالی غیرمنقول ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.