دعوای مطالبه سهم الارث — به زبانِ ساده
این دعوا زمانی مطرح میشود که ورثه پس از فوت مورث، برای تقسیم ترکه یا دریافت سهم خود از اموال باقی‌مانده با مشکل مواجه شوند. این دعوا معمولاً در قالب «تقسیم ترکه» یا «مطالبه سهمالارث» مطرح میشود. اگر اموال غیرمنقول باشد، باید در دادگاه مطرح شود.
چه کسی از چه کسی شکایت می‌کند؟
خواهان و خوانده
یکی از ورثه علیه سایر ورثه.
این دعوا دقیقاً چیست؟
ماهیت
مالی؛ امور حسبی (در صورت توافق) یا ترافعی (در صورت اختلاف).
کجا باید شکایت کنم؟
مرجع صالح
دادگاه عمومی حقوقی آخرین اقامتگاه متوفی.
چه مدارکی لازم است؟
مدارک لازم
گواهی انحصار وراثت، گواهی فوت، سند مالکیت اموال متوفی، لیست اموال (ترکه).
مهلت‌ها چیست؟
مهلت‌ها
محدودیت زمانی ندارد.
چقدر هزینه دارد؟
هزینه
بر اساس ارزش سهمالارث خواهان (تقویم شده) محاسبه میشود.
مراحلِ کار چیست؟
مراحل
- ۱. اخذ گواهی انحصار وراثت
- ۲. تقدیم دادخواست تقسیم ترکه
- ۳. رسیدگی دادگاه و در صورت لزوم ارجاع به کارشناس
- ۴. صدور دستور فروش (در صورت غیرقابل تقسیم بودن) یا تقسیم
- ۵. اجرای حکم.
⭐نکتهٔ ویژهٔ این دعوا
لزوم ارائه گواهی انحصار وراثت قطعی و تعیین دقیق ترکه متوفی (منقول و غیرمنقول) به همراه مدارک مالکیت، و تقدم ادعای دیون و وصیت متوفی بر تقسیم سهمالارث.
⚖جاهایی که دادگاه‌ها نظرِ متفاوت دارند
مطالبه اجرت‌المثل ایام تصرف سهمالارث توسط یکی از ورثه / دیدگاه ۱: نیازمند اثبات مطالبه و امتناع متصرف است / دیدگاه ۲: تصرف ورثه بیش از سهم، اماره بر عدم اذن است و از تاریخ تصرف تعلق می‌گیرد
❔پاسخِ قطعی ندارد؛ بستگی به برداشتِ دادگاه دارد
نحوه ارزیابی اموال متوفی توسط کارشناس، پذیرش یا رد ادعای هبه یا صلح صادر شده از سوی متوفی در زمان حیات.
چه چیزی از دادگاه بخواهم؟
تقاضای تقسیم ترکه مرحوم ... به انضمام کلیه خسارات دادرسی.
📍 این دعوا را در کدام شهر و کدام دادگاه طرح کنم؟ ←
پرسش‌های متداول
آیا قبل از پرداخت بدهیهای متوفی میتوان ترکه را تقسیم کرد؟
خیر، ابتدا باید دیون و وصایای متوفی (تا یکسوم) پرداخت شود.
اگر ملک قابل تقسیم نباشد چه میشود؟
دادگاه دستور فروش ملک را صادر کرده و مبلغ حاصل از فروش بین ورثه تقسیم میشود.
آیا برای مطالبه سهمالارث حتماً باید وکیل گرفت؟
خیر، اما به دلیل پیچیدگیهای تقسیم ترکه، توصیه میشود.
آیا هزینه دادرسی بر اساس کل ترکه است یا سهم من؟
بر اساس سهمالارثی که شما مطالبه میکنید.
راهنمای کامل: راهنمای جامع ارث و ترکه در حقوق ایران: از انحصار وراثت تا تقسیم اموال ←
برای نمونهٔ دادخواست، قوانین، آرا و نظریاتِ این دعوا: صفحهٔ کاملِ دعوای مطالبه سهم الارث ←
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.